Luận văn thực trạng về đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tại việt nam trước và trong đại dịch covid 19

Luận văn phân tích đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam trước và trong đại dịch Covid-19, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Võ Đức Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quỳnh Hương
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Thực Trạng Về Đòn Bẩy Tài Chính Của Các Doanh Nghiệp Sản Xuất - Kinh Doanh Tại Việt Nam Trước Và Trong Đại Dịch Covid - 19
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.2.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Cách chọn mẫu
• 1.6.2. Phương pháp phân tích
• 1.7. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.7.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.7.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.8. Bố cục đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan lý thuyết về các doanh nghiệp SX-KD
• 2.1.1. Khái niệm doanh nghiệp SX-KD
• 2.1.2. Đặc điểm chung của các DNSX
• 2.2. Tổng quan lý thuyết về đòn bẩy tài chính và các chỉ số liên quan
• 2.2.1. Khái niệm đòn bẩy tài chính
• 2.2.2. Các khái niệm cơ bản trong tài chính có liên quan đến nhóm chỉ số đòn bẩy tài chính
• 2.2.3. Các cách tính nhóm chỉ số đòn bẩy tài chính và ý nghĩa của nó
• 2.2.4. Lợi ích và rủi ro khi sử dụng ĐBTC
• 2.3. Giải thích một số thuật ngữ được sử dụng trong bảng thống kê mô tả
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH CỦA TỔNG QUAN DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VÀ CỤ THỂ TỪNG NHÓM NGÀNH TRƯỚC VÀ TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19
• 3.1. Tổng quan về bối cảnh và phân loại đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Tổng quan về nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh Covid-19
• 3.1.2. Phân loại các doanh nghiệp sản xuất được sử dụng trong bài nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng sử dụng đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp SX-KD và cụ thể từng nhóm ngành trước và trong đại dịch Covid-19
• 3.2.1. Thực trạng sử dụng đòn bẩy tài chính của DNSXKD
• 3.3. Sơ kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Một số khuyến nghị
• 4.1.1. Đối với chủ doanh nghiệp và các quản lý doanh nghiệp
• 4.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 4.2.1. Hạn chế của đề tài
• 4.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đòn Bẩy Tài Chính DN Sản Xuất Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đang đối diện với nhiều cơ hội và thách thức. Việc quản lý hiệu quả nguồn vốn, đặc biệt là sử dụng đòn bẩy tài chính, trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đại dịch Covid-19 đã tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế, gây ra những khó khăn chưa từng có cho các doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động do không thể duy trì chi phí trong thời gian giãn cách xã hội. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng sử dụng đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp sản xuất trước và trong đại dịch là vô cùng cần thiết. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào phân tích các chỉ số nợ của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán, từ đó đưa ra khuyến nghị giúp doanh nghiệp quản trị nguồn vốn hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của đòn bẩy tài chính

Đòn bẩy tài chính là việc sử dụng nợ vay để tăng khả năng sinh lời cho vốn chủ sở hữu. Nó có thể giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư vào các dự án mới và tăng trưởng nhanh hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng đòn bẩy tài chính cũng đi kèm với rủi ro, đặc biệt là khi doanh nghiệp không có khả năng trả nợ. Do đó, việc quản lý đòn bẩy tài chính hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển của doanh nghiệp. Theo Doãn Thị Thanh Thủy (2013), việc sử dụng đòn bẩy tài chính cần được xem xét kỹ lưỡng để tránh những tác động tiêu cực đến khả năng thanh khoản và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.2. Tác động của Covid 19 đến doanh nghiệp sản xuất Việt Nam

Đại dịch Covid-19 đã gây ra những tác động tiêu cực đến chuỗi cung ứng, thị trường tiêu thụ và hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguyên vật liệu, giảm doanh thu và tăng chi phí. Điều này đã ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và làm tăng rủi ro tài chính của doanh nghiệp. Theo VCCI, có tới 87,2% doanh nghiệp chịu ảnh hưởng tiêu cực từ đại dịch, trong đó ngành may mặc và sản xuất thiết bị điện là những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

II. Thách Thức Quản Trị Đòn Bẩy Tài Chính Thời Covid 19

Các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản trị đòn bẩy tài chính trong bối cảnh đại dịch Covid-19. Biến động của thị trường, sự gián đoạn chuỗi cung ứng và sự suy giảm nhu cầu tiêu dùng đã gây ra những khó khăn trong việc dự báo dòng tiền và quản lý rủi ro tài chính. Nhiều doanh nghiệp đã phải tăng cường vay nợ để duy trì hoạt động, dẫn đến tình trạng nợ vay chồng chất và áp lực trả nợ ngày càng lớn. Việc tối ưu hóa đòn bẩy tài chính trở thành một bài toán khó, đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo trong quản lý tài chính.

2.1. Rủi ro tài chính gia tăng do biến động thị trường

Biến động thị trường và sự không chắc chắn về triển vọng kinh tế đã làm tăng rủi ro tài chính cho các doanh nghiệp sản xuất. Sự thay đổi của tỷ giá hối đoái, lãi suất và giá cả hàng hóa có thể ảnh hưởng đến doanh thu, chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp. Việc quản lý rủi ro tài chính trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải có các công cụ và kỹ năng phân tích, dự báo và phòng ngừa rủi ro hiệu quả.

2.2. Áp lực trả nợ và khả năng thanh toán suy giảm

Nhiều doanh nghiệp sản xuất đã phải tăng cường vay nợ để duy trì hoạt động trong thời gian đại dịch, dẫn đến tình trạng áp lực trả nợ ngày càng lớn. Sự suy giảm doanh thu và lợi nhuận đã làm giảm khả năng thanh toán của doanh nghiệp, khiến cho việc trả nợ trở nên khó khăn hơn. Việc quản lý dòng tiền và tái cấu trúc tài chính trở thành những giải pháp quan trọng để giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

2.3. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay mới

Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế, các ngân hàng và tổ chức tín dụng trở nên thận trọng hơn trong việc cho vay, khiến cho việc tiếp cận nguồn vốn vay mới trở nên khó khăn hơn đối với các doanh nghiệp sản xuất. Điều này đặc biệt đúng đối với các doanh nghiệp có rủi ro tài chính cao hoặc không có tài sản đảm bảo. Việc tìm kiếm các giải pháp tài chính thay thế, như phát hành trái phiếu hoặc tìm kiếm nhà đầu tư, trở thành một lựa chọn khả thi để giúp doanh nghiệp giải quyết vấn đề nguồn vốn.

III. Phương Pháp Tối Ưu Đòn Bẩy Tài Chính Thời Covid 19

Để vượt qua những thách thức trong việc quản trị đòn bẩy tài chính trong thời kỳ Covid-19, các doanh nghiệp sản xuất cần áp dụng các phương pháp tối ưu hóa đòn bẩy. Điều này bao gồm việc đánh giá lại cấu trúc vốn, quản lý dòng tiền hiệu quả, tái cấu trúc tài chính và tìm kiếm các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ chính phủ. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính, tăng cường khả năng thanh toán và duy trì hoạt động ổn định.

3.1. Đánh giá và điều chỉnh cấu trúc vốn doanh nghiệp

Việc đánh giá lại cấu trúc vốn là bước quan trọng để tối ưu hóa đòn bẩy tài chính. Doanh nghiệp cần xem xét tỷ lệ giữa nợ vay và vốn chủ sở hữu để đảm bảo rằng đòn bẩy tài chính không vượt quá mức an toàn. Nếu tỷ lệ nợ quá cao, doanh nghiệp có thể cần phải giảm nợ bằng cách phát hành thêm cổ phiếu hoặc bán bớt tài sản. Việc điều chỉnh cấu trúc vốn sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính và tăng cường khả năng thanh toán.

3.2. Quản lý dòng tiền và dự báo dòng tiền hiệu quả

Quản lý dòng tiền hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần theo dõi chặt chẽ các khoản thu chi, dự báo dòng tiền trong tương lai và có kế hoạch sử dụng dòng tiền hợp lý. Việc quản lý dòng tiền hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng thiếu hụt nguồn vốn và đảm bảo khả năng trả nợ.

3.3. Tái cấu trúc tài chính và đàm phán với chủ nợ

Tái cấu trúc tài chính là một giải pháp quan trọng để giúp doanh nghiệp giảm áp lực trả nợ và cải thiện khả năng thanh toán. Doanh nghiệp có thể đàm phán với chủ nợ để gia hạn thời gian trả nợ, giảm lãi suất hoặc chuyển đổi nợ thành vốn cổ phần. Việc tái cấu trúc tài chính sẽ giúp doanh nghiệp có thêm thời gian để phục hồi hoạt động kinh doanh và trả nợ.

IV. Phân Tích Thực Trạng Đòn Bẩy Tài Chính Ngành Sản Xuất

Phân tích thực trạng sử dụng đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam trước và trong đại dịch Covid-19 cho thấy có sự khác biệt đáng kể giữa các ngành. Một số ngành, như sản xuất công nghiệp và sản xuất hàng tiêu dùng, có xu hướng sử dụng đòn bẩy tài chính cao hơn so với các ngành khác. Đại dịch Covid-19 đã làm tăng rủi ro tài chính cho các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao. Việc phân tích thực trạng này sẽ giúp doanh nghiệp và nhà quản lý đưa ra các quyết định tài chính phù hợp.

4.1. So sánh đòn bẩy tài chính giữa các nhóm ngành sản xuất

Việc so sánh đòn bẩy tài chính giữa các nhóm ngành sản xuất cho thấy có sự khác biệt đáng kể. Các ngành có tỷ suất lợi nhuận cao và ổn định thường có xu hướng sử dụng đòn bẩy tài chính cao hơn. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp trong các ngành này phải đối mặt với rủi ro tài chính cao hơn. Việc so sánh này sẽ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư đánh giá rủi ro và cơ hội đầu tư trong từng ngành.

4.2. Đánh giá tác động của Covid 19 đến từng nhóm ngành

Đại dịch Covid-19 đã tác động khác nhau đến từng nhóm ngành sản xuất. Các ngành phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc thị trường xuất khẩu chịu ảnh hưởng nặng nề hơn. Việc đánh giá tác động của Covid-19 đến từng nhóm ngành sẽ giúp doanh nghiệp và nhà quản lý đưa ra các quyết định tài chính phù hợp để ứng phó với khủng hoảng.

V. Kinh Nghiệm Quản Lý Đòn Bẩy Tài Chính Thành Công

Nghiên cứu các kinh nghiệm quản lý đòn bẩy tài chính thành công của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam và trên thế giới có thể cung cấp những bài học quý giá cho các doanh nghiệp khác. Các kinh nghiệm này bao gồm việc xây dựng kịch bản kinh doanh linh hoạt, phân tích độ nhạy của các chỉ số tài chính và kiểm soát rủi ro hiệu quả. Việc áp dụng các kinh nghiệm này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng quản lý đòn bẩy tài chính và đạt được sự tăng trưởng bền vững.

5.1. Xây dựng kịch bản kinh doanh và phân tích độ nhạy

Việc xây dựng kịch bản kinh doanh và phân tích độ nhạy là những công cụ quan trọng để giúp doanh nghiệp đánh giá tác động của các yếu tố bên ngoài đến hoạt động kinh doanh và khả năng thanh toán. Doanh nghiệp cần xây dựng nhiều kịch bản kinh doanh khác nhau, từ kịch bản lạc quan đến kịch bản bi quan, và phân tích độ nhạy của các chỉ số tài chính quan trọng, như doanh thu, chi phí và lợi nhuận, đối với các yếu tố như tỷ giá hối đoái, lãi suất và giá cả hàng hóa.

5.2. Kiểm soát rủi ro tài chính và thích ứng linh hoạt

Kiểm soát rủi ro tài chính là một phần quan trọng của quản lý đòn bẩy tài chính. Doanh nghiệp cần xác định các rủi ro tài chính tiềm ẩn, như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro thị trường, và xây dựng các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Việc thích ứng linh hoạt với các thay đổi của thị trường và môi trường kinh doanh cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự bền vững của doanh nghiệp.

VI. Dự Báo Tương Lai Đòn Bẩy Tài Chính DN Sản Xuất

Dự báo tương lai của việc sử dụng đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam cho thấy có sự thay đổi trong xu hướng và chiến lược. Với sự phục hồi của nền kinh tế sau đại dịch Covid-19, các doanh nghiệp có thể sẽ tăng cường sử dụng đòn bẩy tài chính để mở rộng quy mô sản xuất và đầu tư vào các dự án mới. Tuy nhiên, việc quản lý rủi ro tài chính vẫn là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự tăng trưởng bền vững.

6.1. Xu hướng sử dụng đòn bẩy tài chính sau Covid 19

Sau đại dịch Covid-19, xu hướng sử dụng đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp sản xuất có thể sẽ thay đổi. Các doanh nghiệp có thể sẽ thận trọng hơn trong việc vay nợ và tập trung vào việc quản lý dòng tiền hiệu quả. Tuy nhiên, với sự phục hồi của nền kinh tế, các doanh nghiệp có thể sẽ tăng cường sử dụng đòn bẩy tài chính để tận dụng các cơ hội đầu tư và mở rộng quy mô sản xuất.

6.2. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và tác động đến đòn bẩy

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của chính phủ có thể có tác động đáng kể đến việc sử dụng đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp sản xuất. Các chính sách như giảm lãi suất, gia hạn thời gian trả nợ và cung cấp các khoản vay ưu đãi có thể giúp doanh nghiệp giảm áp lực trả nợ và tăng cường khả năng thanh toán. Tuy nhiên, các chính sách này cũng có thể khuyến khích doanh nghiệp vay nợ quá mức, dẫn đến rủi ro tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều biến động, việc quản trị cấu trúc vốn và sử dụng đòn bẩy tài chính trở thành yếu tố sống còn đối với sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tại Việt Nam. Giai đoạn 2015–2018 ghi nhận sự gia tăng liên tục của số lượng doanh nghiệp giải thể, từ hơn 9.400 doanh nghiệp năm 2015 lên tới 16.314 doanh nghiệp vào năm 2018, tương đương mức tăng 34,7%. Bước sang giai đoạn 2019–2020, tác động tiêu cực từ đại dịch Covid-19 đã làm trầm trọng thêm áp lực tài chính khi báo cáo khảo sát của VCCI và Ngân hàng Thế giới chỉ ra rằng có tới 87,2% doanh nghiệp chịu ảnh hưởng tiêu cực nặng nề, đối mặt với gánh nặng chi phí vận hành, đứt gãy chuỗi cung ứng và sụt giảm dòng tiền nghiêm trọng.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là phân tích, đánh giá thực trạng sử dụng công cụ đòn bẩy tài chính cùng hệ thống các chỉ số nợ của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu thực hiện so sánh đối chiếu giữa hai mốc thời gian: giai đoạn trước dịch (2015–2018) và giai đoạn trong đại dịch Covid-19 (2019–2020) trên phạm vi 5 nhóm ngành sản xuất chính quy mô toàn quốc.

Về mặt ý nghĩa thực tiễn, đề tài cung cấp hệ thống dữ liệu định lượng chuẩn xác giúp các nhà quản trị doanh nghiệp kiểm soát tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu và tỷ lệ nợ trên tổng tài sản, qua đó tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn và giảm thiểu nguy cơ vỡ nợ trước các cú sốc kinh tế vĩ mô. Đồng thời, kết quả nghiên cứu đóng vai trò là căn cứ thực chứng quan trọng để các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý nhà nước ban hành các gói hỗ trợ tín dụng hiệu quả, thúc đẩy sự phục hồi sản xuất kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng các lý thuyết tài chính doanh nghiệp hiện đại, tiêu biểu là Lý thuyết Đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off Theory) và Lý thuyết Trật tự phân hạng (Pecking Order Theory). Lý thuyết đánh đổi giải thích sự cân bằng giữa lợi ích từ lá chắn thuế của lãi vay và chi phí kiệt quệ tài chính khi gia tăng nợ. Trong khi đó, lý thuyết trật tự phân hạng nhấn mạnh xu hướng ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước khi tiếp cận nguồn vốn vay bên ngoài nhằm giảm thiểu chi phí thông tin bất đối xứng. Bên cạnh đó, mô hình phân tích Dupont được ứng dụng để làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA), tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và đòn bẩy tài chính thông qua công thức ROE = ROA × Đòn bẩy tài chính.

Hệ thống chỉ số tài chính cốt lõi được chuẩn hóa bao gồm:

• Đòn bẩy tài chính (Financial Leverage): Đo lường bằng tỷ số giữa Tổng tài sản bình quân và Vốn chủ sở hữu bình quân. Chỉ số này phản ánh mức độ doanh nghiệp sử dụng nợ vay để khuếch đại lợi nhuận trên mỗi đơn vị vốn chủ sở hữu.
• Hệ số nợ trên tổng tài sản (D/A): Tỷ lệ phần trăm tổng tài sản được tài trợ bởi nợ phải trả ngắn hạn và dài hạn, phản ánh mức độ tự chủ tài chính của đơn vị.
• Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E): Thể hiện quy mô nợ vay so với nguồn vốn chủ sở hữu hiện có, là thước đo rủi ro mất khả năng thanh toán.
• Hệ số nợ dài hạn trên vốn: Đo lường tỷ trọng nợ dài hạn trên tổng nguồn vốn thường xuyên (Nợ dài hạn + Vốn chủ sở hữu), phản ánh nguy cơ kiệt quệ tài chính dài hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ nền tảng dữ liệu tài chính FiinTrade, bao gồm báo cáo tài chính đã kiểm toán của hơn 700 doanh nghiệp sản xuất. Sau quá trình làm sạch dữ liệu, mẫu nghiên cứu chính thức bao gồm hơn 500 doanh nghiệp sản xuất niêm yết trên ba sàn giao dịch chứng khoán: HOSE, HNX và UPCOM trong giai đoạn 6 năm liên tục từ 2015 đến 2020 (kết hợp dữ liệu năm 2014 để tính giá trị bình quân năm 2015). Mẫu nghiên cứu đáp ứng tiêu chuẩn vốn điều lệ tối thiểu 120 tỷ đồng đối với sàn HOSE và HNX, đồng thời bao quát cả các doanh nghiệp trên sàn UPCOM để đảm bảo tính đại diện cao.

Cỡ mẫu được phân chia thành 5 nhóm ngành sản xuất theo chuẩn phân ngành ICB cấp 1: Hàng tiêu dùng (207–229 doanh nghiệp), Sản xuất công nghiệp (143–162 doanh nghiệp), Nguyên vật liệu (109–125 doanh nghiệp), Dược phẩm y tế (44–52 doanh nghiệp) và Công nghệ (16–21 doanh nghiệp).

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả (Descriptive Statistics) được thực hiện thông qua phần mềm SPSS 20 và Microsoft Excel 2019. Các đại lượng thống kê then chốt được tính toán gồm: Giá trị trung bình (Mean), Giá trị nhỏ nhất (Minimum), Giá trị lớn nhất (Maximum), Độ lệch (Skewness) và Độ nhọn (Kurtosis). Phương pháp này được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc khắc họa toàn diện bức tranh biến động cơ cấu nợ, cho phép so sánh đa chiều giữa các phân khúc ngành và đo lường chính xác mức độ phân tán của dữ liệu tài chính trước những biến động đột ngột từ đại dịch.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thống kê mô tả giai đoạn 2015–2020 ghi nhận các phát hiện định lượng quan trọng về cấu trúc đòn bẩy của doanh nghiệp sản xuất:

Thứ nhất, quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu trung bình của các doanh nghiệp sản xuất đều ghi nhận xu hướng tăng trưởng dương qua từng năm. Giá trị tổng tài sản trung bình tăng từ mức khoảng 1.500 tỷ đồng năm 2015 lên vượt mức 2.500 tỷ đồng vào năm 2020 (tăng hơn 1.000 tỷ đồng). Cùng thời kỳ, vốn chủ sở hữu trung bình tăng từ gần 800 tỷ đồng lên hơn 1.200 tỷ đồng. Tuy nhiên, tốc độ gia tăng tổng tài sản cao hơn tốc độ tích lũy vốn chủ sở hữu, thúc đẩy hệ số đòn bẩy tài chính trung bình dao động từ 1,05 đến 3,00 lần.

Thứ hai, tỷ lệ đòn bẩy tài chính bình quân có sự phân hóa rõ rệt giữa hai giai đoạn. Trong giai đoạn trước dịch (2015–2018), hệ số đòn bẩy duy trì quanh mức trung bình 1,85 lần. Bước sang giai đoạn đại dịch (2019–2020), chỉ số này tăng vọt lên 2,53 lần vào năm 2019 và đạt mức 3,00 lần vào năm 2020, cá biệt ghi nhận giá trị tối đa lên tới 586,06 lần do một số đơn vị suy giảm nghiêm trọng vốn chủ sở hữu.

Thứ ba, hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E) trung bình của các doanh nghiệp luôn duy trì ở mức lớn hơn 1,08 lần trong giai đoạn 2015–2018 (đỉnh điểm cá biệt đạt 2.264,31 lần năm 2015), nhưng đã giảm mạnh xuống còn 0,19 lần vào năm 2020. Điều này chứng minh nợ vay năm 2020 chỉ còn chiếm 19% so với quy mô vốn chủ sở hữu.

Thứ tư, tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (D/A) duy trì ở mức cao trong suốt thời kỳ khảo sát, chiếm từ 55,4% đến 71,2% tổng tài sản doanh nghiệp. Tỷ số nợ dài hạn trên vốn giảm dần từ mức đỉnh 0,45 (45%) năm 2015 xuống mức dưới 0,20 vào năm 2020.

Thứ năm, mức độ ảnh hưởng của đại dịch có sự phân hóa sâu sắc theo ngành. Ngành sản xuất công nghệ duy trì hệ số đòn bẩy thấp và an toàn nhất (1,1 đến 1,3 lần), kim ngạch xuất khẩu linh kiện điện tử năm 2020 tăng 22,8%. Trái lại, ngành sản xuất công nghiệp và vật liệu xây dựng chịu biến động mạnh nhất với số lượng doanh nghiệp niêm yết giảm từ 162 xuống còn 143 đơn vị, hệ số nợ trung bình trên tài sản luôn duy trì trên 60%.

Thảo luận kết quả

Diễn biến cơ cấu vốn của hơn 500 doanh nghiệp sản xuất được mô tả sinh động thông qua biểu đồ tăng trưởng tài sản và bảng thống kê ma trận 5 chỉ số nợ qua các năm. Dữ liệu cho thấy trong giai đoạn trước dịch (2015–2018), doanh nghiệp có xu hướng sử dụng nợ vay tương đối thoải mái để mở rộng năng lực sản xuất kinh doanh khi mặt bằng lãi suất duy trì ổn định. Phân phối độ lệch Skewness trong giai đoạn này lệch trái phản ánh phần lớn doanh nghiệp tận dụng đòn bẩy cao hơn mức trung bình ngành.

Tuy nhiên, khi đại dịch Covid-19 bùng phát trong giai đoạn 2019–2020, doanh nghiệp sản xuất đã có phản ứng tái cấu trúc vốn mang tính phòng vệ cao độ. Mặc dù giá trị đòn bẩy trung bình năm 2020 ghi nhận mức 3,00 lần do ảnh hưởng từ các giá trị ngoại lai cực đại (Max 586,06 lần), độ lệch Skewness và độ nhọn Kurtosis đã chuyển biến mạnh sang giá trị dương với biên độ thu hẹp. Điều này chỉ ra rằng đại đa số doanh nghiệp đã chủ động cắt giảm nợ vay ngắn hạn, tiết chế huy động vốn bên ngoài và co cụm tỷ số nợ về dưới mức trung bình.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế của Siti Aisjah (2020) và Võ Thùy Anh (2021) trên mẫu 37.190 doanh nghiệp tại 81 quốc gia, khẳng định rằng các cú sốc vĩ mô buộc doanh nghiệp tại các nền kinh tế đang phát triển phải đẩy nhanh tốc độ điều chỉnh đòn bẩy về mức an toàn nhằm bảo toàn khả năng thanh khoản và tránh rủi ro vỡ nợ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng đòn bẩy tài chính giai đoạn 2015–2020, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, tái cấu trúc kỳ hạn nợ và kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ Nợ trên Vốn chủ sở hữu (D/E). Chủ doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính (CFO) cần chủ động rà soát danh mục các khoản vay, chuyển đổi các khoản vay ngắn hạn lãi suất cao sang các nguồn tài trợ trung và dài hạn hoặc phát hành cổ phần bổ sung vốn điều lệ. Mục tiêu hướng tới là đưa hệ số D/E về ngưỡng an toàn dưới 1,0 lần và kiểm soát hệ số D/A trong khoảng 40% đến 50% trong khung thời gian 12–18 tháng tới.

Thứ hai, tối ưu hóa quản trị vốn lưu động nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào nợ vay ngắn hạn. Ban điều hành doanh nghiệp thuộc khối sản xuất công nghiệp và hàng tiêu dùng cần siết chặt chính sách thu hồi công nợ, rút ngắn chu kỳ luân chuyển hàng tồn kho từ 90 ngày xuống 60 ngày. Đồng thời, doanh nghiệp cần đàm phán kéo dài thời hạn thanh toán với các nhà cung ứng thêm 15–30 ngày để gia tăng dòng tiền tự do nội bộ, triển khai liên tục trong giai đoạn 2022–2025.

Thứ ba, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro thanh khoản và kiểm tra sức chịu tải tài chính (stress-testing). Bộ phận quản trị rủi ro tài chính cần xây dựng các mô hình dự báo dòng tiền định kỳ hàng quý, duy trì hệ số khả năng thanh toán lãi vay (ICR) luôn ở mức tối thiểu lớn hơn 2,5 lần nhằm đảm bảo khả năng chi trả chi phí tài chính cố định ngay cả trong điều kiện doanh thu suy giảm từ 20% đến 30%.

Thứ tư, tận dụng hiệu quả các chính sách hỗ trợ tín dụng và kích cầu của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với các tổ chức tín dụng để tiếp cận các gói vay ưu đãi phục hồi sản xuất với mức hỗ trợ lãi suất từ 1% đến 2%/năm, chủ động nộp hồ sơ gia hạn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp và tiền thuê đất theo các nghị quyết hỗ trợ của Nhà nước trong thời hạn 12–24 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo doanh nghiệp, Giám đốc điều hành (CEO) và Giám đốc tài chính (CFO): Tiếp cận bộ chỉ số định chuẩn (benchmark) về cơ cấu nợ và đòn bẩy tài chính của 5 nhóm ngành sản xuất, từ đó hoạch định chiến lược cấu trúc vốn tối ưu và nâng cao sức chịu đựng tài chính trước biến động thị trường.
• Chuyên viên phân tích tài chính và quản lý danh mục đầu tư: Khai thác dữ liệu định lượng của hơn 500 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE, HNX và UPCOM để đánh giá sức khỏe tài chính, chấm điểm tín nhiệm doanh nghiệp và nhận diện rủi ro đòn bẩy trong các quyết định giải ngân đầu tư cổ phiếu hoặc trái phiếu.
• Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tín dụng: Sử dụng số liệu thực chứng về thực trạng sử dụng nợ của khối doanh nghiệp sản xuất để thiết kế các chính sách tiền tệ, điều tiết hạn mức tín dụng và xây dựng các gói hỗ trợ lãi suất đúng đối tượng ngành nghề.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, Tài chính – Ngân hàng: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về phương pháp phân tích thống kê mô tả chỉ số tài chính, cung cấp khung nghiên cứu thực nghiệm về tác động của đại dịch Covid-19 lên cấu trúc vốn.

Câu hỏi thường gặp

Đại dịch Covid-19 đã tác động cụ thể như thế nào đến đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam?
Đại dịch Covid-19 làm gia tăng hệ số đòn bẩy tài chính bình quân từ 1,85 lần (giai đoạn 2015–2018) lên 2,53 lần năm 2019 và đạt 3,00 lần năm 2020. Tuy nhiên, sự gia tăng này chủ yếu do một số doanh nghiệp bị bào mòn vốn chủ sở hữu, trong khi mặt bằng chung các doanh nghiệp đã chủ động cắt giảm nợ vay để bảo toàn thanh khoản.

Vì sao tỷ số Nợ trên Vốn chủ sở hữu (D/E) của các doanh nghiệp sản xuất lại giảm mạnh vào năm 2020?
Năm 2020, tỷ số D/E trung bình giảm mạnh xuống còn 0,19 (so với mức lớn hơn 1,08 của giai đoạn trước) do các doanh nghiệp có tâm lý phòng thủ cao, chủ động tất toán bớt nợ vay ngắn hạn và hạn chế vay mới trong bối cảnh các đợt giãn cách xã hội làm gián đoạn kế hoạch mở rộng nhà xưởng.

Nhóm ngành sản xuất nào duy trì cơ cấu đòn bẩy an toàn nhất trong suốt giai đoạn 2015–2020?
Ngành sản xuất công nghệ duy trì mức đòn bẩy tài chính ổn định và an toàn nhất với hệ số bình quân chỉ từ 1,1 đến 1,3 lần. Nhờ hưởng lợi từ nhu cầu thiết bị điện tử làm việc từ xa tăng đột biến và kim ngạch xuất khẩu tăng 22,8% năm 2020, các doanh nghiệp ngành này duy trì dòng tiền rất tốt mà không cần phụ thuộc nhiều vào vốn vay.

Chỉ số Nợ trên Tổng tài sản (D/A) bao nhiêu là an toàn cho một doanh nghiệp sản xuất?
Theo kết quả nghiên cứu, tỷ lệ D/A trung bình của các doanh nghiệp sản xuất niêm yết dao động từ 55,4% đến 71,2%. Tuy nhiên, ngưỡng an toàn được khuyến nghị để giảm thiểu rủi ro kiệt quệ tài chính là duy trì D/A trong khoảng từ 40% đến 50%, kết hợp kiểm soát nợ dài hạn trên vốn dưới mức 30%.

Luận văn sử dụng phương pháp thống kê nào để nhận diện sự mất cân bằng trong việc sử dụng nợ vay?
Luận văn sử dụng các chỉ số thống kê mô tả hình dạng phân phối gồm Độ lệch (Skewness) và Độ nhọn (Kurtosis) trong SPSS 20. Độ lệch chuyển đổi từ âm sang dương cùng độ nhọn tăng cao trong năm 2020 chứng minh phần lớn doanh nghiệp đã dịch chuyển việc sử dụng nợ xuống dưới mức trung bình ngành.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng sử dụng đòn bẩy tài chính của hơn 500 doanh nghiệp sản xuất niêm yết trên 3 sàn chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2015–2020.
• Tổng tài sản trung bình tăng từ khoảng 1.500 tỷ đồng lên hơn 2.500 tỷ đồng, trong khi đòn bẩy tài chính bình quân tăng từ 1,85 lần lên 3,00 lần trong bối cảnh đại dịch Covid-19.
• Tỷ lệ Nợ trên Vốn chủ sở hữu (D/E) năm 2020 giảm sâu về mức 0,19 lần, phản ánh xu hướng tái cơ cấu vốn mang tính phòng thủ và tiết chế nợ vay của đa số doanh nghiệp.
• Nhóm ngành công nghệ và dược phẩm thể hiện sức bền tài chính vượt trội, trong khi ngành sản xuất công nghiệp và vật liệu xây dựng chịu áp lực tái cấu trúc nợ nặng nề nhất.
• Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là cung cấp bức tranh định lượng thực nghiệm chuẩn xác về đòn bẩy tài chính, tạo tiền đề để các doanh nghiệp triển khai lộ trình tái cấu trúc vốn an toàn giai đoạn hậu đại dịch. Các nhà quản trị và nhà nghiên cứu nên tiếp tục ứng dụng các phát hiện này để tối ưu hóa quản trị rủi ro cấu trúc vốn trong giai đoạn phát triển mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu đề tài. Trong chương này, tác giả trình bày tổng quan về sự phát triển của đề tài kể cả trong và ngoài nước theo thời gian, đồng thời làm rõ mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu của đề tài; trình bày tổng quát về đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu. Bên cạnh đó, tác giả cũng nêu lên ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.

Cơ sở lý luận về việc sử dụng đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh. Trong chương này, tác giả trình bày tổng quan lý thuyết bao gồm khái niệm và cơ cấu vốn của các doanh nghiệp; lý thuyết đòn bẩy tài chính, bao gồm nhiều cách tính và ý nghĩa của mỗi công thức ở góc độ tài chính. Thực trạng sử dụng đòn bẩy tài chính của DNSX và cụ thể từng nhóm ngành. Đối với chương này, tác giả trình bày thực trạng sử dụng đòn bẩy tài chính của tổng quan ngành sản xuất thông qua các DNSX.

Tiếp theo, bằng sự kết hợp giữa bảng biểu, thống kê mô tả và cập nhật tình hình kinh tế riêng của các ngành, tác giả đưa ra phân tích riêng cho từng ngành về việc sử dụng đòn bẩy tài chính trước và trong đại dịch. Kết luận và khuyến nghị. Từ thực trạng được trình bày ở chương 3, trong Chương 4 tác giả kết luận hai ý chính: thực trạng chung của các DNSX trong sử dụng đòn bẩy tài chính và riêng từng nhóm ngành là như thế nào. Từ đó, tác giả đưa ra khuyến nghị về việc sử dụng đòn bẩy tài chính chung đối với chủ doanh 11 nghiệp, ngân hàng và nhà nước nhằm có hướng đi đúng đắn cho phát triển DNSX.

Tổng quan lý thuyết về các doanh nghiệp SX-KD 2. Khái niệm doanh nghiệp SX-KD Sản xuất kinh doanh là hoạt động sản xuất, chế tạo của cải, vật chất, sản phẩm để phục vụ cho quá trình trao đổi mua bán trên thị trường. Doanh nghiệp sản xuất kinh doanh là những doanh nghiệp sử dụng nguồn lực, tư liệu sản xuất kết hợp với ứng dụng khoa học công nghệ để sản xuất ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu thiết yếu cho khách hàng. Doanh nghiệp sản xuất nắm giữ vai trò quan trọng trong đời sống con người nói riêng và nền kinh tế nói chung.

Về khía cạnh con người, nó thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu như ăn mặc, tiêu dùng và y tế; cung cấp nhiều cơ hội việc làm cho người lao động giảm tỷ lệ thất nghiệp đáng kể. Về khía cạnh nền kinh tế, doanh nghiệp sản xuất là yếu tố không thể thiếu cho bất kỳ nền kinh tế nào, dù là nước phát triển hay đang phát triển vì nó là nhân tố thiết yếu duy trì sự sống còn và phát triển của con người trên phương diện chất lượng cuộc sống. Đặc điểm chung của các DNSX Theo Đoàn Thục Quyên (2015), các DNSX có những đặc điểm sau: Thứ nhất, doanh nghiệp sản xuất đầu tư nhiều vào tài sản cố định hơn các doanh nghiệp chuyên về lĩnh vực khác. DNSX phải chi trả cho việc xây dựng các nhà xưởng, máy móc, thiết bị cho quá trình sản xuất dẫn đến tài sản cố định của doanh nghiệp cao.

Việc đầu tư vốn vào những tài sản cố định như thế sẽ tạo ra năng lực sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp. Do đó, khi doanh nghiệp phân bổ càng nhiều vốn vào tài sản cố định, năng lực sản xuất của họ sẽ tăng lên, cũng từ đó mà tỷ trọng vốn cố định lớn hơn vốn lưu động. Thứ hai, DNSX có chu kỳ kinh doanh dài và thời gian thu hồi vốn lâu. Chu kỳ kinh doanh của DNSX bắt đầu từ việc mua nguyên vật liệu, trải qua quá trình sản xuất, kiểm tra chất lượng hàng hóa rồi mới lưu thông hàng hóa và đưa ra thị trường phân phối cho khách hàng.

Vì thế một chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp là khá dài và thời gian thu hồi vốn từ khách hàng trở nên chậm hơn, song do các DNSX 13 thường sản xuất các hàng hóa thiết yếu phục vụ cho đời sống con người nên chu kỳ kinh doanh diễn ra liên tục với tần suất cao. Thứ ba, sự phát triển của DNSX gắn liền với sự phát triển của khoa học công nghệ. Trong sản xuất, chất lượng sản phẩm sẽ bị chi phối ít nhiều bởi tư liệu lao động và đối tượng lao động. Tuy nhiên, tư liệu là động là yếu tố có ảnh hưởng đáng kể hơn, ở đây tư liệu lao động được hiểu là máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đóng vai trò cốt yếu trong quá trình sản xuất hàng hóa.

Trong cạnh tranh giữa các DNSX, nếu doanh nghiệp nào cập nhật tư liệu lao động (máy móc, dây chuyền sản xuất khoa học công nghệ) tối tân hơn, hiện đại hơn sẽ có lợi thế cạnh tranh về chất lượng và thời gian sản xuất hàng hóa nhanh chóng hơn các doanh nghiệp khác, từ đó tạo ra được nhiều sản phẩm hơn, thu lại vốn nhanh hơn cho mỗi chu kỳ sản xuất kinh doanh. Thứ tư, DNSX khó thay đổi quy mô và mặt hàng kinh doanh nhanh chóng. DNSX phải cẩn trọng trong việc lựa chọn sản phẩm sản xuất, vì họ cần phải đầu tư vào mua sắm máy móc, thiết bị, thuê nhân công trong quá trình vận hành máy móc và sản xuất hàng hóa. Do đó, yếu tố đầu vào phải phù hợp với mục đích kinh doanh và sản phẩm kinh doanh ban đầu của họ, nếu đổi sang sản phẩm khác họ phải cân nhắc sản phẩm đó có phù hợp với yếu tố đầu vào mà họ đã lựa chọn hay không và chi phí cần bỏ ra là bao nhiêu.

Tổng quan lý thuyết về đòn bẩy tài chính và các chỉ số liên quan 2. Khái niệm đòn bẩy tài chính Trong hai giáo trình tài chính trong và ngoài nước, đòn bẩy tài chính được định nghĩa như sau: Theo Nguyễn Đình Kiệm (2008): “Đòn bẩy tài chính là thể hiện của việc sử dụng vốn vay trong nguồn vốn của doanh nghiệp nhằm hy vọng gia tăng tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu hay thu nhập trên mỗi cổ phần của doanh nghiệp”. Theo Berk và Dermazo (2016): Đòn bẩy tài chính thể hiện mức độ phụ thuộc vào nợ vay của doanh nghiệp, là chỉ số tài chính quan trọng trong quá trình phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp. 14 Tuy có nhiều khái niệm về đòn bẩy tài chính nhưng nhìn chung, khái niệm đầy đủ nhất trong kinh tế học về đòn bẩy tài chính là như sau: “Đòn bẩy tài chính thể hiện mức độ doanh nghiệp sử dụng khoản vốn đi vay để làm tăng thêm tỷ suất lợi nhuận doanh nghiệp (hoặc vốn chủ sở hữu, hoặc thu nhập trên mỗi cổ phần)”.

Các khái niệm cơ bản trong tài chính có liên quan đến nhóm chỉ số đòn bẩy tài chính ● Tổng tài sản: gồm có tài sản ngắn hạn và tài sản dài hạn. Theo Kaplan Schweser (2022): Tài sản ngắn hạn bao gồm tiền và các khoản tương đương tiền sử dụng trong 1 năm hoặc một chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp. Tài sản dài hạn là những tài sản của đơn vị có thời gian sử dụng, luân chuyển hoặc thu hồi dài (hơn 12 tháng hoặc trong nhiều chu kỳ kinh doanh). Giá trị tổng tài sản của một doanh nghiệp thể hiện được quy mô của doanh nghiệp đó.

Yếu tố tổng tài sản đặc biệt có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh vì trách nhiệm trả nợ của họ bao gồm cả phần tài sản của mình. Trong khi đó, Công ty TNHH có 2 thành viên trở lên và Công ty cổ phần chỉ chịu trách nhiệm trả nợ trong phần vốn góp. Do đó, doanh nghiệp có tổng tài sản cao sẽ có lợi thế hơn về quy mô và khả năng trả nợ (còn tuỳ thuộc vào mức nợ vay). ● Vốn chủ sở hữu: Theo Kaplan Schweser (2022), VCSH là phần dư còn lại sau khi lấy tài sản trừ đi nợ phải trả.

VCSH bao gồm phần vốn góp, cổ phiếu ưu đãi, cổ phiếu quỹ, lợi nhuận giữ lại, lợi ích cổ đông không kiểm soát và các thu nhập khác. Theo Saga (A business community): “Vốn chủ sở hữu là tổng số vốn do chủ doanh nghiệp và các cổ đông trong công ty cổ phần hoặc các thành viên trong công ty liên doanh bỏ ra cho các hoạt động của công ty”. Trong đó, tổng tài sản và VCSH có sự liên kết với nhau thông qua công thức: VCSH = Tài sản - Nợ phải trả Từ công thức trên, ta thấy với mỗi doanh nghiệp, nợ phải trả và VCSH không thể vượt qua giá trị tổng tài sản của doanh nghiệp (trừ khi vỡ nợ). Về mối quan hệ giữa VCSH và nợ phải trả của doanh nghiệp, hiện nay chưa có quy định nào về mức tỷ lệ VCSH của doanh nghiệp phải chiếm ít nhất bao nhiêu % tổng tài sản hoặc tỷ lệ 15 nợ phải trả phải chiếm tối thiểu bao nhiêu % của VCSH.

Do đó, việc sử dụng nợ vay và mức hiệu quả sử dụng nợ vay là tuỳ vào mỗi doanh nghiệp có cơ cấu vốn như thế nào. ● Nợ phải trả dài hạn: Theo Corporate Finance Institute, nợ dài hạn là các nghĩa vụ tài chính trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp mà dự kiến sẽ không được thanh toán trong vòng 1 năm, có thời hạn thanh toán còn lại từ 12 tháng trở lên hoặc trên một chu kỳ sản xuất của doanh nghiệp. Các khoản nợ này thường có giá trị lớn, có thể là nợ vay dài hạn có hoặc không có tài sản đảm bảo của doanh nghiệp, phải trả trái phiếu và thuê vốn. Tuy nhiên, có một số DNSX không tồn tại khoản nợ dài hạn này do tuỳ vào cơ cấu vốn của từng doanh nghiệp.

● Nợ phải trả: Nợ phải trả của doanh nghiệp bao gồm nợ ngắn hạn và dài hạn. Nợ dài hạn được trình bày như trên. Theo Kaplan Schweser (2022), nợ ngắn hạn của doanh nghiệp là khoản nợ mà doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán trong vòng một năm trở lại hoặc trong một chu kỳ sản xuất. Nợ ngắn hạn chủ yếu là các khoản phải trả người bán, các khoản dồn tích, doanh thu chưa thực hiện và nợ dài hạn đến hạn trả.

Tất cả các DNSX đều tồn tại khoản nợ ngắn hạn. Các cách tính nhóm chỉ số đòn bẩy tài chính và ý nghĩa của nó Tương tự như các nhóm chỉ số khác trong tài chính (chỉ số thanh toán, thanh khoản, lợi nhuận và hiệu quả hoạt động), nhóm chỉ số đòn bẩy tài chính cũng được đo lường dưới nhiều công thức và phép tính vì có liên quan đến hệ số nợ vay. Tuy nhiên, mỗi công thức mang lại ý nghĩa tài chính riêng trong việc phân tích doanh nghiệp.