CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE QUAN TRI TINH GON VA CƠ SỞ LÝ LUẬN ÁP DUNG QUAN TRI TINH GON TRONG DOANH NGHIEP 1. Tổng quan về tinh hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu quản trị tỉnh gọn trên thế giới Xuất phát từ lý luận về phân công lao động được viết trong cuốn sách: “An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations”, lược dich: “Của cai của các dan tộc” cua Adam Smith. Ly luận này đã giúp các nha sản xuất nâng cao hiệu quả lao động, tiết kiệm thời gian sản xuất bằng cách phân chia quá trình lao động sản xuất thành những thao tác cho từng người thực hiện.
Tác phẩm này đã trở thành bản tuyên ngôn cho sự ra đời môn khoa học về kinh tế, lao động, xã hội học kinh tế và đóng góp không nhỏ vào việc hoạch định chiên lược của nhiêu quôc gia trên thê giới. Kế tiếp năm 1799, Eli Whiney, người phát minh của Cotton Gin nhận hợp đồng sản xuất súng hỏa mai cho quân đội Hoa Kỳ đã hoàn thiện quy trình thiết kế để có thé thay thế nhau giữa các súng hỏa mai, cho phép quá trình được phân chia và tiêu chuân hóa. Người thứ 3 được biết đến là Frederick Winslow Taylor - một kỹ sư cơ khí người Mỹ. Ông được coi là người tiên phong của trào lưu Quản lý Khoa học với tác phẩm nổi tiếng nhất là: “Nguyên tắc quản lý khoa học (the Principles of Scientific Management)” được xuất bản năm 1911 với những chỉ tiết về cách loại bỏ những yếu tố không hiệu quả trong công nghiệp và ủng hộ mạnh mẽ tiêu chuẩn hóa công việc và phân công lao động để nâng cao hiệu quả.
Hery Ford đã tạo ra một chiến lược sản xuất toàn diện sử dụng dây chuyền lắp ráp đầu tiên trên thế giới tại tai Nhà máy Highland Park. Taichii Ohno cùng người sáng lập Toyota đã tạo ra Hệ thống sản xuất Toyota — một hệ thống được phát triển nhằm đảm bảo chất lượng tốt với công nghệ cao, chỉ phí hợp lý để tối ưu hóa công suất. Đây là những người đã góp công lớn trong việc xây dựng hệ thông sản xuât tinh gọn nhăm nâng cao hiệu quả sản xuât. Thuật ngữ “Lean Manufacturing” đã xuất hiện lần đầu tiên trong cuốn sách: “Cỗ máy thay đổi thé giới (The machine that change the World)” của Jim Womack, Daniel Roos và Dan Jones xuất bản năm 1990.
Năm 1996 Womack va Jones tiêp tục xuât bản cuôn sách “Lean Thinking” mô ta 5 nguyên tắc của Lean và đưa thuật ngữ này rộng hơn nữa đôi với cộng đông. Tất cả những tư duy trên đã xây dựng nên tảng hình thành dé tạo thành tư duy, phương thức quản trị mới — quản trị tinh gọn, giúp rút ngắn thời gian sản xuất, nâng cao tính hiệu quả của hệ thống bằng cách loại bỏ lãng phí từng công đoạn của chu trình sản xuất để đạt được chất lượng tốt nhất với chi phí thấp nhất, trong khi vẫn nâng cao được mức an toàn và tinh thần người lao động (Liker, 2004). Các nghiên cứu về quản trị tỉnh gọn trong nước Công cuộc Đổi mới năm 1986 đã đưa nền kinh tế Việt Nam hội nhập sau và rộng với kinh tế quốc tế. Chính sách mở và đã được rất nhiều các nhà đầu tư, các tập đoàn lớn trên thế giới đến tham gia các hoạt động sản xuất kinh doanh.
Nhiều công cụ quản tri tiên tiến như 5S, Kaizen, quản lý trực quan, TQM đã được ứng dụng rộng rãi. Cùng với đó lý thuyết về quản trị tinh gon cũng được nghiên cứu và phát triên. Tháng 12/2010 tác giả Nguyễn Thị Đức Nguyên và Bùi Nguyên Hùng đã có bài viết: “Áp dụng lean manufacturing tại Việt Nam thông qua một số tình huống” đăng trên tạp chí Phát triển và Hội nhập. Trên cơ sở lý thuyết Lean và phân tích tình huống tại 02 đơn vị 100% vốn nước ngoài ở Việt Nam đã ứng dụng Lean là Công ty Fujikura Việt Nam và Công ty Liksin cho thấy việc ứng dụng Lean hoàn toàn có thể phù hợp với các công ty Việt Nam.
Những bước cần thiết khi ứng dụng Lean Manufacturing vào Việt Nam gồm: (1) Xác định cơ hội => (2) Thiết kế giải pháp => (3) Thực hiện => (4) Hoàn chỉnh việc chuyên đổi, liên tục cải tiến. Tác giả khuyến nghị áp dụng công cụ “Value stream map” dé xây dựng so đồ dòng giá trị. Doanh nghiệp cần tiến hành lần lượt qua 16 bước để xem xét sơ đồ chuỗi giá trị hiện tại và 9 bước như lý thuyết để xây dựng sơ đồ chuỗi giá trị tương lai. Lean có thể áp dụng từng phần, nhờ tư vấn của chuyên viên, kỹ năng lập kế hoạch, sự cam kết của lãnh đạo, sự ủng hộ và thấu hiểu của nhân viên là những nhân tố quan trọng góp phần vào thành công của việc ứng dụng Lean.
Trong năm 2012-2013, Tiến sĩ Nguyễn Đăng Minh — Giảng viên Trường Đại học Kinh tế- Đại học Quốc Gia Hà Nội và nhóm nghiên cứu của mình đã thực hiện nghiên cứu: “Thực trạng áp dụng 5S tại các Doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội”. Nội dung đề tài đã phản ánh thực trạng áp dụng 5S tại các doanh nghiệp MSME thuộc cụm khu công nghiệp vừa và nhỏ Từ Liêm và khu công nghiệp Sài Đồng. Kết quả nghiên cứu cho thấy 5S đã được các doanh nghiệp quan tâm va thấy rõ được tam quan trọng trong việc giảm thiêu những lãng phí không đáng có nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Nhóm tác giả cũng đưa ra được giải pháp dé thực hiện và duy trì 5S trong doanh nghiệp cần phải thay đổi về chính sách, sự quyết tâm cao của người lãnh đạo va sự tư van của các chuyên gia.
Tuy nhiên, số lượng các MSME được tiếp cận với 5S còn rất hạn chế. Năm 2014, Tiến sĩ Nguyễn Đăng Minh đã thực hiện đề tài nghiên cứu: “Xây dựng mô hình quản trị tỉnh gọn nhằm nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp Việt Nam”. Dé tài nghiên cứu về lý thuyết quản trị tinh gọn, về tinh hình cụ thé của các doanh nhiệp Việt Nam khi áp dụng phương pháp quản tri tinh gọn phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp Việt Nam, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp, giúp các doanh nghiệp phát triển, đóng góp vào sự phát triển chung của doanh nghiệp trong nước. Năm 2015, Tiến sỹ Phan Chí Anh — Trung tâm nghiên cứu quan tri Kinh doanh (CBAS) trường Đại học Kinh Tế - Đại học quốc gia Hà Nội đã biên soạn cuốn sách chuyên khảo: “Quản tri tinh gọn — một số kinh nghiệm trên thế giới”.
Cuốn sách đã góp phan cụ thé hóa lý luận vào thực tiễn ứng dụng trên thế giới và là bài học cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc ứng dụng Lean. Ngày 10/4/2021 Tạp chí Công thương đã đăng kết quả nghiên cứu của Thạc sỹ Lại Quang Huy và Thạc sỹ Ngô Thị Mai trường Đại học Thương mại về: “Bài học kinh nghiệm và thực tiễn Quản trị nhân lực tinh gọn trong một sỐ doanh nghiệp Việt Nam”. Qua việc thực hiện đã khảo sát và đánh giá công tác áp dụng Quản tri tinh gọn trên 54 doanh nghiệp Việt Nam tại Hà Nội và một số tỉnh lận, nghiên cứu đưa ra đánh giá về thực trạng về triển khai công cụ Quản trị tỉnh gọn tại doanh nghiệp trong đó có 14,8% doanh nghiệp “Am hiểu và đang triển khai”, “85,25% hiểu biết một phần và đang dự kiến triển khai”. Tác giả đã đưa ra các bài học cho doanh nghiệp Việt Nam khi áp dụng Quản trị nhân lực tinh gọn gom 3 nội dung: e Thứ nhất, dé thực hiện quản tri nhân lực tinh gon, rất cần sự thay đôi về tư duy cua ban lãnh đạo và sự ủng hộ của họ bởi việc tinh gọn không thé triển khai một cách nhanh chóng và đem lại kết quả trong ngắn hạn.
Hoạt động này cần có sự cam kết triển khai dài hạn. e_ Thứ hai, cách thức triển khai quan trị nhân lực tinh gọn cần phải được trién khai theo từng phan. Ap dụng từ khâu nhỏ đến các khâu lớn hon, sau đó mới đến toàn bộ hoạt động quản tri nhân lực. Tuyệt đối không thực hiện một cách dàn trải.
e Thứ ba, tránh coi việc thực hiện 5S, Kaizen. Cần cho người lao động hiểu quản trị tỉnh gọn không chỉ đơn giản là tiết kiệm chi phí, mà còn giảm lãng phí không cần thiết, tăng hiệu quả làm việc, đem lại giá trị nhân viên, cho tổ chức, cho khách hàng và cho cả xã hội. Những nghiên cứu về lý luận và thực tiễn ứng dụng vào doanh nghiệp Việt Nam trên đã góp phần đưa doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận với các mô hình quản trị tiên tiến trên thế giới. Thông qua việc nghiên cứu ứng dụng Quản trị tỉnh gọn vào thực tiễn đã đúc rút kinh nghiệm, đưa ra mô hình Quản trị tỉnh gọn phù hợp với điều kiện thực tế ở nước ta, nâng cao hiệu quả của hoạt động quản tri.
Khoảng trống nghiên cứu: Tông quan các công trình nghiên cứu trên thê giới và trong nước chỉ ra răng nghiên cứu vê Quản tri tinh gọn không phải là điêu mới, tuy nhiên tác giả nhận thấy có một số khoảng trống sau đây: Thứ nhất, việc phát triển mô hình và ứng dụng Quản trị tỉnh gọn vào thực tiễn trên thế giới dựa trên nền tảng trình độ Quản lý, chuyên môn hóa trong sản xuất và trình độ nhân sự rất cao trong khi Việt Nam mới là quốc gia đang phát triển, có sự khác biệt rất lớn về trình độ và văn hóa. Vì vậy nếu áp nguyên mô hình của thế giới vào Việt Nam chưa chắc đã thành công. 10 Thứ hai, các nghiên cứu trong nước chủ yếu tập trung vào việc xây dựng mô hình và áp dụng ở tam vĩ mô trên toàn doanh nghiệp trong khi đó chưa có nhiều nghiên cứu ứng dụng cho bộ phận của doanh nghiệp, đặc biệt là nghiên cứu cho bộ phận bán hàng — một bộ phận đóng vai trò rất quan trọng trong thành công của doanh nghiệp. Từ đó tác giả thay răng có một khoảng trống cần nghiên cứu công tác quản trị của bộ phận bán hàng.
Đây chính là cơ sở dé tác giả lựa chọn thực hiện đề tài: “Quản trị tỉnh gọn công tác bán hàng của Văn phòng kinh doanh Nam Hà Nội - Tập đoàn Phan Vũ”. Nghiên cứu không có sự trùng lặp với các nghiên cứu trước đây. Cơ sở lý luận về quản trị tinh gọn 1. Khái niệm quản trị tỉnh gọn Quan trị tinh gon là tư duy quản tri tạo ra lợi nhuận hoặc giá tri gia tang cho doanh nghiệp bằng cách dùng trí tuệ của con người cắt giảm tối đa chỉ phí lãng phí.