Chương 1: Một số vấn đề lý luận về mô hình cơ sở giáo dục tư thục và pháp luật về mô hình cơ sở giáo dục tư thục. Chương 2: Thực trạng pháp luật về mô hình cơ sở giáo dục tư thục của một số nước Đông Nam Á và bài học kinh nghiệm cho Việt nam. Chương 3: Thực trạng pháp luật về cơ sở giáo dục tư thục tại Việt nam và định hướng, kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt nam về mô hình cơ sở giáo dục tư thục. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH CƠ SỞ GIÁO DỤC TƢ THỤC VÀ PHÁP LUẬT VỀ MÔ HÌNH CƠ SỞ GIÁO DỤC TƢ THỤC 1.
Khái niệm, đặc điểm cơ sở giáo dục tƣ thục Cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục được phân biệt rõ qua hình thức đầu tư, điều hành và quản trị, cụ thể: Khái niệm cơ sở giáo dục công lập: Cơ sở giáo dục công lập do nhà nước đầu tư. Việc quản trị nguồn vốn và lợi nhuận được thực hiện theo quy chế tài chính được phê duyệt theo các quy định về sử dụng tài sản công. Hội đồng quản trị, hiệu trưởng do cơ quan có thẩm quyền bổ nhiệm. Khái niệm cơ sở giáo dục tƣ thục: Cơ sở giáo dục tư thục do nhà đầu tư tư nhân bỏ vốn đầu tư, thành lập và điều hành hoạt động.
Việc quản trị nguồn vốn được thực hiện theo ý chí của nhà đầu tư, vận dụng cơ chế biểu quyết theo số vốn góp được kiểm soát và đầu tư bằng vốn của các cá nhân hoặc tổ chức kinh tế. Hội đồng quản trị của cơ sở đó gồm hầu hết các thành viên không do cơ quan có thẩm quyền bầu. Đặc điểm của cơ sở giáo dục tƣ thục: Cơ sở giáo dục tư thục được tự chủ về toàn bộ hoạt động tài chính, nhân sự và chương trình học bên cạnh các quy định về chương trình phải tuân theo quy định của chính phủ, được quyền lựa chọn học sinh, sinh viên. Cơ sở vật chất của cơ sở giáo dục tư thục được đầu tư bằng nguồn vốn tư nhân, không phải vốn nhà nước.
Toàn bộ thu nhập của cơ sở được thu từ nguồn học phí. Việc quản trị cơ sở giáo dục tư thục được thực hiện theo các quy định của pháp luật về giáo dục, có những đặc điểm chung về hội đồng trường, hiệu trưởng và quản trị về mặt học thuật như cơ sở giáo dục công lập. Các hoạt động của cơ sở giáo dục tư thục được tự chủ và tạo nhiều điều kiện thuận lợi hơn cho người học. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo quy định tại Điều 48 của Luật Giáo dục số 38/2005/QH11 thì khái niệm về cơ sở giáo dục tư thục hay còn gọi là trường tư thục được định nghĩa như sau “Trường tư thục do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động bằng vốn ngoài ngân sách nhà nước” Theo định nghĩa tại Luật Giáo Dục 2005 thì trường tư thục do các thành phần kinh tế trong xã hội thành lập, trong đó bao gồm cả cá nhân, chưa đề cập rõ hình thức cơ sở giáo dục tư thục có vốn đầu tư nước ngoài.
Trong bối cảnh xã hội phát triển, các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào lĩnh vực giáo dục tại Việt nam ngày càng nhiều, nên trong Luật giáo dục số 43/2019/QH14 thay thế Luật giáo dục 2005, thì khái niệm về trường tư thục đã được làm rõ hơn “Trường tư thục do nhà đầu tư trong nước hoặc nhà đầu tư nước ngoài đầu tư và bảo đảm điều kiện hoạt động” [28, Điều 47]. Nhìn vào pháp luật các nước Đông nam Á, thì định nghĩa về cơ sở giáo dục tư thục có khác biệt, cụ thể: Theo quy định tại Luật giáo dục Đại học tư thục Malaysia 2015 thì: Tổ chức giáo dục đại học tư thục có nghĩa là một tổ chức hoặc tổ chức giáo dục, bao gồm Đại học hoặc Cao đẳng Đại học, hoặc một cơ sở chi nhánh, được phê duyệt và đăng ký theo Đạo luật này, không được thành lập hoặc duy trì bởi Chính phủ [12, Điều 1]. Theo quy định tại Luật giáo dục tư thục Singapore 2011 thì: Giáo dục tư thục có nghĩa là bất kỳ người nào đề nghị cung cấp hoặc cung cấp giáo dục tư nhân dù ở Singapore hay ở nơi khác, vì lợi nhuận, cùng với giáo dục khác; hoặc là tự nó hoặc liên kết hoặc hợp tác với hoặc bằng cách liên kết với bất kỳ người nào khác; và trường đó đã được đăng ký theo Đạo luật Giáo dục [19, Điều 1]. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo quy định tại Luật giáo dục tư thục Hàn quốc 2016 thì: Trường tư thục có nghĩa là một trường được thành lập bởi một pháp nhân, không phải là tổ chức công cộng, hoặc các cá nhân khác [17, Điều 2].
Từ các quy định của Malaysia hoặc Singapore hay của Việt nam cho thấy đặc điểm chung về điều kiện ban đầu để thành lập cơ sở giáo dục tư thục là nhà đầu tư phải đăng ký thành lập doanh nghiệp theo quy định và đăng ký thành công vì không phải do nhà nước đầu tư. Tuy nhiên, trong Luật giáo dục tư thục của Singapore có thể thấy thêm một đặc điểm rất rõ là “vì lợi nhuận”. Trong Luật giáo dục tư thục của Hàn quốc ghi rõ là cơ sở giáo dục tư thục “được thành lập bởi một pháp nhân”. Từ các khái niệm về cơ sở giáo dục tư thục của các nước và của Việt nam, cũng như đặc điểm chung về điều kiện ban đầu để thành lập cơ sở giáo dục tư thục theo quy định các nước, cho thấy: cơ sở giáo dục tƣ thục là cơ sở giáo dục do tƣ nhân thành lập dƣới hình thức tổ chức có tƣ cách pháp nhân, và việc phải đăng ký đầu tƣ kinh doanh theo quy định của pháp luật đƣợc coi là điều kiện để nhà đầu tƣ xin phép thành lập một cơ sở giáo dục tƣ thục.
Mô hình cơ sở giáo dục tƣ thục Theo Luật giáo dục 2019 có hiệu lực vào ngày 1.2020, cơ sở giáo dục được chia thành 2 loại: cơ sở giáo dục công lập do nhà nước đầu tư thành lập, cơ sở giáo dục tư thục do nhà đầu tư trong nước và nước ngoài đầu tư thành lập. Theo quy định tại luật này thì cơ sở giáo dục tư thục gồm 2 loại: cơ sở giáo dục có vốn đầu tư trong nước do nhà đầu tư là tổ chức và cá nhân đầu tư thành lập. Cơ sở giáo dục tư thục có vốn đầu tư nước ngoài do nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đầu tư thành lập. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Luật giáo dục tư thục ở Malaysia hay Singapore, Hàn quốc thì không phân biệt nhà đầu tư như Việt nam mà phải đáp ứng tiêu chí đăng ký và phải đăng ký thành công và nhà đầu tư phải có tư cách pháp nhân.
Khái quát pháp luật về mô hình cơ sở giáo dục tƣ thục 1. Khái niệm, đặc điểm của pháp luật về mô hình cơ sở giáo dục tư thục Khái niệm của pháp luật về mô hình cơ sở giáo dục tƣ thục: Bao gồm các quy phạm pháp luật được Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận điều chỉnh về thành lập, tổ chức, quản trị và hoạt động của cơ sở giáo dục tư thục. Đặc điểm của pháp luật về mô hình cơ sở giáo dục tƣ thục - Pháp luật về cơ sở giáo dục tư thục bao gồm các quy phạm bắt buộc và quy phạm trao quyền, theo đó các tổ chức, cá nhân có thể thành lập cơ sở giáo dục tư thục. Tuy nhiên phải đáp ứng đủ các điều kiện của luật định và phải xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Bao gồm các quy phạm pháp luật thuộc các lĩnh vực khác nhau như pháp luật về giáo dục, kinh doanh, dân sự… - Bị tác động chi phối bởi yêu cầu đổi mới và phát triển của xã hội. Tuy nhiên, vì pháp luật về giáo dục tư thục của Việt nam chưa có đủ các văn bản quy định bao hàm được hết các khía cạnh của việc thành lập, quản trị và hoạt động của cơ sở giáo dục tư thục như nguồn vốn đầu tư khi thành lập chưa được định danh bằng văn bản pháp lý (giấy phép). Khi không thành lập doanh nghiệp thì quyền điều hành phần vốn của nhà đầu tư không áp dụng Luật Doanh nghiệp được vì nhà đầu tư cá nhân không nằm trong loại hình thành lập mà Luật doanh nghiệp quy định. Vì không nằm trong đối tượng được điều chỉnh của luật danh nghiệp, nên việc tranh chấp, không thống nhất ý kiến về quyền điều hành, về mục tiêu phát triển nhà trường, và 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các vấn đề khác liên quan đến vốn chưa được giải quyết bằng các quy phạm bắt buộc của Luật doanh nghiệp, do vậy những tranh chấp này vẫn đang tồn tại ở một số các cơ sở giáo dục tư thục.
Nội dung của pháp luật về mô hình cơ sở giáo dục tư thục Nội dung pháp luật về mô hình cơ sở giáo dục tư thục bao gồm các quy định điều chỉnh một số nội dung sau: - Điều chỉnh việc thành lập cơ sở giáo dục tư thục gồm các nội dung về quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư, việc góp vốn cũng như các điều kiện phải đáp ứng để thành lập cơ sở giáo dục tư thục. - Điều chỉnh việc quản trị, điều hành sở giáo dục tư thục, cụ thể như hoạt động của hội đồng trường, quyền và trách nhiệm của hội đồng trường, của hiệu trưởng và các chức danh quản lý khác. - Điều chỉnh việc hoạt động cơ sở giáo dục tư thục và các vấn đề khác như chấm dứt, giải thể, trong đó quy định cụ thể về phạm vi hoạt động học thuật của cơ sở giáo dục như chương trình giảng dậy, đội ngũ giảng viên phải đáp ứng, điều kiện cơ sở vật chất đảm bảo học tập. Pháp luật Việt nam điều chỉnh việc thành lập, quản trị và hoạt động của cơ sở giáo dục tư thục bao gồm các nội dung quy định về đầu tư trong nước và nước ngoài.