Luận văn thạc sĩ vnu ued áp dụng phương pháp trò chơi trong dạy học tiếng việt nhằm bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông áp dụng phương pháp trò chơi trong dạy học

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu áp dụng phương pháp trò chơi trong dạy học tiếng Việt, nâng cao năng lực tự học cho học sinh THPT.

• Tác giả: Phạm Thị Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Tôn Quang Cường
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Ngữ Văn
• Đề tài: Áp Dụng Phương Pháp Trò Chơi Trong Dạy Học Tiếng Việt Nhằm Bồi Dưỡng Năng Lực Tự Học Cho Học Sinh Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU
• 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Khái niệm năng lực và năng lực tự học
• 1.2. Năng lực tự học
• 1.3. Phát triển năng lực tự học cho học sinh
• 1.3.1. Đặc điểm tâm lí của học sinh THPT
• 1.3.2. Những biện pháp rèn luyện năng lực tự học cho học sinh THPT
• 1.4. Phương pháp trò chơi dạy học
• 1.4.1. Lịch sử của phương pháp dạy học trò chơi
• 1.4.2. Đặc điểm, vai trò của trò chơi trong dạy học
• 1.4.3. Nguyên tắc sử dụng trò chơi trong dạy học
• 2. THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Thực trạng dạy học Tiếng Việt trong chương trình THPT
• 2.1.1. Cấu trúc phân môn Tiếng Việt cấp THPT
• 2.1.2. Thực trạng áp dụng kiến thức Tiếng Việt của học sinh THPT
• 2.2. Khảo sát thực trạng dạy học Tiếng Việt ở THPT xét từ góc độ áp dụng trò chơi
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Địa bàn khảo sát
• 2.2.3. Đối tượng và phạm vi khảo sát
• 2.2.4. Kết quả khảo sát
• 2.3. Thiết kế và áp dụng trò chơi trong dạy học phân môn Tiếng Việt nhằm phát triển năng lực tự học cho học sinh
• 2.3.1. Nguyên tắc thiết kế
• 2.3.2. Giới thiệu một số nhóm trò chơi
• 2.3.3. Thiết kế bài giảng áp dụng trò chơi
• 2.3.4. Một số thuận lợi và khó khăn khi áp dụng phương pháp trò chơi
• 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Địa điểm thử nghiệm và mẫu thực nghiệm
• 3.3. Quy trình thực nghiệm
• 3.3.1. Tiến hành dạy thực nghiệm
• 3.4. Cách thức đo lường và tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.4.1. Cách thức đo lường
• 3.4.2. Tiêu chí đánh giá
• 3.5. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.5.1. Kết quả khảo sát trước khi tiến hành dạy thực nghiệm
• 3.5.2. Kết quả khảo sát khi tiến hành thực nghiệm
• 3.6. Nhận xét sau khi thử nghiệm
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với Nhà trường
• 4.2. Đối với giáo viên
• 4.3. Đối với học sinh
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Trò Chơi Trong Dạy Học Tiếng Việt

Phương pháp trò chơi trong dạy học tiếng Việt đã trở thành một xu hướng nổi bật trong giáo dục hiện đại. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên mà còn kích thích sự sáng tạo và khả năng tự học. Theo nghiên cứu của Phạm Thị Hằng (2017), việc áp dụng trò chơi trong dạy học tiếng Việt có thể tạo ra môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển năng lực tự học và tư duy phản biện.

1.1. Khái Niệm Về Phương Pháp Trò Chơi Trong Dạy Học

Phương pháp trò chơi trong dạy học được hiểu là việc sử dụng các trò chơi để truyền đạt kiến thức và kỹ năng cho học sinh. Trò chơi không chỉ đơn thuần là hoạt động giải trí mà còn là công cụ giáo dục hiệu quả, giúp học sinh hứng thú hơn với việc học.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Trò Chơi Trong Dạy Học Tiếng Việt

Việc áp dụng phương pháp trò chơi trong dạy học tiếng Việt mang lại nhiều lợi ích. Nó giúp học sinh phát triển khả năng giao tiếp, tư duy sáng tạo và khả năng làm việc nhóm. Hơn nữa, trò chơi còn giúp giảm bớt áp lực học tập, tạo ra không khí học tập vui vẻ và thoải mái.

II. Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Phương Pháp Trò Chơi

Mặc dù phương pháp trò chơi mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong dạy học tiếng Việt cũng gặp không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt tài liệu và nguồn lực để thiết kế các trò chơi phù hợp với chương trình học.

2.1. Thiếu Tài Liệu Hướng Dẫn

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu hướng dẫn cụ thể về cách thiết kế và áp dụng trò chơi trong dạy học. Điều này dẫn đến việc áp dụng phương pháp này không hiệu quả.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Kết Quả

Việc đánh giá kết quả học tập của học sinh khi áp dụng phương pháp trò chơi cũng là một thách thức. Giáo viên cần có các tiêu chí rõ ràng để đánh giá hiệu quả của trò chơi trong việc phát triển năng lực tự học của học sinh.

III. Phương Pháp Thiết Kế Trò Chơi Trong Dạy Học Tiếng Việt

Thiết kế trò chơi trong dạy học tiếng Việt cần dựa trên các nguyên tắc nhất định để đảm bảo tính hiệu quả. Các trò chơi cần phải phù hợp với nội dung bài học và khả năng của học sinh.

3.1. Nguyên Tắc Thiết Kế Trò Chơi

Trò chơi cần phải đơn giản, dễ hiểu và có thể áp dụng trong thời gian ngắn. Ngoài ra, trò chơi cũng cần phải khuyến khích sự tham gia của tất cả học sinh.

3.2. Một Số Mô Hình Trò Chơi Được Áp Dụng

Một số mô hình trò chơi như 'Rung chuông vàng', 'Đuổi hình bắt chữ' đã được áp dụng thành công trong dạy học tiếng Việt. Những trò chơi này không chỉ giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mà còn tạo ra không khí học tập vui vẻ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Trò Chơi

Việc áp dụng phương pháp trò chơi trong dạy học tiếng Việt đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều trường học đã triển khai thành công các trò chơi trong giảng dạy, giúp học sinh nâng cao năng lực tự học.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Thực Tiễn

Nghiên cứu của Phạm Thị Hằng (2017) cho thấy rằng học sinh tham gia vào các trò chơi học tập có sự cải thiện rõ rệt về khả năng tiếp thu kiến thức và kỹ năng giao tiếp.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Học sinh thường phản hồi tích cực về việc học qua trò chơi. Họ cảm thấy hứng thú hơn và dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn so với phương pháp học truyền thống.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Trò Chơi Trong Dạy Học Tiếng Việt

Phương pháp trò chơi trong dạy học tiếng Việt không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực tự học mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực. Việc áp dụng phương pháp này cần được khuyến khích và phát triển hơn nữa trong các trường học.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Trò Chơi

Trong tương lai, việc áp dụng phương pháp trò chơi trong dạy học tiếng Việt cần được mở rộng và cải tiến. Các giáo viên cần được đào tạo để có thể thiết kế và áp dụng các trò chơi hiệu quả hơn.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên

Giáo viên nên chủ động tìm kiếm tài liệu và tham gia các khóa đào tạo về phương pháp trò chơi để nâng cao kỹ năng giảng dạy của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác định rõ mục tiêu chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của người học. Tuy nhiên, theo khảo sát thực tế tại cấp trung học phổ thông, có tới khoảng 65% học sinh đánh giá phân môn Tiếng Việt mang nặng tính lý thuyết, khô khan và ít tạo được động lực học tập do tâm lý xem nhẹ môn học công cụ so với các tác phẩm văn học.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển năng lực tự học của học sinh với thực trạng giảng dạy phân môn Tiếng Việt còn nặng tính thuyết giảng một chiều. Mục tiêu cụ thể của luận văn là xây dựng hệ thống cơ sở lý luận, thiết kế quy trình tổ chức và các bộ trò chơi học tập chuyên biệt nhằm bồi dưỡng 4 nhóm biểu hiện cốt lõi của năng lực tự học cho học sinh trung học phổ thông.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi chương trình phân môn Tiếng Việt lớp 11 ban Cơ bản tại 3 trường trung học phổ thông thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định bao gồm trường THPT Thịnh Long, THPT An Phúc và THPT Vũ Văn Hiếu trong năm học 2016 – 2017 với quy mô khảo sát trên 200 học sinh. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp giải pháp sư phạm trực quan, giúp tăng từ 25% đến 30% tỷ lệ học sinh đạt kết quả học tập khá giỏi, đồng thời nâng cao mức độ hứng thú tự nghiên cứu bài học của học sinh lên trên 85%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng thuyết hành vi trong dạy học hiện đại do Bernd Meier và Nguyễn Văn Cường đề xuất năm 2012, nhấn mạnh việc chia nhỏ mục tiêu học tập và tạo ra các kích thích tâm lý tích cực để biến đổi hành vi nhận thức của người học. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp quan điểm 4 trụ cột giáo dục của UNESCO bao gồm học để biết, học để làm, học để chung sống và học để tự khẳng định mình, kết hợp với các lý thuyết tâm lý học nhận thức của I. Komenxki và R. Giucovxkaia về giá trị phát triển trí tuệ toàn diện của trò chơi.

Khung lý thuyết của đề tài xoay quanh 4 khái niệm khoa học then chốt:

1. Năng lực: Tổ hợp các thuộc tính tâm lý, kiến thức, kỹ năng và thái độ giúp cá nhân thực hiện thành công một hoạt động cụ thể đạt chuẩn đầu ra.
2. Năng lực tự học: Khả năng người học chủ động xác định mục tiêu học tập, lập kế hoạch, tự tìm kiếm khai thác tài liệu, tự đánh giá và điều chỉnh quá trình nhận thức cá nhân.
3. Trò chơi dạy học: Hoạt động học tập có luật chơi, cấu trúc rõ ràng gồm nội dung chơi, luật chơi và hành động chơi nhằm đạt được mục tiêu sư phạm xác định.
4. Phân môn Tiếng Việt lớp 11: Cấu phần gồm 13 tiết học trong chương trình Ngữ văn trung học phổ thông, tập trung rèn luyện các kỹ năng ngữ nghĩa từ ngữ, thành ngữ điển cố, cấu trúc ngữ pháp và phong cách ngôn ngữ chính luận.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu được thu thập toàn diện từ 208 phiếu điều tra anket học sinh lớp 11, 24 phiếu lấy ý kiến giáo viên Ngữ văn tại 3 trường trung học phổ thông, biên bản quan sát sư phạm 12 tiết dự giờ và kết quả định lượng của 2 bài kiểm tra đánh giá chuẩn hóa.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 208 học sinh được phân bổ đồng đều vào 2 lớp thực nghiệm và 2 lớp đối chứng có trình độ đầu vào tương đương tại 3 trường THPT Thịnh Long, THPT An Phúc và THPT Vũ Văn Hiếu. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo lớp học nhằm đảm bảo tính đại diện khách quan cho địa bàn nghiên cứu.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp định tính thông qua phỏng vấn sâu và định lượng thông qua thống kê mô tả, tính toán điểm trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định độ chênh lệch điểm số. Lý do lựa chọn mô hình thực nghiệm đối chứng là nhằm kiểm soát các biến ngoại lai và đo lường chính xác tác động nhân quả của phương pháp trò chơi đối với sự phát triển năng lực tự học của học sinh. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong 12 tháng từ khâu khảo sát thực trạng, thiết kế bài học đến tổ chức dạy thực nghiệm và xử lý số liệu tổng kết.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng ban đầu cho thấy 75% giáo viên chỉ sử dụng trò chơi ở mức độ khởi động đơn giản trong khoảng 5 phút đầu giờ học. Có tới 62.5% học sinh thừa nhận chỉ học Tiếng Việt theo kiểu đối phó và thụ động tiếp nhận kiến thức từ giáo viên mà không chủ động đọc sách giáo khoa trước ở nhà.

Sau quá trình can thiệp sư phạm, kết quả 2 bài kiểm tra cho thấy sự bứt phá vượt bậc của nhóm thực nghiệm. Điểm trung bình của lớp thực nghiệm đạt 7.82 điểm, cao hơn 1.04 điểm so với lớp đối chứng chỉ đạt 6.78 điểm. Tỷ lệ học sinh đạt điểm Giỏi ở nhóm thực nghiệm tăng 28.6%, trong khi tỷ lệ điểm Dưới trung bình giảm xuống còn dưới 3.5%.

Về các biểu hiện của năng lực tự học, tỷ lệ học sinh tự giác tìm kiếm tài liệu tham khảo và tự soạn bài trước khi đến lớp tăng vọt từ 31.2% lên 84.6%. Tỷ lệ học sinh chủ động xung phong thuyết trình, tranh luận học thuật và phản biện nhóm tăng mạnh từ 26.8% lên 78.3%.

Hơn 91% học sinh tham gia lớp thực nghiệm phản hồi rằng các em cảm thấy hứng thú, ghi nhớ kiến thức sâu sắc hơn và mong muốn giáo viên tiếp tục duy trì phương pháp trò chơi trong các bài học Tiếng Việt tiếp theo.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của nhóm thực nghiệm bắt nguồn từ cơ chế tâm lý lứa tuổi 15 đến 18 tuổi, khi học sinh có nhu cầu khẳng định bản thân và giao tiếp xã hội rất cao. Trò chơi dạy học đã biến áp lực học tập thành động lực thi đua lành mạnh, kích thích các giác quan và chuyển hóa quá trình tiếp nhận thụ động thành hoạt động tự chiếm lĩnh tri thức. Khi tham gia các trò chơi như Giải mã ô chữ hay Rung chuông vàng, học sinh buộc phải tự đọc kỹ sách giáo khoa từ trước để nắm chắc các từ khóa và khái niệm ngôn ngữ.

Các kết quả thực nghiệm được minh chứng chi tiết và hệ thống hóa thông qua 13 bảng số liệu và 16 biểu đồ trực quan trong luận văn. Phân phối điểm số được biểu diễn rõ nét qua Biểu đồ 3:4 so sánh điểm trung bình giữa hai nhóm, cùng Bảng 3:1 đến Bảng 3:5 mô tả chi tiết từng tiêu chí biểu hiện hành vi tự học. Cách trình bày dữ liệu dạng bảng phân phối tần số và biểu đồ cột giúp người đọc dễ dàng nhận diện xu hướng phát triển năng lực của học sinh qua từng giai đoạn can thiệp.

Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương thích và làm sâu sắc thêm các kết luận của nhiều nghiên cứu phương pháp dạy học trước đây, đồng thời chứng minh rằng phương pháp trò chơi không chỉ dừng lại ở bậc Tiểu học mà còn phát huy hiệu quả đặc biệt mạnh mẽ ở cấp trung học phổ thông nếu được thiết kế bài bản theo mục tiêu phát triển năng lực tự học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đối với Nhà trường và Ban Giám hiệu: Đầu tư hoàn thiện hệ thống máy chiếu, mạng internet và trang thiết bị tương tác cho 100% phòng học bộ môn; trích khoảng 15% đến 20% ngân sách thiết bị hàng năm để xây dựng thư viện mở với nguồn học liệu Tiếng Việt phong phú, hoàn thành trước tháng 9 đầu mỗi năm học.
2. Đối với Tổ chuyên môn Ngữ văn: Xây dựng và số hóa ngân hàng học liệu chứa tối thiểu 30 kịch bản trò chơi dạy học chuẩn hóa cho toàn bộ 13 bài Tiếng Việt lớp 11; duy trì tổ chức định kỳ 2 buổi sinh hoạt chuyên đề mỗi học kỳ để bồi dưỡng kỹ năng thiết kế trò chơi học tập cho giáo viên trong tổ.
3. Đối với Giáo viên trực tiếp giảng dạy: Tinh giản thời lượng thuyết trình thuần túy xuống dưới 40% thời gian tiết học, dành ít nhất 35% thời lượng cho hoạt động trò chơi khám phá; giao nhiệm vụ tự học có hướng dẫn cụ thể qua phiếu học tập trước giờ lên lớp tối thiểu 3 ngày nhằm rèn luyện thói quen tự nghiên cứu cho học sinh.
4. Đối với Học sinh trung học phổ thông: Duy trì thói quen tự đọc sách giáo khoa và ghi chép có hệ thống ít nhất 30 phút mỗi ngày; chủ động tham gia các diễn đàn học tập trực tuyến để tìm kiếm tài liệu tham khảo, nâng mức độ tự chủ trong kiểm soát tiến độ học tập lên trên 80%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Ngữ văn cấp trung học phổ thông: Tiếp cận hệ thống bài giảng minh họa chi tiết và kho kịch bản trò chơi sáng tạo có thể ứng dụng trực tiếp vào các tiết dạy Tiếng Việt lớp 10, 11 và 12 nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy.
2. Học viên cao học và Sinh viên sư phạm chuyên ngành Ngữ văn: Tham khảo cấu trúc nghiên cứu thực nghiệm sư phạm mẫu mực, quy trình xây dựng thang đo đánh giá năng lực tự học và phương pháp phân tích thống kê định lượng trong nghiên cứu khoa học giáo dục.
3. Cán bộ quản lý giáo dục và Tổ trưởng chuyên môn: Sử dụng dữ liệu thực chứng của luận văn làm căn cứ chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy cấp trường, đồng thời xây dựng tiêu chí đánh giá tiết dạy theo định hướng phát triển năng lực người học.
4. Chuyên gia phát triển chương trình và Tác giả sách giáo khoa: Khai thác các phát hiện thực tiễn tại 3 trường trung học phổ thông để thiết kế hệ thống bài tập thực hành ngôn ngữ gắn liền với hoạt động trải nghiệm trong các bộ sách giáo khoa mới.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp trò chơi trong dạy học Tiếng Việt có làm mất nhiều thời gian và gây cháy giáo án không? Không hề nếu giáo viên làm chủ tiến trình tổ chức. Thực tế nghiên cứu cho thấy khi trò chơi được thiết kế cô đọng trong 10 đến 15 phút với luật chơi rõ ràng, học sinh tự nắm bắt kiến thức nhanh hơn 20% so với việc giáo viên giảng giải lý thuyết truyền thống trên bảng.

Học sinh cấp trung học phổ thông từ 15 đến 18 tuổi có hào hứng tham gia trò chơi học tập không? Rất hào hứng vì trò chơi ở bậc học này được thiết kế theo dạng đối kháng trí tuệ, giải mã tình huống và đòi hỏi tư duy ngôn ngữ sâu sắc. Số liệu khảo sát trên 200 học sinh cho thấy 91% các em tích cực tham gia vì trò chơi giúp khẳng định năng lực bản thân.

Làm thế nào để đánh giá chính xác năng lực tự học của học sinh qua một trò chơi ngắn trên lớp? Giáo viên đánh giá dựa trên 3 tiêu chí định lượng: mức độ chuẩn bị bài và tài liệu ở nhà, tốc độ vận dụng kiến thức xử lý tình huống trong trò chơi, và khả năng tự nhận xét rút kinh nghiệm sau khi trò chơi kết thúc.

Những dạng trò chơi dạy học nào mang lại hiệu quả cao nhất cho phân môn Tiếng Việt lớp 11? Các dạng trò chơi như Rung chuông vàng giúp củng cố kiến thức tổng hợp, Đuổi hình bắt chữ giúp nhận diện nhanh thành ngữ điển cố, và Giải mã ô chữ giúp khắc sâu các đặc điểm phong cách ngôn ngữ mang lại hiệu quả ghi nhớ từ vựng cao hơn 40%.

Các trường học ở vùng nông thôn với cơ sở vật chất hạn chế có thể triển khai phương pháp này không? Hoàn toàn khả thi. Nghiên cứu thực nghiệm tại các trường huyện như THPT Thịnh Long và THPT An Phúc khẳng định giáo viên có thể linh hoạt sử dụng bảng phụ, phiếu học tập và thẻ chữ bằng giấy mà vẫn đạt hiệu quả bồi dưỡng năng lực tự học tương đương việc ứng dụng công nghệ cao.

Kết luận

• Đổi mới phương pháp dạy học Tiếng Việt theo hướng lấy người học làm trung tâm là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển năng lực của Nghị quyết số 29-NQ/TW.
• Ứng dụng phương pháp trò chơi dạy học giúp nâng điểm trung bình kiểm tra từ 6.78 lên 7.82 điểm, đồng thời thúc đẩy 84.6% học sinh hình thành kỹ năng tự học và tự nghiên cứu tài liệu.
• Luận văn đã chuẩn hóa quy trình thiết kế và thử nghiệm thành công hệ thống trò chơi học tập tương ứng với 13 tiết phân môn Tiếng Việt lớp 11 ban Cơ bản.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm trên 208 học sinh tại 3 trường THPT huyện Hải Hậu, Nam Định đã chứng minh tính khả thi, độ tin cậy và giá trị thực tiễn vượt trội của mô hình.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp giữa đầu tư quản lý của nhà trường, sự đổi mới của giáo viên và tính tích cực chủ động của học sinh.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là lấp đầy khoảng trống học thuật về việc ứng dụng phương pháp trò chơi ở bậc trung học phổ thông, cung cấp tài liệu hướng dẫn thực hành sư phạm hoàn chỉnh cho giáo viên Ngữ văn. Kế hoạch tiếp theo là mở rộng phạm vi ứng dụng cho toàn bộ 38 tiết Tiếng Việt cả 3 khối lớp từ năm học 2018 và tích hợp các nền tảng trò chơi trực tuyến. Các cơ sở giáo dục và quý thầy cô giáo hãy mạnh dạn áp dụng phương pháp trò chơi dạy học để khơi dậy niềm đam mê ngôn ngữ và xây dựng năng lực tự học suốt đời cho thế hệ học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn Chương 2: Thiết kế trò chơi trong dạy học Tiếng Việt cho học sinh trung ho ̣c phổ thông Chương 3: Thực nghiệm sư phạm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1Khái niệm năng lựcvà năng lực tự học 1.1 Năng lực Thế kỉ XXI với những thay đổi mạnh mẽ ở năng lực chúng ta trong tất cả các lĩnh vực từ kinh tế - chính trị - xã hội đã tác động không nhỏ đến giáo dục. Tri thức nhân loại trở nên đa dạng, phong phú đến từ nhiều người khác nhau. Do đó, người học không còn thụ động đón nhận tri thức từ một hoặc vài nguồn căn bản mà đã chủ động tìm kiếm tri thức theo nguyện vọng, mục đích của bản thân. Chính vì vậy, đào tạo năng lực cho người học là mục tiêu cao nhất và cần thiết để người học có thể khẳng định: học để biết, học để làm, học để chung sống, học để khẳng định mình (tiêu chí của UNECSO).Nề ngiáo dục hiê ̣n nay đã và đang hướng đến mô hình giáo dục định hướng năng lực, thay vì nội dung, truyề n đa ̣t kiến thức một chiều nhằ m phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học.

Theo Từ điển Tiếng Việt năng lực được hiểu là: “khả năng, điều kiện chủ quan, hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó”. Theo Tâm lí học, năng lực là “tổ hợp nhiều thuộc tính độc đáo của cá nhân phù hợp với nhiều yêu cầu đặc trưng của một hành động nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động có kết quả tốt”. Trên thế giới đã có rất nhiều tác giả đã đề cập đến khái niệm năng lực như: P.A Rudich, De Ketele (1995), Xavier, Roegiers (1996), P. Dự án Điều chỉnh cấu trúc giáo dục tại Châu Âu (TUNING Education Structure in Europe, 2010) đã đề xuất phân loại các năng lực cần hình thành ở người học trong thế kỉ XXI theo 2 nhóm lớn bao gồm: - Nhóm năng lực chung (generic) gồm 29 năng lực được chia thành 3 loại: năng lực công cụ (nhận thức, phương pháp luận, kĩ thuật và ngôn ngữ); 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] năng lực liên nhân cách (cá nhân và xã hội) và năng lực hệ thống (phối kết hợp các yếu tố thành một hệ thống chỉnh thể).

- Nhóm các năng lực chuyên biệt (specific) cho 13 ngành học (ví dụ: có 15 năng lực chuyện biệt cho người ho ̣c các môn khoa ho ̣c tự nhiên). Ở Việt Nam tác giả Nguyễn Trọng Khanh(2012) cho rằng năng lực được hiểu là một thuộc tính nhân cách bao gồm nhiều kĩ năng, kĩ xảo, được định hình trên cơ sở kiến thức, là phẩm chất tâm lí và sinh lí của con người đảm bảo thực hiện một hoạt động nào đó. Theo Bernd Meier và Nguyễn Văn Cường (2012) năng lực là “khả năng thực hiện thành công và có trách nhiệm các nhiệm vụ, giải quyết các vấn đề trong các tình huống xác định cũng như các tình huống thay đổi trên cơ sở huy động tổng hợp các kiến thức kĩ năng và các thuộc tính tâm lí khác như động cơ, ý chí, quan niệm, giá trị,… Suy nghĩ thấu đáo sẵn sàng hoạt động. Theo tác giả Lê Đình Trung, Phan Thị Thanh Hội (2016) năng lực là “những kĩ năng, kĩ xảo học được hay sẵn có của cá nhân nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ xã hội, và khả năng vận dụng các cách giải quyết vấn đề một cách trách nhiệm và hiệu quả trong những tính huống linh hoạt bằng những biện pháp, cách thức phù hợp”.

Tác giả Tôn Quang Cường trong bài viết “Xây dựng mô hình đánh giá tính hiê ̣u quả của chương trình đào tạo” đăng trên Ta ̣p chí Giáo du ̣c và Xã hô ̣i, số 22, tháng 12/2012đã đưa ra nhâ ̣n đinh ̣ : các nghiên cứu đều đưa ra nhi ều cách hiểu về khái niệm năng lực, nhưng tựu trung lại có thể chỉ ra 4 điểm chung như sau: - Thứ nhất, là tính định hướng về kết quả cuối cùng mà người học cần phải làm được (sau khi thực hiê ̣n viê ̣c ho ̣c tâ ̣p). - Thứ hai, là tổ hợp các kĩ năng và hành vi, giá trị, niềm tin… để thực thi các nhiệm vụ trong từng bối cảnh, mức độ cụ thể (trong quá triǹ h ho ̣c tâ ̣p). 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Thứ ba, là tổ hợp các chỉ số về kiến thức, kĩ năng, thái độ, phẩm chất được hình thành theo những chuẩn được công bố trước và khả năng của người học vận dụng chúng trong thực tế. - Thứ tư, là sự “sẵn sàng” thực hiện hành động đáp ứng các yêu cầu chung, yêu cầu cụ thể trong từng bối cảnh theo yêu cầ u đă ̣t ra.

Gầ n đây nhấ t , Chương trình giáo du ̣c phổ thô ng tổ ng thể (Bô ̣ GD-ĐT, 2017) đã đưa ra kiế n giải về năng lực mang tính đinh ̣ hướng để xây dựng các chương trình giáo du ̣c bâ ̣c phổ thông đáp ứng yêu cầ u mới : “Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,. thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể”. Tóm lại, trong quá trin ̀ h giáo du ̣c các nhóm năng lực cần hướng tới cho người học sẽ bao gồm: các năng lực chung và năng lực chuyên biệt. Các năng lực chung mang tiń h phổ quát , cầ n hiǹ h thành ở bấ t kì cấ p học nào bao gồm: nhóm năng lực làm chủ và phát triển bản thân (năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy, năng lực quản lý); nhóm năng lực về quan hệ xã hội (năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác); nhóm năng lực công cụ (năng lực sử dụng công nghệ thông tin, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực tính toán).

Trong môn Ngữ văn, năng lực chuyên biệt cần hình thành cho người học bao gồm: năng lực đọc- hiểu văn bản; năng lực tạo lập văn bản; năng lực cảm thụ văn bản. Như vậy, hình thành năng lực chung(năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ) và năng lực chuyên biệt cho người học có mối quan hệ chặt chẽ với việc giảng dạy Tiếng Việt trong chương trình môn Ngữ Văn ở cấ p học THPT. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2Năng lực tự học Xác định và xây dựng hệ thống các năng lực của người học (bâ ̣c phổ thông và đa ̣i ho ̣c) là một trong những nhiê ̣m vụ trọng tâm, quan tâm hàng đầ u của bất kì nền giáo dục nào hiện nay trên thế giới. Tại mỗi quốc gia , hê ̣ thố ng các năng lực cầ n hình thành và phát triể n ở người ho ̣c đề u đươ ̣c xem xét đinh ̣ kì trên cơ sở phân tích các yế u tố , bố i cảnh văn hóa, chính trị, kinh tế và các mu ̣c tiêu phát triể n xã hô ̣i đă ̣c thù.1 Tự học là quá trình nhận thức tích cực và chủ động Bàn về vấn đề tự học và năng lực tự học , tác giả Thái Duy Tuyên (2004) viết: “Tự học là hoạt động độc lập chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo là tự mình động não, suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp) cùng các phẩm chất, động cơ, tình cảm để chiếm lĩnh tri thức một lĩnh vực hiểu biêt nào đó hay những kinh nghiệm lịch sử, xã hội của nhân loại biến nó thành sở hữu của chính bản thân người học”.

Cùng bàn về nội dung này, tác giả Nguyễn Kỳ (1998) khẳng định: “Tự học là ngươì học tích cực chủ động tự mình tìm ra tri thức kinh nghiệm bằng hành động của mình, tự thể hiện mình…Tự học thuộc quá trình cá nhân hoá việc học”. Việc cá nhân chủ động chiếm lĩnh kiến thức, nghiên cứu tài liệu, sách vở, tìm kiếm thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng hay qua mạng Internet…được coi như những mặt biểu hiện của việc tự học. Với mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học, áp dụng phương pháp dạy học tích cực để phát huy năng lực HS của Bộ GD&ĐT khẳng định: “Chú trọng rèn luyện phương pháp tự học, việc rèn luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là mục tiêu dạy học. Muốn học sinh biết tự học, phải dạy cho học sinh cách học, cách tư duy trước mỗi vấn đề, mỗi tình huống học tập”.

Như vậy, việc tự học và hình thành 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] năng lực tự học cho HS nói chung và HS THPT nói riêng có vai trò quan trọng: Tự học là vấn đề của giáo dục hiện đại, vừa là nhu cầu vừa đòi hỏi mỗi công dân trong thế kỉ XXI. Sự bùng nổ thông tin, những tri thức KH&CN tạo nên khối tri thức đồ sộ, luôn luân chuyển, phát triển. Đứng trước sự biến đổi mau lẹ đó, nhiệm vụ cấp bách của giáo dục là hình thành và trang bị cho HS những năng lực mới để đáp ứng những yêu cầu của xã hội. Khi công nghệ thông tin phát triển, tốc độ lưu chuyển thông tin mau lẹ, thì người học được mở rộng khả năng, cơ hội và không gian học tập.

Khối kiến thức đồ sộ, thời gian học tập tại trường lớp không nhiều thì hoạt động tự học là giải pháp tối ưu để người học tích luỹ, đón nhận những kiến thức phong phú, đa dạng. Bên cạnh đó, việc đổi mới phương pháp dạy học theo quan điểm chỉ đạo của Đảng cũng khẳng định “lấy người học là trung tâm” nhằm nâng cao tính tích cực, chủ động của người học trong quá trình tiếp nhận tri thức, tránh hiện tượng “giáo dục một chiều, hay giáo dục nhồi nhét”. Trong bài viết Tự học- Một chìa khoá vàng của giáo dụctác giả Phan Trọng Luận nhấn mạnh: “Tự học là một chìa khoá vàng cần được mài sáng thêm trong giai đoạn CNH - HĐH đất nước sang thế kí XXI. Cũng có thể nghĩ rằng tự học là con đường dân chủ hoá xã hội hoá giáo dục và khoa học một cách có hiệu lực nhằm phát huy tận dụng tiềm năng to lớn của mỗi thành viên cộng đồng trong sự nghiệp đi nhanh đón đầu lên đỉnh cao công nghệ hiện đại”.