chương 1. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ THỰC TRẠNG MẠNG LƯỚI TRƯỜNG HỌC PHỔ THÔNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH .Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển giáo dục và mạng lưới trường học ở Thành phố Hồ Chí Minh. Khái quát về vị trí địa lí, tổ chức lãnh thổ hành chính. Điều kiện tự nhiên.
Xu hướng đô thị hóa. Trình độ phát triển kinh tế. Thực trạng phát triển giáo dục phổ thông ở Thành phố Hồ Chí Minh. Tiếp cận dịch vụ giáo dục.
Số học sinh bình quân một giáo viên và bình quân một lớp học. Học phí và khả năng chi trả cho giáo dục. Mức độ đảm bảo chất lượng dịch vụ giáo dục. Sự hài lòng của người hưởng dịch vụ giáo dục.
Tâm lý của các đối tượng tham gia hoạt động giáo dục. Thực trạng mạng lưới trường học phổ thông ở Thành phố Hồ Chí Minh. Quy hoạch mạng lưới trường. Số trường, lớp học phổ thông.
Bình quân sĩ số học sinh một lớp (phân theo cấp học và quận, huyện). Khái quát về mạng lưới trường. Đặc điểm phân bố không gian mạng lưới cơ sở trường phổ thông. Khoảng cách học sinh Tiểu học di chuyển từ nhà đến trường .126 Tiểu kết chương 2.
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TỔ CHỨC HỢP LÝ MẠNG LƯỚI TRƯỜNG HỌC PHỔ THÔNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Cơ sở để đề xuất giải pháp. Các văn bản pháp quy. Xu hướng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh trong những năm tới.
Việc hiện thực hóa cơ chế đặc thù cho giáo dục do Sở Giáo dục - đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất. Phân hóa học sinh theo hướng học nghề. Những nhóm giải pháp để tổ chức hợp lý mạng lưới trường học phổ thông ở Thành phố Hồ Chí Minh. Giải pháp liên quan đến vấn đề dân số.
Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Giải pháp phát huy nguồn “vốn xã hội” trong giáo dục. Giải pháp tổ chức hợp lý mạng lưới trường học phổ thông khi chính sách quy hoạch vùng được thực hiện. Giải pháp tổ chức mạng lưới trường học phổ thông về mặt xã hội.
Giải pháp tổ chức hợp lý mạng lưới trường học phổ thông khi học sinh phân hóa cao theo hướng học nghề .153 Tiểu kết chương 3 .155 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .156 TÀI LIỆU THAM KHẢO.159 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ĐH Đại học ĐHQG Đại học quốc gia GD Giáo dục GD&ĐT, GD-ĐT Giáo dục - đào tạo GDPT Giáo dục phổ thông GV Giáo viên HS Học sinh KT-XH Kinh tế - xã hội NCS Nghiên cứu sinh PT Phổ thông TCTK Tổng cục thống kê TH Tiểu học THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TP Thành phố TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh UBND Ủy ban nhân dân DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Tỷ trọng của khu vực dịch vụ và của ngành GD&ĐT trong cơ cấu GDP và trong lực lượng lao động đang làm việc trong nền kinh tế. Tỷ lệ đi học chung chia theo cấp học, thành thị - nông thôn. Tỷ lệ đi học đúng tuổi chia theo cấp học, thành thị - nông thôn.
Quy định về quy mô tối thiểu của các công trình dịch vụ đô thị cơ bản. Các chỉ tiêu công trình công cộng, dịch vụ trong trường học phổ thông. Tỉ trọng của chi sự nghiệp giáo dục, đào tạo trong cơ cấu chi ngân sách nhà nước. Hiện trạng sử dụng đất phân theo quận, huyện (đến 31/12/2017).
Dân số Thành phố Hồ Chí Minh qua một số năm 2001-2017. Tỉ suất gia tăng dân số chung, gia tăng tự nhiên và gia tăng cơ học. Di cư ở TPHCM giai đoạn 1994-1999 phân theo quận, huyện. Cơ cấu dân số trong độ tuổi học phổ thông phân theo tình trạng di cư và theo quận, huyện, năm 1999.
Các phường/xã có tỉ lệ trẻ nhập cư chiếm hơn 30% số trẻ trong độ tuổi đi học ở tất cả các cấp học, năm 1999. Di cư ở TPHCM giai đoạn 2004-2009 phân theo quận, huyện. Cơ cấu dân số trong độ tuổi học phổ thông phân theo tình trạng di cư và theo quận, huyện, năm 2009. Các phường/xã có tỉ lệ trẻ nhập cư chiếm hơn 30% số trẻ trong độ tuổi đi học ở tất cả các cấp học, năm 2009.
Tổng số học sinh phổ thông các năm học. Tỉ lệ đi học đúng tuổi của cả nước và Đông Nam Bộ. Tỉ lệ trẻ em đang đi học ở từng độ tuổi (6-17) phân theo tình trạng di cư, năm 2009. Tỉ lệ đi học đúng tuổi ở TPHCM phân theo tình trạng di cư.
Tỷ lệ học sinh phổ thông đi học đúng tuổi phân theo cấp học và phân theo giới tính. Số học sinh bình quân 1 giáo viên và bình quân 1 lớp học. Tỷ lệ học sinh phổ thông lưu ban, bỏ học phân theo cấp học. Phân bổ phiếu hỏi phụ huynh học sinh.
Thống kê mô tả về thái độ của phụ huynh học sinh đối với các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục của nhà trường. Tỉ lệ học sinh trả lời về mức độ được tham gia ngoại khóa, trải nghiệm (% số người được hỏi). Mức độ hài lòng của phụ huynh học sinh đối với chất lượng dịch vụ giáo dục. Số trường học, lớp học phổ thông ở TPHCM qua các năm học.
Quỹ đất dành cho giáo dục, phân theo khu vực quy hoạch. Nhu cầu về cơ sở vật chất, phân theo khu vưc quy hoạch. Số học sinh phổ thông bình quân 1 lớp học phân theo quận/huyện và phân theo cấp học năm học 2017 – 2018. Một số chỉ tiêu về mạng lưới trường phân theo quận, huyện 2017.
Thời gian trung bình để đi học và về nhà (% số trường hợp được hỏi). Đoạn đường trung bình học sinh Tiểu học di chuyển từ nhà đến trường ở các quận/huyện trong năm học 2017 - 2018. Khoảng cách trung bình học sinh quận Phú Nhuận di chuyển từ nhà đến trường. 130 DANH MỤC BẢN ĐỒ Bản đồ 1.
Bản đồ hành chính Thành phố Hồ Chí Minh. Bản đồ gia tăng mật độ dân số phân theo quận, huyện, giai đoạn 2010 - 2017. Những “điểm nóng” do sức ép của người nhập cư lên khả năng đáp ứng nhu cầu học tập của trẻ em năm 1999. Bản đồ các phường, xã thu hút mạnh nhất người nhập cư giai đoạn 2004-2009.
Những “điểm nóng” do sức ép của người nhập cư lên khả năng đáp ứng nhu cầu học tập của trẻ em năm 2009. Các khu vực quy hoạch mạng lưới trường phổ thông (theo Quyết định số 02/2003/QĐ-UB của UBND TP. Hồ Chí Minh). Bản đồ mạng lưới trường tiểu học ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Bản đồ mạng lưới trường trung học cơ sở ở Thành phố Hồ Chí Minh. Bản đồ mạng lưới trường trung học phổ thông ở Thành phố Hồ Chí Minh. 125 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Sơ đồ khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân.
Sơ đồ các ngành dịch vụ. Sơ đồ các nhân tố kinh tế - xã hội tác động đến mạng lưới trường học phổ thông. Độ đàn hồi của các nhu cầu dịch vụ lớn hơn nhiều so với nhu cầu về sản phẩm nông-lâm-ngư nghiệp và công nghiệp chế tạo. Sự thay đổi mật độ dân số phân theo quận, huyện, 2010-2017.
Số lượng học sinh nhập học phân theo cấp học và loại hình trường. Số học sinh phổ thông bình quân 1 lớp học phân theo quận/huyện và phân theo cấp học năm học 2017 – 2018. Lý do chọn đề tài Giáo dục - đào tạo là cái nôi của sự phát triển kinh tế - xã hội, là loại ngành dịch vụ mà với vai trò của giáo dục thì một mặt là dịch vụ công (vì nó nhằm đào tạo các thế hệ công dân của một quốc gia, nhằm phát triển nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, đào tạo nguồn nhân lực vì lợi ích của quốc gia), một mặt giáo dục là dịch vụ cá nhân, mà mỗi cá nhân và gia đình nhìn thấy ở các cơ sở dịch vụ giáo dục này khả năng đáp ứng yêu cầu đào tạo bản thân mình hay con em mình để phát triển nhân cách (cả về thể lực, trí lực, năng khiếu, thái độ tình cảm, quan niệm sống, kĩ năng sống,…) mà họ kì vọng. Chính vì vậy, nhiều quốc gia trên thế giới từ lâu đã xem giáo dục như “quốc sách hàng đầu” và Việt Nam cũng không ngoại lệ.
Thành phố Hồ Chí Minh - một trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục quan trọng của Việt Nam cũng cần có hướng đầu tư cho giáo dục một cách hợp lý. Hầu như không có sự phân bố nào trên thế giới là hoàn toàn hợp lý, tuy nhiên một số vẫn nằm trong giới hạn cho phép, trong khi một thực tế là hiện nay sự tổ chức các trường học phổ thông ở TPHCM còn có quá nhiều bất cập: nơi thiếu trường, nơi tập trung quá nhiều trường, nơi thì trường dư chỉ tiêu, nơi thì trường thiếu học sinh,… TPHCM là TP lớn của cả nước, trong những năm qua có mức gia tăng dân số nhanh, nhưng quỹ đất không tăng đã dẫn đến nguy cơ HS đúng tuyến thiếu chỗ học. Thêm vào đó, việc thực hiện quy hoạch mạng lưới trường học của TP trong thời gian qua tiến hành với tốc độ chậm, số lượng trường học không tăng đang là thách thức đối với các nhà quản lý, là áp lực lớn với các trường chất lượng cao, trường chuẩn quốc gia. Những gia đình có điều kiện ở cả nội và ngoại thành đã "đổ xô" xin cho con vào các trường điểm.
Nhiều phụ huynh phải tìm mọi cách xoay trường, chạy lớp cho con, bởi tâm lý mong cho con em mình được học trường tốt, bất kể khoảng cách địa lí xa gần.