Nghiên Cứu Cơ Sở Thực Tiễn Và Đề Xuất Quy Hoạch Phát Triển Lâm Nghiệp Tại Thành Phố Lào Cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở thực tiễn, đề xuất nội dung quy hoạch phát triển lâm nghiệp tại thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai.

• Tác giả: Hoàng Quốc Bảo
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Sỹ Trung
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Quy Hoạch Phát Triển Lâm Nghiệp Tại Thành Phố Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Lào Cai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
• 0.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.1. Quy hoạch vùng lãnh thổ của một số nước trê thế giới
• 1.1.1.1. Quy hoạch vùng lãnh thổ ở Bungari trước đây
• 1.1.2. Quy hoạch vùng ở Pháp
• 1.1.3. Quy hoạch vùng lãnh thổ của Thái Lan
• 1.1.4. Quy hoạch vùng tuân theo học thuyết Mac - Lê Nin
• 1.2. Quy hoạch lâm nghiệp
• 1.3. Vấn đề nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.3.1. Quy hoạch có liên quan đến quy hoạch lâm nghiệp
• 1.3.1.1. Quy hoạch vùng chuyên canh
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn quy hoạch lâm nghiệp của thành phố Lào Cai
• 2.4. Đề xuất các nội dung cơ bản QHLN trên địa bàn thành phố Lào Cai
• 2.5. Đề xuất một số giải pháp thực hiện quy hoạch
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Quan điểm phương pháp luận
• 2.6.2. Những tài liệu cần thu thập trong khu vực nghiên cứu
• 2.6.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6.4. Tổng hợp xây dựng phương án quy hoạch lâm nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn quy hoạch lâm nghiệp của thành phố Lào Cai
• 3.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố
• 3.3. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông lâm nghiệp và hoạt động sản xuất lâm nghiệp thành phố Lào Cai
• 3.4. Đánh giá hiệu quả hoạt động lâm nghiệp của thành phố Lào Cai
• 3.5. Những dự báo cơ bản
• 3.6. Đề xuất các nội dung cơ bản QHLN trên địa bàn thành phố Lào Cai
• 3.7. Quan điểm, định hướng phát triển lâm nghiệp thành phố Lào Cai đến năm 2020
• 3.8. Quy hoạch sử dụng đất thành phố Lào Cai đến năm 2020
• 3.9. Quy hoạch 3 loại rừng thành phố Lào Cai
• 3.10. Quy hoạch rừng theo chủ sở hữu
• 3.11. Quy hoạch các biện pháp kinh doanh rừng
• 3.12. Quy hoạch các biện pháp bảo vệ, phòng chống cháy rừng
• 3.13. Quy hoạch cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất và chế biến
• 3.14. Kế hoạch phát triển lâm nghiệp thành phố giai đoạn 2012 - 2020
• 3.15. Đề xuất một số giải pháp thực hiện quy hoạch
• 3.16. Tiến độ thực hiện QHLN của thành phố
• 3.17. Ước tính đầu tư, hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tính Cấp Thiết Của Đề Tài

Thành phố Lào Cai, với vị trí địa lý đặc biệt, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lào Cai. Quy hoạch lâm nghiệp tại đây không chỉ nhằm tăng cường độ che phủ rừng mà còn bảo vệ môi trường sinh thái. Trong những năm qua, kinh tế lâm nghiệp đã có những bước phát triển đáng kể, tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều vấn đề như tình trạng khai thác rừng trái phép và quản lý rừng chưa hiệu quả. Việc xây dựng một định hướng phát triển rõ ràng cho lâm nghiệp là cần thiết để đảm bảo sử dụng bền vững tài nguyên rừng. Theo số liệu, độ che phủ rừng đã tăng từ 43,3% năm 2000 lên 47% năm 2011, nhưng vẫn cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những tồn tại trong quản lý rừng.

II. Mục Tiêu và Yêu Cầu Của Đề Tài

Mục tiêu chính của đề tài là điều tra các điều kiện ảnh hưởng đến phát triển lâm nghiệp và xác định nhu cầu lâm sản tại thành phố Lào Cai. Đề tài cũng hướng đến việc đề xuất các phương án quy hoạch lâm nghiệp ổn định cho giai đoạn 2012 - 2020. Yêu cầu đặt ra là các thông tin và số liệu phải chính xác, phản ánh đúng thực trạng quy hoạch và sản xuất lâm nghiệp. Việc phân tích và xử lý số liệu cần tuân thủ các phương pháp khoa học, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với quy định của pháp luật về đất đai và bảo vệ rừng. Đề tài không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn trong việc khắc phục những hạn chế trong quy hoạch phát triển lâm nghiệp.

III. Tổng Quan Tài Liệu

Chương này trình bày tổng quan về các vấn đề nghiên cứu liên quan đến quy hoạch lâm nghiệp trên thế giới và tại Việt Nam. Các mô hình quy hoạch lâm nghiệp từ các quốc gia như Bungari, Pháp và Thái Lan được phân tích để rút ra bài học cho Lào Cai. Quy hoạch lâm nghiệp không chỉ đơn thuần là việc quản lý tài nguyên rừng mà còn liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, quy hoạch lâm nghiệp đã được chú trọng, tuy nhiên, vẫn cần có những cải tiến trong việc thực hiện và giám sát. Việc áp dụng các phương pháp quy hoạch hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong quản lý rừng và phát triển bền vững tài nguyên rừng.

IV. Đề Xuất Các Nội Dung Cơ Bản Quy Hoạch Lâm Nghiệp

Đề tài đưa ra các nội dung cơ bản cho quy hoạch phát triển lâm nghiệp tại thành phố Lào Cai, bao gồm việc xác định các loại rừng, quy hoạch sử dụng đất và các biện pháp bảo vệ rừng. Đặc biệt, việc quy hoạch 3 loại rừng (rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất) cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp thực hiện quy hoạch cũng được đề xuất, bao gồm việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng và khuyến khích các hoạt động sản xuất lâm nghiệp bền vững. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

V. Kết Luận và Kiến Nghị

Kết luận của đề tài nhấn mạnh tầm quan trọng của quy hoạch lâm nghiệp trong việc phát triển kinh tế - xã hội tại thành phố Lào Cai. Đề tài đã chỉ ra những tồn tại trong công tác quản lý và bảo vệ rừng, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quy hoạch. Kiến nghị cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc thực hiện quy hoạch, nhằm đảm bảo phát triển bền vững tài nguyên rừng. Việc áp dụng các chính sách chính sách lâm nghiệp phù hợp sẽ góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai, là một đô thị biên giới vùng cao với vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, nằm hai bên bờ sông Hồng, có diện tích đất lâm nghiệp chiếm khoảng 45,77% diện tích tự nhiên. Tỷ lệ che phủ rừng của thành phố đã tăng từ 43,3% năm 2000 lên 47% năm 2011, thể hiện sự phát triển tích cực trong công tác bảo vệ và phát triển rừng. Tuy nhiên, công tác quy hoạch, bảo vệ và sử dụng đất lâm nghiệp vẫn còn nhiều tồn tại như sử dụng kém hiệu quả, năng suất rừng thấp, khai thác trái phép và quy hoạch chưa sát thực tế địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm điều tra các điều kiện ảnh hưởng đến phát triển lâm nghiệp, đánh giá thực trạng sản xuất và nhu cầu lâm sản, từ đó đề xuất các phương án quy hoạch phát triển lâm nghiệp ổn định cho thành phố giai đoạn 2012-2020. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn thành phố, kết hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và các văn bản pháp luật liên quan.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quy hoạch phát triển lâm nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên rừng, bảo vệ môi trường sinh thái và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của thành phố Lào Cai. Các chỉ số như tỷ lệ che phủ rừng, diện tích trồng rừng tập trung (250 ha năm 2012), và giá trị sản xuất lâm nghiệp tăng gấp 2,18 lần so với năm 2007 là những metrics quan trọng phản ánh hiệu quả nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quy hoạch phát triển lâm nghiệp và quy hoạch vùng lãnh thổ, bao gồm:

• Lý thuyết quy hoạch vùng lãnh thổ: Áp dụng các nguyên tắc phân bổ lực lượng sản xuất theo lãnh thổ, dựa trên học thuyết Mác - Lê Nin, nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế xã hội đồng bộ. Mô hình quy hoạch vùng được xây dựng theo các cấp quốc gia, vùng, huyện và xã, với mục tiêu cân đối các hoạt động sản xuất và bảo vệ môi trường.

• Mô hình quy hoạch lâm nghiệp: Bao gồm các phương pháp kinh doanh rừng như phương pháp “bình quân thu hoạch” và “lâm phần kinh tế”, nhằm đảm bảo khai thác bền vững tài nguyên rừng. Quy hoạch lâm nghiệp được phân cấp từ toàn quốc đến cấp xã, với nội dung phù hợp từng cấp độ, tập trung vào phân chia 3 loại rừng (rừng sản xuất, phòng hộ, đặc dụng), tổ chức sản xuất, bảo vệ và phát triển rừng.

• Khái niệm chính: Quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp, phân loại 3 loại rừng, hiệu quả kinh tế lâm nghiệp (đánh giá qua các chỉ số NPV, IRR, BCR), quản lý bảo vệ rừng, và phát triển lâm nghiệp xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu từ các cơ quan chuyên môn như Sở NN&PTNT, Sở Tài nguyên và Môi trường, Hạt Kiểm lâm, UBND thành phố Lào Cai, các phòng ban liên quan và các xã, phường. Kế thừa dữ liệu từ các chương trình điều tra cơ bản như chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng, rà soát quy hoạch 3 loại rừng.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích định tính và định lượng, sử dụng các công cụ phần mềm Excel và MapInfo 10 để xử lý số liệu, xây dựng bản đồ hiện trạng và quy hoạch. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, phương pháp chuyên gia tư vấn và đánh giá hiệu quả kinh tế qua các chỉ số NPV, IRR, BCR.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu thu thập toàn diện trên phạm vi toàn thành phố, bao gồm 17 xã, phường với diện tích đất lâm nghiệp hơn 10.500 ha. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện của các khu vực có tiềm năng phát triển lâm nghiệp và các đối tượng sử dụng đất lâm nghiệp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2012-2020, dựa trên các số liệu cập nhật đến năm 2012 và dự báo phát triển đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ che phủ rừng và diện tích đất lâm nghiệp: Tỷ lệ che phủ rừng tăng từ 43,3% năm 2000 lên 47% năm 2011. Tổng diện tích đất lâm nghiệp là 10.512,3 ha, trong đó rừng phòng hộ chiếm 5.475,13 ha và rừng sản xuất 5.037,17 ha.

2. Hiệu quả kinh tế lâm nghiệp: Giá trị sản xuất lâm nghiệp năm 2012 đạt 763,10 triệu đồng, tăng gấp 2,18 lần so với năm 2007. Diện tích trồng rừng tập trung tăng gấp 2,5 lần, đạt 250 ha năm 2012. Sản lượng gỗ tròn khai thác đạt 600 m3, tăng 30% so với năm 2007.

3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Tỷ trọng khu vực nông nghiệp giảm từ 8,6% năm 2007 xuống còn 6,38% năm 2012, trong khi khu vực công nghiệp và dịch vụ chiếm gần 94% tổng cơ cấu kinh tế. Lao động trong ngành lâm nghiệp giảm, chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng lao động thành phố.

4. Quản lý và tổ chức thực hiện quy hoạch: Hệ thống quản lý nhà nước về lâm nghiệp còn yếu, cán bộ chuyên trách cấp xã thiếu hụt, công tác phối hợp giữa các cơ quan chưa đồng bộ. Việc quy hoạch 3 loại rừng chưa sát với thực tế, dẫn đến sử dụng đất lâm nghiệp chưa hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy sự phát triển tích cực về diện tích và giá trị sản xuất lâm nghiệp, tuy nhiên vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong quản lý và quy hoạch. Việc tăng tỷ lệ che phủ rừng và diện tích trồng rừng tập trung phản ánh hiệu quả của các chương trình trồng rừng và bảo vệ rừng. Tuy nhiên, sự giảm tỷ trọng lao động trong ngành lâm nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho thấy ngành này đang chịu áp lực cạnh tranh từ các ngành khác.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc quy hoạch lâm nghiệp cần được thực hiện đồng bộ, sát thực tế địa phương và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý. Việc áp dụng các phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế như NPV, IRR, BCR giúp xác định các mô hình trồng rừng có hiệu quả cao, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bảng tổng hợp diện tích và giá trị sản xuất lâm nghiệp, bản đồ phân bố 3 loại rừng và bản đồ quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp đến năm 2020 để minh họa rõ nét hơn các kết quả nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và nâng cao năng lực cán bộ lâm nghiệp: Đào tạo, bổ sung cán bộ chuyên trách tại các cấp xã, phường nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Thời gian thực hiện trong 2-3 năm, chủ thể là UBND thành phố phối hợp với Sở NN&PTNT.

2. Cập nhật và hoàn thiện quy hoạch 3 loại rừng sát thực tế: Rà soát, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất lâm nghiệp theo hướng phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Thời gian thực hiện trong giai đoạn 2023-2025, chủ thể là Ban quản lý rừng phòng hộ và các cơ quan liên quan.

3. Phát triển mô hình trồng rừng kinh tế hiệu quả: Áp dụng các mô hình trồng rừng có chỉ số NPV, IRR, BCR cao, ưu tiên các loài cây bản địa phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai. Thời gian triển khai liên tục trong giai đoạn 2023-2028, chủ thể là các hộ gia đình, doanh nghiệp lâm nghiệp.

4. Xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá thường xuyên: Thiết lập hệ thống theo dõi biến động rừng và đất lâm nghiệp, đánh giá hiệu quả các chương trình phát triển lâm nghiệp để kịp thời điều chỉnh chính sách. Thời gian thực hiện liên tục, chủ thể là Hạt Kiểm lâm và Phòng Tài nguyên Môi trường.

5. Khuyến khích phát triển lâm nghiệp xã hội và liên kết thị trường: Hỗ trợ các cộng đồng dân cư, hộ gia đình tham gia phát triển lâm nghiệp xã hội, đồng thời xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm lâm sản để mở rộng thị trường tiêu thụ. Thời gian thực hiện trong 5 năm tới, chủ thể là UBND thành phố và các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp và tài nguyên môi trường: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để xây dựng, điều chỉnh chính sách, quy hoạch phát triển lâm nghiệp phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực lâm nghiệp: Áp dụng các phương pháp nghiên cứu, mô hình đánh giá hiệu quả kinh tế và quy hoạch lâm nghiệp trong giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.

3. Doanh nghiệp và hộ gia đình hoạt động trong lĩnh vực lâm nghiệp: Tham khảo các mô hình trồng rừng hiệu quả, các giải pháp phát triển bền vững để nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư địa phương: Sử dụng luận văn để hiểu rõ hơn về tình hình tài nguyên rừng, tham gia quản lý, bảo vệ và phát triển rừng theo hướng bền vững, góp phần nâng cao đời sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao quy hoạch phát triển lâm nghiệp lại quan trọng đối với thành phố Lào Cai?
   Quy hoạch giúp sử dụng hiệu quả tài nguyên rừng, bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển kinh tế bền vững. Với vị trí địa lý đặc thù và áp lực phát triển đô thị, quy hoạch giúp cân đối giữa phát triển và bảo tồn.

2. Các phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế lâm nghiệp được sử dụng như thế nào?
   Luận văn sử dụng các chỉ số NPV, IRR, BCR để đánh giá hiệu quả đầu tư trồng rừng, giúp xác định mô hình kinh doanh rừng có lợi nhất về mặt tài chính và thời gian thu hồi vốn.

3. Những khó khăn chính trong quản lý đất lâm nghiệp hiện nay là gì?
   Thiếu cán bộ chuyên trách, quy hoạch chưa sát thực tế, khai thác trái phép, và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan quản lý là những thách thức lớn.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng đất lâm nghiệp?
   Cần cập nhật quy hoạch sát thực tế, áp dụng mô hình trồng rừng hiệu quả, tăng cường quản lý, đào tạo cán bộ và phát triển lâm nghiệp xã hội gắn với thị trường tiêu thụ.

5. Luận văn có đề xuất giải pháp gì cho phát triển lâm nghiệp bền vững?
   Đề xuất tăng cường quản lý, hoàn thiện quy hoạch, phát triển mô hình trồng rừng kinh tế, xây dựng hệ thống giám sát và khuyến khích phát triển lâm nghiệp xã hội.

Kết luận

• Thành phố Lào Cai có tiềm năng lớn về tài nguyên rừng với tỷ lệ che phủ rừng đạt 47% năm 2011 và diện tích đất lâm nghiệp trên 10.500 ha.
• Giá trị sản xuất lâm nghiệp tăng gấp hơn 2 lần trong giai đoạn 2007-2012, thể hiện sự phát triển tích cực của ngành.
• Quy hoạch phát triển lâm nghiệp hiện còn nhiều hạn chế, cần được cập nhật và điều chỉnh sát thực tế địa phương.
• Đề xuất các giải pháp quản lý, quy hoạch, phát triển mô hình trồng rừng hiệu quả và nâng cao năng lực cán bộ là cần thiết để phát triển bền vững.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quy hoạch và phát triển lâm nghiệp thành phố Lào Cai giai đoạn 2012-2020 và các giai đoạn tiếp theo.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý và đơn vị liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả và các bên liên quan nên tiếp cận toàn văn luận văn và các tài liệu liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Vấn đề nghiên cứu trên thế giới 1. Quy hoạch vùng lãnh thổ của một số nước trê thế giới 1. Quy hoạch vùng lãnh thổ ở Bungari trước đây a.

Mục đích của quy hoạch vùng lãnh thổ ở Bungari - Sử dụng hiệu quả nhất lãnh thổ của đất nước - Bố trí hợp lý các hoạt động của con người nhằm đảm bảo tái sản xuất mở rộng. - Xây dựng đồng bộ môi trường sống. - Quy hoạch lãnh thổ đất nước được phân thành các vùng: + Lãnh thổ là môi trường thiên nhiên phải bảo vệ. + Lãnh thổ thiên nhiên không có nông thôn, sự tác động của con người vào đây rất ít.

+ Lãnh thổ là môi trường thiên nhiên có mạng lưới nông thôn, có sự can thiệp vừa phải của con người, thuận lợi cho nghỉ mát. + Lãnh thổ là môi trường nông nghiệp không có mạng lưới nông thôn nhưng có sự tác động của con người. + Lãnh thổ là môi trường nông nghiệp có mạng lưới nông thôn và sự can thiệp vừa phải của con người, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. + Lãnh thổ là môi trường công nghiệp với sự can thiệp tích cực của con người.

Trên cơ sở quy hoạch vùng lãnh thổ cả nước, tiến hành quy hoạch lãnh thổ vùng và quy hoạch lãnh thổ địa phương. Trên cơ sở quy hoạch vùng lãnh thổ, bao gồm các vùng lớn, ranh giới bằng một tỉnh hoặc lớn hơn một tỉnh. Nhiệm vụ khảo sát quy hoạch lãnh thổ vùng, trong đó có quy hoạch vùng nông nghiệp là sự bố trí đúng đắn và hợp lý các hoạt động khác trên lãnh thổ n 5 vùng, sử dụng một cách có hiệu quả nhất là nguồn tài nguyên thiên nhiên, liên hiệp với các môi trường sống, hoàn thiện mạng lưới nông thôn. Nội dung của quy hoạch vùng Đồ án quy hoạch lãnh thổ địa phương là thể hiện quy hoạch chi tiết các liên hiệp nông - công nghiệp và liên hiệp công - nông nghiệp và giải quyết các vấn đề sau: - Cụ thể hóa và chuyên môn hóa sản xuất nông nghiệp.

- Phối hợp hợp lý sản xuất nông nghiệp và công nghiệp với mục đích liên kết dọc. - Xây dựng các mạng lưới công trình phục vụ lợi ích công cộng và sản xuất. - Tổ chức đúng đắn mạng lưới khu dân cư và phục vụ công cộng liên hợp trong phạm vi hệ thống nông thôn. - Bảo vệ môi trường thiên nhiên và tạo điều kiện tốt nhất cho nhân dân lao động ăn, ở, nghỉ ngơi [24].

Quy hoạch vùng ở Pháp Theo quan điểm chung của hệ thống các mô hình quy hoạch vùng M.Pierre Thénevin), một chuyên gia thống kê đã giới thiệu một số mô hình quy hoạch vùng được áp dụng thành công miền Tây Nam nước cộng hòa Coote d’ivoire. Trong mô hình quy hoạch vùng này, người ta đã nghiên cứu hàm mục tiêu cực đại giá trị tăng thêm xã hội với các ràng buộc trong nội vùng, có quan hệ với các vùng khác và với nước ngoài. Thực chất mô hình là một bài toán quy hoạch tuyến tính có cấu trúc: a. Các hoạt động sản xuất - Sản xuất nông nghiệp theo các phương thức trồng trọt gia đình và trồng trọt công nghiệp với các mức thâm canh cao độ, tham canh trung bình và cổ điển.

- Hoạt động khai thác rừng - Hoạt động đô thị: Chế biến gỗ, bột giấy, dịch vụ, thương mại… n 6 b. Nhân lực theo các dạng thuê thời vụ, các loại lao động nông nghiệp, lâm nghiệp. Cân đối xuất nhập, thu chi và các cân đối khác vào ràng buộc về diện tích đất, về nhân lực, về tiêu thụ lương thực. Quy hoạch vùng nhằm đạt mục đích khai thác lãnh thổ theo hướng tăng thêm giá trị sản phẩm của xã hội theo phương pháp mô hình hóa trong điều kiện thực tiễn của vùng, so sánh với vùng xung quanh và nước ngoài [24].

Quy hoạch vùng lãnh thổ của Thái Lan Công tác quy hoạch phát triển vùng được chú ý từ những năm 1970. Về hệ thống phân vị, quy hoạch tiến hành theo 3 cấp: Quốc gia, vùng, á vùng hay địa phương. Vùng (region) được coi như một á miền (subdivision) của đất nước. Đó là điều kiện cần thiết để phân chia quốc gia thành á miền theo các phương diện khác nhau như phân bố dân cư, khí hậu, địa hình… đồng thời vì lý do quản lý hay chính trị, đất nước được chia thành các miền như: Đơn vị hành chính, đơn vị bầu cử.

Quy mô diện tích của một vùng phụ thuộc vào kích thước, diện tích của đất nước. Thông thường vùng nằm trên một diện tích lớn hơn diện tích của một đơn vị hành chính lớn nhất. Quy hoạch phát triển vùng tiến hành ở cấp á miền được xây dựng theo hai cách: - Thứ nhất: Sự bổ sung của kế hoạch nhà nước được giao cho vùng, những mục tiêu và hoạt động được xác định theo cơ sở vùng, sau đó kế hoạch vùng được giải quyết trong kế hoạch quốc gia. - Thứ hai: Quy hoạch vùng được giải quyết căn cứ vào đặc điểm của vùng, các kế hoạch đóng góp vào việc xây dựng kế hoạch quốc gia.

Quy hoạch phải gắn liền với tổ chức hành chính và quản lý nhà nước, phải phối hợp với Chính phủ và chính quyền địa phương. Dự án phát triển của Hoàng gia Thái Lan đã xác định được vùng nông nghiệp chiếm một vị trí quan trọng về kinh tế xã hội và chính trị ở Thái Lan, n 7 tập trung xây dựng ở hai vùng là vùng trung tâm và vùng Đông Bắc. Quy hoạch vùng tuân theo học thuyết Mac - Lê Nin Quy hoạch vùng tuân theo học thuyết Mác - Lê Nin về phân bổ và phát triển lực lượng sản xuất theo lãnh thổ và sử dụng các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng. Các Mác và Ăng Ghen đã chỉ ra rằng: “Mức độ phát triển lực lượng sản xuất của một dân tộc thể hiện rõ nét hơn ở chỗ sự phân công lao động của dân tộc đó được phát triển đến mức nào”.

Lê Nin chỉ ra rằng: “Sự nghiên cứu tổng hợp tất cả các đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của mỗi vùng là nguyên tắc quan trọng để phân bổ lực lượng sản xuất”. Vì vậy nghiên cứu các đặc điểm đặc trưng cho sự phân bổ lực lượng sản xuất ở một vùng trong quá khứ và hiện tại để xác định khả năng tiềm tàng và tương lai phát triển của vùng đó. Dựa trên cơ sở học thuyết Mác và Ăng Ghen, V.I Lê Nin đã nghiên cứu các hướng cụ thể về kế hoạch hóa phát triển lực lượng sản xuất trong xã hội chủ nghĩa. Sự phân bố lực lượng sản xuất được xác định theo nguyên tắc sau: - Phân bố lực lượng sản xuất có kế hoạch trên toàn lãnh thổ của đất nước, tỉnh, huyện nhằm thu hút các nguồn tài nguyên thiên nhiên và nguồn lao động của tất cả các vùng vào tái sản xuất mở rộng.

- Kết hợp tốt lợi ích kinh tế của nhà nước và nhu cầu phát triển kinh tế của từng tỉnh, từng huyện. - Đưa các xí nghiệp công nghiệp đến gần nguồn nguyên liệu để hạn chế chi phí vận chuyển. - Kết hợp chặt chẽ các nghành kinh tế quốc dân ở từng vùng nhằm nâng cao năng xuất lao động và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên [24]. Quy hoạch lâm nghiệp Sự phát triển của quy hoạch lâm nghiệp gắn liền với sự phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa.

Do công nghiệp và giao thông vận tải phát triển nên khối lượng gỗ ngày càng tăng. Sản xuất gỗ đã tách khỏi nền kinh tế địa phương và bước vào thời đại kinh tế hàng hóa tư bản chủ nghĩa. Thực tế sản xuất lâm nghiệp đã không còn bó hẹp trong việc sản xuất gỗ đơn thuần mà cần phải có ngay những lý luận và biện pháp nhằm thu hoạch lợi nhuận lâu dài cho các chủ rừng. Chính hệ thống hoàn chỉnh về lý luận quy hoạch lâm nghiệp và điều chế rừng đã được hình thành trong hoàn cảnh như vậy.

Đầu thế kỷ 18, phạm vi quy hoạch lâm nghiệp mới chỉ giải quyết việc “khoanh khu chặt luân chuyển”, tức là đem trữ lượng hoặc diện tích tài nguyên rừng chia đều cho từng năm của chu kỳ khai thác và tiến hành khoanh khu chặt luân chuyển theo trữ lượng hoặc diện tích. Phương thức này phục vụ cho phương thức kinh doanh rừng chồi, chu kỳ khai thác ngắn [26]. Sau cách mạng công nghiệp, vào thế kỷ 19 phương thức kinh doanh rừng chồi được thay thế bằng phương thức kinh doanh rừng hạt với chu kỳ khai thác dài, và phương thức “khoanh khu chặt luân chuyển” nhường chỗ cho phương thức chia đều của Hartig. Hartig đã chia đều chu kỳ khai thác thành nhiều thời kỳ lợi dụng và trên cơ sở đó khống chế lượng chặt hàng năm.

Đến năm 1816 xuất hiện phương thức luân kỳ lợi dụng của H.Cotta chia chu kỳ khai thác thành 20 thời kỳ lợi dụng và cũng lấy đó để khống chế lượng chặt hàng năm. Sau đó phương pháp “bình quân thu hoạch” ra đời. Quan điểm của phương pháp này là giữ đến mức thu hoạch trong chu kỳ khai thác hiện tại, đồng thời vẫn đảm bảo thu hoạch được liên tục trong chu kỳ sau. Đến cuối thế kỷ 19 xuất hiện phương pháp “lâm phần kinh tế” của Judeich.

Ông cho rằng những lâm phần nào đảm bảo thu hoạch được nhiều tiền nhất sẽ đưa vào diện khai thác. Hai phương pháp “Bình quân thu hoạch” và “Lâm phần kinh tế” chính là tiền đề của hai phương pháp tổ chức kinh doanh và tổ chức rừng khác nhau. n 9 Phương pháp “Bình quân thu hoạch” sau này gọi là phương pháp cấp tuổi chịu ảnh hưởng của “lý luận rừng tiêu chuẩn”, có nghĩa là rừng phải có kết cấu tiêu chuẩn về tuổi cũng như về diện tích và trữ lượng, vị trí đưa các cấp tuổi cao vào diện tích khai thác. Hiện nay phương pháp kinh doanh rừng này được dùng phổ biến ở các nước có tài nguyên phong phú.

Phương pháp “Lâm phần kinh tế” và hiện là phương pháp “lâm phần” không căn cứ vào tuổi rừng mà dựa vào đặc điểm cụ thể mỗi lâm phần để tiến hành phân tích, xác định sản lượng và biện pháp kinh doanh, phương thức điều chế rừng. Cũng từ phương pháp này, còn phát triển phương pháp “Phương pháp kinh doanh lô” và “Phương pháp kiểm tra”[26]. Tại Châu âu, vào thập kỷ 30 và 40 thế kỷ xx, quy hoạch ngành giữ vai trò lấp chỗ trống của quy hoạch vùng được xây dựng vào đầu thế kỷ.V đã cho ra đời chuyên khảo đầu tiên về phân loại đất đai với tên gọi “phân loại đất đai cho quy hoạch sử dụng đất”.