Luận văn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp thành phố Vinh, Nghệ An - Học viện Nông nghiệp

Luận văn thạc sĩ VNUA đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản lý đất đai.

• Tác giả: Bùi Văn Chung
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Hữu Thành
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Thành Phố Vinh, Tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 3. ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 3.1. Đóng góp mới
• 3.2. Ý nghĩa khoa học
• 3.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 4. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 4.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SỬ DỤNG ĐẤT
• 4.1.1. Khái niệm về đất, đất đai
• 4.1.2. Khái niệm về đất nông nghiệp
• 4.1.3. Khái niệm về sử dụng đất

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Thành Phố Vinh

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại thành phố Vinh, Nghệ An là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Đất đai không chỉ là tài nguyên quý giá mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp. Việc đánh giá này giúp xác định các loại hình sử dụng đất hiệu quả, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

1.1. Khái Niệm Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là quá trình phân tích và xác định mức độ hiệu quả của các loại hình sử dụng đất trong sản xuất nông nghiệp. Điều này bao gồm việc xem xét các yếu tố như năng suất, chi phí sản xuất và lợi nhuận.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định đúng đắn trong việc phân bổ tài nguyên, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đồng thời bảo vệ môi trường.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Thành phố Vinh đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả. Sự gia tăng dân số và quá trình đô thị hóa đã làm giảm diện tích đất nông nghiệp, gây áp lực lên sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng còn chậm, dẫn đến hiệu quả sử dụng đất chưa cao.

2.1. Sự Giảm Diện Tích Đất Nông Nghiệp

Quá trình đô thị hóa đã làm giảm diện tích đất nông nghiệp tại thành phố Vinh, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất nông nghiệp. Năm 2017, diện tích đất nông nghiệp chỉ còn 4799,92 ha, chiếm 45,71% tổng diện tích tự nhiên.

2.2. Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Thấp

Mặc dù có nhiều loại hình sử dụng đất, nhưng hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại thành phố Vinh vẫn còn thấp. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất chưa được thực hiện một cách đồng bộ.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ nông dân và phân tích các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường là rất cần thiết.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn khác nhau như phỏng vấn nông hộ, tài liệu từ các cơ quan nhà nước và các nghiên cứu trước đó. Việc này giúp có cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng đất nông nghiệp.

3.2. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả

Các chỉ tiêu như giá trị sản xuất, chi phí trung gian, thu nhập hỗn hợp và hiệu quả đồng vốn sẽ được sử dụng để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Những chỉ tiêu này giúp xác định mức độ hiệu quả của từng loại hình sử dụng đất.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Thành Phố Vinh

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp tại thành phố Vinh có sự khác biệt rõ rệt về hiệu quả. Đặc biệt, loại hình trồng hoa và cây cảnh cho hiệu quả kinh tế cao nhất, trong khi các loại hình khác như trồng lúa lại có hiệu quả thấp hơn.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Loại Hình Sử Dụng Đất

Loại hình trồng hoa cây cảnh đạt giá trị sản xuất cao nhất với 354 triệu đồng/ha, trong khi loại hình trồng lúa chỉ đạt 151 triệu đồng/ha. Điều này cho thấy sự cần thiết phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Xã Hội Và Môi Trường

Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế mà còn tác động đến xã hội và môi trường. Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp là rất cần thiết.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Thành Phố Vinh

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Việc áp dụng công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất và đào tạo nông dân là rất quan trọng.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Nông Dân

Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng công nghệ mới và cải thiện hạ tầng nông nghiệp.

5.2. Đào Tạo Và Tuyên Truyền Kiến Thức Cho Nông Dân

Việc đào tạo nông dân về kỹ thuật canh tác, quản lý đất đai và bảo vệ môi trường sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các chương trình tuyên truyền cần được triển khai rộng rãi.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại thành phố Vinh là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất không chỉ giúp phát triển kinh tế mà còn bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh lương thực.

6.1. Tương Lai Của Nông Nghiệp Tại Thành Phố Vinh

Với sự phát triển của công nghệ và chính sách hỗ trợ từ chính quyền, nông nghiệp tại thành phố Vinh có thể phát triển bền vững hơn trong tương lai. Việc áp dụng các mô hình sản xuất hiện đại sẽ là xu hướng tất yếu.

6.2. Định Hướng Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững cần được chú trọng, bao gồm việc bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và đảm bảo sinh kế cho nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Vinh là đô thị loại 1 giữ vai trò trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa của tỉnh Nghệ An với tổng diện tích tự nhiên đạt 104,99 km2 (tương đương 10.499 ha). Tính đến năm 2017, diện tích đất nông nghiệp của toàn thành phố còn 4.799,92 ha, chiếm 45,71% tổng quỹ đất tự nhiên. Trong cơ cấu đất nông nghiệp, diện tích đất trồng lúa chiếm ưu thế với 2.275,93 ha, đất trồng cây lâu năm đạt 1.082,85 ha và đất trồng cây hàng năm khác chiếm 836,86 ha. Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ đã tạo áp lực lớn lên quỹ đất canh tác, khiến tỷ trọng ngành nông - lâm - ngư nghiệp giảm dần từ 1,99% năm 2014 xuống 1,68% vào năm 2017, đóng góp giá trị sản xuất ước đạt 447 tỷ đồng. Cùng với sự gia tăng dân số lên mức 317.000 người và thu nhập bình quân đầu người tăng từ 51 triệu đồng năm 2013 lên 68 triệu đồng năm 2017, nhu cầu về nông sản chất lượng cao, thực phẩm an toàn và cảnh quan sinh thái đô thị ngày càng trở nên bức thiết.

Vấn đề đặt ra là phương thức khai thác tài nguyên đất đai tại địa phương còn manh mún, chuyển dịch cơ cấu cây trồng còn chậm và nguy cơ suy thoái đất canh tác có xu hướng gia tăng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá toàn diện thực trạng và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp giai đoạn 2012 - 2017, phân hạng các loại hình canh tác trên địa bàn, từ đó đề xuất định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất bền vững. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở khoa học để chính quyền địa phương tái cấu trúc ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng trên 1 ha đất canh tác và bảo đảm an sinh xã hội cho người nông dân ven đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết sử dụng đất bền vững theo khung đánh giá của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1990) và Hội Khoa học Đất Việt Nam (2000). Mô hình đánh giá tính bền vững được xác lập dựa trên 3 trụ cột thiết yếu: bền vững về kinh tế (năng suất sinh học cao, giá trị sản xuất vượt mức bình quân vùng), bền vững về xã hội (giải quyết việc làm nông thôn, nâng cao thu nhập, mức độ chấp thuận của người dân đạt trên 75%), và bền vững về môi trường (duy trì độ che phủ đất sinh thái tối thiểu trên 35%, bảo vệ độ phì nhiêu và hạn chế suy thoái đất). Bên cạnh đó, luận văn vận dụng lý thuyết kinh tế nông nghiệp đô thị và quan điểm của Các Mác về sử dụng đất đai hiệu quả thông qua quy luật tiết kiệm thời gian lao động và phân phối tối ưu các nguồn lực.

Bốn khái niệm cốt lõi được áp dụng xuyên suốt công trình gồm:

1. Đất nông nghiệp: Tư liệu sản xuất đặc biệt được quy định theo Luật Đất đai năm 2013, bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản và đất nông nghiệp khác.
2. Loại sử dụng đất (LUT): Phản ánh trạng thái sử dụng đất đai với các đặc tính sinh thái, kỹ thuật và quản lý cụ thể.
3. Kiểu sử dụng đất: Hệ thống luân canh, xen canh hoặc độc canh cây trồng, vật nuôi cụ thể trên một đơn vị diện tích trong chu kỳ một năm.
4. Hiệu quả sử dụng đất tổng hợp: Mối tương quan tổng hòa giữa kết quả đầu ra về mặt kinh tế, lợi ích xã hội mang lại và mức độ an toàn sinh thái cho môi trường đất.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê thành phố Vinh giai đoạn 2010 - 2017, báo cáo hiện trạng của Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế, Phòng Nông nghiệp và Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập với cỡ mẫu khảo sát gồm 120 hộ nông dân tại 4 xã đại diện cho các tiểu vùng sinh thái nông nghiệp đặc trưng của thành phố: xã Nghi Liên (30 hộ đại diện cho vùng chuyên rau và chuyên màu), xã Nghi Ân (30 hộ đại diện cho vùng trồng hoa cây cảnh và cây ăn quả), xã Hưng Chính (30 hộ đại diện cho vùng chuyên lúa), và xã Hưng Hòa (30 hộ đại diện cho vùng nuôi trồng thủy sản). Phương pháp chọn mẫu áp dụng là kỹ thuật phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản tại từng địa bàn nhằm bảo đảm tính đại diện cao nhất cho 19 kiểu sử dụng đất thực tế.

Phương pháp phân tích sử dụng kỹ thuật phân tổ thống kê, tính toán giá trị gia tăng, thu nhập hỗn hợp và đánh giá đa tiêu chí (MCA) dựa trên ma trận tính điểm phân cấp. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là khả năng lượng hóa chính xác 10 chỉ tiêu liên ngành (5 chỉ tiêu kinh tế, 3 chỉ tiêu xã hội, 2 chỉ tiêu môi trường) trên thang điểm 30, giúp so sánh khách quan và khoa học giữa các mô hình canh tác có đặc thù chi phí, vòng quay vốn và tác động môi trường hoàn toàn khác biệt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa và tổng hợp dữ liệu đã xác định trên địa bàn thành phố Vinh hiện có 7 loại sử dụng đất (LUT) chính với 19 kiểu sử dụng đất cụ thể. Trong đó, loại sử dụng đất chuyên lúa chiếm diện tích lớn nhất với 1.511,03 ha, tương đương 33,20% tổng diện tích đất nông nghiệp của thành phố, phân bố chủ yếu tại các xã đồng bằng như Hưng Chính và Hưng Đông.

Về hiệu quả kinh tế, kết quả phân tích cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa các mô hình canh tác:

1. LUT hoa cây cảnh đạt hiệu quả kinh tế vượt trội nhất với giá trị sản xuất đạt 354,00 triệu đồng/ha/năm, thu nhập hỗn hợp đạt 249,75 triệu đồng/ha, giá trị ngày công lao động đạt 292.000 đồng/công/ngày và hiệu quả đồng vốn đạt 2,5 lần.
2. LUT chuyên lúa cho hiệu quả kinh tế thấp nhất trong các nhóm khảo sát với giá trị ngày công và thu nhập thuần chỉ đạt mức trung bình, chịu rủi ro cao trước biến động thời tiết và chi phí phân bón gia tăng.

Về hiệu quả xã hội, LUT hoa cây cảnh tiếp tục dẫn đầu khi thu hút lượng lớn lao động với 848 công lao động/ha/năm, đồng thời mức độ tiêu thụ sản phẩm trên thị trường đô thị và mức độ chấp nhận chuyển đổi của các nông hộ đều đạt trên 80%.

Về hiệu quả môi trường, LUT nuôi trồng thủy sản và cây ăn quả đạt điểm số sinh thái cao nhất nhờ khả năng duy trì độ che phủ đất ổn định quanh năm và kiểm soát lượng hóa chất nông nghiệp. Ngược lại, một số kiểu sử dụng đất chuyên màu và chuyên rau thâm canh cao tại xã Nghi Liên có mức sử dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật cao hơn từ 15% đến 25% so với khuyến cáo của ngành nông nghiệp.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả vượt trội của mô hình hoa cây cảnh và rau an toàn bắt nguồn từ lợi thế vị trí địa lý của thành phố Vinh. Với quy mô dân số trên 317.000 người, tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì trên 9% và mức thu nhập 68 triệu đồng/người/năm, nhu cầu tiêu dùng hoa tươi, cây thế trang trí và thực phẩm sạch tại các đô thị loại 1 là rất lớn. Các nông hộ tại xã Nghi Ân đã nhạy bén tận dụng nguồn đất cát pha để phát triển làng nghề hoa kiểng, tạo ra giá trị thặng dư cao gấp nhiều lần so với trồng lúa truyền thống.

Khi so sánh với các nghiên cứu lân cận, kết quả tại thành phố Vinh phản ánh tính quy luật rõ rệt của nông nghiệp ven đô. Cụ thể, nghiên cứu của tác giả Cần Quốc Hoàn năm 2012 tại thị xã Cửa Lò ghi nhận mô hình chuyên rau màu đạt giá trị sản xuất 106,31 triệu đồng/ha và thu hút 854 công lao động. Trong khi đó, nghiên cứu của tác giả Lê Viết Phú năm 2014 tại huyện nông nghiệp Nghĩa Đàn cho thấy mô hình lúa - màu chỉ đạt thu nhập hỗn hợp 47,32 triệu đồng/ha với giá trị ngày công 80.336 đồng. Sự vượt bậc về giá trị sản xuất 354,00 triệu đồng/ha của thành phố Vinh khẳng định thị trường tiêu thụ đô thị và trình độ thâm canh đóng vai trò đòn bẩy quyết định.

Về phương thức trực quan hóa dữ liệu, sự chênh lệch hiệu quả giữa 19 kiểu sử dụng đất có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột chồng so sánh cơ cấu chi phí trung gian và thu nhập hỗn hợp trên 1 ha, kết hợp với đồ thị mạng nhện thể hiện sự tương quan giữa 3 trục kinh tế, xã hội và môi trường. Bảng tổng hợp ma trận điểm phân cấp sẽ giúp các cơ quan quản lý dễ dàng nhận diện nhóm canh tác đạt hiệu quả cao (trên 23 điểm) để đưa vào quy hoạch ưu tiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá tổng hợp, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại thành phố Vinh:

1. Quy hoạch chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo tín hiệu thị trường: Ủy ban nhân dân thành phố Vinh và Phòng Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo rà soát, chuyển đổi linh hoạt khoảng 300 ha đến 500 ha đất lúa hiệu quả thấp sang phát triển vùng hoa cây cảnh tập trung tại xã Nghi Ân, Nghi Đức và vùng rau an toàn chuyên canh tại xã Nghi Liên trong giai đoạn 2023 - 2026, hướng tới mục tiêu nâng giá trị sản xuất bình quân toàn ngành lên trên 200 triệu đồng/ha/năm.
2. Hoàn thiện hệ thống hạ tầng thủy lợi và giao thông nội đồng: Ban Quản lý dự án thành phố phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các xã triển khai nâng cấp 100% hệ thống kênh mương tưới tiêu chủ động cho 4.799,92 ha đất nông nghiệp, cứng hóa các tuyến đường nội đồng đạt chuẩn cơ giới hóa nhằm giảm 20% chi phí trung gian vận chuyển và thu hoạch nông sản trước năm 2025.
3. Thiết lập chuỗi liên kết giá trị và xúc tiến thương mại nông sản: Hội Nông dân thành phố chủ trì phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã tại 17 chợ đầu mối và hệ thống siêu thị để bao tiêu sản phẩm nông nghiệp sạch, bảo đảm tỷ lệ tiêu thụ nông sản ổn định đạt trên 85% vào năm 2025, đồng thời xây dựng thương hiệu cho sản phẩm làng nghề hoa Nghi Ân.
4. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật và nông nghiệp hữu cơ: Trung tâm Khuyến nông thành phố tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác VietGAP, khuyến khích thay thế thuốc hóa học bằng chế phẩm sinh học, phấn đấu giảm 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học và tăng tỷ lệ bón phân hữu cơ vi sinh lên trên 60% vào năm 2028 nhằm bảo vệ độ phì nhiêu tài nguyên đất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có thể sử dụng các số liệu thực chứng về 19 kiểu sử dụng đất để xây dựng quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, lập kế hoạch chuyển đổi mục đích sử dụng đất phù hợp với quy hoạch chung đô thị loại 1.
2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Các viện nghiên cứu, trường đại học đào tạo ngành Quản lý đất đai (mã ngành 8850103), Kinh tế nông nghiệp có thể khai thác khung phương pháp đánh giá đa tiêu chí (MCA), dữ liệu mẫu 120 hộ làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu mở rộng cho các đô thị ven biển miền Trung.
3. Doanh nghiệp nông nghiệp và hợp tác xã: Các nhà đầu tư có cơ sở dữ liệu kinh tế chi tiết (thu nhập hỗn hợp 249,75 triệu đồng/ha, hiệu quả đồng vốn 2,5 lần) để lập phương án kinh doanh, đầu tư nông nghiệp công nghệ cao và xây dựng chuỗi cung ứng hoa kiểng, rau sạch.
4. Các nông hộ và chủ trang trại ven đô: Giúp bà con nông dân lựa chọn các công thức luân canh tối ưu, tiếp cận quy trình thâm canh tiết kiệm chi phí và định hướng chuyển đổi cây trồng để đạt giá trị ngày công trên 290.000 đồng/công.

Câu hỏi thường gặp

Loại sử dụng đất nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại thành phố Vinh? Loại sử dụng đất hoa cây cảnh mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất đạt 354,00 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp đạt 249,75 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn gấp 2,5 lần. Mô hình này phát triển mạnh tại xã Nghi Ân nhờ đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng cây cảnh, hoa tươi của thị trường đô thị.

Tại sao đất chuyên lúa vẫn chiếm diện tích lớn nhất dù hiệu quả kinh tế không cao? Đất chuyên lúa chiếm 1.511,03 ha (chiếm 33,20% quỹ đất nông nghiệp) do tập quán canh tác lâu đời của nông dân và vai trò bảo đảm an ninh lương thực cục bộ tại các xã như Hưng Chính. Tuy nhiên, giá trị kinh tế thấp đòi hỏi địa phương cần có kế hoạch chuyển đổi từng bước sang cây trồng cạn có giá trị cao hơn.

Quy mô khảo sát 120 hộ nông dân tại 4 xã có bảo đảm độ tin cậy khoa học không? Quy mô 120 hộ tại 4 xã Nghi Liên, Nghi Ân, Hưng Chính và Hưng Hòa hoàn toàn bảo đảm độ tin cậy khoa học vì 4 địa bàn này đại diện đầy đủ cho 4 tiểu vùng sinh thái đặc trưng gồm: vùng chuyên rau màu, vùng hoa cây cảnh, vùng lúa thâm canh và vùng nuôi trồng thủy sản nước lợ.

Quá trình đô thị hóa ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất nông nghiệp của thành phố? Đô thị hóa làm diện tích đất nông nghiệp giảm còn 4.799,92 ha, tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm xuống 1,68% vào năm 2017. Quỹ đất thu hẹp tạo áp lực buộc ngành nông nghiệp phải chuyển dịch từ thâm canh truyền thống sang nông nghiệp đô thị ứng dụng công nghệ cao và nông nghiệp sinh thái.

Mô hình nuôi trồng thủy sản tại xã Hưng Hòa có ưu thế gì về môi trường? Nuôi trồng thủy sản tại vùng đất trũng ngập mặn xã Hưng Hòa tận dụng tốt nguồn nước tự nhiên của hệ thống sông Lam, đạt điểm số môi trường cao nhờ mức độ thích ứng sinh thái tốt, kiểm soát lượng thức ăn công nghiệp và hạn chế tối đa sử dụng kháng sinh theo hướng dẫn khuyến nông.

Kết luận

• Quỹ đất nông nghiệp thành phố Vinh năm 2017 đạt 4.799,92 ha với 7 loại sử dụng đất chính và 19 kiểu sử dụng đất phong phú.
• Mô hình hoa cây cảnh đứng đầu về hiệu quả kinh tế với giá trị sản xuất 354,00 triệu đồng/ha và thu nhập hỗn hợp 249,75 triệu đồng/ha.
• Khả năng giải quyết việc làm đạt mức cao 848 công lao động/ha đối với các mô hình nông nghiệp đô thị ven đô.
• Đất chuyên lúa chiếm tỷ trọng lớn 1.511,03 ha (33,20%) cần được tái cấu trúc mạnh mẽ sang 5 nhóm sử dụng đất trọng điểm.
• Khung đánh giá đa tiêu chí đã lượng hóa toàn diện hiệu quả kinh tế, an sinh xã hội và an toàn môi trường sinh thái.

Luận văn đã cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn vững chắc cho việc quản lý, quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp tại các đô thị loại 1 khu vực Bắc Trung Bộ. Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn 2025 - 2030, chính quyền thành phố và các cơ quan chuyên môn cần nhanh chóng triển khai các chính sách hỗ trợ vốn, liên kết chuỗi giá trị và chuyển giao công nghệ cho người nông dân ven đô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI VĂN CHUNG ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ VINH, TỈNH NGHỆ AN Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 27 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Bùi Văn Chung i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thiện luận văn tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể.

Trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn GS. Nguyễn Hữu Thành - Giảng viên Học Viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự góp ý chân thành của các Thầy, Cô giáo Khoa Quản lý đất đai, Ban quản lý đào tạo - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện và hoàn thành đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban Nhân dân thành phố Vinh, tập thể Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế, Phòng Thống kê, cấp ủy, chính quyền và bà con nhân dân các xã, phường trong thành phố Vinh đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài trên địa bàn.

Tôi xin cảm ơn đến gia đình, người thân, các cán bộ đồng nghiệp và bạn bè đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong qua trình thực hiện đề tài này. Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 27 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Bùi Văn Chung ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục hình và đồ thị.vii Trích yếu luận văn .viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu.

Đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu.

Một số vấn đề lý luận về sử dụng đất. Khái niệm về đất, đất đai. Khái niệm về đất nông nghiệp. Khái niệm về sử dụng đất.

Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất. Đặc điểm sử dụng đất nông nghiệp vùng nhiệt đới. Đặc điểm, nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả. Hiệu quả sử dụng đất và đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.

Khái quát về hiệu quả và hiệu quả sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Những nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Xu hướng phát triển nông nghiệp.

Xu hướng phát triển nông nghiệp trên thế giới. Phương hướng phát triển nông nghiệp Việt Nam trong những năm tới. 24 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu:. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội có liên quan đến sử dụng đất đai và sản xuất nông nghiệp. Đánh giá thực trạng sử dụng đất nông nghiệp thành phố Vinh. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp thành phố Vinh. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất:. Kết quả nghiên cứu. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội của thành phố Vinh.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội .3 Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp và sản xuất nông nghiệp của thành phố. Hiện trạng sử dụng đất đai của thành phố.

Biến động diện tích đất đai giai đoạn 2012-2017 .3 Thực trạng sản xuất nông nghiệp của thành phố. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các loại sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả các loại sử dụng đất của thành phố.

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu qủa sử dụng đất nông nghiệp thành phố. Lựa chọn các loại sử dụng đất phù hợp đối với sản xuất nông nghiệp của thành phố Vinh. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Vinh. Kết luận và kiến nghị.

74 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CPTG Chi phí trung gian DT Diện tích GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn LĐ Lao động LUT Loại sử dụng đất LX - LM Lúa xuân - lúa mùa SL Sản lượng STT Số thứ tự SXNN Sản xuất nông nghiệp TB Trung bình TNHH Thu nhập hỗn hợp v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phố Vinh. Hiện trạng sử dụng đất thành phố Vinh năm 2017. Biến động đất đai giai đoạn 2012 – 2017 của thành phố Vinh.

Diễn biến giá trị sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2013-2017 thành phố Vinh. Diễn biến giá trị sản xuất của ngành trồng trọt giai đoạn 2013-2017 thành phố Vinh. Các loại sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Vinh. Hiệu quả kinh tế các kiểu sử dụng đất nông nghiệp thành phố Vinh.

Hiệu quả xã hội của các kiểu sử dụng đất nông nghiệp của Thành phố Vinh. So sánh lượng phân bón/thức ăn thực tế tại địa phương với hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nghệ An. Lượng thuốc BVTV/thuốc trừ dịch hại thực tế và khuyến cáo trên cây trồng/thuỷ sản (tính trên 1 ha). Khả năng che phủ đất của các loại LUT trên địa bàn thành phố Vinh.

Hiệu quả môi trường các kiểu sử dụng đất nông nghiệp thành phố Vinh. Tổng hợp hiệu quả của các kiểu sử dụng đất nông nghiệp thành phố Vinh. 68 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ Hình 4. Sơ đồ vị trí địa lý thành phố Vinh.33 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Văn Chung Tên luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp Thành phố Vinh - tỉnh Nghệ An Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Vinh nhằm lựa chọn được các loại sử dụng đất hiệu quả và phù hợp với điều kiện cụ thể của thành phố.

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp thành phố Vinh. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập số liệu tài liệu + Thu thập số liệu, tài liệu thứ cấp: Thu thập số liệu, tài liệu có sẵn từ các cơ quan nhà nước như: các sở, các phòng ban chuyên môn liên quan đến đất đai, sử dụng đất đai trong thành phố; thư viện;. + Thu thập số liệu sơ cấp: Tiến hành phỏng vấn nông hộ theo mẫu phiếu điều tra. Đã điều tra 120 hộ tại 4 xã Nghi Liên, Nghi Ân, Hưng Chính và xã Hưng Hoà đại diện cho các loại sử dụng đất của thành phố Vinh; mỗi xã điều tra 30 hộ, chọn hộ điều tra theo phương pháp chọn ngẫu nhiên.

- Phương pháp tổng hợp và xử lý tài liệu, số liệu - Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất + Các chỉ tiêu dùng để đánh giá hiệu quả kinh tế : Giá trị sản xuất, chi phí trung gian, thu nhập hỗn hợp, giá trị ngày công, hiệu quả đồng vốn. + Các chỉ tiêu dùng để đánh giá hiệu quả xã hội : Khả năng thu hút lao động, giải quyết công ăn việc làm; mức độ chấp nhận của người dân; khả năng tiêu thụ sản phẩm. + Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường: So sánh mức sử dụng phân bón của người dân so với khuyến cáo sử dụng phân bón của Phòng Nông nghiệp thành phố; mức độ gây ô nhiễm đất; tỷ lệ che phủ đất. Kết quả chính Qua điều tra tổng hợp số liệu đã xác định trên địa bàn thành phố Vinh có 7 loại sử dụng đất, với 19 kiểu sử dụng đất, loại sử dụng đất lớn nhất là chuyên lúa với diện tích 1511,03 ha, chiếm 33,20%.

viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kết quả đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của thành phố Vinh cho thấy: - Về hiệu quả kinh tế: LUT hoa cây cảnh cho hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất 354 triệu đồng/ha, thu nhập hỗn hợp 249,75 triệu đồng/ha, giá trị ngày công 292 nghìn đồng/công/ngày, hiệu quả đồng vốn 2,5 lần. - Về hiệu quả xã hội: LUT hoa cây cảnh thu hút nhiều lao động nhất với 848 công lao động, mức độ tiêu thụ sản phẩm và mức độ chấp nhận của người dân đạt trên 80%. - Về hiệu quả môi trường: Các LUT đều có ảnh hưởng tới môi trường. Tuy nhiên LUT nuôi trồng thủy sản có hiệu quả mội trường cao hơn cả.

Trên cơ sở hiệu quả của các loại sử dụng đất được xem xét và các mục tiêu phát triển hiệu quả và bền vững, chúng tôi đề xuất định hướng sử dụng đất nông nghiệp ở thành phố Vinh có 5 kiểu sử dụng đất được đề xuất diện tích tương ứng như sau: - Loại sử dụng đất chuyên lúa - Loại sử dụng đất chuyên màu - Loại sử dụng đất cây ăn quả - Loại sử dụng đất hoa, cây cảnh - Loại sử dụng đất nuôi trồng thủy sản ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Bui Van Chung Thesis title: Evaluation of agricultural land use in Vinh city - Nghe An province Major: Land Management Code: 8850103 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives - Assess the effectiveness of agricultural land use in Vinh city to select land use types that are effective and appropriate to the specific conditions of the city. - Proposing some solutions to improve the efficiency of agricultural land use in Vinh city.