Tổng quan luận án

Luận án thuộc chuyên ngành Giáo dục học (hướng đo lường và đánh giá trong giáo dục đại học), tiếp cận theo hướng hỗn hợp (định lượng và định tính kết hợp). Cấu trúc bốn chương: tổng quan tài liệu, cơ sở lý luận, thực trạng, và mô hình–kiểm nghiệm.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Từ đầu thập niên 2010, các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước—đặc biệt là Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI—xác định "đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo" là một trong các nội dung trọng tâm. Tiếp nối đó, Thông tư 17/2021/TT-BGDĐT quy định rõ tại khoản 2, Điều 9: đánh giá kết quả học tập (KQHT) phải dựa trên chuẩn đầu ra (CĐR), làm rõ mức độ đạt được theo các cấp độ tư duy quy định trong CĐR của từng học phần.

Về thực tiễn, báo cáo năm 2020 của Trung tâm Hỗ trợ đào tạo và Cung ứng nhân lực – Bộ GD&ĐT, tổng hợp từ 220/236 cơ sở giáo dục đại học, cho thấy tỉ lệ sinh viên (SV) có việc làm sau tốt nghiệp chỉ đạt 68,0%; trong đó 56% làm việc đúng ngành (95.219 người) và 25% làm việc liên quan đến ngành (44.044 người). Thực trạng đánh giá KQHT ở bậc đại học được nhận định là còn rời rạc về nội dung và tiêu chí, quy trình đánh giá chưa đầy đủ và chưa hiệu quả, dẫn đến KQHT chưa phản ánh được mức độ SV đạt CĐR học phần (CĐRHP).

Từ bối cảnh đó, tác giả luận án xác định đề tài nghiên cứu: "Mô hình đánh giá kết quả học tập theo chuẩn đầu ra cho sinh viên khối ngành kinh tế".

Mục tiêu, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

Mục tiêu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, luận án khảo sát, phân tích thực trạng và đề xuất mô hình đánh giá KQHT theo CĐR cho SV ngành kinh tế.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Hệ thống hoá cơ sở lý luận về đánh giá KQHT theo CĐRHP.
  2. Phân tích và đánh giá thực trạng về đánh giá KQHT theo CĐRHP.
  3. Đề xuất mô hình và kiểm nghiệm Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP.

Câu hỏi nghiên cứu:

  1. Hiện nay KQHT của SV có thể hiện được mức độ SV đạt CĐRHP hay không?
  2. Quy trình các bước đánh giá KQHT hiện nay có giúp ích cho giảng viên (GV) trong việc đánh giá mức độ SV đạt CĐRHP không?
  3. Đối với các ngành lĩnh vực kinh tế, sự cần thiết khi triển khai đánh giá KQHT theo các chỉ số đánh giá kết quả thực hiện CĐRHP (PI) và khái quát các bước quy trình thành một mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP là như thế nào?

Giả thuyết khoa học: Việc GV thực hiện đồng bộ các bước của Mô hình do tác giả đề xuất—bao gồm xác định các chỉ số đánh giá kết quả thực hiện CĐR (PI), tổ chức đánh giá KQHT, thu thập điểm số, đánh giá mức độ đạt CĐRHP và lập hồ sơ CĐRHP—sẽ giúp GV thuận lợi hơn trong việc đánh giá mức độ đạt CĐRHP của SV.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Khách thể: Hoạt động đánh giá KQHT của SV trong quá trình dạy học.
  • Đối tượng: Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP ở cấp độ học phần thuộc chương trình đào tạo ngành kinh tế.
  • Địa bàn: Trường Đại học Cần Thơ (Khoa Kinh tế) và Trường Đại học Tài chính – Marketing (các khoa Thương mại, Tài chính–Ngân hàng, Quản trị kinh doanh, Marketing, Kinh tế–Luật). Kiểm nghiệm Mô hình thực hiện tại Trường Đại học Tài chính – Marketing.
  • Thời gian: Từ năm 2015 đến năm 2021.
  • Giới hạn: Đánh giá ở cấp độ CĐR học phần, không thực hiện ở cấp CĐR bài học hay CĐR chương trình đào tạo. Kiểm nghiệm được thực hiện với học phần Luật thương mại quốc tế, thuộc chương trình đào tạo chuyên ngành Thương mại quốc tế, ngành Kinh doanh quốc tế.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước

Về mối liên hệ giữa đánh giá KQHT với CĐR và mục tiêu chương trình:

  • Tyler, R. (1949) khẳng định đánh giá KQHT là trọng tâm của quá trình dạy học và cần đặt trong mối liên kết chặt chẽ với mục tiêu chương trình đào tạo và các trải nghiệm học tập.
  • Wiggins & McTighe (1998) xác định CĐR được cụ thể hóa từ mục tiêu chương trình, và đánh giá KQHT đặt trong tương quan mục đích với hoạt động dạy–học và CĐR. Các tác giả đề xuất thiết lập ma trận đóng góp của từng học phần với CĐR chương trình.
  • Biggs, J. phát triển nguyên tắc constructive alignment (tương thích có định hướng), trong đó CĐRHP, hoạt động dạy–học và đánh giá KQHT có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
  • Michael Mc. (2016) mở rộng nguyên tắc tương thích có định hướng sang góc độ hai chủ thể (GV và SV), nhấn mạnh sự nhất quán giữa mục tiêu giảng dạy của GV và mục tiêu học tập của SV cùng hướng đến CĐRHP.
  • Đức (2011) phân tích quan hệ giữa mục tiêu đào tạo và CĐR, chỉ ra ba thuộc tính khác biệt: mức độ tổng quát, chủ thể phát biểu (cơ sở giáo dục so với SV) và các bên liên quan.
  • Lộc & cộng sự (2015) xây dựng sơ đồ mối liên kết giữa CĐR và mục tiêu đào tạo theo cấp bậc từ trường, chương trình, đến học phần.
  • AUN (2020) – Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á – đề xuất mô hình giáo dục dựa trên CĐR, trong đó đánh giá SV là thành tố liên hệ chặt chẽ với CĐR các cấp độ và phương pháp tiếp cận dạy học.

Về các mô hình đánh giá KQHT:

  • Fink (2003) – Mô hình đánh giá KQHT tích hợp với đánh giá chương trình dạy học (CTDH): mô tả chu trình từ xác định sứ mạng/mục tiêu chương trình, thiết kế CTDH, đánh giá KQHT, đến rà soát và điều chỉnh CTDH.
  • Nicol (2004) – Mô hình đánh giá KQHT qua phản hồi từ các bên liên quan: đánh giá được nhìn nhận từ hai góc độ—quá trình bên trong (SV tự đánh giá) và quá trình bên ngoài (GV, SV cùng lớp, nhà tuyển dụng).
  • Trinh (2012) – Chu trình đánh giá KQHT theo tiếp cận CDIO (Conceive–Design–Implement–Operate): gồm bốn bước xác định CĐR dự kiến, nhất quán phương pháp đánh giá với từng CĐRHP, thu thập dữ liệu bằng nhiều phương pháp, và sử dụng thông tin đánh giá để cải tiến dạy–học.
  • Đức (2011) xây dựng các yếu tố cấu trúc của mô hình đánh giá KQHT theo năng lực, bao gồm đề cương học phần với mục tiêu, kết quả học tập mong đợi, nội dung học phần, hoạt động dạy–học tích hợp và đánh giá theo định hướng phát triển năng lực.
  • Nhân (2014) – Mô hình đánh giá KQHT học phần theo định hướng phát triển năng lực SV trong đào tạo tín chỉ: cấu trúc bốn thành tố (đầu vào, quy trình, kết quả đầu ra, bối cảnh), phân biệt kết quả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Về đánh giá KQHT trong bối cảnh Việt Nam:

Nhiều tác giả trong nước (Hưng, 2010; Nhân, 2010; Lãm, 2011; Đệ, 2017; Phương, 2012; Thanh, 2012; Thọ, 2012, 2014; Lan, 2014; Hải & Hà, 2014; Liễu, 2015; Hương & Báo, 2016; Trà, 2015, 2016; Sỹ & Mai, 2016; Loan, 2017; Tiến, 2015, 2016; Thái & Lan, 2017; Hưng & Phượng, 2018) đã nghiên cứu các công cụ, tiêu chí, phương pháp, hình thức và quy trình đánh giá theo định hướng năng lực, chủ yếu trong giáo dục nghề nghiệp và ngành sư phạm.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Qua tổng quan, tác giả xác định: dù nhiều mô hình đánh giá KQHT đã được xây dựng, chưa có nghiên cứu nào đề xuất một mô hình riêng biệt để đánh giá mức độ SV đạt CĐRHP—các mô hình hiện có hoặc lồng ghép đánh giá KQHT vào mô hình khác như một thành tố, hoặc chưa thể hiện được việc đánh giá mức độ đạt CĐR. Khoảng trống này đặc biệt rõ ở khối ngành kinh tế bậc đại học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm

Luận án vận dụng các khái niệm và khung lý thuyết sau:

  • Chuẩn đầu ra học phần (CĐRHP – Course Learning Outcome, CLO): Được định nghĩa là các yêu cầu tối thiểu về kiến thức, kĩ năng, thái độ mà SV đạt được khi kết thúc quá trình học tập học phần. Cấu trúc CĐRHP bao gồm ba thành phần: (1) kiến thức lý thuyết và thực tế, (2) kĩ năng chuyên môn, (3) năng lực tự chủ và trách nhiệm nghề nghiệp—căn cứ theo Khung trình độ quốc gia Việt Nam (Bộ GD-ĐT, 2016) và Công văn số 2196/BGDĐT-GHĐH năm 2010.
  • Kết quả học tập (KQHT): Được xác định là thành quả đạt được của SV trong quá trình học tập, phản ánh mức độ đáp ứng yêu cầu học tập theo định hướng CĐRHP và CĐR chương trình đào tạo.
  • Đánh giá KQHT theo CĐRHP: Là quá trình thu thập, xử lý và phân tích thông tin một cách có hệ thống để xác định, đo lường mức độ đạt CĐRHP.
  • Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP: Là cấu trúc thể hiện sự liên kết giữa thành tố đánh giá KQHT và thành tố CĐRHP, khái quát quy trình triển khai thực hiện đánh giá KQHT trong mối liên hệ với CĐRHP.
  • Nguyên tắc tương thích có định hướng (constructive alignment, Biggs): Ba thành tố chính là CĐRHP, hoạt động dạy–học và đánh giá KQHT phải liên kết chặt chẽ với nhau.
  • Thang phân loại nhận thức Bloom: Làm căn cứ phân loại cấp độ CĐRHP trên ba miền học tập (nhận thức, tâm vận động, xúc cảm).
  • Chỉ số đánh giá kết quả thực hiện CĐR (PI – Performance Indicator): Công cụ đo lường mức độ đạt từng CĐRHP.
  • Hệ thống ký hiệu: PLO (programme learning outcome – CĐR chương trình đào tạo), CLO (course learning outcome – CĐRHP), LLO (lesson learning outcome – CĐR bài học).

Các tiếp cận phương pháp luận gồm: tiếp cận hệ thống–cấu trúc, tiếp cận mục tiêu và tiếp cận thực tiễn.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích và tổng hợp tài liệu trong và ngoài nước về đánh giá KQHT; phân loại và hệ thống hóa theo từng vấn đề khoa học cụ thể; xác định khoảng trống nghiên cứu.

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Thiết kế phiếu hỏi theo quy trình bảy bước để thăm dò ý kiến SV, GV và cán bộ quản lý (CBQL) cấp bộ môn/khoa/phòng ban về thực trạng đánh giá KQHT theo CĐRHP. Đối với câu hỏi đóng: phân tích thống kê toán học. Đối với câu hỏi mở: tổng hợp theo ý kiến đa số.

Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến của GV có thâm niên giảng dạy đại học ngành kinh tế từ 10 năm trở lên và các CBQL có chuyên môn lĩnh vực giáo dục về tính khả thi và tính hiệu quả của Mô hình. Thực hiện qua phiếu hỏi và phỏng vấn sâu; thông tin cá nhân chuyên gia được mã hóa; ý kiến được ghi chép thành biên bản hoặc thu âm.

Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phần mềm SPSS và MS. Excel để nhập liệu, mã hóa, xử lý và thống kê mô tả số liệu điều tra thực trạng và ý kiến chuyên gia.

Phương pháp kiểm nghiệm kết quả: Lựa chọn học phần Luật thương mại quốc tế (chuyên ngành Thương mại quốc tế, ngành Kinh doanh quốc tế) tại Trường Đại học Tài chính – Marketing để tiến hành kiểm nghiệm các bước quy trình của Mô hình.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

  • Tài liệu khoa học trong và ngoài nước, bài báo, báo cáo khoa học liên quan đến đánh giá KQHT theo CĐR.
  • Văn bản pháp lý: Nghị quyết 29-NQ/TW (2013), Thông tư 17/2021/TT-BGDĐT, Công văn số 2196/BGDĐT-GHĐH (2010), Khung trình độ quốc gia Việt Nam (2016).
  • Số liệu điều tra thực trạng thu thập tại Trường Đại học Cần Thơ và Trường Đại học Tài chính – Marketing trong giai đoạn 2015–2021.
  • Dữ liệu điểm số KQHT của SV từ học phần kiểm nghiệm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đánh giá KQHT theo CĐR trong giáo dục đại học

Chương 1 hệ thống hóa các hướng nghiên cứu quốc tế và trong nước liên quan đến đánh giá KQHT. Tác giả trình bày ba nhóm vấn đề chính:

Nhóm 1: Mối liên hệ giữa đánh giá KQHT với CĐR và mục tiêu chương trình. Luận án phân tích lần lượt các mô hình của Tyler (1949), Wiggins & McTighe (1998), Biggs (nguyên tắc constructive alignment), Đức (2011), Lộc & cộng sự (2015), Michael Mc. (2016), AUN (2020). Kết luận chung: CĐR là cơ sở để GV thiết kế quá trình dạy học; đánh giá KQHT của SV và hoạt động dạy–học đều hướng về đạt CĐRHP.

Nhóm 2: Các nghiên cứu về đánh giá KQHT ở trình độ đại học. Luận án điểm qua các tiếp cận: đánh giá theo định hướng năng lực (5 đặc điểm cơ bản, theo Allen M.); công cụ đánh giá (bài trắc nghiệm khách quan, tự luận, theo Airasian P.); đánh giá xác thực (authentic assessment, Jon Mueller, 2005); đánh giá hiệu suất thực hiện (performance assessment); đánh giá quá trình (formative assessment) và đánh giá tổng kết (summative assessment, Suskie L.); hồ sơ học tập (portfolio/e-portfolio, Crystal B.); và đánh giá qua phản hồi (Edstrom K.). Tại Việt Nam, các công trình của Hưng (2010), Nhân (2010), Lãm (2011), Phương (2012), Thọ (2012, 2014), Lan (2014), Hải & Hà (2014), Hưng & Phượng (2018), Trà (2015, 2016), Sỹ & Mai (2016) được tổng hợp theo hướng đánh giá năng lực và xây dựng công cụ đánh giá.

Nhóm 3: Các mô hình đánh giá KQHT ở trình độ đại học. Luận án phân tích Mô hình Anderson & cộng sự (2001), Fink (2003), Nicol (2004), Trinh (2012), Đức (2011) và Nhân (2014). Kết luận chương: Các mô hình hiện có chưa thể hiện việc đánh giá được mức độ SV đạt CĐR; đánh giá KQHT theo CĐRHP chưa có mô hình riêng biệt để triển khai.

Chương 2: Cơ sở lý luận về Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP chương trình đào tạo ngành kinh tế

Chương 2 xây dựng hệ thống khái niệm và lý luận làm nền tảng cho Mô hình đề xuất. Nội dung gồm:

  • Hệ thống khái niệm: CĐRHP, KQHT, đánh giá KQHT theo CĐRHP, Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP. Trong đó, Mô hình được xác định là "cấu trúc thể hiện sự liên kết giữa thành tố đánh giá KQHT và thành tố CĐRHP, khái quát quy trình triển khai thực hiện đánh giá KQHT trong mối liên hệ với CĐRHP nhằm đo lường mức độ SV đạt CĐR khi hoàn thành học phần".
  • Cấu trúc và yêu cầu CĐRHP: Ba thành phần (kiến thức, kĩ năng, năng lực tự chủ và trách nhiệm); năm yêu cầu cụ thể, đo lường được, khả thi, phù hợp thực tiễn và trong khuôn khổ thời lượng. Phân loại cấp độ nhận thức theo thang Bloom trên ba miền học tập.
  • Hệ thống cấp độ CĐR: Bốn cấp (trường, chương trình, học phần, bài học) theo AUN-QA, thiết lập ma trận liên kết PLO–CLO–LLO.
  • Lý luận về chức năng đánh giá: Ba chức năng—xác nhận (chứng nhận trình độ năng lực, xếp loại SV), hỗ trợ (chẩn đoán và điều chỉnh để hỗ trợ học tập), định hướng (giúp SV lập kế hoạch học tập). Các yêu cầu đánh giá: tính khách quan, công bằng, toàn diện, thường xuyên có hệ thống, hiệu quả, phát triển.
  • Quy trình đánh giá KQHT: Năm bước cơ bản: (1) xác định mục đích; (2) xác định nội dung và phương pháp; (3) xây dựng hoặc lựa chọn công cụ; (4) thu thập và xử lý thông tin; (5) kết luận và đưa ra quyết định.
  • Công cụ đánh giá: Bài kiểm tra, thi dạng câu hỏi tự luận (tiểu luận dài, bài luận ngắn); trắc nghiệm khách quan (đúng–sai, nhiều lựa chọn, trả lời ngắn, điền vào chỗ trống, ghép đôi); và kết hợp tự luận với trắc nghiệm khách quan.
  • Phiếu tiêu chí đánh giá (rubric): Ba loại (bảng kiểm, analytic rubric, holistic rubric); quy trình thiết kế năm bước theo Hảo & cộng sự (2021); thang đo phổ biến ba đến năm mức (Khá–Giỏi: 7–10; Trung bình: 5–6; Yếu: dưới 5).
  • Hình thức đánh giá: Phân loại theo mục đích (chẩn đoán, quá trình, tổng kết); theo mục đích sử dụng kết quả (theo mốc chuẩn, theo tiêu chí); theo phương pháp (định tính, định lượng). Luận án trình bày bảng so sánh đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết theo bốn tiêu chí: lý do, trọng tâm, thời gian và người sử dụng kết quả.

Chương 3: Thực trạng đánh giá KQHT theo CĐRHP chương trình đào tạo ngành kinh tế

Chương 3 phân tích thực trạng đánh giá KQHT theo CĐRHP tại hai cơ sở khảo sát (Trường Đại học Cần Thơ và Trường Đại học Tài chính – Marketing) thông qua dữ liệu từ phiếu hỏi SV, GV, CBQL và ý kiến chuyên gia. Nội dung khảo sát bao gồm: thực trạng xác định nội dung đánh giá, phương pháp đánh giá, công cụ đánh giá, hình thức đánh giá và quy trình đánh giá KQHT theo CĐRHP tại các học phần ngành kinh tế. Số liệu định lượng được xử lý bằng SPSS và MS. Excel (thống kê mô tả). Các ý kiến từ phỏng vấn chuyên gia được tổng hợp để bổ sung nhận định về thực trạng.

(Lưu ý: Các số liệu cụ thể từ khảo sát thực trạng—tỉ lệ phần trăm, giá trị trung bình, phân bố tần suất—không được trích dẫn trực tiếp trong phần fulltext được cung cấp; do đó không trình bày trong mục này.)

Chương 4: Mô hình và kiểm nghiệm Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP chương trình đào tạo ngành kinh tế

Chương 4 trình bày Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP do tác giả đề xuất, bao gồm đầy đủ các bước quy trình triển khai hoạt động đánh giá KQHT học phần:

  1. Xác định các chỉ số đánh giá kết quả thực hiện CĐR (PI).
  2. Tổ chức đánh giá KQHT (xác định nội dung, công cụ, hình thức, phương pháp đánh giá).
  3. Thu thập kết quả đánh giá (điểm số).
  4. Đánh giá mức độ đạt CĐRHP.
  5. Lập hồ sơ CĐRHP.

Phần kiểm nghiệm được thực hiện với học phần Luật thương mại quốc tế (chuyên ngành Thương mại quốc tế, ngành Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Tài chính – Marketing) theo thiết kế và quy trình các giai đoạn kiểm nghiệm đã xác định. Tính khả thi và tính hiệu quả của Mô hình được đánh giá qua ý kiến chuyên gia và kết quả kiểm nghiệm thực tế.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về lý luận (ý nghĩa khoa học)

Luận án nghiên cứu cơ sở lý luận về đánh giá KQHT theo CĐRHP và sự liên kết giữa các thành tố của Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP—đây là hướng chưa được các công trình trước đó đề cập một cách hệ thống và tách biệt.

Đóng góp về thực tiễn (ý nghĩa thực tiễn)

  1. Đánh giá thực trạng: Làm rõ thực trạng về đánh giá KQHT theo CĐRHP đối với ngành kinh tế, bao gồm việc xác định nội dung, phương pháp, công cụ, hình thức và quy trình đánh giá KQHT theo CĐRHP tại các cơ sở giáo dục đại học khảo sát.
  2. Xây dựng Mô hình: Đề xuất Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP với đầy đủ các bước quy trình triển khai hoạt động đánh giá KQHT học phần, sao cho khi GV vận dụng Mô hình vào thực tiễn dạy học chương trình đào tạo ngành kinh tế trình độ đại học, GV có thể đánh giá được mức độ đạt CĐR của tất cả học phần thuộc chương trình.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Theo giới hạn đề tài mà tác giả luận án xác định, nghiên cứu chỉ thực hiện đánh giá KQHT ở cấp độ CĐR học phần, không mở rộng sang cấp độ CĐR bài học hay CĐR chương trình đào tạo. Phạm vi kiểm nghiệm Mô hình được giới hạn ở một học phần duy nhất (Luật thương mại quốc tế) tại một cơ sở đào tạo (Trường Đại học Tài chính – Marketing), trong khuôn khổ thời gian từ 2015 đến 2021. Những hạn chế này mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo: mở rộng kiểm nghiệm Mô hình ở nhiều học phần và nhiều cơ sở giáo dục đại học khác nhau; nghiên cứu đánh giá KQHT theo CĐR ở cấp chương trình đào tạo; và xem xét khả năng ứng dụng Mô hình cho các khối ngành đào tạo ngoài ngành kinh tế.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo đối với các nhóm đối tượng sau:

  • Giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục tại các cơ sở đào tạo ngành kinh tế bậc đại học: phần lý luận về cấu trúc CĐRHP, quy trình đánh giá KQHT, và thiết kế rubric cung cấp căn cứ thực hành để triển khai đánh giá theo CĐRHP.
  • Nghiên cứu sinh và học viên cao học thuộc chuyên ngành Giáo dục học, Đo lường và Đánh giá trong giáo dục: chương Tổng quan (Chương 1) tập hợp hệ thống các mô hình và tiếp cận quốc tế và trong nước về đánh giá KQHT ở bậc đại học; chương Cơ sở lý luận (Chương 2) cung cấp khung khái niệm và lý thuyết có thể tham chiếu cho các nghiên cứu liên quan.
  • Người làm chính sách giáo dục đại học: Phần thực trạng và mô hình đề xuất cung cấp dữ liệu và giải pháp thực tiễn cho công tác chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá trong đào tạo theo định hướng CĐR, phù hợp với yêu cầu của Thông tư 17/2021/TT-BGDĐT và Nghị quyết 29-NQ/TW.
  • Cán bộ phụ trách đảm bảo chất lượng tại các cơ sở giáo dục đại học: phần về ma trận PLO–CLO và hồ sơ CĐRHP có thể tham khảo trong quá trình kiểm định chất lượng chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn trong nước và quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án giới hạn phạm vi đánh giá KQHT ở cấp độ nào và vì sao? Luận án giới hạn đánh giá KQHT ở cấp độ CĐR học phần (CĐRHP), không thực hiện ở cấp CĐR bài học hay CĐR chương trình đào tạo. Lý do là đây là cấp độ trực tiếp để GV triển khai đánh giá trong quá trình dạy học từng học phần, và là cấp độ mà các công trình trước chưa xây dựng được một mô hình riêng biệt.

2. Học phần nào được chọn để kiểm nghiệm Mô hình và tại cơ sở giáo dục nào? Học phần Luật thương mại quốc tế, thuộc chương trình đào tạo chuyên ngành Thương mại quốc tế, ngành Kinh doanh quốc tế trình độ đại học, được kiểm nghiệm tại Trường Đại học Tài chính – Marketing.

3. Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP do tác giả đề xuất gồm những bước quy trình nào? Mô hình gồm năm bước: (1) xác định các chỉ số đánh giá kết quả thực hiện CĐR (PI); (2) tổ chức đánh giá KQHT (xác định nội dung, công cụ, hình thức, phương pháp đánh giá); (3) thu thập kết quả đánh giá (điểm số); (4) đánh giá mức độ đạt CĐRHP; (5) lập hồ sơ CĐRHP.

4. Tỉ lệ sinh viên ngành kinh tế có việc làm đúng ngành sau tốt nghiệp theo số liệu được dẫn trong luận án là bao nhiêu? Theo báo cáo năm 2020 của Trung tâm Hỗ trợ đào tạo và Cung ứng nhân lực – Bộ GD&ĐT (tổng hợp từ 220/236 cơ sở giáo dục đại học), tỉ lệ SV có việc làm chỉ đạt 68,0% tổng số SV tốt nghiệp; trong đó SV có việc làm đúng ngành là 95.219 người (56%) và SV có việc làm liên quan đến ngành là 44.044 người (25%).

5. Phần mềm nào được sử dụng để xử lý số liệu trong luận án? Luận án sử dụng phần mềm SPSS và MS. Excel để nhập liệu, mã hóa, xử lý và thống kê mô tả số liệu thu thập từ phiếu hỏi và điểm số KQHT của SV.

Kết luận

Luận án nghiên cứu vấn đề đánh giá KQHT theo CĐRHP ở cấp độ học phần trong chương trình đào tạo ngành kinh tế bậc đại học—một vấn đề được xác định là chưa có mô hình riêng biệt trong các công trình trước. Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận từ các công trình quốc tế và trong nước, khảo sát thực trạng tại hai cơ sở giáo dục và kiểm nghiệm thực tế với một học phần cụ thể, luận án đề xuất Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP với năm bước quy trình có tính hệ thống, phù hợp với định hướng đào tạo theo CĐR theo quy định của Bộ GD&ĐT. Đóng góp chính của luận án nằm ở việc cụ thể hóa mối liên kết giữa CĐRHP và hoạt động đánh giá thành một quy trình có thể vận dụng trực tiếp trong thực tiễn giảng dạy. Phạm vi kiểm nghiệm giới hạn ở một học phần tại một cơ sở đặt ra yêu cầu mở rộng kiểm chứng trong các nghiên cứu tiếp theo.