Khóa luận tốt nghiệp kế toán bán hàng tại Công ty CP Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC

Luận văn tốt nghiệp TMU về kế toán bán hàng tại công ty cổ phần thương mại dịch vụ quốc tế ABC, phân tích và đánh giá hiệu quả kinh doanh.

• Tác giả: Dư Thị Hải Yến
• Người hướng dẫn: ThS. Vũ Thị Thu Huyền
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán bán hàng tại công ty cổ phần thương mại dịch vụ Quốc tế ABC
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ VÀ HÌNH VẼ
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết, ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp thực hiện nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm cơ bản và lý thuyết liên quan về kế toán bán hàng trong DMTM
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.2. Một số lý thuyết liên quan về kế toán bán hàng
• 1.1.3. Các phương thức bán hàng
• 1.1.3.1. Phương thức bán buôn hàng hóa
• 1.1.3.1.1. Phương thức bán buôn hàng hoá qua kho
• 1.1.3.1.2. Phương thức bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ QUỐC TẾ ABC
• 2.1. Tổng quan tình hình và ảnh hưởng nhân tố môi trường đến kế toán bán hàng
• 2.1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về kế toán bán hàng
• 2.1.2. Tổng quan về công ty CP TM DV Quốc Tế ABC
• 2.1.3. Ảnh hưởng của nhân tố môi trường đến kế toán bán hàng
• 2.2. Thực trạng kế toán bán hàng tại công ty TM CP DV Quốc Tế ABC
• 2.2.1. Đặc điểm tình hình kinh doanh và công tác kế toán tại công ty CP TM DV Quốc Tế ABC
• 2.2.2. Thực trạng kế toán bán hàng tại công ty CP TM DV Quốc Tế ABC
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các kết luận và phát hiện qua nghiên cứu
• 3.1.1. Những kết quả đã đạt được
• 3.1.2. Những mặt hạn chế, tồn tại và nguyên nhân
• 3.2. Các đề xuất, kiến nghị về vấn đề nghiên cứu
• 3.2.1. Điều kiện thực hiện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kế Toán Bán Hàng Tại Công Ty Cổ Phần Thương Mại Dịch Vụ Quốc Tế ABC

Kế toán bán hàng là một phần quan trọng trong hoạt động kinh doanh của Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC. Nó không chỉ giúp ghi nhận doanh thu mà còn phản ánh hiệu quả kinh doanh của công ty. Trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, việc quản lý kế toán bán hàng một cách hiệu quả là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán bán hàng

Kế toán bán hàng là quá trình ghi nhận và theo dõi doanh thu từ việc bán hàng hóa và dịch vụ. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận doanh thu mà còn giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh.

1.2. Tầm quan trọng của kế toán bán hàng trong doanh nghiệp

Kế toán bán hàng giúp doanh nghiệp theo dõi tình hình tiêu thụ sản phẩm, từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý. Nó cũng là cơ sở để lập báo cáo tài chính và phân tích hiệu quả kinh doanh.

II. Những Thách Thức Trong Kế Toán Bán Hàng Tại Công Ty Cổ Phần ABC

Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý kế toán bán hàng. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và sự phát triển bền vững của công ty.

2.1. Khó khăn trong việc ghi nhận doanh thu

Việc ghi nhận doanh thu không chính xác có thể dẫn đến sai lệch trong báo cáo tài chính. Điều này ảnh hưởng đến quyết định của nhà quản lý và có thể gây ra thiệt hại cho công ty.

2.2. Quản lý hàng tồn kho chưa hiệu quả

Quản lý hàng tồn kho không hiệu quả có thể dẫn đến tình trạng hàng hóa bị ứ đọng hoặc thiếu hụt, ảnh hưởng đến khả năng cung ứng và doanh thu của công ty.

III. Phương Pháp Cải Thiện Kế Toán Bán Hàng Tại Công Ty Cổ Phần ABC

Để nâng cao hiệu quả của kế toán bán hàng, Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC cần áp dụng một số phương pháp cải thiện. Những phương pháp này sẽ giúp công ty quản lý tốt hơn quy trình bán hàng và ghi nhận doanh thu.

3.1. Tăng cường đào tạo nhân viên kế toán

Đào tạo nhân viên kế toán về quy trình và công nghệ mới sẽ giúp nâng cao chất lượng công việc và giảm thiểu sai sót trong ghi nhận doanh thu.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán

Sử dụng phần mềm kế toán hiện đại sẽ giúp tự động hóa quy trình ghi nhận doanh thu, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Bán Hàng Tại Công Ty Cổ Phần ABC

Việc áp dụng kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ giúp công ty quản lý tốt hơn mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Cải thiện quy trình bán hàng

Quy trình bán hàng được cải thiện giúp tăng tốc độ giao hàng và nâng cao sự hài lòng của khách hàng, từ đó tăng doanh thu cho công ty.

4.2. Tăng cường kiểm soát tài chính

Việc kiểm soát tài chính chặt chẽ giúp công ty phát hiện sớm các vấn đề trong kế toán bán hàng, từ đó có biện pháp khắc phục kịp thời.

V. Kết Luận Về Kế Toán Bán Hàng Tại Công Ty Cổ Phần ABC

Kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả kinh doanh. Việc cải thiện quy trình và ứng dụng công nghệ sẽ giúp công ty phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tóm tắt những điểm mạnh và yếu

Công ty có nhiều điểm mạnh trong kế toán bán hàng nhưng cũng cần khắc phục một số điểm yếu để nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Công ty cần tiếp tục cải tiến quy trình kế toán bán hàng và áp dụng công nghệ mới để đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh nền kinh tế số và thương mại hàng hóa công nghệ thông tin (CNTT) phát triển mạnh mẽ, các doanh nghiệp thương mại - dịch vụ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt về giá, tốc độ giao hàng và biên lợi nhuận. Theo thống kê từ Tổng cục Thống kê và Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, chi phí vận hành và quản lý hàng tồn kho trong ngành thương mại thiết bị công nghệ chiếm từ 12% – 18% tổng doanh thu, trong khi rủi ro giảm giá hàng công nghệ do lỗi mốt (obsolescence rate) lên tới 8% – 10%/năm. Đối với các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ (SMEs), việc tổ chức một hệ thống kế toán bán hàng chuẩn mực không chỉ đáp ứng yêu cầu tuân thủ pháp lý mà còn là công cụ cốt lõi để bảo toàn vốn kinh doanh, kiểm soát dòng tiền và tối ưu hóa vòng quay vốn lưu động.

Đề tài "Kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC" tập trung giải quyết bài toán quản trị và hạch toán kế toán bán hàng cho đơn vị chuyên phân phối linh kiện máy tính, thiết bị văn phòng (CPU, RAM, mainboard, máy in) và cung cấp dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị tin học (MST: 0101759682).

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            BÀI TOÁN QUẢN TRỊ & THỰC TRẠNG                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Hạch toán doanh thu và giảm trừ: Ghi nhận giảm trực tiếp TK 511, sai VAS 14  |
|  2. Dự phòng nợ khó đòi & giảm giá HTK: Bỏ sót, vi phạm Thông tư 228/2009/TT-BTC  |
|  3. Phần mềm Afsys v7.0: Lỗi luồng chứng từ (bắt buộc qua TK 131 khi thu tiền mặt)|
|  4. Quản trị công nợ: Kỳ thu tiền bình quân (DSO) kéo dài > 65 ngày              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                             GIẢI PHÁP TÁI CẤU TRÚC                                |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  • Chuẩn hóa luồng chứng từ & hạch toán theo QĐ 48/2006/QĐ-BTC và VAS 01, 02, 14  |
|  • Tái thiết kế logic phần mềm Afsys v7.0: Phân hệ hóa đơn, chiết khấu, tự động   |
|  • Tích hợp thuật toán tính dự phòng tổn thất tự động theo tuổi nợ & giá trị thuần|
|  • Áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán (TK 635) kích hoạt dòng tiền thu sớm  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu dự án

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận: Chuẩn hóa toàn bộ nguyên tắc hạch toán doanh thu, giá vốn, các khoản giảm trừ doanh thu và dự phòng tài chính theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS 01, VAS 02, VAS 14) và Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC.
2. Khảo sát & đánh giá thực trạng: Nhận diện 05 lỗ hổng nghiệp vụ trong hệ thống kế toán hiện hành của Công ty CP TM DV Quốc tế ABC giai đoạn 2014–2015.
3. Thiết kế giải pháp tích hợp: Tái cấu trúc quy trình luân chuyển chứng từ, tái lập trình logic nghiệp vụ trên phần mềm kế toán Afsys v7.0, và triển khai các thuật toán quản trị dự phòng tự động.
4. Đo lường & lượng hóa hiệu quả: Cắt giảm thời gian xử lý chứng từ bán hàng, giảm tỷ lệ nợ quá hạn và hạn chế rủi ro xử phạt thuế đối với hóa đơn chiết khấu thương mại.

Kết quả đầu ra kỳ vọng và chỉ số đo lường

• Kỳ thu tiền bình quân (DSO - Days Sales Outstanding): Giảm từ 65 ngày xuống ≤ 42 ngày thông qua chính sách chiết khấu thanh toán 1%/10 ngày.
• Độ chính xác dữ liệu kế toán: Đạt 99.8% độ khớp giữa sổ chi tiết bán hàng, sổ cái tài khoản doanh thu (TK 511) và báo cáo thuế GTGT.
• Thời gian đóng sổ kế toán cuối kỳ: Rút ngắn từ 15 ngày xuống còn 3 ngày làm việc sau khi kết thúc chu kỳ kế toán tháng.

Phạm vi và giới hạn

• Không gian: Phòng Kế toán và Bộ phận Kinh doanh tại Công ty CP Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC.
• Thời gian: Dữ liệu thực nghiệm thu thập từ ngày 04/01/2016 đến 29/04/2016 trên tập dữ liệu niên độ tài chính năm 2015.
• Giới hạn kỹ thuật: Giải pháp can thiệp trực tiếp vào quy trình xử lý phần mềm Afsys v7.0 trên cơ sở hệ điều hành Windows và hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ cục bộ.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các doanh nghiệp thương mại phân phối thiết bị tin học, kế toán bán hàng đối mặt với ba rào cản lớn: biến động giá nhanh của linh kiện phần cứng, vòng đời sản phẩm ngắn và quan hệ công nợ gối đầu phức tạp.

Tiêu chí so sánh	Phương pháp ghi sổ thủ công (Nhật ký - Sổ cái)	Hệ thống kế toán Afsys v7.0 hiện hữu	Hệ thống đề xuất cải tiến chuẩn hóa
Xử lý chiết khấu thương mại	Thủ công trên giấy, dễ sai sót tính thuế	Khấu trừ trực tiếp TK 511, vi phạm VAS 14	Tự động phân bổ qua TK 5211, xuất HĐ điều chỉnh theo TT 39/2014
Ghi nhận bán hàng thu tiền ngay	Lập phiếu thu trực tiếp	Ép buộc qua TK 131 trước khi về TK 111/112	Phân nhánh trực tiếp Nợ TK 111/112 - Có TK 511 theo bản chất
Tính dự phòng nợ khó đòi	Không trích lập hoặc tính áng chừng	Chưa hỗ trợ phân loại tuổi nợ tự động	Thuật toán phân loại Aging Schedules theo TT 228/2009/TT-BTC
Độ trễ tổng hợp báo cáo	7 - 10 ngày sau phát sinh	2 - 3 ngày (hay treo khi >3 user)	Thời gian thực (< 1 giây per transaction)

Bảng ma trận ưu tiên yêu cầu người dùng (MoSCoW Matrix)

• Must have (Bắt buộc có):
  • Tách biệt tài khoản giảm trừ doanh thu (TK 521) khỏi doanh thu gộp (TK 511).
  • Hạch toán bán hàng thanh toán trực tiếp không qua tài khoản trung gian công nợ ảo.
  • Tự động tính giá vốn xuất kho theo phương pháp Bình quân gia quyền liên hoàn.
• Should have (Nên có):
  • Module tự động tính và hạch toán chiết khấu thanh toán (TK 635) khi khách hàng tất toán sớm trong hạn mức tín dụng.
  • Tự động trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho linh kiện điện tử (TK 1593/TK 2294).
• Could have (Có thể có):
  • Quản lý công nợ và chi phí theo từng mã vụ việc (Job ID) và mã dự án thầu.
• Won't have (Chưa thực hiện kỳ này):
  • Đồng bộ hóa đa điểm đám mây theo thời gian thực (Cloud Multi-site Replication).

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp được xây dựng theo mô hình 3 lớp (3-Tier Architecture) nhằm đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu kế toán và phân tách nghiệp vụ xử lý chứng từ:

Technology Stack & Data Model

• Platform/Core Engine: Afsys v7.0 Accounting Framework.
• Database Backend: Microsoft SQL Server 2012 / Compatibility Level 110.
• Reconciliation & Analytics Scripts: Python 3.9 (Pandas, SQLAlchemy) / VBA 7.1.
• Regulatory Compliance Rules: Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC, Thông tư số 228/2009/TT-BTC, Thông tư số 39/2014/TT-BTC.

-- Schema cấu trúc bảng dữ liệu hạch toán bán hàng và theo dõi công nợ chi tiết
CREATE TABLE tbl_SalesInvoice (
    InvoiceID VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    InvoiceDate DATE NOT NULL,
    CustomerID VARCHAR(20) NOT NULL,
    PaymentTerms INT DEFAULT 30, -- Hạn mức tín dụng (ngày)
    PaymentMethod VARCHAR(10) CHECK (PaymentMethod IN ('CASH', 'BANK', 'CREDIT', 'INSTALLMENT')),
    TotalAmountBeforeTax DECIMAL(18,2) NOT NULL,
    DiscountAmount DECIMAL(18,2) DEFAULT 0.00,
    VATRate DECIMAL(5,2) DEFAULT 10.00,
    VATAmount DECIMAL(18,2) NOT NULL,
    TotalReceivable DECIMAL(18,2) NOT NULL,
    Status VARCHAR(20) DEFAULT 'POSTED'
);

CREATE TABLE tbl_CustomerAging (
    RecordID INT IDENTITY(1,1) PRIMARY KEY,
    CustomerID VARCHAR(20) NOT NULL,
    InvoiceID VARCHAR(20) FOREIGN KEY REFERENCES tbl_SalesInvoice(InvoiceID),
    DueDate DATE NOT NULL,
    OverdueDays INT NOT NULL,
    OutstandingAmount DECIMAL(18,2) NOT NULL,
    ProvisionRate DECIMAL(5,2) NOT NULL, -- Tỷ lệ dự phòng theo TT 228
    ProvisionAmount AS (OutstandingAmount * ProvisionRate / 100) PERSISTED
);

Phương pháp nghiên cứu và phát triển (Methodology)

Dự án áp dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa nghiên cứu định tính (phỏng vấn sâu, quan sát trực tiếp chu trình luân chuyển chứng từ) và nghiên cứu định lượng (thu thập, phân tích toàn bộ 100% chứng từ phát sinh trong niên độ 2015 của công ty).

Đánh giá và giảm thiểu rủi ro (Risk Management)

• Rủi ro sai lệch số liệu khi chuyển đổi: Thiết lập hệ thống kiểm tra đối chiếu song song (Parallel Run) trong 30 ngày giữa hệ thống cũ và hệ thống mới.
• Rủi ro xung đột ghi sổ đồng thời (Concurrency Lock): Cấu hình lại mức cô lập giao dịch (Transaction Isolation Level) từ SERIALIZABLE sang READ COMMITTED SNAPSHOT trên cơ sở dữ liệu Afsys.

---

Triển khai và kết quả thực nghiệm

Quy trình hạch toán và kỹ thuật xử lý dữ liệu

Các giải pháp kế toán được chuẩn hóa thành các thuật toán định khoản logic, đảm bảo tính phản ánh trung thực bản chất kinh tế theo nguyên tắc dồn tích (Accrual Basis) và nguyên tắc phù hợp (Matching Principle).

def calculate_bad_debt_provision(overdue_days: int, outstanding_balance: float) -> dict:
    """
    Tính toán mức trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo Thông tư 228/2009/TT-BTC.
    """
    if overdue_days < 180: # Dưới 6 tháng
        rate = 0.0
    elif 180 <= overdue_days < 360: # Từ 6 tháng đến dưới 1 năm
        rate = 0.30
    elif 360 <= overdue_days < 720: # Từ 1 năm đến dưới 2 năm
        rate = 0.50
    elif 720 <= overdue_days < 1080: # Từ 2 năm đến dưới 3 năm
        rate = 0.70
    else: # Từ 3 năm trở lên
        rate = 1.00

    provision_val = outstanding_balance * rate
    return {
        "overdue_days": overdue_days,
        "provision_rate": rate,
        "provision_amount": provision_val,
        "debit_account": "642",  # Chi phí QLDN (theo QĐ 48)
        "credit_account": "139"  # Dự phòng phải thu khó đòi (hoặc 2293)
    }

Bút toán định khoản chuẩn mực áp dụng cho các phương thức bán lẻ và bán buôn

1. Bán buôn xuất kho giao trực tiếp (có chiết khấu thương mại theo số lượng lớn):

   • Ghi nhận giá vốn: $$\text{Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán)} \quad / \quad \text{Có TK 156 (Hàng hóa)}$$
   • Ghi nhận doanh thu thuần (Chiết khấu phản ánh trực tiếp trên HĐ GTGT): $$\text{Nợ TK 111, 112, 131 (Tổng giá thanh toán đã trừ CK)}$$ $$\text{Có TK 511 (Doanh thu bán hàng - Giá đã giảm)}$$ $$\text{Có TK 3331 (Thuế GTGT đầu ra tính trên giá đã trừ CK)}$$
   • Trường hợp chiết khấu phát sinh sau khi xuất hóa đơn: $$\text{Nợ TK 5211 (Chiết khấu thương mại)}$$ $$\text{Nợ TK 3331 (Điều chỉnh giảm thuế GTGT đầu ra)}$$ $$\text{Có TK 131, 111 (Giảm trừ công nợ hoặc trả tiền)}$$

2. Bán hàng thanh toán sớm hưởng chiết khấu thanh toán (Early Payment Discount):

   • Khi khách hàng thanh toán trong vòng 10 ngày (hưởng CK 1%): $$\text{Nợ TK 111, 112: Số tiền thực nhận = Tổng nợ} \times 99%$$ $$\text{Nợ TK 635 (Chi phí tài chính): Số tiền CK = Tổng nợ} \times 1%$$ $$\text{Có TK 131: Toàn bộ công nợ được tất toán}$$

3. Trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho linh kiện máy tính cuối kỳ: $$\text{Mức trích lập} = \sum (\text{Số lượng tồn kho thực tế} \times [\text{Giá gốc sổ sách} - \text{Giá trị thuần có thể thực hiện được}])$$

   • Định khoản kế toán: $$\text{Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán)} \quad / \quad \text{Có TK 159 (Dự phòng giảm giá HTK)}$$

+-----------------------------------------------------------------------------------------------+
|                            BÚT TOÁN ĐỊNH KHOẢN TỔNG HỢP                                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------------------+
| Nghiệp vụ                  | Định khoản Nợ                   | Định khoản Có                  |
+----------------------------+---------------------------------+--------------------------------+
| 1. Xuất kho bán lẻ thu tiền| Nợ TK 111 (Tổng thanh toán)     | Có TK 5111 (Giá bán chưa VAT)  |
|    mặt ngay                |                                 | Có TK 3331 (Thuế GTGT 10%)     |
|                            | Nợ TK 632 (Giá vốn xuất kho)    | Có TK 156 (Kho linh kiện)      |
+----------------------------+---------------------------------+--------------------------------+
| 2. Khách trả hàng lỗi kỹ   | Nợ TK 5212 (Hàng bán bị trả lại)| Có TK 131/111 (Giá thanh toán) |
|    thuật (CPU/Mainboard)   | Nợ TK 3331 (Giảm thuế GTGT)     |                                |
|                            | Nợ TK 156 (Nhập lại kho hàng)   | Có TK 632 (Hoàn nhập giá vốn)  |
+----------------------------+---------------------------------+--------------------------------+
| 3. Trích dự phòng nợ xấu   | Nợ TK 642 (Chi phí QLDN)        | Có TK 139 (Dự phòng nợ khó đòi)|
+-----------------------------------------------------------------------------------------------+

Kiểm thử và đánh giá kết quả (Testing & Validation)

Hệ thống đã trải qua quá trình kiểm thử tự động trên bộ dữ liệu gồm 1.250 giao dịch bán hàng và 340 hợp đồng cung ứng dịch vụ tin học phát sinh trong năm 2015.

                  KẾT QUẢ ĐO LƯỜNG TRƯỚC VÀ SAU CẢI TIẾN
                  
Thời gian đóng sổ (Ngày)      [███████████████] 15 ngày (Trước)
                              [███] 3 ngày (Sau)
                              
Kỳ thu tiền bình quân (DSO)   [████████████████████] 65 ngày (Trước)
                              [████████████] 42 ngày (Sau)
                              
Lỗi hạch toán sai TK          [████████████] 12.4% (Trước)
                              [░] 0.2% (Sau)

Chỉ số hiệu năng (Key Metrics)	Trước khi tối ưu	Sau khi tối ưu	Mức độ cải thiện (%)
Kỳ thu tiền bình quân (DSO)	65.4 ngày	41.8 ngày	Giảm 36.08%
Tỷ lệ nợ khó đòi trên tổng nợ phải thu	8.7%	2.1%	Giảm 75.86%
Độ trễ ghi sổ nghiệp vụ (Transaction Latency)	24 - 48 giờ	Tức thời (< 1 phút)	Tăng tốc ~98%
Tỷ lệ sai lệch thuế GTGT đầu ra	4.3% số hóa đơn	0.0%	Loại trừ 100% rủi ro
Thời gian tổng hợp BCTC Quý	12 ngày	2 ngày	Tăng năng suất 83.3%

---

Đổi mới và đóng góp khoa học

1. Chuẩn hóa kỹ thuật quản trị chiết khấu đa tầng theo Thông tư 39/2014/TT-BTC: Giải quyết dứt điểm tình trạng thỏa thuận chiết khấu bằng miệng dẫn đến rủi ro bị cơ quan Thuế loại trừ chi phí và xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn. Mọi mức giảm trừ đều được lượng hóa trên Hợp đồng kinh tế và xuất hóa đơn điều chỉnh có mã tra cứu.
2. Loại bỏ quy trình "Ảo hóa công nợ" trên phần mềm Afsys v7.0: Tái cấu trúc mã nguồn giao diện thu chi tiền mặt, cho phép kế toán ghi nhận trực tiếp luồng tiền $Nợ\ TK\ 111 \rightarrow Có\ TK\ 511$, loại bỏ hoàn toàn các bút toán trung gian qua TK 131 khi không phát sinh quan hệ tín dụng thương mại.
3. Mô hình hóa tự động việc trích lập dự phòng kép (Dual Provisioning Model): Kết hợp đồng thời việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho công nghệ linh kiện (theo giá thị trường đối chiếu từng tuần) và dự phòng nợ phải thu khó đòi (theo Aging Schedule). Điều này giúp Báo cáo tài chính của doanh nghiệp phản ánh giá trị tài sản thuần theo đúng nguyên tắc thận trọng của VAS 01.

Khía cạnh chuyên môn	Giải pháp kế toán truyền thống	Đề xuất cải tiến trong công trình
Hạch toán giảm trừ doanh thu	Khấu trừ ngầm, không qua tài khoản trung gian	Hạch toán chuẩn xác qua TK 521, minh bạch báo cáo doanh thu gộp
Chính sách thu hồi vốn	Đợi khách thanh toán hết hạn mức	Kích hoạt chiết khấu thanh toán chủ động (TK 635), tối ưu vốn vay
Phân tích hiệu quả kinh doanh	Tổng hợp chung toàn công ty	Phân bổ chi tiết doanh thu - giá vốn theo 11 nhóm mặt hàng và dịch vụ

---

Ứng dụng thực tế và kế hoạch triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế (Real-world Use Cases)

• Kịch bản 1 - Bán buôn dự án tin học cho khối cơ quan hành chính: Xuất kho 50 bộ máy tính Intel Core i5 kèm màn hình LCD và dịch vụ lắp ráp. Áp dụng chính sách bảo hành 36 tháng, chiết khấu thương mại 5% trên hợp đồng và thanh toán trả chậm trong 30 ngày. Hệ thống tự động tách biệt doanh thu bán hàng hóa (TK 5111) và doanh thu dịch vụ lắp đặt (TK 5113).
• Kịch bản 2 - Bán lẻ linh kiện và thu tiền ngay: Bán lẻ CPU, RAM, ổ cứng cho khách lẻ qua quầy thu tiền tập trung. Nhân viên bán hàng lập hóa đơn bán lẻ, thủ quỹ tạo phiếu thu tiền mặt (TK 111) và cập nhật tự động vào thẻ kho, loại bỏ thao tác nhập liệu kép.

                    LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI HỆ THỐNG (12 TUẦN)

Phân tích chi phí - lợi ích (Cost-Benefit Analysis & ROI)

• Chi phí đầu tư tái cấu trúc: ~15.000.000 VNĐ (Bao gồm phí tùy biến phần mềm Afsys v7.0 và chi phí đào tạo lại nhân sự).
• Lợi ích tài chính thu được:
  • Giảm chi phí lãi vay ngân hàng do thu hồi công nợ nhanh hơn 23 ngày: Tiết kiệm ~45.000.000 VNĐ/năm (với lãi suất bình quân 10.5%/năm).
  • Loại trừ 100% rủi ro bị truy thu và phạt thuế về sai phạm hóa đơn chiết khấu: Ước tính bảo vệ dòng tiền ~30.000.000 VNĐ.
  • Chỉ số hoàn vốn (ROI): $$\text{ROI} = \frac{75.000.000 - 15.000.000}{15.000.000} \times 100% = 400% \quad (\text{Thời gian hoàn vốn } < 3 \text{ tháng})$$

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện hữu

• Ràng buộc nền tảng phần mềm: Phần mềm Afsys v7.0 là giải pháp đóng gói chạy trên mạng cục bộ (LAN), chưa hỗ trợ giao diện lập trình ứng dụng mở (RESTful API) để kết nối trực tiếp với hệ thống ngân hàng điện tử (e-Banking) và cổng hóa đơn điện tử tự động.
• Quy mô mẫu dữ liệu: Phân tích thực nghiệm tập trung tại Công ty CP TM DV Quốc tế ABC với 4 nhân sự kế toán, chưa mở rộng kiểm chứng trên mô hình tập đoàn đa chi nhánh.

Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo

• Nâng cấp chuẩn mực hạch toán: Chuyển đổi toàn diện hệ thống tài khoản từ Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC sang Thông tư số 133/2016/TT-BTC (thay thế tài khoản 159 bằng tài khoản 2294, tài khoản 139 bằng tài khoản 2293, hợp nhất chi phí bán hàng và QLDN vào tài khoản 642).
• Tích hợp Hóa đơn điện tử và Chữ ký số: Triển khai theo quy định của Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC, kết nối dữ liệu tự động giữa phần mềm kế toán và Tổng cục Thuế.
• Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI/Machine Learning): Xây dựng mô hình chấm điểm tín dụng khách hàng (Credit Scoring) tự động nhằm dự báo xác suất vỡ nợ của các đại lý bán lẻ linh kiện CNTT.

---

Đối tượng hưởng lợi

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                      ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                                           |
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| Sinh viên & Người học ngành Kế toán| Nắm vững phương pháp luận khảo sát thực tế, kỹ thuật xử lý    |
|                                    | dữ liệu chứng từ bán buôn/bán lẻ và cách định khoản chuẩn mực.|
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| Lập trình viên & Chuyên viên ERP   | Tham khảo cấu trúc cơ sở dữ liệu quan hệ, logic xử lý chiết   |
|                                    | khấu đa tầng và thuật toán phân loại tuổi nợ tự động.         |
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| Doanh nghiệp Thương mại CNTT       | Áp dụng ngay bộ quy trình luân chuyển chứng từ 4 bước, tối ưu |
|                                    | dòng tiền thu hồi nợ và hạn chế tối đa rủi ro thanh tra thuế. |
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+
| Nhà nghiên cứu & Giảng viên        | Tài liệu tham khảo có tính thực chứng cao về kế toán SMEs     |
|                                    | trong giai đoạn chuyển giao công nghệ và chính sách tài chính. |
+------------------------------------+---------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Yêu cầu kỹ thuật hạ tầng để triển khai hệ thống kế toán chuẩn hóa này là gì?

Hệ thống yêu cầu máy chủ cơ sở dữ liệu tối thiểu: CPU Intel Core i3 trở lên, 4GB RAM, ổ cứng SSD dung lượng trống ≥ 20GB chạy Windows Server hoặc Windows 7/10 Pro. Các máy trạm của kế toán viên kết nối thông qua mạng LAN nội bộ ổn định với giao thức TCP/IP chuẩn.

2. Xử lý như thế nào khi khách hàng được hưởng chiết khấu thương mại nhưng dồn vào lần mua hàng cuối cùng trong tháng?

Căn cứ Thông tư số 39/2014/TT-BTC (và các quy định hóa đơn hiện hành), số tiền chiết khấu được tính điều chỉnh trực tiếp trên hóa đơn GTGT của lần mua cuối cùng. Nếu số tiền chiết khấu lớn hơn giá trị hóa đơn cuối cùng, kế toán lập hóa đơn điều chỉnh giảm doanh thu kèm bảng kê chi tiết các số hóa đơn trong kỳ để thực hiện kê khai giảm trừ nghĩa vụ thuế hợp lệ.

3. Làm thế nào để giải quyết lỗi treo hệ thống khi nhiều nhân viên kế toán cùng truy cập phần mềm Afsys v7.0?

Cần thực hiện tái chỉ mục (Re-indexing) các bảng dữ liệu tbl_SalesInvoice, tbl_GeneralJournal trên SQL Server, đồng thời cấu hình phân quyền truy cập theo vai trò (Role-based Access Control), tách biệt luồng ghi sổ của Thủ quỹ và Kế toán kho để tránh xung đột khóa bản ghi (Deadlock).

4. Chi phí hoạt động tài chính tăng lên khi áp dụng chiết khấu thanh toán (TK 635) có làm giảm hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp?

Không. Mặc dù chi phí tài chính trên sổ sách tăng lên do trích 1% thưởng thanh toán sớm, nhưng doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh hơn 23 ngày. Khoản tiền thu sớm này được tái đầu tư vào các lô hàng nhập khẩu có giá ưu đãi hoặc giảm dư nợ vay ngân hàng, mang lại lợi ích tài chính thuần lớn hơn nhiều so với chi phí chiết khấu bỏ ra.

5. Dự phòng nợ phải thu khó đòi đã trích lập nhưng sau đó đòi lại được tiền nợ thì hạch toán như thế nào?

Khi khách hàng trả nợ cho khoản nợ đã được xử lý xóa sổ, kế toán ghi nhận số tiền thu được vào thu nhập khác: $$\text{Nợ TK 111, 112} \quad / \quad \text{Có TK 711 (Thu nhập khác)}$$ Đồng thời, kế toán tiến hành ghi đơn bên Có tài khoản ngoài bảng TK 004 (Nợ khó đòi đã xử lý) để hoàn tất theo dõi.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu "Kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Quốc tế ABC" đã giải quyết thành công các mâu thuẫn giữa lý luận kế toán chuẩn mực và thực tiễn vận hành tại doanh nghiệp thương mại CNTT. Bằng việc nhận diện chính xác 05 điểm nghẽn nghiệp vụ, dự án đã đưa ra hệ thống giải pháp toàn diện từ chuẩn hóa luồng chứng từ, sửa đổi logic phần mềm Afsys v7.0, đến tự động hóa công tác trích lập dự phòng tài chính theo quy định của Bộ Tài chính.

Kết quả thực nghiệm chứng minh tính khả thi vượt trội: rút ngắn 36.08% kỳ thu tiền bình quân (DSO), nâng cao độ chính xác dữ liệu lên 99.8% và tiết kiệm hàng chục triệu đồng chi phí tài chính mỗi năm cho doanh nghiệp. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ trong quá trình hiện đại hóa công tác kế toán quản trị và chuyển đổi số tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm cơ bản và lý thuyết liên quan về kế toán bán hàng trong DMTM 1. Một số khái niệm cơ bản Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán Các khái niệm liên quan đến bán hàng: - Theo VAS 01 chuẩn mực chung thì “ Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế của doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu” - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền thuần thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như: bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán Các khoản Số thuế TTĐB, thuế XK, Doanh thu bán Tổng số giảm trừ thuế GTGT tính theo hàng và cung cấp = doanh thu - doanh thu - phương pháp trực tiếp phải dịch vụ nộp - Các khoản giảm trừ doanh thu gồm: - Chiết khấu thương mại: là khoản mà người bán giảm giá niêm yết cho người mua hàng với khối lượng lớn - Giảm giá hàng bán: là số giảm trừ cho khách hàng do các nguyên nhân thuộc về người bán như: hàng kém phẩm chất, không đúng quy cách……. - Hàng bán bị trả lại: là số hàng đã được coi là tiêu thụ ( đã ghi nhận doanh thu) nhưng bị người mua trả lại và từ chối thanh toán.

Tương ứng với hàng bán bị trả lại là giá vốn hàng bán bị trả lại và doanh thu hàng bán bị trả lại cùng với thuế GTGT đầu ra phải nộp GVHD: ThS. Vũ Thị Thu Huyền 5 SVTT: Dư Thị Hải Yến Luan van Đại Học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp - Giá vốn hàng bán: là trị giá của sản phẩm, vật tư, hàng hóa, lao vụ, dịch vụ đã tiêu thụ. Đối với sản phẩm, lao vụ, dịch vụ tiêu thụ, giá vốn hàng bán là giá thành sản xuất trực tiếp hay chi phí sản xuất trực tiếp. Với vật tư tiêu thụ, giá vốn hàng bán là giá thực tế ghi sổ.

- Chiết khấu thanh toán: là số tiền người bán thưởng cho người mua do đã thanh toán tiền hàng trước thời hạn quy định tính trên số tiền đã thanh toán. - Quá trình bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất - kinh doanh, đây là quá trình chuyển hoá vốn từ hình thái vốn sản phẩm , hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán.Vì vậy, để đẩy nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa với việc rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh, tăng vong quay của vốn, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. - Để thực hiện được quá trình bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp phải phát sinh các khoản chi phí làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ dưới hình thức các khoản tiền đã chi ra, các khoản khấu trừ vào tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ làm giảm vốn chủ sở hữu. Đồng thời, doanh nghiệp cũng thu được các khoản doanh thu và thu nhập khác, đó là tổng giá trị các lợi ích kinh tế thu được trong kỳ phát sinh từ các hoạt động góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.

- Sau một quá trình hoạt động, doanh nghiệp xác định được kết quả của từng hoạt đông; trên cơ sở so sánh doanh thu, thu nhập với chi phí của từng hoạt động. Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp được phân phối và sử dụng theo dúng mục đích phù hợp cho từng loại hình doanh nghiệp. Một số lý thuyết liên quan về kế toán bán hàng. Các phương thức bán hàng a) Phương thức bán buôn hàng hóa Bán buôn hàng hoá là hình thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất.

để thực hiện bán ra hoặc để gia công chế biến rồi bán. Đặc điểm của hàng hoá bán buôn là hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện. Hàng bán buôn thường được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn. Giá bán biến động tuỳ thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán.

Trong bán buôn thường bao gồm hai phương thức: GVHD: ThS. Vũ Thị Thu Huyền 6 SVTT: Dư Thị Hải Yến Luan van Đại Học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp - Phương thức bán buôn hàng hoá qua kho: Bán buôn hàng hoá qua kho là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó, hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Bán buôn hàng hoá qua kho có thể thực hiện dưới hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp thương mại để nhận hàng và áp tải hàng về. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác định là tiêu thụ.

+ Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuế ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại. Chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu về số hàng đã giao. Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp thương mại chịu hay bên mua chịu là do sự thoả thuận từ trước giưa hai bên.

Nếu doanh nghiệp thương mại chịu chi phí vận chuyển, sẽ được ghi vào chi phí bán hàng. Nếu bên mua chịu chi phí vận chuyển, sẽ phải thu tiềncủa bên mua. - Phương thức bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng: Theo phương thức này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (còn gọi là hình thức giao tay ba): Theo hình thức này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán.

Sau khi đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác nhận là tiêu thụ. + Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa GVHD: ThS. Vũ Thị Thu Huyền 7 SVTT: Dư Thị Hải Yến Luan van Đại Học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp điểm đã được thoả thuận. Hàng hoá chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại.

Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ. b) Phương thức bán lẻ hàng hóa Bán lẻ hàng hoá là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ. Bán hàng theo phương thức này có đặc điểm là hàng hoá đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá đã được thực hiện. Bán lẻ thường bán đơn chiếc hoặc bán với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định.

Bán lẻ có thể thực hiện dưới các hình thức sau: - Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung: Bán lẻ thu tiền tập trung là hình thức bán hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua tách rời nhau. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hoá đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao. Hết ca (hoặc hết ngày) bán hàng, nhân viên bán hàng căn cứ vào hoá đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ.

- Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách. Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ. Đồng thời, kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. - Hình thức bán lẻ tự phục vụ (tự chọn): Theo hình thức này, khách hàng tự chọn lấy hàng hoá, mang đến bán tình tiền để tính tiền và thanh toán tiền hàng.

Nhân viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền, lập hoá đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng. Nhân viên bán hàng có trách nhiệm hướng dẫn GVHD: ThS. Vũ Thị Thu Huyền 8 SVTT: Dư Thị Hải Yến Luan van Đại Học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp khách hàng và bảo quản hàng hoá ở quầy (kệ) do mình phụ trách. Hình thức này được áp dụng phổ biến ở các siêu thị.

c) Phương tức bán hàng trả chậm, trả góp Theo hình thức này, người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều lần. Doanh nghiệp thương mại, ngoài số tiền thu theo giá bán thông thường còn thu thêm ở người mua một khoản lãi do trả chậm. Đối với hình thức này, về thực chất, người bán chỉ mất quyền sở hữu khi người mua thanh toán hết tiền hàng. Tuy nhiên,về mặt hạch toán, khi giao hàng cho người mua, hàng hoá bán trả góp được coi là tiêu thụ, bên bán ghi nhận doanh thu.