Luận Văn Tốt Nghiệp: Cải Cách Chính Sách Thuế Ở Việt Nam

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp cải cách chính sách thuế ở việt nam, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến thực tế.

• Người hướng dẫn: TS. Diệp Gia Luật
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Chính Sách Thuế
• Đề tài: Cải Cách Chính Sách Thuế Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ THUẾ
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Phân loại thuế
• 1.1.2.1. Căn cứ vào tính chất
• 1.1.2.1.1. Thuế gián thu
• 1.1.2.1.2. Thuế trực thu
• 1.1.2.2. Căn cứ vào đối tượng đánh thuế
• 1.1.3. Vai trò của thuế
• 1.2. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ
• 1.2.1. Định nghĩa
• 1.2.2. Vai trò của chính sách thuế
• 1.3. LỊCH SỬ NGÀNH THUẾ VIỆT NAM
• 1.3.1. Thời kỳ đầu chưa có chính sách thuế chính thức dưới chính quyền cách mạng (1945-1950)
• 1.3.2. Sau khi có hệ thống chính sách thuế mới dưới Chính quyền cách mạng (1951-1958)
• 1.3.3. Thời kỳ cải tạo và xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội ở miền Bắc (1959-1975)
• 1.3.4. Thời kỳ thống nhất đất nước trước cải cách hệ thống chính sách thuế (1975-1989)
• 1.3.5. Thời gian thành lập ngành thuế nhà nước thống nhất (từ 1990 đến nay)
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH THUẾ Ở VIỆT NAM (Giai đoạn từ năm 1990 đến nay)
• 2.1. Cải cách chính sách thuế Giai đoạn I (1990 – 1995)
• 2.1.1. Nguyên nhân cải cách

Tóm tắt

I. Cải cách chính sách thuế tại Việt Nam

Cải cách chính sách thuế tại Việt Nam đã trở thành một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ và hội nhập quốc tế. Chính sách thuế không chỉ là công cụ huy động nguồn lực cho ngân sách nhà nước mà còn là phương tiện điều tiết kinh tế, đảm bảo công bằng xã hội. Việc cải cách này nhằm mục tiêu xây dựng một hệ thống thuế hiện đại, công bằng và hiệu quả, phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Theo đó, chính sách thuế cần phải được điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững, đồng thời khuyến khích đầu tư và sản xuất kinh doanh. Một trong những điểm nổi bật trong cải cách chính sách thuế là việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế, giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế toàn cầu.

1.1. Tình hình thực hiện chính sách thuế

Tình hình thực hiện chính sách thuế tại Việt Nam trong những năm qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các loại thuế đã được phân loại rõ ràng, từ thuế trực thu đến thuế gián thu, giúp cho việc quản lý và thu thuế trở nên hiệu quả hơn. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết, như sự phức tạp trong quy định thuế, tình trạng trốn thuế và sự không đồng đều trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế giữa các thành phần kinh tế. Để khắc phục những hạn chế này, cần có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt hơn trong việc cải cách chính sách thuế, nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch.

1.2. Đề xuất giải pháp cải cách

Để nâng cao hiệu quả của chính sách thuế, cần thiết phải thực hiện một số giải pháp cải cách quan trọng. Đầu tiên, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, giảm bớt gánh nặng cho người nộp thuế. Thứ hai, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về nghĩa vụ thuế cho các tổ chức và cá nhân, nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế. Cuối cùng, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế cũng là một giải pháp quan trọng, giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong công tác thu thuế. Những giải pháp này không chỉ giúp cải cách chính sách thuế mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững tại Việt Nam.

II. Lịch sử cải cách chính sách thuế

Lịch sử cải cách chính sách thuế tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, từ những năm đầu sau cách mạng cho đến nay. Mỗi giai đoạn đều có những đặc điểm riêng, phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản lý kinh tế và chính sách thuế. Giai đoạn đầu, chính sách thuế chủ yếu tập trung vào việc huy động nguồn lực cho ngân sách nhà nước, với các loại thuế đơn giản và chưa đa dạng. Đến giai đoạn 1990-1995, chính sách thuế bắt đầu được cải cách mạnh mẽ, với việc hình thành các loại thuế mới và điều chỉnh các sắc thuế cũ. Sự chuyển mình này không chỉ giúp tăng cường nguồn thu cho ngân sách mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển của các thành phần kinh tế khác nhau.

2.1. Giai đoạn 1990 1995

Trong giai đoạn 1990-1995, Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách quan trọng trong chính sách thuế. Nguyên nhân chủ yếu là do nhu cầu cấp bách trong việc huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế. Các sắc thuế được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn, đồng thời mở rộng đối tượng nộp thuế. Tuy nhiên, hệ thống thuế vẫn còn nhiều bất cập, như sự phân biệt giữa các thành phần kinh tế và sự phức tạp trong quy định thuế. Điều này đã đặt ra yêu cầu cần thiết phải tiếp tục cải cách để tạo ra một hệ thống thuế công bằng và hiệu quả hơn.

2.2. Giai đoạn từ 1995 đến nay

Từ năm 1995 đến nay, chính sách thuế tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Các loại thuế mới được ban hành, như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, đã góp phần làm phong phú thêm hệ thống thuế. Đồng thời, việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong quản lý thuế cũng đã giúp Việt Nam hội nhập tốt hơn vào nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải đối mặt, như tình trạng trốn thuế, sự phức tạp trong quy định và sự không đồng đều trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế giữa các thành phần kinh tế. Do đó, việc tiếp tục cải cách chính sách thuế là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế là công cụ quan trọng của Nhà nước trong quản lý, điều tiết sản xuất kinh doanh và phân phối tiêu dùng, đồng thời là nguồn thu chủ yếu của ngân sách quốc gia. Ở Việt Nam, cải cách chính sách thuế đã trải qua nhiều giai đoạn từ năm 1990 đến nay, nhằm xây dựng hệ thống thuế đồng bộ, phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Theo ước tính, tỷ lệ thuế và lệ phí trong GDP đã tăng từ khoảng 12,8% năm 1991 lên khoảng 25% năm 1995, và tiếp tục đạt mức động viên bình quân 25,8% GDP trong giai đoạn 2001-2010. Tuy nhiên, hệ thống thuế vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như phức tạp, chưa bao quát hết các nguồn thu, chưa đảm bảo công bằng xã hội và hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng cải cách chính sách thuế ở Việt Nam từ năm 1990 đến nay, đánh giá kết quả đạt được và những hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chính sách thuế trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các giai đoạn cải cách chính sách thuế chính yếu, bao gồm bốn giai đoạn cải cách lớn từ 1990 đến 2020, với dữ liệu thu thập từ các văn bản pháp luật, báo cáo ngành và số liệu thống kê kinh tế vĩ mô.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách thuế, góp phần tăng nguồn thu ngân sách, thúc đẩy phát triển kinh tế, đảm bảo công bằng xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết thuế học: Thuế là khoản nộp bắt buộc của cá nhân, tổ chức cho Nhà nước, không mang tính đối giá, nhằm huy động nguồn lực tài chính và điều tiết kinh tế vĩ mô.
• Mô hình chính sách thuế hiệu quả: Tập trung vào ba tiêu chí chính gồm hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và khả năng tạo nguồn thu ngân sách.
• Khái niệm công bằng thuế: Bao gồm công bằng dọc (người có thu nhập cao đóng thuế nhiều hơn) và công bằng ngang (người có thu nhập tương đương đóng thuế tương đương).
• Mô hình cải cách thuế theo giai đoạn: Phân tích các giai đoạn cải cách thuế dựa trên bối cảnh kinh tế - chính trị và mục tiêu phát triển kinh tế xã hội.
• Khái niệm quản lý thuế hiện đại: Áp dụng công nghệ thông tin, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý và tuân thủ thuế.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật về thuế, báo cáo của Bộ Tài chính, Tổng cục Thống kê, các nghị quyết Quốc hội, các báo cáo cải cách thuế và các nghiên cứu học thuật liên quan.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính và định lượng dựa trên số liệu thu ngân sách, tỷ lệ thuế trong GDP, cơ cấu thuế, đánh giá chính sách thuế qua các giai đoạn cải cách. So sánh các chỉ số kinh tế trước và sau cải cách để đánh giá hiệu quả.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu thu thập bao gồm số liệu thu ngân sách quốc gia qua các năm từ 1990 đến 2020, các văn bản pháp luật và báo cáo chính sách thuế. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các giai đoạn cải cách chính và các loại thuế chủ yếu.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích bốn giai đoạn cải cách chính sách thuế: 1990-1995, 1996-2000, 2001-2010 và 2011-2020, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế từ các nước như Trung Quốc, Australia và Đức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn thu ngân sách từ thuế: Tỷ lệ thuế và lệ phí trong GDP tăng từ 12,8% năm 1991 lên khoảng 25% năm 1995, và đạt bình quân 25,8% GDP trong giai đoạn 2001-2010. Tổng thu ngân sách năm 2010 đạt 520 nghìn tỷ đồng, tăng gấp 5,62 lần so với giai đoạn 1991-2000.

2. Cơ cấu thuế được cải thiện và đa dạng hóa: Hệ thống thuế bao gồm thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu, thuế tài nguyên, thuế sử dụng đất và thuế bảo vệ môi trường. Thuế GTGT và TNDN chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu ngân sách, với tỷ trọng thuế TNDN, GTGT, TNCN trong tổng thu NSNN tăng từ 34% năm 2006 lên 49,4% năm 2010.

3. Cải cách chính sách thuế góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế: GDP tăng hơn gấp đôi trong 10 năm (1991-2000), cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực với tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 38,7% xuống 24,3%, công nghiệp và xây dựng tăng từ 22,7% lên 36,6%, dịch vụ tăng nhẹ từ 38,6% lên 39,1%. Kim ngạch xuất khẩu tăng bình quân trên 21% mỗi năm, sản phẩm xuất khẩu chế biến tăng từ 8% lên 40%.

4. Công bằng xã hội và bình đẳng thuế được cải thiện nhưng chưa hoàn thiện: Hệ thống thuế áp dụng thống nhất cho các thành phần kinh tế, góp phần tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Tuy nhiên, còn tồn tại sự phân biệt về thuế suất và ưu đãi giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cũng như giữa người Việt Nam và người nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Việc tăng tỷ lệ thuế trong GDP và đa dạng hóa các sắc thuế phản ánh sự tiến bộ trong cải cách chính sách thuế, giúp Nhà nước có nguồn lực tài chính ổn định để chi đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tăng trưởng xuất khẩu cho thấy chính sách thuế đã góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh và hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, các tồn tại như phức tạp trong hệ thống thuế, nhiều mức thuế suất, chồng chéo chính sách và chưa đảm bảo công bằng xã hội hoàn toàn là những thách thức cần giải quyết. So sánh với kinh nghiệm quốc tế, như Trung Quốc đã đơn giản hóa hệ thống thuế và áp dụng các chính sách ưu đãi rõ ràng cho đầu tư nước ngoài, hay Australia tập trung vào hệ thống thuế đơn giản, công bằng và hỗ trợ người lao động thu nhập thấp, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện để nâng cao hiệu quả và tính minh bạch.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ thuế trong GDP qua các năm, bảng so sánh cơ cấu thu ngân sách theo loại thuế và biểu đồ chuyển dịch cơ cấu GDP theo ngành kinh tế để minh họa rõ nét tác động của cải cách thuế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đơn giản hóa hệ thống thuế và giảm số mức thuế suất

   • Mục tiêu: Giảm chi phí tuân thủ thuế, tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý.
   • Thời gian: Triển khai trong giai đoạn 2023-2025.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính phối hợp với Quốc hội và các cơ quan liên quan.

2. Tăng cường công bằng thuế và thu hẹp khoảng cách ưu đãi giữa các thành phần kinh tế

   • Mục tiêu: Đảm bảo bình đẳng nghĩa vụ thuế, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh.
   • Thời gian: 2023-2026.
   • Chủ thể: Bộ Tài chính, cơ quan thuế và các địa phương.

3. Hoàn thiện chính sách thuế tài nguyên, thuế tài sản và thuế bảo vệ môi trường

   • Mục tiêu: Tạo động lực bảo vệ tài nguyên, môi trường và phát triển bền vững.
   • Thời gian: 2023-2027.
   • Chủ thể: Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp Bộ Tài chính.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại trong quản lý thuế

   • Mục tiêu: Nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thất thoát thuế, tăng cường minh bạch.
   • Thời gian: 2023-2025.
   • Chủ thể: Tổng cục Thuế, Bộ Thông tin và Truyền thông.

5. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành thuế của người dân và doanh nghiệp

   • Mục tiêu: Xây dựng văn hóa thuế, giảm vi phạm và gian lận thuế.
   • Thời gian: Liên tục.
   • Chủ thể: Bộ Tài chính, các cơ quan truyền thông và địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý thuế

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách thuế, nâng cao hiệu quả quản lý và thu ngân sách.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch cải cách thuế phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính công

   • Lợi ích: Tham khảo dữ liệu, phân tích và đánh giá các giai đoạn cải cách thuế tại Việt Nam.
   • Use case: Phát triển các nghiên cứu sâu hơn về chính sách thuế và tác động kinh tế xã hội.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước

   • Lợi ích: Hiểu rõ chính sách thuế, quyền lợi và nghĩa vụ thuế, từ đó hoạch định chiến lược kinh doanh và đầu tư.
   • Use case: Đánh giá tác động của các chính sách thuế mới đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, tài chính, luật

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo học tập, nghiên cứu về chính sách thuế và cải cách kinh tế Việt Nam.
   • Use case: Tham khảo luận văn để hoàn thiện bài tập, luận văn hoặc nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Cải cách chính sách thuế ở Việt Nam đã đạt được những kết quả gì nổi bật?
   Qua các giai đoạn cải cách, tỷ lệ thuế trong GDP tăng từ khoảng 12,8% năm 1991 lên 25% năm 1995 và đạt bình quân 25,8% trong giai đoạn 2001-2010. Hệ thống thuế đa dạng, bao phủ rộng các lĩnh vực, góp phần thúc đẩy tăng trưởng GDP, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao nguồn thu ngân sách.

2. Những hạn chế chính của hệ thống thuế hiện nay là gì?
   Hệ thống thuế còn phức tạp với nhiều mức thuế suất, chưa bao quát hết các nguồn thu, có sự phân biệt ưu đãi không đồng đều giữa các thành phần kinh tế, và chưa đảm bảo hoàn toàn công bằng xã hội. Quản lý thuế còn hạn chế về công nghệ và nhân lực.

3. Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm cải cách thuế của Trung Quốc?
   Trung Quốc đã đơn giản hóa hệ thống thuế, áp dụng thuế VAT thống nhất, thiết lập chính sách ưu đãi rõ ràng cho đầu tư nước ngoài và các ngành công nghiệp trọng điểm, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế. Việt Nam có thể áp dụng các nguyên tắc đơn giản hóa, minh bạch và ưu đãi có chọn lọc.

4. Tại sao cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế?
   Công nghệ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thất thoát thuế, đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch và thuận tiện cho người nộp thuế, đồng thời hỗ trợ cơ quan thuế trong việc kiểm tra, giám sát và phân tích dữ liệu thuế.

5. Chính sách thuế có vai trò như thế nào trong phát triển bền vững?
   Thuế không chỉ là nguồn thu ngân sách mà còn là công cụ điều tiết kinh tế, bảo vệ môi trường và phân phối lại thu nhập xã hội. Chính sách thuế bảo vệ môi trường và thuế tài nguyên khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm ô nhiễm, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Kết luận

• Cải cách chính sách thuế ở Việt Nam từ năm 1990 đến nay đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, tăng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế.
• Hệ thống thuế ngày càng đa dạng, bao phủ rộng các lĩnh vực, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
• Tuy nhiên, hệ thống thuế vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế về tính đơn giản, công bằng và hiệu quả quản lý.
• Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách thuế theo hướng đơn giản hóa, minh bạch, công bằng và ứng dụng công nghệ hiện đại.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp cải cách trong giai đoạn 2023-2027, đồng thời tăng cường tuyên truyền và nâng cao ý thức chấp hành thuế trong xã hội.

Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp cải cách thuế nhằm xây dựng hệ thống thuế hiện đại, hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế bền vững và hội nhập quốc tế thành công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ THUẾ: 1. Khái niệm: Thuế là một khoản nộp bắt buộc mà các cá nhân và tổ chức có nghĩa vụ phải thực hiện đối với Nhà nước, phát sinh trên cơ sở các văn bản pháp luật do Nhà nước ban hành, không mang tính chất đối giá và hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp thuế. Thuế luôn gắn liền với quyền lực của Nhà nước Có thể nói, đánh thuế là một đặc quyền của Nhà nước, đặc quyền này được quy định bằng luật pháp.

Chẳng hạn, chương II – CHẾ ĐỘ KINH TẾ, Điều 22 của Hiến Pháp nước ta quy định: “Các cơ sở sản xuất kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước, …”; “Công dân có nghĩa vụ đóng thuế và lao động công ích theo quy định của pháp luật”. Thuế là một phần thu nhập của các tầng lớp dân cư bắt buộc nộp cho Nhà nước Nhà nước sử dụng quyền lực chính trị buộc người nộp thuế phải chuyển giao một phần thu nhập cho Nhà nước thông qua quy định pháp luật về thuế. Thuế là hình thức chuyển giao thu nhập không mang tính chất hoàn trả trực tiếp Một đặc điểm dễ nhận thấy là thuế không mang tính đối giá. Nghĩa là không có sự chuyển giao hàng hóa – dịch vụ giữa đối tượng nộp thuế và Nhà nước.

Lợi ích của đối tượng nộp thuế có được từ việc Nhà nước thông qua việc chi tiêu của Chính phủ như: chi đầu tư cơ sở hạ tầng (điện, đường, trường, …) hay thông qua các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước; … 1. Phân loại thuế: 1. Căn cứ vào tính chất a) Thuế trực thu:  Thuế gián thu là loại thuế mà người trực tiếp nộp thuế không phải là người chịu thuế. Nó là yếu tố cấu thành trong giá mua hàng hoá và dịch vụ, nhằm động viên sự đóng góp của người tiêu dùng.

Như vậy, người nộp thuế thực chất là người nộp hộ cho người mua hàng hoá và dịch vụ.  Ví dụ: Thuế Giá trị gia tăng (VAT); Thuế tiêu thụ đặc biệt; Thuế xuất nhập khẩu; … Trang 2 Cải cách chính sách thuế ở Việt Nam GVHD: TS. Diệp Gia Luật b) Thuế trực thu:  Thuế trực thu là loại thuế mà người trực tiếp nộp thuế đồng thời là người chịu thuế. Thuế trực thu là loại thuế mà nhà nước thu thuế trực tiếp của các cơ sở sản xuất kinh doanh hàng hóa – dịch vụ và có thu nhập.

Thuế trực thu trực tiếp động viên, điều tiết thu nhập của người nộp.  Ví dụ: Thuế thu nhập cá nhân; Thuế thu nhập doanh nghiệp; … 1. Căn cứ vào đối tượng đánh thuế: a) Thuế đánh vào sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ: Thuế VAT, Thuế XNK, … b) Thuế đánh vào thu nhập. Ví dụ: Thuế TNDN, Thuế TNCN, … c) Thuế đánh vào tài sản.

Ví dụ: Thuế nhà đất, thuế trước bạ, … d) Thuế đánh vào việc sử dụng, khai thác một số tài sản. Ví dụ: Thuế tài nguyên, Thuế sử dụng đất nông nghiệp,. Vai trò của thuế: 1. Thuế là nguồn thu chủ yếu của Ngân sách Nhà nước  Thuế được xem như là công cụ chủ yếu của Nhà nước nhằm huy động tập trung một phần của cải vật chất trong xã hội vào ngân sách Nhà nước.

 Một nền tài chính quốc gia lành mạnh phải dựa chủ yếu vào nguồn thu từ nội bộ nền kinh tế quốc dân. Do đó, thuế phải trở thành nguồn thu chủ yếu, bộ phận cơ bản của một nền tài chính quốc gia lành mạnh. Thuế là công cụ quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế  Pháp luật thuế là công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với nền kinh tế và đời sống xã hội. Hướng dẫn sản xuất và tiêu dùng thông qua sự phân bổ và sử dụng các nguồn lực.

Nó cũng là đòn bẫy kinh tế quan trọng, kích thích hiệu quả sản xuất kinh doanh.  Tính chất điều tiết thông qua thuế được thể hiện ở việc xây dựng đúng đắn và mối quan hệ giữa các loại thuế, qua việc xác định hợp lý đối tượng nộp thuế, đối tượng tính thuế, thuế suất, biểu thuế, chế độ miễn giảm, phương pháp quản lý thu thuế trên cơ sở hạch toán đầy đủ, chính xác. Ý nghĩa điều tiết của thuế bao gồm hai mặt:  Khuyến khích, nâng đỡ những hoạt động kinh doanh cần thiết làm ăn có hiệu quả cao. Trang 3 Cải cách chính sách thuế ở Việt Nam GVHD: TS.

Diệp Gia Luật  Đồng thời thu hẹp, kìm hãm những ngành nghề, mặt hàng cần hạn chế sản xuất, hạn chế tiêu dùng theo hướng tiết kiệm, chống sa hoa, lãng phí.  Bên cạnh đó, thuế còn có vai trò hướng dẫn và khuyến khích hợp tác đầu tư nước ngoài, đẩy mạnh hoạt động XNK đồng thời với việc bảo vệ sản xuất nội bộ. Thuế góp phần đảm bảo bình đẳng giữa các thành phần kinh tế và công bằng xã hội.  Công bằng xã hội không có nghĩa là bình quân chủ nghĩa, đòi hỏi mọi người trong xã hội chỉ có thể thu nhập ngang nhau.

Người có thu nhập cao phải đóng thuế cao hơn người có thu nhập thấp nhưng phải đảm bảo người có thu cao sẽ làm ăn ngày một có hiệu quả hơn so với người có thu nhập thấp nhằm khuyến khích cải tiến quản lý, cải tiến kỹ thuật, đầu tư vốn, đầu tư chất xám, làm ăn có thu nhập chính đáng.  Thông qua chính sách thuế, luật thuế trở thành một trong những công cụ hiệu quả góp phần đảm bảo sự bền vững giữa các thành phần kinh tế và công bằng xã hội. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ: 2. Định nghĩa:  Chính sách thuế là một nội dung của chính sách tài chính quốc gia, là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, các giải pháp và công cụ mà nhà nước sử dụng đề ra quyết định về thu nhập và huy động nguồn thu để đảm bảo cho nhu cầu chi tiêu của mình.

Vai trò của chính sách thuế:  Chính sách thuế là một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống chính sách tài chính quốc gia, là một trong những công cụ quản lý vĩ mô quan trọng trong việc thực hiện đường lối phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Vai trò của chính sách thuế thể hiện qua chức năng cơ bản:  Chức năng định hướng: Chính sách thuế góp phần định hướng cho nhà quản lý thu và nộp thuế một cách đầy đủ, chính xác, kịp thời và hợp lý. Chính sách thuế còn giúp các nhà sản xuất kinh doanh định hướng, xác định ngành nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doanh. để mang lại hiệu quả phù hợp với khả năng và năng lực của mình.

 Chức năng điều tiết: Chính sách thuế giúp phân phối, điều tiết thu nhập giữa các cá nhân, các tổ chức và góp phần phân phối lại các nguồn của cải xã hội và năng lực sản xuất của Trang 4 Cải cách chính sách thuế ở Việt Nam GVHD: TS. Diệp Gia Luật toàn xã hội trong lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân theo những định hướng phát triển của nhà nước.  Như vậy, chính sách thuế góp phần chủ động tích cực trong việc khuyến khích hay kiềm chế đối với các hoạt động kinh tế - xã hội của tất cả các ngành, lĩnh vực, lãnh thổ, tổ chức và cá nhân theo những mục tiêu định hướng và hoạch định của nhà nước. LỊCH SỬ NGÀNH THUẾ VIỆT NAM: 3.

Thời kỳ đầu chưa có chính sách thuế chính thức dưới chính quyền cách mạng (1945-1950):  Ngày 10/9/1945, Chính phủ đã ban hành sắc lệnh số 27/SL đặt ra Sở Thuế quan và thuế gián thu (trực thuộc Bộ Tài Chính) dưới quyền điều khiển của một Tổng giám đốc được bổ nhiệm bằng sắc lệnh theo đề nghị của Bộ trưởng bộ Tài chính. Sở Thuế quan và Thuế gián thu có nhiệm vụ xây dựng chính sách và tổ chức chỉ đạo, quản lý việc thu các loại thuế xuất nhập cảng, các thứ thuế gián thu (rượu, muối, thuốc lá điếu. Cụ thể:  Ở mỗi kỳ (Bắc kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ) có "Sở thuế quan".  Ở mỗi tỉnh có "Sở chánh thu thuế quan"; dưới sở chánh thu là "Sở tiểu thu" phụ trách các đồng muối.

 Ở Hà nội, Đà nẵng, Sài gòn có "Sở tổng thu" tập trung các khoản thu của mỗi kỳ.  Riêng ở Hải phòng, Đà nẵng, Sài gòn có thanh tra thường trú phụ trách thuế xuất nhập cảng.  Ngày 25/3/1946, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành nghị định số 210-TC thành lập Nha Thuế trực thu Việt Nam (trực thuộc Bộ Tài chính) có nhiệm vụ nghiên cứu, đề nghị thi hành và kiểm soát các công việc liên quan đến các loại thuế trực thu (thuế điền thổ, thuế thổ trạch, thuế môn bài, thuế lương bổng, thuế lãi doanh nghiệp, thuế lợi tức tổng hợp). Cụ thể:  Ở mỗi kỳ có Nha thuế trực thu cấp kỳ;  Ở mỗi tỉnh có phòng thuế trực thu.

 Ngày 29/5/1946, Theo sắc lệnh 75/SL, cơ cấu tổ chức bộ máy của Bộ Tài chính thay đổi. Về thuế có Nha thuế quan và thuế gián thu; Nha thuế trực thu; Nha trước bạ Công sản - Điền thổ (sau chuyển thành Nha Công sản - Trực thu - Địa chính được gọi là nha Công - Trực - Địa). Riêng về thuế quan và thuế gián thu, ở mỗi kỳ có Sở thuế quan, ở mỗi tỉnh có Ty Chánh thu; ở Trang 5 Cải cách chính sách thuế ở Việt Nam GVHD: TS. Diệp Gia Luật mỗi khu vực có đồng muối hoặc nguồn thu quan trọng có Ty phụ thu.

Thuế trực thu và các loại thu khác có một phòng trong Uỷ ban hành chính phụ trách. Sau khi có hệ thống chính sách thuế mới dưới Chính quyền cách mạng (1951-1958) :  Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II ( 2/1951), Chính phủ đã ban hành hệ thống chính sách thuế mới, chủ yếu là thuế nông nghiệp và thuế công thương nghiệp.  Ngày 14/7/1951, Bộ Tài chính đã ban hành Nghị định số 55/NĐ thành lập Vụ Thuế Nông nghiệp (trực thuộc Bộ Tài chính) với nhiệm vụ xây dựng và tồ chức chỉ đạo, quản lý thu thuế nông gnhiệp. Ở các liên khu tỉnh huyện, cơ quan tài chính trực tiếp phụ trách công tác chỉ đạo, quản lý thu thuế nông nghiệp trên địa bàn.

 Ngày 17/7/1951, Bộ Tài chính đã ban hành nghị định số 63/NĐ thành lập hệ thống tổ chức ngành thuế công thương nghiệp bao gồm:  Ở trung ương: Sở thuế trung ương (Trực thuộc Bộ Tài chính).  Ở liên khu: Phân sở thu.  Ở tỉnh: Chi sở thuế.  Ở tuyến có hoạt động xuất nhập khẩu lớn: Chi sở thuế xuất nhập khẩu.

 Ở huyện, thị xã: Phòng thuế.