Luận Văn Báo Cáo Khoa Học: Xây Dựng Hệ Thống Y Tế Đảm Bảo An Toàn Cho Người Bệnh

Luận văn báo cáo khoa học về xây dựng hệ thống y tế đảm bảo an toàn người bệnh, tập trung vào giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.

• Người hướng dẫn: Ths. Phạm Đức Mục, Chủ tịch Hội Điều dưỡng Việt Nam
• Chuyên ngành: Y tế
• Đề tài: Xây dựng hệ thống y tế đảm bảo an toàn người bệnh hiệu quả
• Loại tài liệu: Luận văn

Tóm tắt

I. Hệ thống y tế và an toàn người bệnh

Luận văn tập trung vào việc xây dựng hệ thống y tế đảm bảo an toàn người bệnh hiệu quả. Nghiên cứu tổng quan về sự cố y khoa không mong muốn đã chỉ ra tần suất và nguyên nhân của các sự cố này. Hệ thống y tế hiện tại còn nhiều lỗ hổng, đặc biệt là trong quản lý và vận hành. Các quốc gia tiên phong như Mỹ, Úc, Anh, và Canada đã thực hiện nhiều giải pháp để giảm thiểu rủi ro, nhưng vẫn còn thiếu sự thống nhất về thuật ngữ và tiêu chuẩn.

1.1. Tần suất sự cố y khoa

Nghiên cứu cho thấy tần suất sự cố y khoa tại các bệnh viện dao động từ 3,7% đến 16,6%. Các sự cố này chủ yếu liên quan đến lỗi hệ thống (70%) và chỉ 30% do cá nhân người hành nghề. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện quản lý y tế và dịch vụ y tế để đảm bảo chất lượng chăm sóc sức khỏe.

1.2. Nguyên nhân sự cố y khoa

Nguyên nhân chính của sự cố y khoa bao gồm lỗi hệ thống, thiếu quy trình chuẩn, và áp lực công việc. Bảo vệ sức khỏe người bệnh cần được ưu tiên thông qua việc thiết lập các tiêu chuẩn y tế nghiêm ngặt và hệ thống báo cáo sự cố hiệu quả.

II. Quản lý y tế và chất lượng chăm sóc

Luận văn đề xuất các giải pháp để cải thiện quản lý y tế và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe. Việc thành lập Hội đồng quốc gia về dịch vụ y tế và an toàn người bệnh là cần thiết để tư vấn cho Bộ Y tế ban hành các chính sách phù hợp. Ngoài ra, cần tăng cường nghiên cứu và xây dựng quy trình báo cáo sự cố y khoa bắt buộc.

2.1. Giải pháp quản lý

Các giải pháp bao gồm thiết lập hệ thống báo cáo sự cố y khoa, ban hành tiêu chuẩn y tế quốc gia, và triển khai bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp. Những biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả điều trị.

2.2. Chất lượng dịch vụ y tế

Nâng cao chất lượng dịch vụ y tế đòi hỏi sự cải thiện trong quy trình khám chữa bệnh, đào tạo nhân viên y tế, và đầu tư vào trang thiết bị hiện đại. Điều này sẽ đảm bảo an toàn người bệnh và tăng cường bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

III. Kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng tại Việt Nam

Luận văn phân tích kinh nghiệm của các quốc gia tiên phong trong việc đảm bảo an toàn người bệnh. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ban hành các hướng dẫn và tiêu chuẩn toàn cầu, đồng thời thành lập Hiệp hội An toàn Người bệnh Thế giới. Việt Nam cần học hỏi và áp dụng các mô hình này để cải thiện hệ thống y tế.

3.1. Học hỏi từ quốc tế

Các quốc gia như Mỹ, Úc, và Anh đã thành lập các tổ chức chuyên trách về an toàn người bệnh, thiết lập hệ thống báo cáo sự cố y khoa, và ban hành các tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Việt Nam cần áp dụng những kinh nghiệm này để xây dựng hệ thống y tế hiệu quả hơn.

3.2. Ứng dụng tại Việt Nam

Việt Nam cần thành lập các ủy ban và viện nghiên cứu về an toàn người bệnh, đồng thời ban hành các tiêu chuẩn y tế quốc gia. Việc này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

An toàn người bệnh là một trong những yếu tố then chốt quyết định chất lượng dịch vụ y tế và sự hài lòng của người bệnh. Theo các nghiên cứu quốc tế, tần suất sự cố y khoa tại các bệnh viện phát triển dao động từ 3,7% đến 16,6% người bệnh nhập viện, trong đó khoảng 30% sự cố liên quan đến lỗi cá nhân, còn lại 70% do lỗi hệ thống. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện dao động từ 5,4% đến 8,4%, đặc biệt viêm phổi bệnh viện trên người bệnh thở máy chiếm 40-50%. Nghiên cứu nhằm mục tiêu xây dựng hệ thống y tế đảm bảo an toàn người bệnh thông qua việc tổng hợp các số liệu về tần suất sự cố y khoa, phân tích nguyên nhân và các yếu tố liên quan, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế để đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các bệnh viện tại Việt Nam và các quốc gia tiên phong trong lĩnh vực an toàn người bệnh như Mỹ, Úc, Anh, Canada trong giai đoạn từ năm 2000 đến nay. Việc nâng cao an toàn người bệnh không chỉ giảm thiểu tổn thất về sức khỏe, tính mạng mà còn góp phần cải thiện uy tín và hiệu quả hoạt động của các cơ sở y tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết lỗi hệ thống và lỗi cá nhân: Phân biệt giữa lỗi hoạt động (active errors) do cá nhân và lỗi tiềm ẩn (latent conditions) do hệ thống quản lý, tổ chức. Theo đó, 70% sự cố y khoa xuất phát từ lỗi hệ thống, 30% do cá nhân.
• Mô hình các lớp hàng rào bảo vệ của hệ thống: Mô tả cách các lớp phòng ngừa trong hệ thống y tế giúp ngăn chặn sự cố y khoa, nhấn mạnh vai trò của quản lý, đào tạo và môi trường làm việc.
• Phân loại sự cố y khoa theo mức độ nghiêm trọng: Từ không gây tổn hại đến gây tử vong, dựa trên NCC MERP Index.
• Khung pháp lý và chính sách y tế: Các quy định về báo cáo sự cố y khoa bắt buộc, tiêu chí an toàn người bệnh quốc gia và quốc tế.
• Khái niệm an toàn người bệnh (Patient Safety): Định nghĩa của WHO về sự cố y khoa không mong muốn liên quan đến quản lý y tế, bao gồm chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và sử dụng thiết bị y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp tài liệu (literature review) từ các nguồn dữ liệu sau:

• Các bài báo khoa học, báo cáo nghiên cứu đăng tải trên các tạp chí y học quốc tế của Mỹ, Canada, Úc, Anh, New Zealand.
• Các báo cáo và nghiên cứu trong nước về an toàn người bệnh và sự cố y khoa.
• Phân tích số liệu thống kê về tần suất sự cố y khoa, nhiễm khuẩn bệnh viện, viêm phổi bệnh viện tại các bệnh viện Việt Nam.
• So sánh các mô hình tổ chức, chính sách và hệ thống báo cáo sự cố y khoa của các quốc gia tiên phong.
• Thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 2000 đến 2015, với cỡ mẫu lớn từ hàng nghìn đến hàng chục nghìn bệnh án được hồi cứu.
• Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích định tính tổng hợp, so sánh số liệu thống kê và đánh giá hiệu quả các giải pháp đã triển khai.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tần suất sự cố y khoa: Các nghiên cứu quốc tế cho thấy tỷ lệ sự cố y khoa trong bệnh viện dao động từ 3,7% đến 16,6% người bệnh nhập viện. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện dao động từ 5,4% đến 8,4%, viêm phổi bệnh viện trên người bệnh thở máy chiếm 40-50%. Ví dụ, nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi đồng 1 ghi nhận tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện 5,8%, tại Bệnh viện Đa khoa Bình Định là 8,4%.

2. Nguyên nhân sự cố y khoa: Khoảng 70% sự cố xuất phát từ lỗi hệ thống như quản lý, tổ chức lao động, môi trường làm việc, trong khi 30% do lỗi cá nhân người hành nghề. Lỗi cá nhân bao gồm sai sót không chủ ý (quên, mệt mỏi) và sai sót cố ý (vi phạm quy trình, đạo đức nghề nghiệp).

3. Kinh nghiệm quốc tế: Các quốc gia tiên phong như Mỹ, Úc, Anh, Canada đã thành lập các tổ chức chuyên trách về an toàn người bệnh, thiết lập hệ thống báo cáo sự cố y khoa bắt buộc và tự nguyện, ban hành hướng dẫn chuyên môn và tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện. Ví dụ, Mỹ có Ủy ban quốc gia về chất lượng y tế và an toàn người bệnh, Anh có Cơ quan an toàn người bệnh quốc gia.

4. Hiệu quả các giải pháp: Hệ thống báo cáo sự cố y khoa giúp nâng cao nhận thức, phát hiện nguyên nhân gốc rễ và giảm thiểu sự cố. Việc minh bạch thông tin về sự cố y khoa làm giảm áp lực xã hội và tăng sự chia sẻ, thông cảm từ cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cố y khoa là vấn đề toàn cầu với tỷ lệ không nhỏ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người bệnh. Tỷ lệ sự cố tại Việt Nam tương đương hoặc cao hơn một số nước phát triển, phản ánh những thách thức trong quản lý và tổ chức dịch vụ y tế. Nguyên nhân chủ yếu do lỗi hệ thống cho thấy cần thiết phải cải thiện quy trình, môi trường làm việc và đào tạo nhân lực thay vì chỉ tập trung vào trách nhiệm cá nhân.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn thiếu các tổ chức chuyên trách và hệ thống báo cáo sự cố y khoa đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong việc kiểm soát và giảm thiểu sự cố. Việc áp dụng các mô hình quản lý và chính sách đã được chứng minh hiệu quả ở các nước tiên phong sẽ giúp nâng cao an toàn người bệnh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ sự cố y khoa theo quốc gia, bảng phân loại nguyên nhân sự cố và sơ đồ mô hình các lớp hàng rào bảo vệ hệ thống. Các số liệu thống kê cụ thể về tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện và viêm phổi bệnh viện tại các bệnh viện Việt Nam cũng minh họa rõ thực trạng hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thành lập Hội đồng quốc gia về chất lượng dịch vụ y tế và an toàn người bệnh: Để tư vấn, xây dựng chính sách, hướng dẫn và giám sát thực hiện các giải pháp an toàn người bệnh. Thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, chủ thể là Bộ Y tế phối hợp với các cơ quan liên quan.

2. Tăng cường nghiên cứu sự cố y khoa: Đẩy mạnh các nghiên cứu khoa học, thu thập dữ liệu, phân tích nguyên nhân và đánh giá hiệu quả các can thiệp. Thời gian liên tục, ưu tiên các bệnh viện tuyến trung ương và tỉnh.

3. Xây dựng và ban hành quy định báo cáo sự cố y khoa bắt buộc: Thiết lập danh mục sự cố nghiêm trọng phải báo cáo, chuẩn hóa mẫu báo cáo và quy trình xử lý thông tin. Thời gian 1 năm để hoàn thiện và triển khai.

4. Triển khai hệ thống bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp: Theo Luật Khám chữa bệnh, bảo vệ quyền lợi người hành nghề và người bệnh khi xảy ra sự cố y khoa. Thời gian 2-3 năm, phối hợp giữa Bộ Y tế và Bộ Tài chính.

5. Ban hành tiêu chí quốc gia về an toàn người bệnh: Làm cơ sở để các cơ sở khám chữa bệnh phấn đấu, tự đánh giá và giám sát. Thời gian 1-2 năm, do Bộ Y tế chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý y tế và lãnh đạo bệnh viện: Để xây dựng chính sách, quy trình và tổ chức thực hiện các chương trình an toàn người bệnh hiệu quả.

2. Nhân viên y tế, đặc biệt là bác sĩ và điều dưỡng: Nâng cao nhận thức về nguyên nhân sự cố, vai trò của lỗi hệ thống và cá nhân, từ đó cải thiện thực hành chuyên môn.

3. Các nhà nghiên cứu y học và công tác y tế công cộng: Sử dụng dữ liệu và phân tích để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về an toàn người bệnh và các giải pháp can thiệp.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức bảo hiểm y tế: Để xây dựng hệ thống báo cáo sự cố, chính sách bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp và giám sát chất lượng dịch vụ y tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Sự cố y khoa là gì và tại sao cần quan tâm?
   Sự cố y khoa là những tác hại không mong muốn liên quan đến quản lý y tế, ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng người bệnh. Quan tâm giúp giảm thiểu tổn thất, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo vệ quyền lợi người bệnh.

2. Nguyên nhân chính gây ra sự cố y khoa là gì?
   Khoảng 70% do lỗi hệ thống như quản lý, tổ chức, môi trường làm việc; 30% do lỗi cá nhân như sai sót chuyên môn, vi phạm quy trình.

3. Việt Nam đã có những giải pháp gì để đảm bảo an toàn người bệnh?
   Hiện chưa có hệ thống báo cáo sự cố y khoa đồng bộ và tổ chức chuyên trách, tuy nhiên đã có các nghiên cứu và đề xuất thành lập Hội đồng quốc gia, xây dựng quy định báo cáo và bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp.

4. Hệ thống báo cáo sự cố y khoa có vai trò gì?
   Giúp phát hiện sớm sự cố, phân tích nguyên nhân, nâng cao nhận thức và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

5. Làm thế nào để giảm thiểu sự cố y khoa trong bệnh viện?
   Cần cải thiện quy trình làm việc, đào tạo nhân viên, xây dựng văn hóa an toàn, minh bạch thông tin và áp dụng các tiêu chuẩn quốc gia về an toàn người bệnh.

Kết luận

• Sự cố y khoa là vấn đề y tế công cộng với tỷ lệ từ 3,7% đến 16,6% người bệnh nhập viện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng người bệnh.
• Nguyên nhân chủ yếu do lỗi hệ thống chiếm 70%, chỉ 30% do lỗi cá nhân người hành nghề.
• Các quốc gia tiên phong đã thành lập tổ chức chuyên trách, hệ thống báo cáo sự cố và ban hành tiêu chí an toàn người bệnh hiệu quả.
• Việt Nam cần xây dựng hệ thống báo cáo sự cố y khoa bắt buộc, thành lập Hội đồng quốc gia về an toàn người bệnh và triển khai bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp.
• Các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giảm thiểu sự cố và bảo vệ quyền lợi người bệnh trong thời gian tới.

Các cơ quan quản lý và bệnh viện cần phối hợp triển khai các khuyến nghị, đồng thời tăng cường nghiên cứu và đào tạo để xây dựng hệ thống y tế an toàn, hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ: Khoa hồi sức bệnh viện Nhi đồng 1 hàng năm nhận điều trị từ 700 - 900 các trường hợp bệnh nặng, trong đó hơn 1/3 số trường hợp biểu hiện sốc, mà việc đặt catheter đo áp lực tĩnh mạch trung tâm giúp ích rất nhiều cho công tác hồi sức tích cực để cứu sống bệnh nhân bệnh nặng như sốc, sốt xuất huyết, sốc nhiễm trùng, bệnh tay chân miệng độ 3,4,.Ngoài ra một số trường hợp bệnh nặng cần cho nhiều loại thuốc, hay biểu hiện suy đa cơ quan cần lọc máu liên tục hay cần cung cấp dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch nhưng lại xảy ra ở trẻ nhỏ khó thiết lập đường truyền ngoại biên, nên bác sĩ phải đặt một catheter tĩnh mạch trung tâm như ở tĩnh mạch đùi, tĩnh mạch cảnh 11 trong hay tĩnh mạch dưới đòn,.nhằm đảm bảo bệnh nhân nhận được đầy đủ các điều trị thích hợp nhất hay để lọc máu liên tục hoặc chạy thận nhân tạo, để cải thiện khả năng sống còn. Để sử dụng được hiệu quả và lâu dài catheter tĩnh mạch trung tâm, giữ cho catheter luôn thông, không bị tắc, nhiễm trùng,.người điều dưỡng phải thành thạo cách chăm sóc và theo dõi chúng, thông qua huấn luyện và kinh nghiệm thực tế lâm sàng. Chính vì thế chúng tôi thực hiện đề tài nghiên cứu “Chăm sóc và theo dõi catheter tĩnh mạch trung ương” nhằm rút ra một số nhận xét, kinh nghiệm góp phần nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc bệnh nhân sốc hay bệnh nặng nói chung ngày càng hiệu quả và an toàn. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU: 1.

Mục tiêu tổng quát: khảo sát kỹ thuật chăm sóc và theo dõi catheter tĩnh mạch trung tâm ở bệnh nhân nặng tại khoa hồi sức tích cực - chống độc, bệnh viện Nhi đồng 1. Mục tiêu chuyên biệt: a. Xác định đặc điểm dịch tễ, lâm sàng bệnh nhân có đặt catheter tĩnh mạch trung tâm. Xác định tỉ lệ các đặc điểm trong kỹ thuật chăm sóc catheter tĩnh mạch trung tâm: kỹ thuật thay băng, lấy máu, tiêm thuốc, tiêm heparine qua catheter tĩnh mạch trung tâm.

Xác định tỉ lệ biến chứng liên quan đến catheter tĩnh mạch trung tâm, thời gian lưu catheter. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 1. Thiết kế nghiên cứu: mô tả tiến cứu loạt ca. Đối tượng nghiên cứu: tất cả bệnh nhân được bác sĩ đặt catheter tĩnh mạch trung tâm.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu: từ 01/05 – 30/06/2013, tại khoa hồi sức tích cực – chống độc, bệnh viện nhi đồng 1 4. Phương pháp tiến hành: bệnh nhân có catheter tĩnh mạch trung tâm, được quan sát cách chăm sóc và theo dõi về:  qui trình thay băng đúng kỹ thuật: phần in đậm là điểm quan trọng trong qui trình • Báo và giải thích thân nhân • Chuẩn bị dụng cụ thay băng • Rửa tay và mang găng sạch • Gỡ bỏ băng cũ từ ngoài đến vị trí đầu của catheter, tránh kéo ngược catheter ra. Quan sát băng cũ xem có dính máu mũ, dịch rỉ viêm vàng hay xanh, mùi. Quan sát vị trí catheter bị tụt vặn xoắn, rỉ dịch, vết khâu, viêm đỏ xung quanh • Sát trùng vị trí catheter từ trung tâm bằng povidine, ra ngoại vi, lặp lại ít nhất 3 lần • Mở băng mới và thay găng vô trùng • Áp băng mới lên vị trí đường ra catheter • Cố định băng và catheter • Ghi ngày giờ và tên trên băng thay • Ghi chép hồ sơ: các ghi nhận trong lúc thay băng Thay băng ngay khi: 12 • Băng ướt, dơ hay lỏng lẻo hoặc • khi trẻ sốt – cấy dịch, mủ vết thương nếu có • Ít nhất mỗi 3 ngày dù băng sạch Nên thay băng trong để nhìn thấy thay đổi bên dưới.

 qui trình lấy máu từ catheter đúng kỹ thuật: phần in đậm là điểm quan trọng trong qui trình Trường hợp không truyền dịch qua catheter • Báo và giải thích thân nhân • Chuẩn bị dụng cụ • Rửa tay • Rút 5-10ml NS vào ống tiêm 5-10ml • Mang găng: • Sát trùng vị trí đầu catheter (heparine lock) bằng alcool hoặc povidine • Đợi 30” – 1 phút cho khô • Dùng ống tiêm 3ml rút bỏ 1-2ml tùy thể tích mồi trong mỗi catheter • Dùng ống tiêm 5-10ml để rút lượng máu cần cho xét nghiệm • Dùng ống tiêm có rút sẵn 5-10ml NS, tiêm vào catheter để đuổi máu đọng trong catheter • Tiêm lượng heparine giữ thông catheter theo qui trình • Sát trùng lại đầu catheter • Ghi chép hồ sơ: giờ lấy máu, số ml máu lấy Trường hợp có truyền dịch qua catheter • Báo và giải thích thân nhân • Chuẩn bị dụng cụ: 3 Ống tiêm 3-5-10ml • Rửa tay • Rút 5-10ml NS vào ống tiêm 5-10ml • Gỡ bỏ băng trong che chỗ nối dây dịch truyền với catheter • Mang găng • Sát trùng chỗ nối dây dịch truyền với catheter bằng alcool hoặc povidine • Đợi 30” – 1 phút cho khô • Kẹp khoá catheter, kẹp khoá dây dịch truyền • Tháo rời dây dịch truyền ra khỏi catheter, gắn với nắp đậy (kim tiêm có nắp) • Dùng ống tiêm 3ml gắn với catheter, mở khoá catheter và rút bỏ 1-2ml tùy thể tích mồi trong mỗi nòng của catheter • Khoá catheter, dùng ống tiêm 5-10ml gắn catheter và mở khoá để rút lượng máu cần cho xét nghiệm, sau đó khoá catheter • Dùng ống tiêm có rút sẵn 5-10ml NS, gắn vào catheter, mở khoá và tiêm NS vào catheter để đuổi máu đọng trong catheter, sau đó khoá catheter. • Nối đầu catheter với dây dịch truyền, mở các khóa để tiếp tục truyền dịch. • Sát trùng lại chỗ nối dây dịch truyền với catheter và dán băng trong • Ghi chép hồ sơ: giờ lấy máu, số ml máu lấy  qui trình tiêm heparine giữ thông catheter đúng kỹ thuật • Báo và giải thích thân nhân • Chuẩn bị dụng cụ: Ống tiêm 3ml • Rửa tay • Rút 0,5-1ml dung dịch heparin 10-100 đv/1ml NS vào ống tiêm 3ml 13 10đv/ml cho catheter nuôi ăn tĩnh mạch 100đv/ml cho catheter lọc máu • Mang găng: • Sát trùng vị trí đầu catheter (heparine lock) bằng alcool hoặc povidine • Đợi 30” – 1 phút cho khô • Đâm kim ống tiêm 3ml chứa dung dịch heparine vào catheter qua heparin lock • Bơm dung dịch heparine vào catheter: 1ml cho catheter ≥ 6F, 0,5ml cho catheter < 6F cho mỗi nòng. Bơm dung dịch heparin đến còn lại 0,1ml cuối.

• Vừa bơm vừa rút kim khỏi catheter 0,1ml dung dịch heparin còn lại. • Sát trùng lại vị trí đầu catheter • Báo BS khi thấy bơm nặng tay • Ghi chép hồ sơ: giờ tiêm, số ml dung dịch heparin bơm, các bất thường khác.  qui trình truyền thuốc/truyền dịch qua catheter đúng kỹ thuật • Báo và giải thích thân nhân • Chuẩn bị dụng cụ, thuốc, dịch truyền • Rửa tay • Rút 2 lần 5ml NS vào 2 ống tiêm 10ml • Mang găng • Mở nắp đậy đầu catheter • Sát trùng đầu catheter bằng alcool 70 hoặc povidine • Đợi 30” – 1 phút cho khô • Dùng ống tiêm 10ml chứa NS để rút thể tích mồi và máu trong catheter ra xem nếu có cục máu đông, lấy bỏ cục máu đông và dùng ống tiêm 10ml có chứa NS khác, bơm thông catheter • Nối dây bơm thuốc hoặc dây dịch truyền với catheter và bắt đầu bơm thuốc hoặc truyền dịch theo y lệnh. • Sát trùng lại chỗ nối với đầu catheter, băng kín chỗ nối • Ghi chép hồ sơ: giờ bắt đầu bơm thuốc hoặc truyền dịch, liều, tốc độ 5.

Thu thập dữ liệu: thu thập dữ liệu đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, chỉ định, vị trí đặt catheter trung tâm, kích cỡ, loại catheter tĩnh mạch trung tâm, quan sát điều dưỡng thực hiện kỹ thuật chăm sóc và theo dõi catheter tĩnh mạch trung tâm, biến chứng liên quan đến catheter, thời gian lưu catheter, theo biểu mẫu soạn sẵn. Xử lý dữ liệu bằng phần mềm thống kê SPSS 18.0 for window, với số thông kê trung bình, độ lệch chuẩn, tỉ lệ. KẾT QUẢ: Trong thời gian 2 tháng từ 01/05 – 30/06/2013 có 48 trường hợp trẻ bệnh nặng tại khoa hồi sức tích cực - chống độc, bệnh viện Nhi đồng 1, được đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, với đặc điểm dịch tễ, lâm sàng như sau: 1. Đặc điểm dịch tễ học, lâm sàng Bảng 1: Đặc điểm dịch tễ học, lâm sàng Đặc điểm Kết quả 14 Tuổi trung bình (tuổi), giới hạn 2,9  2,1 (2 tháng - 15 tuổi)  3 tuổi 36 (75%) Giới: Nam/nữ 28 (58,3%)/20 (41,7%) Địa phương: Thành phố/tỉnh 8 (16,7%)/40 (83,3%) Chẩn đoán bệnh lý Nhiễm trùng huyết/sốc nhiễm trùng 12 (25%) Viêm phổi nặng 10 (20,8%) Viêm ruột 6 (12,5%) Bệnh tay chân miệng 4 (8,3%) Sốc sốt xuất huyết 2 (4,2%) Viêm não – màng não 2 (4,2%) Ngộ độc 2 (4,2%) Ong đốt 2 (4.2%) Khác (viêm cơ tim, hội chứng thận hư, .Đặc điểm liên quan đến catheter trung tâm: Bảng 2: Đặc điểm liên quan đến catheter trung tâm Đặc điểm Kết quả Tổng số catheter được sử dụng 62 Chỉ định đặt catheter trung tâm Đo áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP) 17 (27,5%) Lọc máu liên tục hoặc chạy thận nhân tạo 26 (41,9%) Không thiết lập được đường truyền tĩnh mạch ngoại 19 (30,6%) biên Kích cỡ catheter trung tâm 3F (1 nòng) 8 (12,9%) 4F (2 nòng) 20 (32,2%) 6.5F (2 nòng) 8 (12,9%) Cavafix 32 (đo CVP từ ngoại biên) 4 (6,5%) Cavafix 45 (đo CVP từ ngoại biên) 4 (6,5%) Vị trí đặt catheter tĩnh mạch trung tâm Tĩnh mạch đùi phải 32 (51,6%) Tĩnh mạch đùi trái 2 (3,2%) Tĩnh mạch cảnh trong phải 18 (29,1%) Tĩnh mạch cảnh trong trái 1 (1,6%) Tĩnh mạch dưới đòn phải 1 (1,6%) Tĩnh mạch nền tay phải 8 (12,9%) Số catheter trên một bệnh nhân 01 34 (70,8%) 02 14 (29,2%) CVP: central venous pressure 3.

Đặc điểm kỹ thuật chăm sóc và theo dõi catheter tĩnh mạch trung tâm: 15 Bảng 3: Đặc điểm kỹ thuật chăm sóc và theo dõi catheter tĩnh mạch trung tâm Đặc điểm Kết quả Thay băng đúng qui trình kỹ thuật/không đúng 42 (87,5%) / 6 (12,5%) • Không sát trùng vị trí catheter từ trung tâm 4 (8,3%) bằng povidine, ra ngoại vi, lặp lại ít nhất 3 lần • Không thay găng vô trùng trước khi băng 6 (12,5%) catheter Lấy máu từ catheter đúng qui trình kỹ thuật/không 44 (91,7%) / 4 (8,3%) đúng • Không đợi 30” – 1 phút cho dung dịch sát trùng 4 (8,3%) khô • Không tiêm lượng heparine giữ thông catheter sau 3 (6,3%) lấy máu Tiêm heparine catheter đúng qui trình kỹ thuật/không 40 (83,3%) / 8 (16,7%) đúng • Không vừa bơm vừa rút kim khỏi catheter 0,1ml 8 (16,7%) dung dịch heparin còn lại.