MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Nhân cách con người được hình thành thông qua 3 lĩnh vực: giao tiếp, hoạt động và tự ý thức, trong đó lĩnh vực hoạt động không chỉ là hoạt động lao động mà còn bao gồm cả những hoạt động đáp ứng nhu cầu cá nhân như: ăn, ngủ, tắm, giặt…, hoạt động đáp ứng nhu cầu giao tiếp và hoạt động giải trí. Việc thưởng thức cũng như tham gia vào các hình thức trong giải trí của con người chính là một trong những yếu tố căn bản góp phần hình thành nên nhân cách của họ. Điều này càng thấy rõ hơn khi xã hội phát triển, sự tham gia vào hoạt động giải trí của con người càng nhiều thì đi liền với đó là diện mạo văn hoá của mỗi người càng rõ nét.
Thanh, thiếu niên – thế hệ chủ nhân tương lai của Việt Nam hiện nay chiếm khoảng 20 triệu người, gần một phần tư dân số của cả nước (Theo Tổng cục điều tra dân số năm 2009). Sự bùng nổ của các công nghệ hiện đại, vấn đề toàn cầu hóa và các xu thế sống mới mà ở đó con người theo phong cách sống thoái mái hơn, tự do hơn trong thưởng thức cũng như hưởng thụ đã không chỉ khiến thanh, thiếu niên có cơ hội nhiều hơn trong việc nâng cao hiểu biết và khẳng định vị trí của mình trong cuộc sống mà chính nó cũng là nhân tố không nhỏ tạo nên những thách thức, cám dỗ nếu như họ không nhìn thấy những mặt trái của nó. Chính vì vậy mà không phải ngẫu nhiên, việc giáo dục cũng như đáp ứng các nhu cầu cho thanh thiếu niên hiện nay luôn được Đảng, Nhà nước Việt Nam quan tâm và đưa những thông điệp mang tính định hướng thông qua các hình thức giải trí trên hệ thống Phát thanh- Truyền hình cả nước. Ngày 8/3/2005, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển Đài Truyền hình Việt Nam, đến năm 2010 chương trình truyền hình quốc gia sẽ phát trên 8 kênh, với tổng thời lượng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 168,5 giờ/ngày, trong đó có một kênh chuyên đối tượng thanh thiếu niên.
Ngày 21/11/2006, Tổng giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam ký quyết định thành lập Bộ phận chuẩn bị nội dung chương trình phát sóng trên kênh VTV6- kênh truyền hình dành cho giới trẻ. Và đến ngày 29/4/2007 là ngày phát sóng đầu tiên của kênh VTV6 trên hệ thống truyền hình Cáp Việt Nam. Từ khi ra đời, VTV6 với sứ mệnh là kênh truyền hình dành riêng cho thanh, thiếu niên, là không gian gặp gỡ của giới trẻ, phản ánh đời sống, tâm tư, nguyện vọng, nhu cầu của thanh thiếu niên. Mục tiêu của VTV6 là hướng dẫn phát triển nhân cách, năng lực và hành vi của thanh, thiếu niên với một phong cách, hình thức thể hiện các chương trình mới, lạ và trẻ.
Trải qua 5 năm phát sóng, kênh VTV6 đã có nhiều thay đổi để đáp ứng với nhu cầu của giới trẻ và cũng từng bước khẳng định được vị trí trong lòng khán giả nói chung. Do đó việc tìm hiểu thái độ, ý kiến của các bạn trẻ xem họ đang nghĩ gì về kênh truyền hình VTV6 là một trong việc làm cần thiết bởi nếu nắm bắt được đầy đủ, kịp thời những ý kiến nhận xét, đánh giá của khán giả sẽ giúp những người thực hiện hiểu hơn về mong muốn của họ, và sẽ có những điều chỉnh phù hợp nâng cao chất lượng chương trình để ngày càng thu hút sự quan tâm của khán giả. Vậy hiện nay khán giả trẻ đang suy nghĩ gì về kênh truyền hình dành riêng cho đối tượng mình? Họ đã hiểu và có nhận thức đúng, cũng như thật sự yêu thích những chương trình dành cho mình trên các kênh truyền hình? Liệu những chương trình trên kênh truyền hình dành cho thanh thiếu niên bên cạnh những thông điệp mang đến có thực sự lôi cuốn, thu hút sự tham gia thưởng thức ở họ với tư cách là những chương trình mang tính giải trí không? Mức độ cung cấp thông tin cũng như những hoạt động mang tính giải trí có thường xuyên và luôn đổi mới như mong đợi của thanh thiếu niên hiện nay hay không? Có những thuận lợi và khó khăn nào trong việc tiếp cận hay thụ hưởng những chương trình giải trí trên truyền 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hình ở họ? Và những thông tin (bằng hình thức này hay hình thức khác khi được phát trên kênh truyền hình dành cho giới trẻ) có đem đến xu hướng phát triển nào trong tương lai cho nhóm thanh thiếu niên này hay không? Các nghiên cứu trong nhiều năm qua có liên quan tới sự thu nhận thông tin trên truyền hình chủ yếu mới chỉ đề cập đến thị hiếu hay sự thụ cảm của thanh thiếu niên về những tác phẩm điện ảnh trên màn ảnh rộng. Rất ít, thậm chí gần như không có những nghiên cứu đi sâu về những chương trình cụ thể của từng kênh truyền hình, đặc biệt là kênh truyền hình dành cho thanh, thiếu niên.
Vì thế, hầu hết các nghiên cứu này không thể phản ánh được đầy đủ những nhu cầu của người cảm thụ về những chương trình mà họ mong đợi, không thể đánh giá được thái độ của họ- những chủ nhân tương lai của đất nước về những thông điệp mà truyền hình mong muốn đưa lại dưới những hình thức khác nhau. Những lý do trên cũng chính là nhân tố gợi nên trong tôi ý tưởng nghiên cứu đề tài: "Thái độ của thanh, thiếu niên về kênh truyền hình dành cho giới trẻ". Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI 2. Ý nghĩa lý luận - Nghiên cứu “Thái độ của thanh , thiếu niên về kênh truyền hình dành cho giới trẻ” sẽ vận dụng những kiến thức xã hội học để lý giải những ý kiến, nhận xét, đánh giả của thanh, thiếu niên về kênh truyền hình dành riêng cho giới trẻ.
Ngoài ra, nghiên cứu còn góp phần làm cơ sở thực tiễn cho lý thuyết hành vi lựa chọn, lý thuyết biến đổi xã hội và lý thuyết nhu cầu của Maslow. - Mặt khác, nghiên cứu này còn đóng góp làm tài liệu tham khảo cho sinh viên chuyên ngành Xã hội học báo chí; Xã hội học truyền thông và dư luận xã hội; Xã hội học thanh niên; Xã hội học giáo dục. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ý nghĩa thực tiễn - Nghiên cứu cho thấy cái nhìn nhiều chiều về các chương trình trên kênh VTV6 và ý kiến, nhận xét, đánh giá của thanh, thiếu niên về kênh truyền hình dành riêng cho giới trẻ.
- Nghiên cứu còn đưa ra những nguyên nhân để giải thích cho những ý kiến trái chiều của khán giả trẻ về các chương trình trên kênh VTV6. - Những thông tin thu thập được sẽ góp phần đề xuất một số khuyến nghị đối với Lãnh đạo Ban Thanh thiếu niên (VTV6) để nâng cao chất lượng các chương trình đang phát sóng trên kênh VTV6, hoặc cho ra mắt một số chương trình mới nhằm đáp ứng nhu cầu của giới trẻ để kênh VTV6 ngày càng trở thành một kênh thu hút sự quan tâm của thanh thiếu niên cả nước. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU - Một số quan niệm về vai trò của giải trí đối với đời sống con người Ý niệm về vai trò của giải trí đối với đời sống của con người từng được triết gia Aristotle đề cập đến từ thời kỳ cổ đại. Ông cho rằng, giải trí mang lại nhiều lợi ích cho con người về mặt sinh học giống như giấc ngủ: nó đem lại sự thư giãn và khoẻ khoắn; nó rũ sạch những mệt nhọc và căng thẳng do công việc gây ra.
Tuy nhiên ông cũng cho rằng, con người cần phải biết sử dụng thời gian rỗi của mình một cách hợp lý, nếu sử dụng nó vào những trò chơi không mục đích, những hình thức giải trí thụ động, và những phương cách bạt mạng chỉ để giết thì giờ, thì rõ ràng nó không tốt cho xã hội, nó có thể đưa đến sự thoái hóa và mục nát. Nhưng nếu mọi người dùng thời gian rảnh rỗi để khai mở những khả năng của họ, để giải trí lành mạnh, phát triển về mặt tinh thần, và để cùng góp phần vào xã hội và văn hóa, thì càng có nhiều thời gian rỗi càng tốt. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trên thế giới, những nghiên cứu về vai trò của giải trí xuất hiện nhiều hơn vào cuối thế kỷ XIX, khi xã hội công nghiệp đã phát triển khá mạnh mẽ. Trong các xã hội công nghiệp và đô thị, những áp lực về công việc khiến cho các nguy cơ về mất cân bằng, trầm cảm ngày càng gia tăng, người ta mới nhận thấy vui chơi giải trí có những tác động tích cực như thế nào đối với đời sống.
Dumagedier trong cuốn Những thực tại của sự nhàn rỗi và các hệ tư tưởng (1959; 5) đã xem giải trí là sự biến đổi về chất của xã hội công nghiệp từ chỗ bị bóc lột thô bạo bằng việc kéo dài thời gian lao động, người công nhân đã có quyền nghỉ ngơi và giải trí mà vẫn hưởng lương. Ông tiên đoán về triển vọng của xã hội hậu công nghiệp sẽ là một xã hội giải trí, trong đó thời gian lao động được rút ngắn tới mức tối thiểu, nhường phần áp đảo cho thời gian rỗi, mối quan tâm của xã hội không phải làm gì để sống mà làm thế nào để giải trí tốt hơn. Các loại hình giải trí sẽ ngày càng đa dạng và đáp ứng được ngày càng nhiều nhu cầu của con người. Corbin Alain trong cuốn “Sự ra đời của giải trí 1850-1960” (1995; 5) cũng đã phân tích vai trò của giải trí trong xã hội phương Tây thời kỳ từ 1850-1960, trong đó ông cho rằng, giải trí lành mạnh là cách tốt nhất giúp con người cân bằng cuộc sống, và làm giàu thêm đời sống tinh thần.
Hoạt động giải trí cũng giúp con người có thêm những mối quan hệ xã hội. Tác giả cũng phân tích những ước muốn du lịch của người lao động sau những ngày lao động vất vả trong những xã hội công nghiệp. Tác giả Đoàn Văn Chúc trong cuốn Văn hóa học (2004; 6) đã phân tích khá sâu sắc về vai trò của giải trí đối với đời sống con người. Theo tác giả, vui chơi giải trí là một dạng hoạt động xã hội, nó sinh ra cùng với xã hội loài người và gắn bó như hình với bóng trong suốt cuộc đời của một con người.
Trong thời thơ ấu thì hoạt động vui chơi của trẻ em là phương thức tập dượt để làm người lớn, đến tuổi trưởng thành thì hoạt động giải trí để nhằm giải 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.