LỜI MỞ ĐẦU Quyết định đầu tư là một trong những quyết định tài chính quan trọng nhất quyết định đến sự tồn tại và phát triển trong dài hạn của doanh nghiệp. Đặc trưng của hoạt động đầu tư dài hạn là sử dụng nguồn lực tài chính to lớn, thời gian thi công và vận hành dự án đầu tư kéo dài, gắn liền với nhiều rủi ro, bao gồm cả rủi ro vĩ mô và rủi ro nội tại của doanh nghiệp. Chính vì vậy, trước khi thực hiện đầu tư, doanh nghiệp cần thực hiện tốt hoạt động thẩm định nhằm thực sự lựa chọn được những dự án đầu tư hiệu quả, góp phần làm gia tăng giá trị doanh nghiệp. Tổng công ty Sông Đà là một tổng công ty nhà nước có quy mô lớn, có vị trí dẫn đầu trong ngành xây dựng, trong những năm qua đã và đang thực hiện nhiều dự án đầu tư, sử dụng nguồn vốn rất lớn và trải rộng trên nhiều ngành kinh doanh khác nhau.
Quá trình đầu tư này thu được nhiều kết quả tích cực như giúp Tổng công ty tăng trưởng mạnh về quy mô, hoàn thiện chuỗi giá trị ngành xây dựng, một số dự án thực sự phát huy được hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, quá trình đầu tư của Tổng công ty cũng bộc lộ một số tồn tại như: Đầu tư quá dàn trải trên nhiều lĩnh vực và một số lĩnh vực không có lợi thế cạnh tranh, nhiều dự án không phát huy hiệu quả, phụ thuộc lớn vào vay nợ trong đầu tư, hiệu quả kinh doanh suy giảm, cho thấy công tác thẩm định dự án đầu tư và lập kế hoạch đầu tư còn nhiều hạn chế cần hoàn thiện. Công tác thẩm định dự án đầu tư, đặc biệt là thẩm định tài chính của Tổng công ty trong thời gian qua còn nhiều hạn chế trong việc ước tính dòng tiền của dự án, xử lý vay nợ khi đánh giá hiệu quả dự án, xác định chi phí sử dụng vốn, danh mục đầu tư quá dàn trải không gắn với lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Chính vì vậy, việc hoàn thiện hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư là một yêu cầu bức thiết, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh dài hạn của Tổng công ty.
Xuất phát từ thực trạng trên, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác thẩm định tài chính đối với các dự án đầu tư dài hạn của Tổng công ty Sông Đà”. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu Luận Văn 24 - đơn vị cung cấp Dịch vụ viết luận văn thạc sỹ uy tín, giá cả phải chăng LUẬN VĂN được nghiên cứu nhằm mục đích hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác thẩm định tài chính các dự án đầu tư dài hạn của Tổng công ty Sông Đà. Để thực hiện được mục đích này, LUẬN VĂN hướng đến việc giải quyết ba mục tiêu sau đây: - Thứ nhất, nghiên cứu một cách có hệ thống cơ sở lý luận về dự án đầu tư dài hạn và thẩm định tài chính đối với dự án đầu tư, các kinh nghiệm quốc tế về thẩm định tài chính dự án đầu tư dài hạn, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam. - Thứ hai, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc thẩm định dự án đầu tư tại Tổng công ty Sông Đà, đánh giá thực trạng và từ đó chỉ rõ những ưu điểm và hạn chế trong công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư dài hạn của Tổng công ty Sông Đà.
- Thứ ba, trên cơ sở chỉ rõ những hạn chế trong hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư, LUẬN VĂN đề xuất một hệ thống các giải pháp đồng bộ và khả thi để hoàn thiện công tác thẩm định tài chính các dự án đầu tư dài hạn của Tổng công ty Sông Đà, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động đầu tư dài hạn của Tổng công ty Sông Đà. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: LUẬN VĂN tập trung nghiên cứu công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư dài hạn của Tổng công ty Sông Đà. Quá trình nghiên cứu sẽ giúp chỉ ra những ưu điểm và hạn chế, từ đó, đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tư của Tổng công ty Sông Đà. - Phạm vi nghiên cứu: Công tác thẩm định tài chính các dự án đầu tư dài hạn tại công ty mẹ và các công ty thành viên của Tổng công ty Sông Đà trong khoảng thời gian từ 2005 – 2014.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn - Về mặt khoa học, LUẬN VĂN tập trung nghiên cứu và hệ thống hóa hoàn chỉnh lý luận về thẩm định tài chính dự án đầu tư dài hạn trên các khía cạnh cơ bản: Ước lượng dòng tiền của dự án, xác định chi phí sử dụng vốn cho dự án, các phương Luận Văn 24 - đơn vị cung cấp Dịch vụ viết luận văn thạc sỹ uy tín, giá cả phải chăng pháp đánh giá hiệu quả dự án đầu tư. Luận Văn 24 - đơn vị cung cấp Dịch vụ viết luận văn thạc sỹ uy tín, giá cả phải chăng - Về mặt thực tiễn, LUẬN VĂN vận dụng cơ sở lý luận để làm rõ những vấn đề đang còn tồn tại trong việc thẩm định tài chính các dự án đầu tư dài hạn của Tổng công ty Sông Đà, qua đó đề xuất các biện pháp để hoàn thiện công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư của Tổng công ty trong thời gian tới, từ đó, nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động này. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp chủ đạo và xuyên suốt được sử dụng trong LUẬN VĂN là phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin. Các vấn đề nghiên cứu được xem xét, giải quyết từ lý luận đến thực tiễn với quan điểm lịch sử, cụ thể.
Bên cạnh đó, tác giả sử dụng kết hợp các công cụ và phương pháp sau: Phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp tỷ số. Kết quả nghiên cứu ở trong và ngoài nước có liên quan đến LUẬN VĂN Trên thế giới và tại Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn về công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư dài hạn. Những công trình nghiên cứu về thẩm định dự án đầu tư phổ biến nhất là tại các thị trường tài chính phát triển, đặc biệt là Hòa Kỳ, do sự đa dạng và sẵn có về số liệu nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu về chủ đề này hạn chế hơn ở các nước đang phát triển do sự thiếu hụt số liệu và thông tin kém minh bạch hơn.
Những nghiên cứu trên thế giới về phương pháp được sử dụng để thẩm định dự án đầu tư Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động thẩm định DAĐT dài hạn của doanh nghiệp và kiểm nghiệm việc áp dụng các phương pháp thẩm định DAĐT trong thực tiễn tại các quốc gia khác nhau. Những tóm tắt về kết quả nghiên cứu của một số công trình được tóm tắt tại bảng sau: Luận Văn 24 - đơn vị cung cấp Dịch vụ viết luận văn thạc sỹ uy tín, giá cả phải chăng Bảng 1.1: So sánh thực tiễn áp dụng các phương pháp thẩm định dự án Quốc gia Tác giả Năm Mẫu DCF NPV IRR PP AB công sử % % % % % bố dụng Mỹ và Graham và 2001 392 97% 75% 76% 57% 20% Canada Harvey Đức Brounen và 2004 132 60% 48% 42% 50% 32% cộng sự Pháp Brounen và 2004 61 55% 35% 44% 51% 16% cộng sự Australia Truong và 2008 77 92% 86% 64% 59% 19% cộng sự Trung Quốc Hermes và 2007 45 92% 49% 89% 84% 9% cộng sự Singapore Kester và 1999 54 82% 59% 70% 70% 44% cộng sự Indonesia Kester và 1999 16 100% 83% 77% 48% 17% cộng sự Malaysia Kester và 1999 35 89% 71% 68% 70% 35% cộng sự Nguồn: Gyorgy Andor, Sunil K. Mohanty, Tamas Toth (2011), “Capital Budgeting Practices: A Survey of Central and Eastern European Firms”. Trong đó: DCF: Các phương pháp dựa trên dòng tiền chiết khấu, AB (accounting-based method): Phương pháp dựa trên cơ sở kế toán Bảng số liệu chỉ ra, về cơ bản, các công ty tại các quốc gia trên thế giới đã ứng dụng lý thuyết về các phương pháp thẩm định dự án đầu tư vào thực tiễn hoạt động thẩm định dự án.
Một tỷ lệ lớn các nghiên cứu cho thấy, các doanh nghiệp đều sử dụng thường xuyên một phương pháp dựa trên dòng tiền chiết khấu (DCF), tức là có tính Luận Văn 24 - đơn vị cung cấp Dịch vụ viết luận văn thạc sỹ uy tín, giá cả phải chăng đến giá trị thời gian của tiền như NPV hay IRR hay PI, phù hợp với khuyến nghị của các nhà lý luận tài chính doanh nghiệp. Các phương pháp thẩm định dựa trên cơ sở kế Luận Văn 24 - đơn vị cung cấp Dịch vụ viết luận văn thạc sỹ uy tín, giá cả phải chăng toán (ví dụ, phương pháp tỷ suất lợi nhuận bình quân vốn đầu tư) ít được áp dụng trên thực tiễn. Nghiên cứu của Stanley và Block (1984): Khảo sát của Stanley và Block trên 121 công ty đa quốc gia cho thấy, các phương pháp dựa trên giá trị thời gian của tiền (NPV và IRR) được phần lớn các tập đoàn đa quốc gia sử dụng làm những phương pháp chủ đạo. Trong khi đó, phương pháp thời gian hoàn vốn đầu tư (PP) chủ yếu được sử dụng làm phương pháp phụ trợ trong thẩm định dự án.2: Tỷ lệ các công ty đa quốc gia sử dụng phương pháp thẩm định dự án Phương pháp Sử dụng chính Sử dụng phụ trợ Phương pháp PP 5% 37,6% Phương pháp IRR 65,3% 14,6% Phương pháp NPV 16,5% 30,0% Phương pháp khác 13,2% 17,8% Tổng cộng 100% 100% Nguồn: M.Block (1984), “A survey of Multinational Capital Budgeting”, The Finance Review, trang 36 – 51.
Nghiên cứu của Runyon (1983): Dựa trên số liệu nghiên cứu 214 doanh nghiệp nhỏ và vừa trên thế giới, với số vốn từ 500.000 USD, Runyon (1983) đã nhận thấy có sự khác biệt lớn giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa so với các doanh nghiệp lớn trong việc sử dụng các chỉ tiêu trong thẩm định dự án đầu tư.