ĐẶT VẤN ĐỀ An Giang là một tỉnh năng động của khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Trong quá trình phát triển kinh tế, An Giang phải đối đầu với nhiều thách thức và khó khăn. Một trong số đó, đặc biệt là sự ô nhiễm môi trường do chất thải từ những hoạt động sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt của người dân. Điều này đã tác động không nhỏ đến môi trường sống.
Ngoài ra, sức ép nhu cầu sử dụng năng lượng hóa thạch cho các hoạt động lại gia tăng không ngừng. Chính vì vậy, Việt Nam nói chung và An Giang nói riêng đều nỗ lực tiến hành quy hoạch và quản lý hợp lý nguồn năng lượng, đặc biệt là năng lượng có thể tái tạo để chủ động hơn trong các hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Với thế mạnh về nông nghiệp, An Giang có nguồn sinh khối dồi dào và đa dạng, đặc biệt là phế phẩm nông nghiệp như: trấu, sinh khối cây ngô, chất thải chăn nuôi,.Với tất cả các lý do trên, đề tài: “Nghiên cứu đề xuất quy hoạch năng lượng inh h c nh n i ng đến năm 2020 đã được tiến hành nghiên cứu. Đề tài là cầu nối giữa hai vấn đề, nhằm tận dụng nguồn chất thải một cách hiệu quả để chuyển đổi thành các dạng năng lượng thân thiện với môi trường.
Để đạt được mục tiêu đã đề ra, đề tài cần thực hiện đánh giá hiện trạng cung cấp các nguồn năng lượng sinh học cũng như nhu cầu sử dụng năng lượng ở tỉnh An Giang thông qua những số liệu điều tra. Trên cơ sở đó, thể hiện tiềm năng năng lượng sinh học ở An Giang trực quan hơn ằng công cụ GIS, lập bản đồ phân vùng tiềm năng năng lượng sinh học. Mục tiêu chung Mục tiêu của đề tài là đưa ra những đánh giá về tiềm năng cung cấp năng lượng sinh học và đề xuất những giải pháp, kế hoạch hành động nhằm định hướng khuyến khích khai thác, sản xuất và sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng sinh học. -2- Đề tài là một ước cụ thể hóa "Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025" theo quyết định số 1855/QĐ-TTg năm 2010, khuyến khích nghiên cứu và sử dụng năng lượng sinh học nhằm bảo vệ môi trường, hạn chế các tác động của biến đổi khí hậu đến Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và An Giang nói riêng.
Mục tiêu cụ thể Đưa ra kết quả có cơ sở khoa học về tiềm năng cung cấp năng lượng sinh học, nhu cầu sử dụng năng lượng của An Giang trong tương lai để các nhà ra quyết định lựa chọn phương án phát triển hợp lý. Đề xuất các biện pháp thực hiện quy hoạch và khai thác sử dụng thành công nguồn sinh khối trong tỉnh. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Đề tài chỉ giới hạn tập trung nghiên cứu và đề xuất quy hoạch nguồn năng lượng sinh học trên địa bàn tỉnh An Giang đến năm 2020, nội dung nghiên cứu bao gồm các vấn đề sau: Xây dựng phương pháp và dữ liệu tính toán tiềm năng nguồn năng lượng sinh học tại An Giang đến năm 2020 Lập bản đồ phân vùng tiềm năng nguồn sinh khối Xác định nhu cầu sử dụng năng lượng theo quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội Đề xuất quy hoạch khai thác và sử dụng năng lượng sinh học Đề xuất các giải pháp thực thi quy hoạch Đánh giá các lợi ích môi trường, kinh tế - ã hội khi thực hiện quy hoạch 4. Tính cấp thiết Tốc độ phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực Đồng Bằng sông Cửu Long nói chung, tỉnh An Giang nói riêng rất nhanh, một trong những thành phần quyết định cho sự phát triển đó là nguồn năng lượng.
Một thực trạng thường thấy là hầu hết các tỉnh, thành phố đều xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội định hướng cho tương lai, nhưng lại bỏ qua công tác xây dựng quy hoạch năng lượng để đảm bảo -3- nguồn năng lượng cung cấp cho các hoạt động trên địa bàn trong mọi thời điểm. Điều này đã gây ra sự quá tải về điện trong những giờ cao điểm, mùa khô; lượng cung nhỏ hơn lượng cầu dẫn tới hiện tượng giá ăng dầu ngày càng tăng; tạo áp lực lên quá trình khai thác nguồn năng lượng hóa thạch trong khi lại bỏ qua cơ hội khai thác những nguồn năng lượng khác ngoài hóa thạch. Việc khai thác và sử dụng quá mức nguồn năng lượng hóa thạch sẽ tác động xấu đến môi trường, làm phá vỡ cân bằng sinh thái, mất cảnh quan, góp phần lớn vào nguyên nhân dẫn đến hiện tượng biến đổi khí hậu. Theo hiệp hội bảo tồn tự nhiên quốc tế (IUCN), Đồng bằng sông Cửu Long là một trong những khu vực bị tác động bởi biến đổi khí hậu nhiều nhất.
Chính vì vậy, đề tài “Nghiên cứu đề xuất quy hoạch năng lượng sinh học tại Tỉnh An Giang đến năm 2020 được thực hiện để góp phần giải quyết những vấn đề trên. Ý nghĩ kho h c Góp phần vào nghiên cứu trong lĩnh vực sản xuất năng lượng tại Việt Nam nói chung và khu vực tỉnh An Giang nói riêng; giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường do chất thải nông nghiệp. Sử dụng các phương pháp để điều tra, xử lý số liệu một cách khoa học và có độ tin cậy. Trên cơ sở đó có thể đánh giá tiềm năng, dự báo khả năng cung cấp năng lượng sinh học đến năm 2020 tại tỉnh An Giang.
Đề tài đưa ra những luận chứng định hướng sử dụng năng lượng sinh học thay thế dần nguồn năng lượng hóa thạch là hợp lý về mặt kinh tế và môi trường. Ý nghĩ thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là tiền đề để phát triển tiến hành xây dựng quy hoạch năng lượng tái tạo trên địa bàn Tỉnh An Giang. Đề tài sẽ cung cấp phương pháp luận về quy hoạch năng lượng phù hợp với đặc thù của địa phương như An Giang. Đề tài cung cấp những thông tin cần thiết để hỗ trợ nhà quản lý của Tỉnh An Giang triển khai thực hiện thành công bản quy hoạch này vào thực tế.
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5. Phương pháp chuyên gi Đề tài sử dụng phương pháp tham khảo ý kiến đánh giá, tư vấn của các chuyên gia trong lĩnh vực môi trường, năng lượng, nông nghiệp và các nhà quản lý. Nội dung tham khảo chuyên gia bao gồm: hệ số phát thải phân của gia súc, phương thức sử dụng trấu tại địa phương, tình hình sản xuất biodiesel tại đồng bằng sông Cửu Long, hiệu suất sản xuất biodiesel từ mỡ cá, tình hình chăn nuôi… Kế hoạch phỏng vấn các chuyên gia: Tên chuyên gia Cơ quan công tác Nội dung phỏng vấn TS. Phạm Thị Mai Thảo ĐH Tài Nguyên và - Hiện trạng phương thức sử Môi Trường TP.HCM dụng trấu tại An Giang - Hiệu suất các công nghệ điện trấu Giảng viên Trại thực nghiệm - Hệ số phát thải của heo Nguyễn Thị Kim Loan chăn nuôi heo – ĐH Nông Lâm TP.HCM Thạc sĩ Phòng thí nghiệm - Hiệu suất sản xuất biodiesel Dương Thị Giáng Hương biodiesel tại ĐH Tự từ mỡ cá basa.
Nhóm nghiên cứu của Nhiên TP.HCM - Công nghệ sản xuất PGS. Nguyễn Thị biodiesel từ mỡ cá Phương Thoa - Tình hình sản xuất biodiesel tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long Ông Mai Hoàng Việt Chi cục trưởng Chi - Tình hình chăn nuôi gia súc cục thú y An Giang tại An Giang - Số liệu về đàn gia súc tại An Giang Ưu điểm của phương pháp: phương pháp chuyên gia có ưu điểm là kết quả tương đối chính xác và không phải mất quá nhiều thời gian. Kinh nghiệm của các chuyên -5- gia trong lĩnh vực nghiên cứu có thể giúp tác giả ác định các khó khăn sẽ xuất hiện trong quá trình thực hiện đề tài dễ dàng hơn. Phương pháp tổng quan tài liệu Kết quả sau khi thực hiện bằng phương pháp này là nội dung Chương 2 của đề tài.
Những yêu cầu của phương pháp: thông tin thu thập phải đặc trưng cho lĩnh vực nghiên cứu, có độ chính xác cao, có nguồn gốc rõ ràng, có tính cập nhật tốt. Tác giả cần lựa chọn, sắp xếp thông tin hợp lý, khoa học để phục vụ tốt nhất mục đích thể hiện sự hiểu biết của mình. Đồng thời, tác giả cần so sánh, nhận xét sự khác nhau hay tính mới trong các đề tài nghiên cứu trước đó. Những tài liệu cần tham khảo bao gồm: các nghiên cứu đã thực hiện trong và ngoài nước về quy hoạch năng lượng sinh học; công nghệ sản xuất điện trấu; kỹ thuật hầm ủ iogas; các văn ản pháp luật; các quy hoạch về chăn nuôi, thủy sản; các mô hình đã thực hiện trong và ngoài nước; cách thức sử dụng mô hình LandGEM, cách sử dụng phần mềm ArcGIS; số liệu thống kê diện tích trồng lúa, ngô, dân số qua các năm… Nguồn tham khảo có thể từ: giáo trình, sách, các bài báo khoa học, các công trình đã được nghiên cứu trước đó có liên quan đến vấn đề nghiên cứu, nguồn số liệu thống kê của các cơ quan quản lý… 5.
Phương pháp phỏng vấn Đối tượng được phỏng vấn là các hộ gia đình chăn nuôi, và các nhà ay át tại các huyện Chợ Mới, Thoại Sơn. Số hộ được phỏng vấn là 10. Nội dung phỏng vấn bao gồm sản lượng trấu thu được trên 1 tấn thóc, tình hình chăn nuôi tại các hộ chăn nuôi. Phương pháp này có ưu điểm: tiết kiệm thời gian, ít tốn chi phí.
Phương pháp chồng lắp bản đồ Công cụ hỗ trợ để thực hiện phương pháp này là các phần mềm GIS: Mapinfo và ArcGIS. Việc chồng lắp các bản đồ trong kỹ thuật GIS là một khả năng ưu việt của GIS trong việc phân tích các số liệu thuộc về không gian, để có thể xây dựng thành một bản đồ mới mang các đặc tính hoàn toàn khác với bản đồ trước đây. Dựa vào kỹ thuật chồng lấp các bản đồ mà ta có các phương pháp sau: phương pháp cộng -6- (sum), phương pháp nhân (multiply),phương pháp trừ (su stract), phương pháp chia (divide), phương pháp tính trung ình (average), phương pháp hàm số mũ (e ponent), phương pháp che (cover), phương pháp tổ hợp (crosstabulation). Phương pháp này được sử dụng để xây dựng bản đồ phân vùng năng lượng An Giang.
Dữ liệu đầu vào bao gồm: bản đồ nền hành chánh của tỉnh, thông tin về tiềm năng năng lượng sinh học tại An Giang trong tương lai. Các phương pháp khác Phương pháp cân ằng năng lượng, phương pháp Đánh giá vòng đời sản phẩm. Đây là những phương pháp thường được sử dụng trong các đề tài nghiên cứu về năng lượng.