Các nhân tố ảnh hưởng giá cổ phiếu & BCTC: Luận văn thạc sĩ UEH

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh các nhân tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và thông tin trên báo cáo tài chính của, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trần Ngọc Lina
• Người hướng dẫn: PGS.TS Võ Văn Nhị
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Mối Quan Hệ Giữa Giá Cổ Phiếu Và Thông Tin Trên Báo Cáo Tài Chính Của Các Công Ty Việt Nam – Khảo Sát Thực Nghiệm Qua Mô Hình Ohlson
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỐI QUAN HỆ GIỮA GIÁ CỔ PHIẾU VÀ THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH VÀ MÔ HÌNH OHLSON
• 1.1. Mục đích của thông tin kế toán
• 1.2. Hệ thống thông tin trên Báo cáo tài chính
• 1.3. Báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh
• 1.4. Thuyết minh báo cáo tài chính
• 1.5. Vai trò của thông tin kế toán trên Báo cáo tài chính (BCTC) đối với hoạt động của thị trường chứng khoán
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa thông tin trên Báo cáo tài chính và giá cổ phiếu
• 1.6.1. Nhân tố thuộc về các quy định pháp lý của Nhà Nước đối với động lập và trình bày thông tin trên Báo cáo tài chính
• 1.6.2. Nhân tố thuộc về công ty niêm yết đối với việc trình bày và công bố thông tin trên TTCK
• 1.6.3. Nhân tố thuộc về vai trò và trách nhiệm của các tổ chức kiểm toán độc lập đến hoạt động công bố thông tin
• 1.7. Mô hình Ohlson
• 1.7.1. Các mô hình định giá cổ phiếu
• 1.7.1.1. Mô hình chiết khấu cổ tức – Dividend Discount Model
• 1.7.1.2. Mô hình chiết khấu lợi nhuận thặng dư – Discount Abnormal Earnings Model
• 1.7.1.3. Mô hình Ohlson (1995)
• 1.7.2. Ý nghĩa mô hình Ohlson
• 1.7.3. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 1.7.3.1. Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới
• 1.7.3.2. Các nghiên cứu thực nghiệm trong nước
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC NGHIỆM MÔ HÌNH OHLSON TRÊN SÀN HSX VÀ NHẬN ĐỊNH THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THÔNG TIN KẾ TOÁN TRÊN BCTC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.1.1. Quy mô thị trường
• 2.1.2. Giá trị vốn hóa thị trường
• 2.1.3. Tính đầu cơ trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.1.4. Thực trạng công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.2. Kiểm định mô hình Ohlson trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.2.1. Mô hình kinh tế lượng
• 2.2.2. Dữ liệu nghiên cứu: dữ liệu bảng – panel data
• 2.2.3. Thống kê mô tả
• 2.2.4. Kết quả thực nghiệm
• 2.3. Nhận diện những nhân tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và thông tin kế toán được công bố của các công ty niêm yết
• 2.3.1. Nhân tố thuộc về các quy định pháp lý của Nhà nước đối với việc trình bày và công bố TTKT
• 2.3.2. Nhân tố thuộc về vai trò và trách nhiệm của UBCKNN đối với việc trình bày và công bố TTKT
• 2.3.3. Nhân tố thuộc về trách nhiệm của các công ty niêm yết đối với việc trình bày và công bố TTKT
• 2.3.4. Nhân tố thuộc về vai trò và trách nhiệm của các tổ chức kiểm toán độc lập đối với chất lượng thông tin kế toán trình bày và công bố trên TTCK
• 2.3.5. Nhân tố thuộc về kiến thức và khả năng hiểu biết Nhà đầu tư với thông tin kế toán được trình bày và công bố trên TTCK
• 2.3.6. Nhân tố thuộc về trách nhiệm xã hội của các phương tiện truyền thông đối với thông tin kế toán công bố trên TTCK
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THÔNG TIN KẾ TOÁN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT VIỆT NAM
• 3.1. Kiến nghị đối với Bộ Tài Chính
• 3.2. Kiến nghị đối với Ủy ban chứng khoán nhà nước
• 3.3. Công ty niêm yết (Doanh nghiệp)
• 3.4. Kiến nghị đối với công ty kiểm toán
• 3.5. Kiến nghị đối với cơ quan phương tiện truyền thông
• 3.6. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và thông tin tài chính

Mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và thông tin trên báo cáo tài chính là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính. Nghiên cứu này nhằm làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này, đặc biệt trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam. Thông tin tài chính không chỉ phản ánh tình hình hoạt động của doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các bên liên quan đưa ra quyết định chính xác hơn.

1.1. Định nghĩa và vai trò của thông tin tài chính

Thông tin tài chính là dữ liệu phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp, bao gồm các báo cáo như bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Vai trò của thông tin tài chính là cung cấp cái nhìn tổng quan về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, từ đó giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

1.2. Tác động của thông tin tài chính đến giá cổ phiếu

Giá cổ phiếu thường phản ánh thông tin tài chính công bố của doanh nghiệp. Khi thông tin tài chính tích cực được công bố, giá cổ phiếu có xu hướng tăng. Ngược lại, thông tin tiêu cực có thể dẫn đến sự giảm giá cổ phiếu. Nghiên cứu này sẽ phân tích cụ thể các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này.

II. Các nhân tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu trong mô hình Ohlson

Mô hình Ohlson là một trong những mô hình phổ biến để định giá cổ phiếu dựa trên thông tin tài chính. Mô hình này cho phép phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, từ đó giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về giá trị thực của cổ phiếu. Nghiên cứu sẽ tập trung vào các nhân tố như lợi nhuận, giá trị sổ sách và các yếu tố khác.

2.1. Mô hình Ohlson và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình Ohlson được phát triển để định giá cổ phiếu dựa trên thông tin tài chính. Mô hình này sử dụng lợi nhuận và giá trị sổ sách để dự đoán giá cổ phiếu. Nghiên cứu sẽ áp dụng mô hình này để phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết tại Việt Nam.

2.2. Các yếu tố tác động trong mô hình Ohlson

Các yếu tố như lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) và giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (BVPS) là những yếu tố chính trong mô hình Ohlson. Nghiên cứu sẽ xem xét cách mà các yếu tố này ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết tại Việt Nam.

III. Thực trạng công bố thông tin tài chính tại các công ty Việt Nam

Việc công bố thông tin tài chính tại các công ty niêm yết tại Việt Nam còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu sẽ phân tích thực trạng này và đưa ra các kiến nghị nhằm cải thiện chất lượng thông tin tài chính. Thông tin tài chính minh bạch và chính xác là yếu tố quan trọng để thu hút nhà đầu tư.

3.1. Tình hình công bố thông tin tài chính hiện nay

Nhiều công ty niêm yết vẫn chưa thực hiện công bố thông tin tài chính đầy đủ và kịp thời. Điều này ảnh hưởng đến sự tin tưởng của nhà đầu tư và giá cổ phiếu. Nghiên cứu sẽ chỉ ra những điểm yếu trong công tác công bố thông tin tài chính.

3.2. Các quy định pháp lý về công bố thông tin

Các quy định pháp lý hiện hành về công bố thông tin tài chính cần được xem xét và cải thiện. Nghiên cứu sẽ phân tích các quy định này và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng công bố thông tin tài chính.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và thông tin tài chính. Những phát hiện này có thể được áp dụng trong thực tiễn để cải thiện quyết định đầu tư của nhà đầu tư và nâng cao chất lượng thông tin tài chính của các công ty niêm yết.

4.1. Kết quả thực nghiệm từ mô hình Ohlson

Kết quả thực nghiệm từ mô hình Ohlson sẽ cho thấy mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và các yếu tố tài chính. Nghiên cứu sẽ trình bày các số liệu và phân tích để chứng minh tính chính xác của mô hình.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện quy trình công bố thông tin tài chính tại các công ty niêm yết. Điều này không chỉ giúp nâng cao sự minh bạch mà còn tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và thông tin tài chính. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để các công ty niêm yết cải thiện chất lượng thông tin tài chính và thu hút nhà đầu tư. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng công bố thông tin và cải thiện quy định pháp lý.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác định được các nhân tố chính ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, bao gồm lợi nhuận và giá trị sổ sách. Những phát hiện này sẽ giúp các bên liên quan hiểu rõ hơn về mối quan hệ này.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, cũng như việc áp dụng các mô hình định giá khác trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào vận hành từ ngày 20/07/2000 chỉ với 2 cổ phiếu niêm yết ban đầu là REE và SAM cùng quy mô vốn hóa 270 tỷ đồng. Trải qua hơn 12 năm xây dựng và phát triển, tính đến ngày 31/12/2012, quy mô thị trường đã mở rộng vượt bậc với 357 công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HSX) và tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường đạt 678 nghìn tỷ đồng, tương đương hơn 42% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Tuy nhiên, tính minh bạch và mức độ liên quan về giá trị của thông tin báo cáo tài chính đối với quyết định của nhà đầu tư vẫn còn nhiều bất cập, chịu sự chi phối mạnh bởi tâm lý bầy đàn và hành vi đầu cơ ngắn hạn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá mức độ ảnh hưởng của thông tin kế toán được công bố trên báo cáo tài chính đến thị giá cổ phiếu tại sàn HSX trong giai đoạn 2007 - 2012. Bằng việc kiểm định thực nghiệm thông qua mô hình định giá Ohlson, đề tài lượng hóa khả năng giải thích của thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) và giá trị sổ sách trên mỗi cổ phần (BVPS) đối với giá chứng khoán. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng giúp các cơ quan quản lý hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đồng thời hỗ trợ nhà đầu tư nâng cao hiệu quả phân tích cơ bản, giảm thiểu rủi ro thông tin bất cân xứng trên thị trường tài chính Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý luận của đề tài xuất phát từ các mô hình định giá tài sản kinh điển, bắt đầu từ thuyết danh mục đầu tư của Markowitz (1952), mô hình định giá tài sản vốn CAPM của Sharpe (1964) và lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá APT của Ross (1976). Dựa trên hạn chế của mô hình chiết khấu cổ tức (DDM) khi doanh nghiệp không chi trả cổ tức và mô hình chiết khấu dòng tiền (DCF) dễ bị sai lệch bởi các khoản mục dồn tích, nghiên cứu ứng dụng mô hình định giá Ohlson (1995) được phát triển từ mô hình lợi nhuận thặng dư (RIM) của Preinreich (1938).

Mô hình Ohlson tích hợp tương quan thặng dư sạch (Clean Surplus Relation), xác định giá trị sổ sách cuối kỳ bằng giá trị sổ sách đầu kỳ cộng lãi ròng và trừ cổ tức. Khung lý thuyết này liên kết trực tiếp giá thị trường của cổ phiếu với hai biến số kế toán cốt lõi là giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu trên mỗi cổ phần (BVPS) và thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS), kết hợp với chuỗi động lực thông tin tuyến tính biểu diễn các thông tin phi kế toán qua tham số trọng số trong khoảng từ 0 đến 1.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu bảng thứ cấp thu thập từ 357 doanh nghiệp niêm yết xuyên suốt trên sàn HSX trong chuỗi thời gian 6 năm từ 2007 đến 2012, đối chiếu với cơ sở dữ liệu của Vietstock, Tổng cục Thống kê và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán. Phương pháp chọn mẫu bao gồm toàn bộ các công ty thỏa mãn điều kiện niêm yết liên tục, có đầy đủ báo cáo tài chính kiểm toán và dữ liệu giá đóng cửa tại 4 mốc thời gian định kỳ mỗi năm (cuối các quý 1, 2, 3 và quý 4).

Phương pháp phân tích kinh tế lượng được triển khai qua 3 mô hình hồi quy gồm: Mô hình hồi quy gộp tuyến tính thông thường (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) trên phần mềm EViews. Việc lựa chọn các mô hình này cho phép kiểm soát hiện tượng phương sai thay đổi, tự tương quan và các đặc tính cá thể không quan sát được của từng doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam biến động mạnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm mô hình Ohlson trên sàn HSX giai đoạn 2007 - 2012 khẳng định thông tin kế toán có mối tương quan thuận chiều và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đối với thị giá cổ phiếu. Hệ số xác định đa biến ($R^2$) của mô hình đạt khoảng 41,5%, phản ánh rằng hơn 40% biến động của giá cổ phiếu được giải thích trực tiếp bởi biến EPS và BVPS.

Thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) thể hiện mức độ tác động mạnh hơn đến thị giá so với giá trị sổ sách (BVPS), với hệ số hồi quy chuẩn hóa của EPS cao hơn khoảng 25% đến 30% so với hệ số của BVPS. Tuy nhiên, mức độ giải thích của thông tin kế toán có sự phân hóa rõ rệt qua các chu kỳ thị trường: trong giai đoạn bùng nổ năm 2007 khi chỉ số VN-Index đạt đỉnh lịch sử 1170,67 điểm với hệ số P/E toàn thị trường vượt 70 lần, năng lực giải thích của báo cáo tài chính sụt giảm mạnh xuống dưới 35% do yếu tố đầu cơ áp đảo; ngược lại, trong giai đoạn thị trường điều chỉnh sâu năm 2009 (VN-Index chạm đáy 235,5 điểm), chỉ số $R^2$ tăng lên trên 45% khi nhà đầu tư quay lại chú trọng giá trị nội tại.

Thảo luận kết quả

Khả năng giải thích của thông tin kế toán tại Việt Nam (đạt khoảng 41,5%) tương đương với kết quả 40% của Nguyễn Việt Dũng (2009) trên 152 cổ phiếu và 43% của Nguyễn Thị Thục Đoan (2011) trên 430 doanh nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ này thấp hơn đáng kể khi so sánh với các thị trường vốn phát triển như Vương quốc Anh (70%), Na Uy (60%) và Mỹ (54% theo nghiên cứu của Collins và cộng sự, 1998).

Nguyên nhân chính xuất phát từ mức độ bất cân xứng thông tin cao và chất lượng công bố báo cáo tài chính còn hạn chế. Nhiều trường hợp sai lệch số liệu nghiêm trọng trước và sau kiểm toán, đơn cử như Công ty Cổ phần Tập đoàn Sara (SRB) năm 2010 giảm hơn 60% lợi nhuận sau kiểm toán (từ 3,7 tỷ đồng xuống 1,4 tỷ đồng), hay Công ty Hàng hải Đông Đô chuyển từ lãi 473,6 triệu đồng sang lỗ kỷ lục 74,3 tỷ đồng. Để biểu diễn trực quan, kết quả này có thể được trình bày qua ma trận tương quan giữa các biến kế toán, biểu đồ phân tán (scatter plot) giữa EPS/BVPS với giá cổ phiếu, và bảng tổng hợp so sánh chỉ số $R^2$ qua các năm.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao tính minh bạch và gia tăng mức độ phản ánh của thông tin kế toán vào giá cổ phiếu, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Bộ Tài chính: Hoàn thiện khuôn khổ chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) đồng bộ với chuẩn mực quốc tế (IAS/IFRS). Yêu cầu bổ sung Báo cáo biến động vốn chủ sở hữu thành một báo cáo bắt buộc độc lập và chuẩn hóa cách tính chỉ tiêu EPS theo chuẩn mực IAS 33, đảm bảo loại trừ các khoản trích quỹ khen thưởng phúc lợi khỏi lợi nhuận thuộc về cổ đông phổ thông trong lộ trình 2 - 3 năm tới.

2. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN): Thắt chặt chế tài giám sát việc tuân thủ Thông tư 52/2012/TT-BTC. Đặt mục tiêu giảm tỷ lệ công bố thông tin chậm trễ xuống dưới 3% trên toàn thị trường, đồng thời rút ngắn thời gian yêu cầu doanh nghiệp xác nhận hoặc đính chính thông tin bất thường ảnh hưởng đến giá cổ phiếu trong vòng 24 giờ.

3. Doanh nghiệp niêm yết trên HSX: Nâng cao trách nhiệm giải trình và chuẩn hóa công tác kiểm soát nội bộ. Doanh nghiệp cần công bố thông tin tài chính so sánh liên tục tối thiểu từ 3 đến 5 năm trong báo cáo thường niên, kiểm soát độ sai lệch giữa số liệu tài chính trước và sau kiểm toán ở mức dưới 5%.

4. Tổ chức kiểm toán độc lập: Nâng cao tính liêm chính và năng lực soát xét các khoản mục nhạy cảm như trích lập dự phòng đầu tư tài chính dài hạn và đối chiếu công nợ. Đảm bảo 100% các ý kiến kiểm toán ngoại trừ phải được giải trình rõ ràng về mức độ ảnh hưởng định lượng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp khung phân tích định giá dựa trên mô hình Ohlson để sàng lọc các cổ phiếu có nền tảng EPS và BVPS vững chắc, nhận diện các rủi ro điều chỉnh hồi tố sau kiểm toán và tối ưu hóa danh mục đầu tư dài hạn.
• Ban quản trị và Giám đốc tài chính (CFO) doanh nghiệp niêm yết: Ứng dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách công bố thông tin minh bạch, hiểu rõ cơ chế thông tin kế toán tác động đến giá trị vốn hóa công ty trên sàn chứng khoán.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, UBCKNN): Sử dụng các bằng chứng thực nghiệm về khoảng cách minh bạch thông tin làm cơ sở sửa đổi quy chế niêm yết, chuẩn mực kế toán và quy định công bố thông tin định kỳ.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kế toán - Tài chính: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị về quy trình ứng dụng mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng (Pooled OLS, FEM, REM) trong nghiên cứu thực nghiệm thị trường vốn.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Ohlson (1995) đánh giá giá trị cổ phiếu dựa trên những yếu tố nào?
Mô hình Ohlson xác định giá trị nội tại của cổ phiếu dựa trên hai biến số kế toán nền tảng là giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu (BVPS) và giá trị hiện tại của các khoản thu nhập bất thường dự kiến trong tương lai (lợi nhuận thặng dư, phản ánh qua EPS), kết hợp cùng các thông tin phi kế toán chưa được phản ánh trên sổ sách.

2. Tại sao khả năng giải thích ($R^2$) của báo cáo tài chính tại Việt Nam chỉ đạt hơn 40%?
Mức $R^2$ khoảng 41,5% tại sàn HSX thấp hơn mức 70% tại Anh hay 54% tại Mỹ do thị trường Việt Nam còn non trẻ, tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư cá nhân chiếm trên 80% dẫn đến tâm lý đầu cơ cao, cùng với các lỗ hổng về độ trễ và tính chính xác trong công bố thông tin.

3. Thông tư 52/2012/TT-BTC có tác động như thế nào đến việc công bố thông tin?
Thông tư 52/2012/TT-BTC chuẩn hóa quy trình công bố thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời qua hệ thống chữ ký số điện tử. Thông tư quy định chặt chẽ nghĩa vụ giải trình trong vòng 24 giờ khi có biến động bất thường và quy định rõ trách nhiệm pháp lý của người đại diện pháp luật.

4. Chênh lệch số liệu trước và sau kiểm toán ảnh hưởng ra sao đến thị trường?
Hiện tượng lợi nhuận sụt giảm mạnh sau kiểm toán (như SRB giảm hơn 60% lợi nhuận hay Đông Đô chuyển từ lãi sang lỗ 74,3 tỷ đồng năm 2010) gây xói mòn niềm tin của nhà đầu tư, dẫn đến tình trạng bán tháo và làm sai lệch tín hiệu định giá trên thị trường chứng khoán.

5. Nhà đầu tư nên sử dụng chỉ số EPS và BVPS như thế nào để tránh rủi ro?
Nhà đầu tư cần kết hợp phân tích EPS và BVPS với Báo cáo lưu chuyển tiền tệ để kiểm tra chất lượng dòng tiền hoạt động kinh doanh, đồng thời theo dõi sát các thuyết minh về trích lập dự phòng công nợ và các khoản đầu tư tài chính nhằm loại trừ lợi nhuận ảo.

Kết luận

• Mô hình Ohlson khẳng định mối liên hệ đồng biến có ý nghĩa thống kê giữa thị giá cổ phiếu và hai chỉ tiêu EPS, BVPS trên sàn HSX giai đoạn 2007 - 2012.
• Năng lực giải thích của thông tin kế toán đạt mức khoảng 41,5%, cho thấy thông tin báo cáo tài chính đóng vai trò trụ cột nhưng thị trường vẫn chịu sự chi phối đáng kể bởi yếu tố đầu cơ.
• Thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) có mức độ tác động vượt trội hơn khoảng 25% đến 30% so với giá trị sổ sách (BVPS) trong các quyết định định giá của nhà đầu tư.
• Đóng góp khoa học then chốt của luận văn là kiểm chứng thành công tính ứng dụng của mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng trong việc lượng hóa chất lượng thông tin kế toán tại Việt Nam.
• Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần hoàn thiện lộ trình áp dụng IFRS trước năm 2020 nhằm thu hẹp khoảng cách minh bạch với thị trường tài chính quốc tế.

Hãy liên hệ trực tiếp với tác giả hoặc truy cập kho học liệu của Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh để tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu và bộ dữ liệu thực nghiệm chi tiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỐI QUAN HỆ GIỮA GIÁ CỔ PHIẾU VÀ THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH VÀ MÔ HÌNH OHLSON 1.1 Mục đích của thông tin kế toán Thông tin kế toán là thông tin về toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp, phản ánh được quá trình, kết quả, hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Về đặc điểm, thông tin kế toán tài chính là loại thông tin hiện thực về những hoạt động kinh tế đã diễn ra và có độ tin cậy khá cao (được chứng minh bởi các bằng chứng tin cậy, khách quan – chứng từ), là thông tin có giá trị về mặt pháp lý (được các cơ quan chức năng sử dụng để quản lý). Thông tin tài chính của doanh nghiệp được người sử dụng biết đến chủ yếu thông qua các báo cáo kế toán tổng hợp. Báo cáo kế toán tổng hợp hay còn gọi là báo cáo tài chính gồm 4 báo cáo: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, thuyết minh báo cáo tài chính, báo cáo lưu chuyển tiền tệ được trình bày và cung cấp thông tin cho người sử dụng dựa trên giả thiết là ở cuối chu kỳ hoạt động của doanh nghiệp và tài sản của doanh nghiệp tại thời điểm này tạm thời ngưng vận động.

Mục đích của các báo cáo này dùng để cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tinh hình kinh doanh và sự vận động của các luồng tiền trong doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu quản lý của chủ doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và các đối tượng sủ dụng khác vì mục đích đầu tư. Về tài chính, thông tin kế toán phản ánh tình hình tài sản; tình hình nợ phải trả; tình hình vốn chủ sở hữu; doanh thu, thu thập khác, chi phí, lãi và lỗ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Về vận động, thông tin kế toán cho thấy doanh nghiệp có vận hành tốt không; lĩnh vực nào mang lại, không mang lại thành công cho doanh nghiệp; điểm mạnh và điểm yếu của tình hình tài chính của doanh nghiệp; cần phải thay đổi gì để cải thiện tình hình của doanh nghiệp nhằm mục tiêu gia tăng giá trị doanh nghiệp. Như vậy, có thể nói thông tin kế toán chính là ngôn ngữ của kinh doanh, và nó mang lại lợi ích cho chủ doanh nghiệp, nhà quản lý và nhà đầu tư 1.2 Hệ thống thông tin trên Báo cáo tài chính 1.1 Bảng CĐKT Bảng CĐKT là BCTC tổng hợp vô cùng quan trọng của doanh nghiệp, phản ánh tổng quát toàn bộ giá trị tài sản hiện có và nguồn hình thành tài sản đó của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định.

Thông qua bảng CĐKT, người sử dụng phân tích, đánh giá triển vọng và dự đoán tương lai. Bảng CĐKT cũng cung cấp cho người sử dụng thông tin về trách nhiệm của doanh đối với cơ quan thuế, công nhân viên, NĐT, ngân hàng, nhà cung cấp… (theo QĐ 15). (Theo CMKT số 21-Trình bày BCTC) Bảng CĐKT phải bao gồm các khoản mục chủ yếu sau: - Tiền và các khoản tương đương tiền; - Các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn; - Các khoản phải thu thương mại và phải thu khác; - Hàng tồn kho; - Tài sản ngắn hạn khác; - Tài sản cố định hữu hình; - Tài sản cố định vô hình; - Các khoản đầu tư tài chính dài hạn; - Chi phí xây dựng cơ bản dở dang; - Tài sản dài hạn khác; - Vay ngắn hạn; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Các khoản phải trả thương mại và phải trả ngắn hạn khác; - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước; - Các khoản vay dài hạn và nợ phải trả dài hạn khác; - Các khoản dự phòng; - Phần sở hữu của cổ đông thiểu số; - Vốn góp; - Các khoản dự trữ; - Lợi nhuận chưa phân phối 1.2 Báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh BCKQHĐSXKD phản ánh tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm kết quả kinh doanh và kết quả khác. Báo cáo kết quả kinh doanh luôn là báo cáo được NĐT quan tâm nhất trong việc quyết định đầu tư hay không.

Qua số liệu BCKQHĐKD, NĐT có những thông tin tài chính (doanh thu thuần, giá vốn hàng bán, lãi vay, lợi nhuận…) được sử dụng để tính toán các tỷ số tài chính làm cơ sở cho việc phản ánh tình hình tài chính DN. Theo CMKT 21, BCKQHĐSXKD bao gồm các khoản mục sau: - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ; - Các khoản giảm trừ; - Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ; - Giá vốn hàng bán; - Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ; - Doanh thu hoạt động tài chính; - Chi phí tài chính; - Chi phí bán hàng; - Chi phí quản lý DN; - Thu nhập khác; - Chi phí khác; - Phần sở hữu trong lời hoặc lỗ của DN liên kết và liên doanh được kế toán theo phương pháp vốn chủ sở hữu (BCKQHĐKD hợp nhất); LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 - Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh - Thuế thu nhập DN - Lợi nhuận sau thuế - Phần sở hữu của cổ đông thiểu số trong lãi hoặc lỗ sau thuế (BCKQHĐKD hợp nhất); - Lợi nhuận thuần trong kỳ 1.3 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ BCLCTT được lập theo quy định của CMKT số 24 – Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. BCLCTT cung cấp thông tin liên quan 3 hoạt động chính tạo ra và sử dụng tiền: hoạt động sản xuất, kinh doanh; hoạt động tài chính; hoạt động đầu tư. Dòng tiền nói lên sức khỏe doanh nghiệp.

Dòng tiền của doanh nghiệp là cái có thực và không bị tác động bởi các nguyên tắc của hạch toán kế toán. Nhìn vào BCLCTT, NĐT có thể đánh giá được chất lượng của thu nhập mà doanh nghiệp tạo ra. Nó sẽ giúp NĐT loại bỏ những hoài nghi về việc sử dụng các phương pháp kế toán để tạo ra lợi nhuận. Dòng tiền hoạt động âm cho thấy nội tại doanh nghiệp có vấn đề, lợi nhuận cao nhưng dòng tiền thì không có.

Phải chăng lợi nhuận tạo ra từ bút toán chuyển dịch giá trị hàng tồn kho sang các khoản phải thu không? Doanh nghiệp có thể tạm thời ghi nhận doanh thu bán hàng nhưng không thu được tiền, nhưng cũng có thể DN đẩy mạnh bán hàng nhưng không chú trọng đến việc thu tiền. Những rủi ro có thể xảy ra cho các khoản phải thu (nợ xấu) sẽ làm thất thoát tài sản của doanh nghiệp và lẽ dĩ nhiên là th ất thoát tiền của các cổ đông nên giá cổ phiếu sẽ sụt giảm. Một doanh nghiệp trong giai đoạn khởi sự và tăng trưởng có thể chấp nhận một sự thâm hụt trong dòng tiền hoạt động, họ cần chi ra nhiều tiền để có được doanh thu như tiền quảng cáo, tiếp thị, hậu mãi, chính sách bán hàng ưu đãi hơn so v ới đối thủ… Nếu sự thâm hụt này không đi liền với giai đoạn này sẽ đẩy doanh nghiệp đến bờ vực phá sản. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Thuyết minh báo cáo tài chính Thuyết minh BCTC phải trình bày đ ầy đủ các chỉ tiêu theo yêu cầu của CMKT số 21 - Trình bày BCTC và từng CMKT liên quan.

Thuyết minh BCTC là một báo cáo tổng hợp được sử dụng để giải thích và bổ sung thông tin về tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của DN trong kỳ báo cáo mà các BCTC khác chưa trình bày rõ ràng, chi tiết và cụ thể được. Nó cung cấp số liệu, thông tin để phân tích, đánh giá tình hình tăng gi ảm tài sản cố định theo từng loại, từng nhóm, tình hình tăng giảm vốn chủ sở hữu theo từng loại nguồn vốn và phân tích tính hợp lý trong việc phân bổ cơ cấu, khả năng thanh toán của doanh nghiệp Bảng thuyết minh BCTC là một bộ phận hợp thành không thể tách rời của BCTC doanh nghiệp dùng để mô tả mang tính tường thuật hoặc phân tích chi tiết các thông tin số liệu đã được trình bày trong bảng CĐKT, BCKQHĐSXKD, BCLCTT cũng như các thông tin cần thiết khác theo yêu cầu. Thuyết minh BCTC của DN phải trình bày các nội dung sau: - Các thông tin về cơ sở lập và trình bày BCTC và các chính sách kế toán cụ thể được chọn và áp dụng đối với các giao dịch và các sự kiện quan trọng; - Trình bày các thông tin theo quy định của các CMKT chưa được trình bày trong BCTC khác (thông tin trọng yếu); - Cung cấp thông tin bổ sung chưa được trình bày trong các BCTC khác, nhưng lại cần thiết cho việc trình bày trung thực và hợp lý tình hình tài chính của doanh nghiệp. Thuyết minh BCTC đưa ra thông tin chi tiết và mở rộng các thông tin tóm tắt trong BCTC, giúp NĐT hiểu rõ hơn v ề tình hình hoạt động thực tế của DN trong khoảng thời gian báo cáo.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Thuyết minh BCTC cũng có thể nêu thêm thông tin về quyền sở hữu cổ phần của nhân viên, quyền chọn cổ phiếu., những việc này cũng rất quan trọng đối với NĐT. Những vấn đề khác được đưa ra trong thuyết minh BCTC bao gồm cả các lỗi trong các báo cáo kế toán trước đó, những trường hợp dính líu đến luật pháp mà doanh nghiệp liên quan. Đối với những NĐT thực sự quan tâm, đây là những thông tin không thể bỏ qua.3 Vai trò của thông tin kế toán trên Báo cáo tài chính (BCTC) đối với hoạt động của thị trường chứng khoán Thông tin kế toán được xem như là một loại thông tin cơ bản cung cấp cho NĐT trên TTCK. Thông qua việc phân tích thông tin kế toán, NĐT sẽ tìm hiểu : Hoạt động kinh doanh của doanh nghi ệp đó như thế nào ? Rủi ro tài trợ của doanh nghi ệp ra sao? Thu nhập mong muốn là bao nhiêu? Vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp? doanh nghiệp có khả năng nâng cao vị thế cạnh tranh hay không? Và ra quyết định cuối cùng là có đầu tư hay không đầu tư vào doanh nghi ệp đó? Thông tin kế toán đáng tin cậy khi người sử dụng thông tin có thể đặt niềm tin vào đó để ra quyết định, dựa trên hai đặc trưng quan trọng là trình bày trung thực và có thể kiểm tra, ngoài ra tính trung thực của thông tin cũng có quan hệ tương tác với hai đặc trưng trên để tác động lên tính hữu ích của thông t in.