Chương 1 MỞ RỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH MỘT YÊU CẤU KHÁCH QUAN TRONG HỘI NHẬP KINH TẾ 1. TONG QUAN VE HOAT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH 1. Khái niệm về cho thuê tài chính Tài chính là một phạm trù kinh tế ra đời và phát triển gắn liển với kinh tế hàng hóa. Tài chính phản ánh sự vận động các nguồn lực tài chính thông qua các hình thức hoạt động như: mua bán, đầu tư, cho thuê.
Trong đó, hoạt động cho thuê phát triển mạnh mẽ hơn cả và trở thành một loại hình dịch vụ tài chính chuyên sầu. Hiện nay, sự vận động của các nguồn lực tài chính thông qua hoạt động cho thuê đã trở thành hình thức tài trợ phổ biến trên thế giới. Từ đó cho thấy cho thuê tài chính (CTTC) là một phạm trù kinh tế khách quan, phan ánh mối quan hệ kinh tế giữa chủ thể sở hữu và chủ thể sử dụng đối với các nguồn lực tài chính. Theo qui định của Ủy ban Tiêu chuẩn Kế toán Quốc tế (International Accountant Standard Commission — IASC) thi hinh thtic cho thué dude goi là CTTC phải thỏa mãn một trong bốn tiêu thức sau: - Quyền sở hữu tài sản thuê được tự động chuyển giao cho bên thuê khi thời hạn cho thuê kết thúc và bên thuê đã thanh toán đủ tiền thuê theo qui định được ghi trong hợp đồng cho thuê tài chính; - Hợp đồng cho thuê có quy định bên thuê có quyền chọn mua tài sản ¢ theo giá tượng trưng khi thời hạn cho thuê kết thúc và bên thuê đã thanh toán đủ tiền thuê theo qui định; - Thời hạn cho thuê chiếm phần lớn thời gian hữu dụng của tài sản (trừ trường hợp tài sản cho thuê đã qua sử dụng); - Giá trị hiện tại của các khoản tiền thuê tối thiểu bằng hoặc lớn hơn giá trị thị trường của tài sản tại thời điểm ký hợp đồng thuê.
Với cách tiếp cận đó chúng tôi có thể xác định một cách tổng quát khái niệm CTTTC như sau: CTTC là hình thức tín dụng trung hạn, dài bạn trên cơ sở hợp đông cho thuê tài sản giữa bên cho thuê và bên đi thuê. Khi kết thúc thời hạn thuê, quyền sở hữu tài sản được chuyển sang cho bên thuê hoặc bên thuê được quyền chọn mua tài sản thuê theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đông thuê. Trong thời bạn cho thuê, các bên không được đơn phương hủy bỏ hợp đồng. Nội dung của khái niệm trên cho thấy có sự khác nhau giữa CTTC với các hình thức tài trợ vốn khác, cụ thể: + Bán trả góp: Khách hàng được người bán chuyển quyển sở hữu ngay lập tức chỉ cần khách hàng thanh toán một phần giá trị tài sản sở hữu, thường là ⁄ giá trị tài sản trở lên.
Nghĩa vụ thanh toán phần còn lại sẽ được thực hiện đần cho đến khi đúng bằng giá trị tài sản và thời gian ghi trong hợp đồng mua trả gop. + Cho vay trả góp: Khách hàng được cấp tín dụng bằng tiền thông qua ngần hàng hoặc các định chế tài chính phi ngân hàng. Nó chủ yếu được áp dụng đối với các mục đích tiêu dùng như: mua ô tô, mua nhà, vật dụng trong gia đình, thanh toán. Từ đó cho thấy đối tượng của cho vay trả góp là tiền với các thời gian hoàn trả khác nhau như ngắn, trung và dài hạn, trong khi, đối tượng của CTTC thông thường là hiện vật với thời gian hoàn trả chủ yếu là trung và dài hạn.
Với những đặc trưng trên cho thấy trong nền kinh tế thị trường mở cửa hoạt động CTTC còn mang những hạn chế cần lưu ý, cụ thể: - Người đi thuê không được sử dụng tài sẵn thuê để thế chấp cho các chủ nợ khi mà nợ thuê tài chính đã trả được phần lớn; - Người đi thuê ít được chủ động trong việc sử dung cdc tai san thuê; - Chi phí thuê tài chính thường cao hơn vay trung hạn và đài hạn. Vai trò của hoạt động cho thuê tài chính Trong nền kinh tế hàng hóa, hoạt động CTTC là một trong những kênh quan trọng trong huy động và tài trợ nguồn vốn, vừa thúc đẩy quá trình tập trung vốn vừa tác động đến quá trình tập trung sản suất. Thông qua việc cho thuế tài sản của các công ty CTTC, hoạt động CTTC đã góp phần giải quyết tình trạng thiếu vốn tạm thời thường xuyên xảy ra ở các doanh nghiệp trong quá trình sản xuất kinh doanh và điều hòa vốn trong toàn bộ nền kinh tế, tạo điều kiện cho quá trình sản xuất được liên tục. Như vây, hoạt động CTTC đáp ứng nhu câu vốn cho quá trình tái sản xuất xã hội, thông qua đó, CTTC thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung vốn phát triển kinh tế, tài trợ cho các ngành kinh tế mũi nhọn nhằm thúc đẩy nhanh tiến trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Với những đặc thù vốn có hoạt động CTTC đã đơn giản bóa công việc hạch toán kinh tế cho khách hàng trong suốt quá trình tỔn tại và phát triển và qua đó CTTC thể hiện vai trd quan lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Phân loại cho thuê tài chính Căn cứ vào các mối quan hệ cụ thể mà người ta có thể phân chia một cách tương đối các hình thức hoạt động CTTC trong nền kinh tế thị trường. Việc phân loại hoạt động CTTC có ý nghĩa đối với việc áp dụng các quy chế hạch toán - kế toán theo sự quản lý chung của Nhà nước và được hưởng các ưu đãi (nếu có). Tùy vào các hình thức tiếp cận cụ thể người ta có những cách phân loại cho thuê thành các hình thức khác nhau.
Chẳng hạn, căn cứ vào quyền hủy ngang hợp đồng, chỉ phí bảo trì, dịch vụ và mua bảo hiểm hay ưu đãi về thuế. người ta chia thành CTTTC và cho thuê vận hành. Tuy niên, trong khuôn khổ mục đích, phạm vì, giới hạn nghiên cứu của tài luận văn chúng tôi chỉ tập trung trình bày đối với CTTC, Ở giác độ chung nhất và thông dụng nhất, thì hoạt động CTTC có các loại như sau: - Cho thuê thuần; - Cho thuê hợp tác; - Cho thuê trực tiếp; - Cho thuê liên kết; - Cho thuê giáp lưng: - Cho thuê trả góp; - Bán và tái thuê. Nội dung hoạt động của các hình thức CTTC được thể hiện thông qua các loại hình công ty CTTC, theo Nghị định 16/2001/NĐ-CP của Chính phủ " Về tổ chức và hoạt động của Công ty cho thuê tài chính ” ban hành ngày 02/05/2001, hiện nay có 5 loại hình Công ty CTTC được phép thành lập và hoạt động tại Việt Nam, cụ thể là: * Công ty CTTC Nhà nước: Là loại hình công ty CTTC do nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức quản lý hoạt động kinh doanh, * Công ty CTTC cổ phần: Là loại hình công ty CTTC được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần, trong đó các tổ chức và cá nhân cùng góp vốn theo qui định của pháp luật.
# Công ty CTTTC trực thuộc các tổ chức tín dụng (TCTD): Là loại hình công ty CTTC hạch toán độc lập, có tư cách pháp nhân, do một TCTD thành lập bằng vốn tự có của mình và làm chủ sở hữu theo qui định của pháp luật. * Công ty CTTC liên doanh: Là loại hình công ty CTTC được thành lập bằng vốn góp giữa bên Việt Nam gồm một hoặc nhiều TCTD, doanh nghiệp Việt Nam và bên nước ngoài gồm một hoặc nhiều TCTD nước ngoài, trên cơ sổ hợp đồng liên doanh. * Công ty CTTC 100% vốn nước ngoài: Là loại hình công ty CTTC được thành lập bằng vốn của một hoặc nhiều | TCTD nước ngoài theo qui định của pháp luật Việt Nam. Với sự phong phú và đa dạng của hoạt động CTTC cho thấy trong nền kinh tế thị trường mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế nghiệp vụ CTTC đã ngày càng mở rộng mạng lưới hoạt động trên toàn lãnh thổ và hướng đến đáp ứng nhu cầu công chúng toàn câu.
Cả 5 loại hình công ty CTTC trên đều có nội dung hoạt động bình đẳng như nhau, đó là: * Nguồn vốn hoạt động: + Vốn tự có: Gồm vốn điều lệ và quỹ bổ sung vốn điểu lệ; + Vốn huy động: Nhận tiễn gửi (thời hạn từ một năm trở lên), vay vốn các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước, phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và các loại giấy tờ có giá khác; + Được nhận các nguồn vốn khác theo qui định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). * Hoạt động CTTC: + CTTC; + Mua và cho thuê lại; - Đồng tài trợ CTTC (Cho thuê hợp vốn). * Các hoạt động khác: - Các nghiệp vụ được phép thực hiện theo qui định của pháp luật hiện hành: + Tư vấn cho khách hàng về những vấn để liện quan đến nghiệp vụ CTTC; + Thực hiện dịch vụ ủy thác, quần lý tài sản và bảo lãnh liên quan đến hoạt động CTTC; - Các nghiệp vụ được NHNN cho phép —- Hoạt động ngoại hối: Tùy theo tính chất hoạt động của công ty CTTC mà trong giấy phép hoạt động ngoại hối, NHNN sẽ cho phép công ty CTTC được thực hiện từng nghiệp vụ cụ thể. MỞ RỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH - MỘT TẤT YẾU KHÁCH QUAN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG HIỆN ĐẠI 1.
Khái niệm về mở rộng cho thuê tài chính Hiện nay, hoạt động CTTC đã trở thành hình thức tài trợ phổ biến trên thế giới. Sự ra đời của hàng loạt các công ty CTTC với quy mô, chủng loại tài san cho thué, thị trường khác nhau đã đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của bên thuê. VI vậy, song song với việc mở rộng CTTC là việc các công ty CTTC mở rộng nguồn vốn, mở rộng địa bàn và mạng lưới công ty, mở rộng đối tượng khách hàng. Việc mở rộng CTTC đáp ứng nhu cầu đa dạng của mọi khách hàng là rất quan trọng trong nền kinh tế thị trường mở cửa vì nó làm tăng sự linh hoạt trong sử dụng vốn của các chủ thể kinh tế vào các lĩnh vực như công nghệ, lao động, vật tư.
nhằm mở rộng sản xuất và chất lượng sản phẩm. Với cách tiếp cận như vậy chúng tôi cho rằng khái niệm mở rộng CTTC được thể hiện như sau: Mở rộng CTTC là việc các công ty CTTC có khả năng hiện thực trong việc mở rộng qui mô nguồn tài chính, không gian cho thuê đáp ứng đa dạng nhu cầu thuê tài chính của các chủ thể trong nên kinh tế. Tính khách quan mở rộng cho thuê tài chính trong nền kinh tế thị trường hiện đại 1.
