Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Lạm phát luôn là một trong những chỉ số vĩ mô cốt lõi phản ánh mức độ ổn định của nền kinh tế. Đối với Việt Nam, lạm phát là một trong bốn vấn đề cấp bách hàng đầu liên quan đến ổn định kinh tế vĩ mô (bên cạnh điều hành tỷ giá hối đoái, thâm hụt ngân sách và thâm hụt cán cân thương mại). Trải qua giai đoạn siêu lạm phát vào những năm 1980 và đầu thập niên 1990 — tiền đề thúc đẩy công cuộc đổi mới kinh tế từ cuối thập niên 1980 — nền kinh tế Việt Nam sau đó đã có giai đoạn kiểm soát lạm phát ở mức thấp dưới 5% trong giai đoạn 2000–2003. Tuy nhiên, từ năm 2004 trở đi, đặc biệt là sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cuối năm 2006, sự gia tăng mạnh mẽ của các dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII), các cú sốc giá hàng hóa nguyên liệu toàn cầu, biến động trên thị trường ngoại hối và cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008–2009 đã tạo ra những đợt bùng phát lạm phát hai con số đầy biến động.
Trước thực tế Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) thường phải đối mặt với sự đánh đổi giữa mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (GDP) và kiểm soát lạm phát, tác giả Lê Thị Vân Anh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp "Inflation in Vietnam (2004 – 2012)" nhằm làm rõ nguyên nhân, đo lường tác động và tìm kiếm giải pháp kiểm soát giá cả.
Nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận tập trung trả lời 02 câu hỏi chính:
- Những hệ quả của lạm phát đối với nền kinh tế và xã hội Việt Nam là gì?
- Những khuyến nghị, giải pháp nào được đề xuất nhằm kiềm chế lạm phát trong giai đoạn tiếp theo?
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Biến động mức giá chung, các cú sốc cung - cầu, tăng trưởng tiền tệ và hệ quả kinh tế - xã hội của lạm phát.
- Phạm vi không gian: Nền kinh tế Việt Nam trong mối tương quan với các yếu tố quốc tế.
- Phạm vi thời gian: Tập trung vào chu kỳ biến động từ đầu năm 2004 đến quý 1 năm 2012 (cập nhật các dữ liệu đến tháng 5/2012).
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khóa luận xây dựng hệ thống phân tích dựa trên các lý thuyết kinh tế vĩ mô kinh điển về tiền tệ và giá cả:
- Thuyết số lượng tiền tệ (Quantity Theory of Money - Cambridge version): Biểu diễn qua phương trình $MV = PY$ (trong đó $M$ là khối lượng tiền danh nghĩa, $V$ là tốc độ lưu thông tiền tệ, $P$ là mức giá chung, $Y$ là sản lượng thực tế). Ở trạng thái dài hạn khi $V$ và $Y$ được giả định không đổi, tỷ lệ tăng trưởng cung tiền sẽ tương đương với tỷ lệ lạm phát (% thay đổi trong $M$ = % thay đổi trong $P$). Điều này củng cố luận điểm của Milton Friedman (1963): "Lạm phát luôn luôn và ở mọi nơi là một hiện tượng tiền tệ".
- Khung phân tích của Frederic Mishkin: Trích xuất từ giáo trình The Economics of Money, Banking and Financial Markets, định nghĩa lạm phát là tình trạng mức giá chung liên tục gia tăng.
- Phân loại nguyên nhân lạm phát:
- Lạm phát chi phí đẩy (Cost-Push Inflation): Xuất phát từ sự gia tăng chi phí nguyên liệu thô nhập khẩu, chi phí nhân công vượt quá mức tăng năng suất lao động, hoặc sự gia tăng thuế gián thu (như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng VAT).
- Lạm phát cầu kéo (Demand-Pull Inflation): Xuất hiện khi tổng cầu tăng vượt mức sản lượng tiềm năng trong điều kiện toàn dụng nguồn lực, chịu tác động bởi sự phá giá tỷ giá hối đoái, giảm thuế trực thu/gián thu, niềm tin tiêu dùng tăng hoặc sự gia tăng quá nhanh của cung tiền và tín dụng.
- Lý thuyết chu kỳ kinh doanh của trường phái Áo (Austrian Business Cycle Theory): Phân tích tác động tiêu cực của việc duy trì lãi suất thấp nhân tạo dẫn tới đầu tư sai lệch (malinvestments).
- Mô hình "Bộ ba bất khả thi" (Impossible Trinity): Đánh giá thách thức của chính sách tiền tệ khi cố gắng duy trì đồng thời ba yếu tố: tỷ giá hối đoái cố định, tự do hóa dòng vốn và chính sách tiền tệ độc lập.
- Các thước đo mức giá: So sánh giữa Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), Chỉ số giảm phát GDP (GDP deflator), Chỉ số giá sản xuất (PPI/WPI), Chỉ số giá hàng hóa và Chỉ số lạm phát cơ bản (Core CPI).
Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích - tổng hợp số liệu thống kê mô tả, so sánh dữ liệu chuỗi thời gian nhằm đánh giá mối quan hệ giữa lạm phát với tăng trưởng GDP, cán cân thương mại, tỷ lệ thất nghiệp và hoạt động ngân hàng.
Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV), Bộ Tài chính (MoF), Ngân hàng Thế giới (World Bank - WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cùng các báo cáo của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS).
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Giới thiệu tổng quan (Chapter 1: Introduction)
Chương mở đầu xác định tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh các ngân hàng trung ương phải kiểm soát lạm phát nhằm tránh bất ổn vĩ mô. Tác giả chỉ ra rằng tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước nắm giữ các công cụ tiền tệ truyền thống, đồng thời có thể cho Chính phủ vay, can thiệp thị trường vàng/ngoại tệ và chỉ đạo trực tiếp tăng trưởng tín dụng tại các ngân hàng thương mại. Song song đó, Cục Quản lý Giá (Bộ Tài chính) có quyền áp trần giá đối với các mặt hàng thiết yếu.
Vấn đề cốt lõi của lạm phát tại Việt Nam không nằm ở việc thiếu công cụ kiểm soát, mà nằm ở sự đánh đổi chính sách giữa ưu tiên tăng trưởng kinh tế và kiềm chế lạm phát trong từng thời kỳ.
Chương 2: Tổng quan lý thuyết về lạm phát (Chapter 2: An Overview of Inflation)
Chương 2 trình bày các lý thuyết kinh tế về nguyên nhân, hệ quả và phương pháp đo lường lạm phát:
- Nguyên nhân: Phân tích cơ chế tác động của lạm phát cầu kéo và chi phí đẩy, nêu dẫn chứng thực tế như biến động giá khí đốt/điện của British Gas (2005–2006) hay việc áp thuế nhiên liệu hàng không.
- Hệ quả kinh tế - xã hội:
- Tái phân phối thu nhập và của cải: Gây thiệt hại cho người gửi tiền tiết kiệm nhận lãi suất cố định, người nắm giữ tiền mặt và người hưởng lương hưu; mang lại lợi thế tương đối cho bên đi vay.
- Bất ổn môi trường kinh tế và sai lệch tín hiệu giá: Làm suy giảm hiệu quả phân bổ nguồn lực (allocative efficiency), gia tăng rủi ro kinh doanh, khiến doanh nghiệp khó lập kế hoạch ngân sách dài hạn.
- Vòng xoáy tiền lương - giá cả (Wage-price spiral): Kỳ vọng lạm phát cao khiến người lao động đòi tăng lương, từ đó tiếp tục đẩy chi phí sản xuất lên cao.
- Chi phí giao dịch: Gây ra "chi phí mòn giày" (shoe leather costs) do người dân phải tăng tần suất đến ngân hàng rút tiền để hạn chế giữ tiền mặt, và "chi phí đổi thực đơn" (menu costs) khi doanh nghiệp liên tục phải điều chỉnh giá niêm yết.
- Bất ổn xã hội: Khóa luận dẫn chứng nhận định của Robert Zoellick (cựu Chủ tịch WB) về việc lạm phát lương thực là một trong những nguyên nhân kích hoạt các cuộc cách mạng tại Tunisia (2010–2011) và Ai Cập (2011).
- Quan hệ với thất nghiệp: Phân tích theo quan điểm Keynes về tính cứng nhắc của tiền lương danh nghĩa và sự điều chỉnh của tỷ lệ thất nghiệp về mức thất nghiệp tự nhiên trong dài hạn.
Chương 3: Thực trạng lạm phát tại Việt Nam giai đoạn 2004 – 2012 (Chapter 3: Inflation in Vietnam)
Chương 3 là phần trọng tâm, tái hiện bức tranh lạm phát của Việt Nam qua từng năm và phân tích các tác động cụ thể đến nền kinh tế:
Diễn biến lạm phát (CPI) Việt Nam giai đoạn 2004 – 2011 (Nguồn: GSO)
2004: 9,50%
2005: 8,40% (hoặc 8,80% theo báo cáo năm)
2006: 6,60%
2007: 12,60%
2008: 19,89%
2009: 6,52%
2010: 11,75%
2011: 18,13%
1. Diễn biến qua các thời kỳ:
- Giai đoạn 2004–2006: Lạm phát năm 2004 tăng vọt lên 9,5% (vượt xa mục tiêu 6% của Chính phủ) do nhu cầu phục hồi sau khủng hoảng châu Á kết hợp điều chỉnh tăng lương danh nghĩa năm 2003 và cú sốc cung từ dịch cúm gia cầm/thời tiết xấu (giá lương thực tăng tới 15,5% trong khi phi lương thực chỉ tăng 5%). Năm 2005 và 2006, lạm phát hạ nhiệt dần về 8,8% và 6,6%.
- Giai đoạn 2007–2008: Sau khi gia nhập WTO, dòng vốn FII đổ mạnh vào Việt Nam, nâng dự trữ ngoại hối gấp 1,6 lần. Trong 6 tháng đầu năm 2007, SBV phải bơm lượng tiền đồng tương đương khoảng 9 tỷ USD để mua ngoại tệ giữ ổn định tỷ giá nhưng không thực hiện các biện pháp hút tiền về (sterilization) kịp thời. Năm 2007, cung tiền tăng 47% và tín dụng tăng tới 54%, đẩy lạm phát năm 2007 lên 12,6% và đạt đỉnh 19,89% vào năm 2008 (tháng 8/2008 lạm phát từng chạm mốc 28,3%).
- Giai đoạn 2009–2010: Khủng hoảng tài chính toàn cầu khiến lạm phát năm 2009 giảm xuống 6,52%. Nhằm hỗ trợ phục hồi, chính sách kích cầu và nới lỏng tín dụng được triển khai, thâm hụt ngân sách năm 2009 mở rộng lên 9% GDP. Đến tháng 11/2009, chính sách chuyển hướng ưu tiên sang ổn định kinh tế vĩ mô; VND bị phá giá 5,4%. Sang năm 2010, VND tiếp tục bị phá giá thêm 3,4%, gói hỗ trợ lãi suất ngắn hạn chấm dứt, lạm phát cả năm quay lại mức hai con số (11,75%).
- Giai đoạn 2011 – đầu năm 2012: Năm 2011, giá hàng hóa thế giới tăng cao kết hợp áp lực nội tại đẩy CPI tăng lên 18,13% (đỉnh điểm tháng 11 là 19,75%). Tháng 2/2011, VND phá giá 8,5%; lãi suất điều hành được điều chỉnh tăng liên tiếp lên 13% rồi 14% (từ ngày 01/5/2011). Chính phủ ban hành Nghị quyết 11 nhằm thắt chặt tiền tệ, siết tăng trưởng tín dụng dưới 20% (so với chỉ tiêu cũ 23%), cắt giảm 10% chi thường xuyên phi lương, rà soát cắt giảm đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước (SOEs) và cấm kinh doanh vàng miếng tự do. Thâm hụt ngân sách giảm xuống còn 3,5% GDP (theo chuẩn IMF). Sang quý 1/2012, tốc độ tăng CPI chậm lại rõ rệt (tháng 1 tăng 1%, tháng 2 và 3 tăng 1,16%), lạm phát so cùng kỳ giảm về 8,3% vào tháng 5/2012; nhập siêu chỉ còn 300 triệu USD (chiếm 1,2% kim ngạch); tăng trưởng GDP quý 1/2012 chậm lại ở mức 4,1%.
| Năm |
Tăng trưởng GDP (%) |
Tỷ lệ Lạm phát CPI (%) |
Kim ngạch Xuất khẩu (tỷ USD) |
Cán cân Thương mại (tỷ USD) |
Tỷ lệ Thất nghiệp (%) |
| 2004 |
7,79 |
9,50 |
26,0 |
-5,4 |
5,60 |
| 2005 |
8,40 |
8,40 |
32,4 |
-4,3 |
5,30 |
| 2006 |
8,23 |
6,60 |
39,8 |
-5,1 |
4,80 |
| 2007 |
8,46 |
12,60 |
48,6 |
-14,2 |
4,60 |
| 2008 |
6,31 |
19,89 |
62,7 |
-18,0 |
4,70 |
| 2009 |
5,32 |
6,52 |
57,1 |
-12,9 |
4,60 |
| 2010 |
6,78 |
11,75 |
72,2 |
-12,6 |
4,30 |
| 2011 |
5,89 |
18,13 |
96,9 |
-9,5 |
4,50 |
(Dữ liệu tổng hợp từ các bảng số liệu 3.2, 3.3 và 3.4 của GSO trong khóa luận)
2. Hệ quả đối với nền kinh tế:
- Đời sống hộ gia đình: Lạm phát làm suy giảm sức mua tiền tệ, tác động tiêu cực nhất đến nhóm lao động nghèo và thu nhập cố định; làm xói mòn niềm tin vào đồng nội tệ, thúc đẩy hiện tượng "đô-la hóa" và tích trữ vàng.
- Khu vực doanh nghiệp: Chi phí nguyên vật liệu (dầu, thép, đồng) tăng cao làm suy giảm biên lợi nhuận. Lãi suất cho vay cao và chính sách thắt chặt tín dụng khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong tiếp cận vốn; khoảng 14.000 doanh nghiệp đã phá sản hoặc tạm ngừng hoạt động trong những tháng đầu năm 2012.
- Cán cân thương mại: Mặc dù tiền đồng mất giá tạo lợi thế lý thuyết cho xuất khẩu các mặt hàng nông sản, thủy sản, dệt may, giày dép, nhưng do Việt Nam phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu đầu vào nên chi phí sản xuất nội địa bị đẩy lên cao, làm giảm sức cạnh tranh quốc tế.
- Thị trường lao động: Tỷ lệ thất nghiệp chính thức biến động không lớn (dao động quanh mức 4,3% - 5,6%) do chính sách an sinh của Chính phủ và đặc thù một bộ phận lao động mất việc ở đô thị chuyển dịch về nông thôn làm công việc có thu nhập thấp hơn.
- Hệ thống ngân hàng: Lãi suất thực giảm khiến việc huy động tiền gửi gặp khó khăn, gia tăng tình trạng giữ tiền mặt ngoài hệ thống. Khóa luận dẫn số liệu khảo sát của Ngân hàng Thế giới (2011) cho biết: khoảng 35% lượng tiền lưu thông nằm ngoài hệ thống ngân hàng, hơn 50% giao dịch không qua ngân hàng và 90% hộ gia đình không thanh toán qua ngân hàng.
Chương 4: Khuyến nghị giải pháp và kết luận (Chapter 4: Recommendations and Conclusions)
Tác giả đề xuất các nhóm khuyến nghị toàn diện nhằm ổn định kinh tế vĩ mô:
- Chính sách tiền tệ và tỷ giá: Cần tập trung xây dựng niềm tin vào VND, giảm kỳ vọng lạm phát và khôi phục dự trữ ngoại hối; từng bước chuyển dịch từ các biện pháp can thiệp hành chính sang các công cụ điều hành dựa trên cơ chế giá thị trường (lãi suất).
- Chính sách tài khóa: Phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ để giảm thâm hụt ngân sách; cắt giảm chi tiêu công kém hiệu quả, tăng cường kiểm soát ngân sách ở cấp tỉnh/địa phương và thực hiện nghiêm ngặt quy định rà soát dự án đầu tư công theo Chỉ thị/Nghị định 1792.
- Củng cố khu vực tài chính - ngân hàng: Giải quyết nợ xấu đang gia tăng, xây dựng khuôn khổ minh bạch để tái cơ cấu và tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ và yếu kém, tránh phụ thuộc vào việc hỗ trợ thanh khoản tạm thời.
- Cải cách doanh nghiệp nhà nước (SOEs): Điển hình từ các bài học của Vinashin và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tác giả khuyến nghị đẩy mạnh thoái vốn ngoài ngành, siết chặt giám sát tài chính và nâng cao tính minh bạch quản trị để tránh lãng phí nguồn lực tín dụng quốc gia.
- Minh bạch hóa thông tin vĩ mô: Cung cấp thông tin định lượng và định tính chính xác, kịp thời để củng cố niềm tin thị trường và giảm thiểu các rủi ro đầu cơ.
Kết quả và đóng góp
- Hệ thống hóa số liệu chu kỳ 2004–2012: Khóa luận đã xâu chuỗi và lượng hóa bức tranh biến động lạm phát tại Việt Nam qua các mốc chỉ số CPI (từ mức 9,5% năm 2004, đỉnh cao 19,89% năm 2008 đến 18,13% năm 2011 và bước đầu hạ nhiệt đầu năm 2012).
- Làm rõ tính đa chiều của nguyên nhân lạm phát: Chứng minh lạm phát tại Việt Nam không chỉ đơn thuần là hiện tượng tiền tệ (cung tiền M2 tăng 47%, tín dụng tăng 54% năm 2007) mà còn chịu tác động đan xen từ các cú sốc chi phí đẩy (giá nguyên liệu thế giới, dịch bệnh) và các hạn chế cơ cấu nội tại (hiệu quả đầu tư công thấp, thâm hụt ngân sách kéo dài).
- Phản ánh tác động đến hệ thống trung gian tài chính: Dẫn xuất các dữ liệu thực tế từ khảo sát của Ngân hàng Thế giới (2011) về thói quen sử dụng tiền mặt (35% tiền mặt ngoài ngân hàng, 90% hộ gia đình không dùng dịch vụ thanh toán ngân hàng) để minh chứng cho rào cản truyền dẫn chính sách tiền tệ.
- Đề xuất giải pháp mang tính cấu trúc: Gắn việc kiểm soát lạm phát với cải cách doanh nghiệp nhà nước và tái cơ cấu đầu tư công theo Nghị định 1792.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế về nguồn dữ liệu: Tác giả thừa nhận nghiên cứu chủ yếu dựa trên các số liệu thứ cấp do Chính phủ và các cơ quan thống kê chính thức công bố, đôi khi chưa phản ánh trọn vẹn mọi khía cạnh của thực trạng kinh tế vĩ mô.
- Giới hạn khung thời gian: Dữ liệu năm 2012 mới chỉ bao quát được quý 1 và những tháng đầu năm, chưa thể đánh giá toàn diện hiệu quả dài hạn của các chính sách thắt chặt theo Nghị quyết 11 cho cả năm 2012.
- Phương pháp luận: Khóa luận dừng lại ở mức độ phân tích thống kê mô tả và lập luận định tính, chưa xây dựng các mô hình kinh tế lượng định lượng phức tạp (như mô hình VAR, VECM) để đo lường độ trễ chính sách và kiểm định mức độ đóng góp của từng biến số tiền tệ đối với CPI.
Giá trị tham khảo
Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Kinh tế học, Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế quốc tế và các nhà nghiên cứu lịch sử kinh tế vĩ mô Việt Nam:
- Phần tổng quan lý thuyết (Chương 2): Cung cấp các khung lý thuyết về lạm phát (Milton Friedman, Mishkin, Impossible Trinity) được trình bày bằng tiếng Anh học thuật rõ ràng, chuẩn xác.
- Phần dữ liệu lịch sử kinh tế (Chương 3): Cung cấp hệ thống bảng biểu, số liệu so sánh chi tiết về GDP, CPI, cán cân thương mại và xuất nhập khẩu của Việt Nam trong giai đoạn biến động mạnh 2004–2012.
- Nghiên cứu chính sách: Minh họa thực tiễn quá trình triển khai Nghị quyết 11 và Nghị định 1792 trong việc xử lý bất ổn vĩ mô.
Câu hỏi thường gặp
1. Nguyên nhân chính khiến lạm phát năm 2007–2008 tăng vọt lên mức hai con số tại Việt Nam là gì?
Nguyên nhân chủ yếu do dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) đổ vào ồ ạt sau khi gia nhập WTO, khiến SBV phải bơm lượng VND tương đương khoảng 9 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2007 để mua ngoại tệ giữ ổn định tỷ giá nhưng không hút tiền về kịp thời. Điều này dẫn đến cung tiền tăng 47% và tín dụng tăng 54% trong năm 2007, kết hợp với giá nguyên liệu thế giới tăng cao đã đẩy CPI năm 2008 lên 19,89%.
2. Gói giải pháp theo Nghị quyết 11 năm 2011 bao gồm những nội dung trọng tâm nào?
Nghị quyết 11 tập trung vào các biện pháp: hạ mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2011 xuống dưới 20% (so với chỉ tiêu cũ 23%), nâng lãi suất điều hành lên 14%, đóng băng 10% chi thường xuyên phi lương, cắt giảm và rà soát đầu tư công của các doanh nghiệp nhà nước, đồng thời cấm kinh doanh vàng miếng tự do để hạn chế nạn đầu cơ tích trữ.
3. Khảo sát của Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2011 chỉ ra những con số nào về thanh toán và lưu thông tiền tệ tại Việt Nam?
Theo khảo sát của WB được trích dẫn trong khóa luận, khoảng 35% lượng tiền lưu thông nằm ngoài hệ thống ngân hàng, trên 50% các giao dịch thương mại không thực hiện qua ngân hàng và 90% số hộ gia đình không sử dụng kênh ngân hàng để thanh toán.
4. Khóa luận nêu các doanh nghiệp nhà nước (SOEs) nào như một minh chứng về sự kém hiệu quả cần cải cách?
Khóa luận chỉ rõ hai trường hợp điển hình là Vinashin và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) để minh chứng cho việc doanh nghiệp nhà nước sử dụng tỷ trọng lớn nguồn vốn tín dụng nhưng đầu tư kém hiệu quả, tạo ra gánh nặng nợ nần và rủi ro lớn cho hệ thống tài chính quốc gia.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp "Inflation in Vietnam (2004 – 2012)" của tác giả Lê Thị Vân Anh đã hệ thống hóa bức tranh toàn cảnh về lạm phát tại Việt Nam trong một giai đoạn bản lề của quá trình hội nhập quốc tế. Bằng việc kết hợp các khung lý thuyết tiền tệ kinh điển với dữ liệu thống kê giai đoạn 2004–2012, công trình đã làm rõ những hệ quả nặng nề của lạm phát đối với đời sống nhân dân, hoạt động của doanh nghiệp và hệ thống ngân hàng. Các khuyến nghị về việc chuyển dịch sang công cụ điều hành dựa trên giá, tái cơ cấu đầu tư công và cải cách khu vực doanh nghiệp nhà nước mang giá trị tổng kết thực tiễn sâu sắc đối với công tác điều hành vĩ mô.
