Luận văn thạc sĩ thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy từ thực tiễn thành phố biên hòa tỉnh đồng nai

Khám phá thực hành quyền công tố trong điều tra mua bán ma túy tại Biên Hòa, Đồng Nai qua nghiên cứu chuyên sâu và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Nam Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Mai Đắc Biên
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Thực Hành Quyền Công Tố Trong Giai Đoạn Điều Tra Vụ Án Mua Bán Trái Phép Chất Ma Túy Từ Thực Tiễn Thành Phố Biên Hòa, Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
• 1.1. Những vấn đề lý luận về thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy
• 1.2. Quy định của pháp luật về thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TIỄN THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Tình hình đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội và tình hình tội phạm ảnh hưởng đến thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án Mua bán trái phép chất ma túy tại thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
• 2.2. Thực tiễn thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án Mua bán trái phép chất ma túy tại Viện kiểm sát nhân dân thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. Chương 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TẠI THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.1. Yêu cầu nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2

Tóm tắt

I. Quyền công tố và thực hành quyền công tố trong điều tra mua bán ma túy

Quyền công tố là quyền lực Nhà nước, được trao cho Viện kiểm sát (VKS), để truy cứu trách nhiệm hình sự và buộc tội người phạm tội. Trong bối cảnh điều tra mua bán ma túy, quyền này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác, khách quan của quá trình tố tụng. Thực hành quyền công tố (THQCT) là việc sử dụng các quyền năng pháp lý để truy cứu trách nhiệm hình sự, từ giai đoạn điều tra đến truy tố và xét xử. Tại Biên Hòa, Đồng Nai, việc THQCT trong các vụ án ma túy gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp của loại tội phạm này.

1.1. Khái niệm và phạm vi quyền công tố

Quyền công tố được hiểu là quyền lực của Nhà nước, thông qua VKS, để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội. Phạm vi của quyền này bao gồm từ giai đoạn điều tra đến truy tố và xét xử. Trong các vụ án mua bán ma túy, quyền công tố giúp đảm bảo việc xử lý nghiêm minh, ngăn chặn tội phạm tái diễn. Tại Biên Hòa, Đồng Nai, quyền công tố được thực hiện thông qua việc kiểm sát hoạt động điều tra, đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả.

1.2. Vai trò của THQCT trong điều tra ma túy

THQCT trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán ma túy đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính chính xác và toàn diện của hồ sơ vụ án. Tại Biên Hòa, Đồng Nai, việc THQCT giúp phát hiện và khắc phục các sai sót trong quá trình điều tra, đảm bảo không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn tồn tại những hạn chế như thiếu chủ động trong đề xuất yêu cầu điều tra, dẫn đến kéo dài thời gian điều tra.

II. Thực tiễn THQCT trong điều tra mua bán ma túy tại Biên Hòa Đồng Nai

Tại Biên Hòa, Đồng Nai, việc THQCT trong các vụ án mua bán ma túy đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Thành phố Biên Hòa là địa bàn có nhiều khu công nghiệp, tập trung đông người lao động nhập cư, dẫn đến tình hình tội phạm ma túy diễn biến phức tạp. VKSND thành phố Biên Hòa đã thực hiện nhiều biện pháp để nâng cao hiệu quả THQCT, nhưng vẫn còn tình trạng trả hồ sơ điều tra bổ sung và gia hạn thời gian điều tra.

2.1. Tình hình tội phạm ma túy tại Biên Hòa

Biên Hòa, Đồng Nai là địa bàn có tỷ lệ tội phạm ma túy cao, đặc biệt là tội mua bán trái phép chất ma túy. Số liệu từ năm 2015 đến 2019 cho thấy số vụ án ma túy khởi tố tăng đáng kể. Nguyên nhân chính là do địa bàn rộng, dân cư đông đúc, và sự hiện diện của nhiều khu công nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu cao đối với công tác THQCT trong giai đoạn điều tra.

2.2. Thực trạng THQCT tại VKSND Biên Hòa

VKSND thành phố Biên Hòa đã thực hiện nhiều biện pháp để nâng cao hiệu quả THQCT, như tăng cường kiểm sát hoạt động điều tra và đề xuất yêu cầu điều tra cụ thể. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn tồn tại những hạn chế như thiếu chủ động trong công tác THQCT, dẫn đến việc điều tra kéo dài và phải trả hồ sơ điều tra bổ sung. Những vấn đề này cần được khắc phục để nâng cao chất lượng THQCT.

III. Yêu cầu và giải pháp nâng cao THQCT trong điều tra mua bán ma túy

Để nâng cao chất lượng THQCT trong giai đoạn điều tra các vụ án mua bán ma túy tại Biên Hòa, Đồng Nai, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trước hết, cần tăng cường đào tạo nâng cao năng lực cho Kiểm sát viên (KSV). Thứ hai, cần hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến THQCT. Thứ ba, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong công tác điều tra.

3.1. Yêu cầu nâng cao chất lượng THQCT

Yêu cầu đầu tiên là nâng cao năng lực chuyên môn cho KSV, đặc biệt là kỹ năng phân tích và đánh giá chứng cứ. Thứ hai, cần đảm bảo tính chủ động trong công tác THQCT, tránh tình trạng thụ động dẫn đến kéo dài thời gian điều tra. Thứ ba, cần tăng cường kiểm sát hoạt động điều tra để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả.

3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả THQCT

Giải pháp đầu tiên là tăng cường đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ cho KSV. Thứ hai, cần hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến THQCT, đặc biệt là các quy định về thời hạn điều tra và yêu cầu điều tra bổ sung. Thứ ba, cần tăng cường phối hợp giữa VKS và Cơ quan điều tra (CQĐT) để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong công tác điều tra.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội phạm ma túy, đặc biệt là hành vi mua bán trái phép chất ma túy, luôn là hiểm họa đe dọa nghiêm trọng đến trật tự an toàn xã hội và sự phát triển bền vững của cộng đồng. Tại địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai – trung tâm công nghiệp lớn với hơn 1,2 triệu dân và tập trung hàng chục khu công nghiệp quy mô lớn – tình hình tội phạm ma túy diễn biến ngày càng phức tạp. Theo thống kê tư pháp trong giai đoạn 5 năm từ năm 2015 đến năm 2019, các cơ quan tiến hành tố tụng thành phố Biên Hòa đã tiếp nhận 4.080 nguồn tin về tội phạm và ra quyết định khởi tố 3.565 vụ án hình sự. Riêng tội phạm về ma túy ghi nhận 633 vụ với 785 bị can, chiếm trung bình 30% tổng số vụ án ma túy của toàn tỉnh Đồng Nai. Trong đó, hành vi mua bán trái phép chất ma túy chiếm 122 vụ với 145 bị can.

Vấn đề nghiên cứu then chốt đặt ra là làm thế nào để nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra, đảm bảo không bỏ lọt tội phạm và tuyệt đối không làm oan người vô tội trước những thủ đoạn tinh vi của tội phạm ma túy. Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn áp dụng pháp luật tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân thành phố Biên Hòa từ năm 2015 đến năm 2019, từ đó chỉ rõ những ưu điểm, bất cập và đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc, giúp giữ vững tỷ lệ truy tố đúng người, đúng tội đạt 100%, giảm tỷ lệ trả hồ sơ để điều tra bổ sung xuống dưới 1%, phục vụ trực tiếp chiến lược cải cách tư pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết kiểm soát tội phạm và lý thuyết thủ tục tư pháp công minh, kết hợp các định hướng cải cách tư pháp theo Nghị quyết số 08-NQ/TW và Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị. Mô hình nghiên cứu đặt trọng tâm vào cơ chế gắn công tố với hoạt động điều tra, làm rõ mối quan hệ phối hợp và chế ước giữa Viện kiểm sát nhân dân và Cơ quan Cảnh sát điều tra. Khung lý thuyết phân tích sâu 4 khái niệm nền tảng: quyền công tố (quyền lực nhà nước truy cứu trách nhiệm hình sự), thực hành quyền công tố (việc sử dụng tổng thể quyền năng pháp lý để buộc tội người phạm tội), tội mua bán trái phép chất ma túy theo Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 2015 và giai đoạn điều tra vụ án hình sự theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Đây là nền tảng trực tiếp để xác định và thực thi 10 nhóm quyền hạn, nhiệm vụ của Viện kiểm sát quy định tại Điều 165 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ đối với 122 vụ án và 145 bị can phạm tội mua bán trái phép chất ma túy được khởi tố, điều tra tại thành phố Biên Hòa trong giai đoạn 5 năm từ năm 2015 đến năm 2019. Nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp bao gồm 4.080 nguồn tin tội phạm thụ lý, báo cáo tổng kết thường niên của Viện kiểm sát nhân dân hai cấp tỉnh Đồng Nai, cùng hệ thống 160 văn bản yêu cầu điều tra. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tài liệu và thống kê xã hội học là nhằm lượng hóa chính xác các chỉ tiêu nghiệp vụ, đối chiếu giữa quy chuẩn pháp lý và thực tế giải quyết án. Bên cạnh đó, phương pháp so sánh luật học và phương pháp diễn dịch - quy nạp được kết hợp chặt chẽ để đánh giá hiệu quả tác nghiệp của 35 Kiểm sát viên công tác tại đơn vị trong suốt thời gian thực hiện đề tài.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác thực hành quyền công tố trong việc phê chuẩn và áp dụng các biện pháp ngăn chặn đạt hiệu quả cao với 100% lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp được phê chuẩn có căn cứ, thời gian xét duyệt hoàn tất trong 12 giờ. Trong 145 bị can, tỷ lệ người bị bắt tạm giữ chuyển sang tạm giam chiếm 4,16% tổng số người chuyển tạm giam của toàn đơn vị; đồng thời có 02 trường hợp không đủ điều kiện tạm giam đã được chuyển sang áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.

Thứ hai, hoạt động trực tiếp tiến hành điều tra của Kiểm sát viên được đẩy mạnh với 170 lượt hỏi cung trên 145 bị can, đảm bảo 100% số vụ án đều có ít nhất 01 lượt Kiểm sát viên trực tiếp hỏi cung trước khi ra quyết định phê chuẩn khởi tố hoặc chuyển giao hồ sơ.

Thứ ba, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Biên Hòa đã ban hành 160 bản yêu cầu điều tra cho 122 vụ án mua bán ma túy, trung bình đạt 1,3 yêu cầu cho mỗi vụ án nhằm định hướng làm rõ chứng cứ vật chất và vai trò đồng phạm.

Thứ tư, nghiên cứu cũng phát hiện một số hạn chế khi có 02 vụ với 04 bị can bị Viện kiểm sát trả hồ sơ điều tra bổ sung ở giai đoạn truy tố và 03 vụ với 06 bị can bị Tòa án trả hồ sơ tại giai đoạn xét xử, chiếm tỷ lệ khoảng 4,1% tổng số vụ án mua bán ma túy được xử lý.

Thảo luận kết quả

Kết quả tích cực đạt được xuất phát từ sự chỉ đạo sát sao của Ban lãnh đạo, năng lực chuyên môn của đội ngũ 35 Kiểm sát viên (trong đó có 5 Thạc sĩ luật và 13 cán bộ đang theo học thạc sĩ), cùng cơ chế họp giao ban liên ngành tư pháp định kỳ mỗi tháng. Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua biểu đồ cơ cấu án hình sự, cho thấy lượng án ma túy tại Biên Hòa luôn chiếm tỷ trọng lớn xấp xỉ 30% toàn tỉnh Đồng Nai. Nguyên nhân chính dẫn đến 5 vụ án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung là do Kiểm sát viên ban hành yêu cầu điều tra còn chậm, nội dung yêu cầu đôi lúc còn mang tính hình thức, chưa kiểm sát chặt chẽ thủ tục mở niêm phong vật chứng theo Nghị định số 27/2017/NĐ-CP và tâm lý nể nang trước vi phạm thời hạn tố tụng của Điều tra viên.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, ban hành 100% văn bản yêu cầu điều tra ngay trong thời hạn 05 ngày đầu kể từ khi nhận quyết định khởi tố vụ án. Kiểm sát viên phải trực tiếp xác định các nội dung trọng tâm về nguồn cung cấp ma túy, địa điểm giao dịch và phương tiện liên lạc, phấn đấu giảm tỷ lệ án trả hồ sơ điều tra bổ sung xuống 0% trong kế hoạch 12 tháng tới do Viện kiểm sát nhân dân thành phố Biên Hòa chủ trì thực hiện.

Thứ hai, thiết lập quy trình kiểm sát trực tiếp 100% hoạt động mở niêm phong và gửi mẫu giám định hàm lượng ma túy theo đúng quy định tại Nghị định số 27/2017/NĐ-CP, áp dụng bắt buộc cho toàn bộ các vụ án bắt quả tang nhằm bảo toàn giá trị chứng cứ pháp lý.

Thứ ba, hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành giữa Công an, Viện kiểm sát và Tòa án thông qua việc tổ chức họp giao ban nghiệp vụ cố định 01 lần mỗi tháng nhằm giải quyết dứt điểm các vướng mắc về áp dụng biện pháp tạm giam theo Điều 119 Bộ luật Tố tụng hình sự.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác đào tạo kỹ năng số hóa hồ sơ và kiểm sát hỏi cung có ghi âm, ghi hình cho 35 Kiểm sát viên của đơn vị, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ có trình độ Thạc sĩ luật đạt trên 60% vào năm 2025 dưới sự điều hành của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Kiểm sát viên và Điều tra viên đang thụ lý án ma túy tại các địa bàn đô thị và khu công nghiệp. Tài liệu mang lại cẩm nang thực hành với 160 tình huống ban hành yêu cầu điều tra và kỹ năng xử lý 145 lời khai bị can phức tạp.

Nhóm 2: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự. Luận văn cung cấp nguồn tư liệu học thuật phong phú từ 4.080 nguồn tin tội phạm và hệ thống lý luận chuyên sâu về Điều 165 Bộ luật Tố tụng hình sự.

Nhóm 3: Lãnh đạo các cơ quan tư pháp và cơ quan tiến hành tố tụng cấp huyện. Công trình chia sẻ mô hình phân công 4 bộ phận nghiệp vụ cùng kinh nghiệm quản trị án ma túy chiếm 30% quy mô cấp tỉnh.

Nhóm 4: Luật sư và người bào chữa trong các vụ án hình sự về ma túy. Tài liệu giúp nhận diện chính xác các thiếu sót tố tụng về giám định chất ma túy và điều kiện tạm giam để bảo vệ tốt nhất quyền công dân của thân chủ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chí quan trọng nhất khi phê chuẩn lệnh tạm giam trong vụ án mua bán ma túy là gì? Kiểm sát viên phải căn cứ vào Điều 119 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, đánh giá tính chất nghiêm trọng của tội phạm theo Điều 251 Bộ luật Hình sự cùng nguy cơ bỏ trốn hoặc tái phạm. Thực tế tại Biên Hòa, Viện kiểm sát đã kiên quyết từ chối phê chuẩn tạm giam đối với 02 trường hợp do bị can có nơi cư trú rõ ràng và không có dấu hiệu cản trở điều tra.

2. Tại sao Kiểm sát viên phải trực tiếp tham gia hỏi cung bị can phạm tội ma túy? Do đối tượng mua bán ma túy thường có thủ đoạn tinh vi và lời khai biến động, việc trực tiếp tiến hành 170 lượt hỏi cung trên 145 bị can giúp Kiểm sát viên củng cố vững chắc chứng cứ buộc tội, kiểm soát tính hợp pháp của tài liệu do Điều tra viên thu thập và phòng chống triệt để tình trạng bức cung, nhục hình.

3. Bản yêu cầu điều tra của Viện kiểm sát cần tập trung vào những nội dung nào? Trong 160 văn bản yêu cầu điều tra đã ban hành, Viện kiểm sát tập trung định hướng Điều tra viên xác minh nguồn gốc chất ma túy, khối lượng và kết luận giám định, phân loại vai trò đồng phạm và dòng tiền thanh toán, giúp quá trình giải quyết 122 vụ án diễn ra đúng hướng và triệt để.

4. Nguyên nhân chủ yếu khiến án mua bán ma túy bị trả hồ sơ điều tra bổ sung là gì? Thực tiễn 5 vụ án bị trả hồ sơ (02 vụ tại Viện kiểm sát và 03 vụ tại Tòa án) bắt nguồn từ việc Kiểm sát viên chưa bám sát tiến độ điều tra, chưa xác minh đầy đủ nhân thân bị can và thiếu sót trong việc giám sát trình tự mở niêm phong vật chứng ban đầu.

5. Án ma túy tại thành phố Biên Hòa chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong toàn tỉnh Đồng Nai? Dựa trên số liệu tổng kết 5 năm từ năm 2015 đến năm 2019, thành phố Biên Hòa đã khởi tố 633 vụ án ma túy với 785 bị can, chiếm tỷ trọng trung bình 30% tổng số án ma túy của toàn tỉnh Đồng Nai, khẳng định tính chất địa bàn trọng điểm cần tập trung nguồn lực kiểm sát.

Kết luận

• Luận văn đã tổng kết toàn diện thực tiễn thực hành quyền công tố đối với 122 vụ án và 145 bị can mua bán trái phép chất ma túy tại thành phố Biên Hòa giai đoạn 2015-2019.
• Đơn vị thực hiện phê chuẩn 100% quyết định khởi tố và lệnh áp dụng biện pháp ngăn chặn đúng pháp luật, không để xảy ra oan sai hay bỏ lọt tội phạm.
• Kiểm sát viên đã ban hành 160 bản yêu cầu điều tra và thực hiện 170 lượt hỏi cung trực tiếp, nâng cao rõ rệt tính chủ động trong hoạt động chứng minh tội phạm.
• Công trình làm rõ nguyên nhân của 5 vụ án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung và đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả tố tụng.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho 35 cán bộ kiểm sát tại địa phương và các cơ quan tư pháp cấp huyện có điều kiện kinh tế xã hội tương đồng.

Trong giai đoạn 2021-2025, các kiến nghị cần sớm được cụ thể hóa thành quy chế phối hợp nghiệp vụ nội bộ để nâng cao hiệu lực đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy. Các cơ quan tiến hành tố tụng, nhà nghiên cứu và học viên có thể khai thác các luận điểm của đề tài nhằm phục vụ công tác xét xử và nghiên cứu khoa học pháp lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY 1. Những vấn đề lý luận về thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy 1. Khái niệm thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy Cho đến nay, khái niệm “Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy” chỉ được nói đến trong các công trình nghiên cứu khoa học. Khái niệm này là tập hợp các khái niệm nhỏ ghép lại với nhau, tác giả chia khái niệm này thành các khái niệm nhỏ để phân tích đó là khái niệm “quyền công tố”, “thực hành quyền công tố”, khái niệm “vụ án mua bán trái phép chất ma túy”, khái niệm “giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy”.

Từ đó tổng hợp một cách đầy đủ, toàn diện để đưa ra khái niệm “THQCT trong giai đoạn điều tra vụ án mua bán trái phép chất ma túy”. Khái niệm “quyền công tố” và “thực hành quyền công tố” Theo Đại từ điển Tiếng Việt, “Công” được hiểu là “thuộc về Nhà nước”, mang yếu tố công cộng, thuộc tính chung xã hội, trái ngược với “tư” là thuộc về cá nhân, cái riêng. “Tố” được hiểu là “trình bày công khai cho mọi người biết việc làm sai trái, phạm pháp của người phạm tội khác”. “Công tố” là “điều tra, truy tố, buộc tội kẻ phạm pháp và phát biểu ý kiến trước tòa án”.

Theo từ điển Oxford, công tố (prosecution) được hiểu là quá trình thực hiện một loạt hoạt động pháp lý để chứng minh trước Tòa án rằng một người nào đó 7 phạm tội, là hoạt động chính thức cho việc buộc tội một hành vi phạm pháp [13]. Có thể hiểu rằng quyền công tố là quyền lực để cơ quan có thẩm quyền thực hiện các thủ tục tố tụng đã được quy định để buộc tội hành vi phạm pháp trước cơ quan xét xử là Tòa án. Trong nghiên cứu khoa học, có một số ý kiến khác nhau về quyền công tố, nổi bật là các quan điểm: Quan điểm thứ nhất: Quyền công tố là quyền lực của VKS thay cho Nhà nước bảo vệ lợi ích công khi xảy ra các hành vi vi phạm pháp luật. Có nghĩa là VKS đại diện cho Nhà nước đưa các vụ việc vi phạm pháp luật trên các lĩnh vực ra Tòa án để xét xử, nhằm bảo vệ lợi ích của chính Nhà nước và trật tự xã hội, trật tự pháp luật [26, tr.

Theo quan điểm này, VKS THQCT trên nhiều lĩnh vực không chỉ hình sự mà còn là dân sự, kinh tế và hoạt động tư pháp. Quan điểm thứ hai: Công tố chỉ là hình thức thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật, không phải là một chức năng riêng biệt của VKS. Quyền công tố là “quyền nhân danh Nhà nước kiểm sát tính hợp pháp của quá trình điều tra tội phạm, nhằm truy tố và buộc tội người phạm tội ra Tòa án để xét xử đúng người, đúng tội, đúng luật, đảm bảo lợi ích xã hội, lợi ích Nhà nước và đặc biệt là quyền tự do của con người” [9, tr. Theo quan điểm này, giữa THQCT và kiểm sát sự tuân theo pháp luật là quan hệ giữa cái riêng và cái chung, quan điểm này dựa trên lý luận của các nhà TTHS học Xô Viết, phổ biến trong giai đoạn trước khi Hiến pháp năm 1980 quy định cụ thể hơn về THQCT của VKS.