phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương (6 tiết). 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN TỪ LIÊM THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 1.1 Yêu cầu khách quan thực hiện chính sách xã hội ở huyện Từ Liêm từ năm 2001 đến năm 2005 1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hóa của huyện Từ Liêm *Địa – tự nhiên Huyện Từ Liêm nằm ở cửa ngõ phía Tây của Thủ đô, trong tọa độ 1060 kinh đông và 21010 vĩ độ bắc. Phía Bắc giáp huyện Đông Anh (bên tả ngạn sông Hồng); phía Đông giáp quận Cầu Giấy, Tây Hồ; phía Tây giáp huyện Hoài Đức, Đan Phượng; phía Nam giáp quận Thanh Xuân, thị xã Hà Đông. Từ thị trấn Cầu Diễn – trung tâm của Từ Liêm, theo đường Thăng Long (đường vành đai 3 của Hà Nội) ngược Đông Anh sẽ tới sân bay quốc tế Nội Bài.
Từ Cầu Diễn xuôi phía Nam là thị xã Hà Đông. Từ Cầu Diễn ngược lên phía Tây theo đường 32 là thị xã Sơn Tây. Ở vị trí đó, Từ Liêm có khả năng giao lưu rộng rãi và thuận tiện trên tất cả các mặt kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật, là tiền đề cho việc đẩy mạnh và mở rộng phát triển cả kinh tế, văn hóa và xã hội. Tuy nhiên là một vùng đang đô thị hóa nhanh và tiếp giáp với các quận Cầu Giấy và Tây Hồ, Từ Liêm cũng rất dễ trở thành một tụ điểm của những tệ nạn xã hội vốn hay tập trung khu trú ở những vùng giáp ranh giữa nội và ngoại thành.
Về đất đai, Từ Liêm là vùng đất khá bằng phẳng và màu mỡ. Vùng đất trong đê sông Hồng vốn là một vùng đất trũng, song nhờ công sức cải tạo của nhân dân đã nâng cao, cải tạo đất cho phù hợp để chuyển sang trồng các loại hoa màu có giá trị kinh tế cao. Vùng đất ngoài đê được bồi tụ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phù sa thường xuyên hàng năm nên rất thuận lợi cho việc phát triển các cây trồng hoa màu, song về mùa lũ hầu hết diện tích này đều ngập nước, không thể sản xuất được. Trong những thập kỷ tiếp theo, quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa sẽ diễn ra mạnh mẽ trên địa bàn huyện Từ Liêm, một phần rất lớn diện tích đất đai của huyện sẽ chuyển sang sử dụng cho những mục đích khác làm cho diện tích đất nông nghiệp tiếp tục giảm xuống nhanh.
Đặc điểm này đòi hỏi chương trình việc làm và giảm nghèo của huyện Từ Liêm phải hướng nông dân vào việc sử dụng ruộng đất theo chiều sâu, mở mang nhiều việc làm mới cho người nghèo ngoài lĩnh vực nông nghiệp. *Địa hành chính Từ Liêm trước năm 1831 là một huyện thuộc phủ Quốc Oai của tỉnh Sơn Tây. Sau khi thành lập tỉnh Hà Nội thì Từ Liêm là một huyện của phủ Hoài Đức. Huyện Từ Liêm được thành lập theo Quyết định số 78/QĐ-CP ngày 31/5/1961 của Chính phủ trên cơ sở Quận V, Quận VI ngoại thành Hà Nội và một số xã của huyện Hoài Đức, huyện Đan Phượng tỉnh Hà Đông.
Huyện được thành lập gồm 26 xã, có diện tích đất trên 114 km2, dân số 12 vạn người. Năm 1973, huyện đã bàn giao xã Yên Lãng về khu phố Đống Đa (nay là quận Đống Đa). Năm 1995 lập quận Tây Hồ, huyện Từ Liêm bàn giao 5 xã về quận Tây Hồ1; cuối năm 1996, chuyển xã Nhân Chính về quận Thanh Xuân2; năm 1997 cắt 3 xã: Yên Hòa, Trung Hòa, Dịch Vọng và 4 thị trấn: Cầu Giấy, Mai Dịch, Nghĩa Đô, Nghĩa Tân để thành lập quận Cầu Giấy3. Huyện Từ Liêm sau năm 1997 còn 16 đơn vị hành chính gồm thị trấn Cầu Diễn và các xã: Cổ Nhuế, Xuân Đỉnh, Đông Ngạc, Thụy Phương, Liên Mạc, Thượng Cát, Tây Tựu, Xuân Phương, Tây Mỗ, Đại Mỗ, Trung Văn, 1 Theo Nghị định số 69/CP ngày 28-10-1995 của Thủ tướng Chính phủ.
2 3 , Theo Nghị định số 74 – NĐ/CP ngày 22-11-1996 của Thủ tướng Chính phủ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mễ Trì, Mỹ Đình, Phú Diễn, Minh Khai; huyện có diện tích đất tự nhiên là trên 75 km2 với trên 50 vạn dân. Từ khi thành lập đến nay, huyện Từ Liêm đã trải qua nhiều lần thay đổi địa giới hành chính. Sự thay đổi này gây không ít khó khăn cho Huyện trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Từ Liêm đã mất đi một phần lớn diện tích lãnh thổ thuộc khu vực đô thị là địa bàn công nghiệp, thương mại, dịch vụ - những hoạt động sôi động nhất.
Hơn nữa trong giai đoạn mới, quá trình nhập cư của một bộ phận dân cư từ nơi khác đến làm cho tính chất dân cư của huyện ngày càng đa dạng và phức tạp hơn, nhiều vấn đề cấp thiết được đặt ra như: xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm, tệ nạn xã hội…đòi hỏi huyện phải có những chủ trương, biện pháp cơ bản để giải quyết kịp thời góp phần tạo nên sự phát triển ổn định trên địa bàn Huyện. * Về kinh tế Từ Liêm là vùng đất có truyền thống sản xuất, cung cấp nhiều nông sản thực phẩm và các sản phẩm nông nghiệp cao cấp cho Thủ đô Hà Nội. Với đôi bàn tay khéo léo và sáng tạo, người dân Từ Liêm đã tạo ra những sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp nổi tiếng. Nói đến rau, quả không thể không nhắc đến: su hào, bắp cải, cà chua, dưa hấu Tây Tựu, Phú Diễn; ngoài cam Canh (Xuân Phương) đã được ghi vào sử sách nghìn xưa, nay có thêm bưởi Phú Diễn, Minh Khai, hồng xiêm Xuân Đỉnh làm giàu cho cây trái Thủ đô.
Về tiểu thủ công nghiệp, nghề dệt thêu ren đạt kỹ nghệ tinh xảo ở Miêu Nha (Tây Mỗ), Đại Mỗ; làng Vẽ (Đông Ngạc), làng Dộc Cơ (Ngọc Trục) thạo nghề hàng nan với các sản phẩm: chẻ quang song, đan mũ nan, quạt lá đề, đĩa mây, ép dầu ở Đông Ba (Thượng Cát), làm thừng (Trung Văn); nghề rèn ở Hòe Thị (Xuân Phương), nghề may Cổ Nhuế… Có thể nói Từ Liêm là huyện có truyền thống sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp lâu đời, giàu kinh nghiệm với các ngành nghề đa 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đây là nền tảng để huyện phát triển kinh tế và góp phần giải quyết việc làm cho người lao động. Người lao động Từ Liêm sớm tiếp cận với sản xuất hàng hóa và làm quen với kinh tế thị trường, vì thế đã giúp cho họ có khả năng nhanh nhạy trong việc chuyển đổi các hoạt động sản xuất, tìm kiếm các sản phẩm mới, kịp thời thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường. Những lợi thế này, nếu tiếp tục được chú ý đầu tư, tạo các điều kiện hỗ trợ cần thiết thì sẽ nhanh chóng làm thay đổi hành động của người sản xuất, đưa các hoạt động sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện nhanh chóng thích nghi với các yêu cầu của thị trường, thúc đẩy sản xuất phát triển tạo công ăn việc làm cho người lao động và góp phần xóa đói giảm nghèo.
Từ sau khi ổn định về mặt địa giới hành chính, nền kinh tế tiếp tục phát triển, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp – nông nghiệp – thương mại. Công nghiệp khu vực kinh tế ngoài quốc doanh có bước phát triển mạnh và mức độ sản xuất tương đối khá, hàng năm thu hút hàng nghìn lao động ở khu vực nông thôn. Hệ thống các loại hình dịch vụ - thương mại từng bước được quy hoạch đầu tư phát triển, các trung tâm thương mại dần được hình thành tại các khu dân cư tập trung. Bộ mặt nông thôn, nông nghiệp có nhiều khởi sắc.
Tuy có nhiều chuyển biến, song nhìn chung cơ cấu kinh tế huyện Từ Liêm vẫn chịu ảnh hưởng bởi cơ cấu kinh tế của một vùng nông nghiệp, các ngành công nghiệp, thương mại, dịch vụ phát triển còn manh mún và chưa đủ mạnh. Việc định hướng sản xuất theo yêu cầu thị trường cũng như khả năng đầu tư công nghệ, máy móc thiết bị và đào tạo nâng cao trình độ cho đội ngũ lao động để tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao còn rất hạn chế. Một số làng nghề chất lượng sản phẩm không cao, chủng loại 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chưa phong phú nên bị cạnh tranh gay gắt có sản phẩm mất thị trường. Cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.
* Dân số và lao động Theo “Báo cáo tổng kết kết quả thực hiện Tổng điều tra Dân số và nhà ở năm 2009 huyện Từ Liêm” của BCĐ tổng điều tra dân số và nhà ở của UBND huyện, tính đến ngày 1/4/2009 tổng số dân thường trú trên địa bàn huyện là 371.247 người, tăng gấp 1,9 lần so với năm 1999. Như vậy, bình quân mỗi năm tăng 18.506 người (gần bằng số dân bình quân chung của 1 xã), chủ yếu là do tăng dân số cơ học. Từ Liêm là địa bàn đang trong quá trình đô thị hóa mạnh với quy mô dân số lớn nhất Hà Nội, dân số tăng nhanh với mật độ chung toàn huyện là 4.929 người/km2 (cao hơn mật độ chung của toàn Thành phố 2,6 lần), tập trung đông ở các xã, thị trấn có điều kiện về tự nhiên, kinh tế - xã hội phát triển cao. Số dân đang trong độ tuổi lao động chiếm tỉ lệ cao trong cơ cấu dân số, chiếm 71,8%.
Lực lượng lao động của Từ Liêm tuy đông về số lượng nhưng về chất lượng còn rất hạn chế. Lực lượng lao động chủ yếu tập trung trong nông nghiệp. Đây thực sự là một khó khăn rất lớn khi quá trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ cao. Diện tích đất nông nghiệp bị mất đi nhanh chóng, trong khi phần đông lao động nông nghiệp không thể có đủ trình độ để thích ứng với các ngành nghề, các khu vực hoạt động kinh tế xã hội mới thuộc khu vực phi nông nghiệp.
Do đó sẽ dẫn đến tình trạng thiếu việc làm và thất nghiệp, kéo theo các tệ nạn xã hội ngày càng gia tăng. * Truyền thống – văn hóa Từ Liêm xưa và nay luôn là vùng đất gắn bó chặt chẽ với Thăng Long – Hà Nội. Bên cạnh cư dân bản địa từ xa xưa, còn có cư dân từ khắp các địa phương, qua nhiều thời đại đến làm ăn sinh sống, đùm bọc lẫn nhau. Không chỉ giàu truyền thống về kinh nghiệm sản xuất, Từ Liêm là 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.