Luận Văn Thạc Sĩ: Dạy Học Đạo Hàm Và Ứng Dụng Để Phát Triển Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Của Học ...

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Dũng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Mạnh Cường
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Toán
• Đề tài: Dạy học chủ đề đạo hàm và ứng dụng ở phổ thông nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh yếu kém
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Bản chất hoạt động dạy học
• 1.1.1. Khái niệm hoạt động dạy học
• 1.2. Mục đích hoạt động dạy học
• 1.3. Tổ chức hoạt động dạy học
• 1.4. Những khái niệm cơ bản liên quan đến dạy học giải quyết vấn đề
• 1.4.1. Vấn đề
• 1.4.2. Dạy học giải quyết vấn đề
• 1.5. Các quan niệm về dạy học giải quyết vấn đề
• 1.6. Đặc điểm của dạy học giải quyết vấn đề
• 1.7. Cấu trúc của quá trình giải quyết vấn đề
• 1.8. Lí luận về năng lực
• 1.9. Quan điểm về năng lực
• 1.10. Các mức độ của năng lực
• 1.11. Năng lực giải quyết vấn đề. Cấu trúc của năng lực giải quyết vấn đề
• 1.12. Mối quan hệ giữa dạy học và phát triển tư duy giải quyết vấn đề
• 1.13. Những thuận lợi và khó khăn khi vận dụng giải quyết vấn đề ở các trường phổ thông
• 1.14. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC CHỦ ĐỀ ĐẠO HÀM VÀ ỨNG DỤNG Ở PHỔ THÔNG NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC SINH YẾU KÉM
• 2.1. Các căn cứ để xây dựng biện pháp
• 2.1.1. Căn cứ vào cơ sở triết học
• 2.1.2. Căn cứ vào cơ sở tâm lí học
• 2.1.3. Căn cứ vào cơ sở giáo dục học
• 2.1.4. Căn cứ vào điều kiện thực tiễn
• 2.2. Một số biện pháp dạy học chủ đề đạo hàm và ứng dụng ở phổ thông nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh yếu kém
• 2.2.1. Hướng dẫn học sinh tự thử nghiệm và rút ra kết luận
• 2.2.2. Hướng dẫn học sinh làm các bài toán có nhiều cách giải
• 2.2.3. Hướng dẫn học sinh xác định hướng giải và trình bày lời giải của bài toán
• 2.2.4. Tìm sai lầm của bài toán và đưa ra lời giải đúng
• 2.2.5. Hướng dẫn học sinh làm các bài toán thực tiễn và các bài toán có liên quan đến môn học khác nhằm tạo động cơ hứng thú cho học sinh
• 2.2.6. Một số giáo án dạy học chủ đề Đạo hàm và ứng dụng của đạo hàm theo quan điểm nâng cao năng lực giải quyết vấn đề
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm
• 3.2. Tổ chức và nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.2.1. Tổ chức thực nghiệm sư phạm
• 3.2.2. Nội dung và tổ chức thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đánh giá thực nghiệm sư phạm
• 3.3.1. Kết quả bài kiểm tra sau khi thực nghiệm
• 3.3.2. Nhận xét của giáo viên tham gia dạy thực nghiệm
• 3.3.3. Ý kiến của học sinh qua giờ dạy thực nghiệm
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Qua Đạo Hàm

Phát triển năng lực giải quyết vấn đề là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Đặc biệt, việc dạy học chủ đề đạo hàm ở phổ thông không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức toán học mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Đạo hàm, với vai trò là một công cụ mạnh mẽ trong toán học, có thể giúp học sinh hiểu rõ hơn về các hiện tượng trong thực tiễn và ứng dụng của nó trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

1.1. Định Nghĩa Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Trong Giáo Dục

Năng lực giải quyết vấn đề được hiểu là khả năng của học sinh trong việc nhận diện, phân tích và tìm ra giải pháp cho các tình huống phức tạp. Điều này không chỉ bao gồm việc áp dụng kiến thức mà còn là khả năng tư duy sáng tạo và phản biện.

1.2. Vai Trò Của Đạo Hàm Trong Giải Quyết Vấn Đề

Đạo hàm không chỉ là một khái niệm toán học mà còn là một công cụ hữu ích trong việc phân tích và giải quyết các bài toán thực tiễn. Việc hiểu và vận dụng đạo hàm giúp học sinh phát triển tư duy logic và khả năng phân tích tình huống.

II. Những Thách Thức Trong Dạy Học Đạo Hàm Ở Phổ Thông

Dạy học đạo hàm ở phổ thông gặp phải nhiều thách thức, đặc biệt là đối với học sinh yếu kém. Những khó khăn này có thể đến từ việc thiếu hụt kiến thức nền tảng, sự không đồng đều trong khả năng tiếp thu, và áp lực từ các kỳ thi. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có những phương pháp dạy học phù hợp để giúp học sinh vượt qua những rào cản này.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tiếp Cận Kiến Thức Mới

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc tiếp cận và hiểu các khái niệm cơ bản của đạo hàm. Điều này có thể dẫn đến sự chán nản và thiếu động lực học tập.

2.2. Áp Lực Từ Kỳ Thi Và Kết Quả Học Tập

Áp lực từ các kỳ thi có thể khiến học sinh cảm thấy lo lắng và không tự tin trong việc giải quyết các bài toán liên quan đến đạo hàm. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển năng lực giải quyết vấn đề của các em.

III. Phương Pháp Dạy Học Đạo Hàm Để Phát Triển Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề

Để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh qua dạy học đạo hàm, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập.

3.1. Hướng Dẫn Học Sinh Tự Thực Nghiệm

Khuyến khích học sinh tự thực nghiệm và rút ra kết luận từ các bài toán thực tế giúp các em phát triển khả năng tư duy và giải quyết vấn đề một cách độc lập.

3.2. Sử Dụng Các Bài Toán Có Nhiều Cách Giải

Giáo viên có thể sử dụng các bài toán có nhiều cách giải để học sinh có thể lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với mình, từ đó phát triển tư duy sáng tạo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đạo Hàm Trong Giải Quyết Vấn Đề

Đạo hàm có nhiều ứng dụng thực tiễn trong các lĩnh vực như vật lý, kinh tế, và sinh học. Việc hiểu rõ các ứng dụng này không chỉ giúp học sinh thấy được giá trị của kiến thức mà còn khuyến khích các em tìm hiểu sâu hơn về môn học.

4.1. Ứng Dụng Trong Vật Lý

Đạo hàm được sử dụng để mô tả sự thay đổi của các đại lượng vật lý, giúp học sinh hiểu rõ hơn về các hiện tượng tự nhiên.

4.2. Ứng Dụng Trong Kinh Tế

Trong kinh tế, đạo hàm giúp phân tích các xu hướng và dự đoán biến động của thị trường, từ đó phát triển tư duy phân tích cho học sinh.

V. Kết Luận Về Phát Triển Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Qua Đạo Hàm

Việc dạy học đạo hàm không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức toán học mà còn phát triển năng lực giải quyết vấn đề. Để đạt được điều này, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực và tạo ra môi trường học tập khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập.

5.1. Tương Lai Của Dạy Học Đạo Hàm

Trong tương lai, việc dạy học đạo hàm cần được cải tiến hơn nữa để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh và phát triển năng lực giải quyết vấn đề một cách hiệu quả.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật các phương pháp dạy học mới và linh hoạt trong việc áp dụng để phù hợp với từng đối tượng học sinh.