Luận Văn Thạc Sĩ: Quản Lý Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp Tại Cục Thuế Tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại cục thuế tỉnh bắc kạn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kiều Chinh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Nga
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý thuế Thu nhập doanh nghiệp tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của đề tài

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn, nhằm phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế. Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, đóng vai trò quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô và đảm bảo công bằng xã hội. Tuy nhiên, việc quản lý thuế TNDN tại Bắc Kạn còn tồn tại nhiều bất cập, như tình trạng trốn thuế, gian lận thuế, và hiệu quả quản lý chưa cao. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNDN.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của luận văn thạc sĩ là hoàn thiện công tác quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn. Cụ thể, nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về thuế TNDN, phân tích thực trạng quản lý thuế TNDN giai đoạn 2017-2019, và đề xuất các giải pháp đến năm 2025. Nghiên cứu cũng hướng đến việc nâng cao hiệu quả quản lý thuế, đảm bảo nguồn thu ngân sách và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.

1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn, bao gồm các nghiệp vụ, quy trình và hệ thống văn bản liên quan. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn, với số liệu từ năm 2017 đến 2019. Nội dung nghiên cứu bao gồm các bước trong quy trình quản lý thuế như lập dự toán, thu thuế, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

II. Cơ sở lý luận về quản lý thuế TNDN

Chương này trình bày các khái niệm, đặc điểm và vai trò của thuế TNDN, cũng như cơ chế quản lý thuế tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn. Thuế TNDN là loại thuế trực thu, đánh vào thu nhập của doanh nghiệp sau khi trừ các chi phí hợp lý. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội và là nguồn thu chính của ngân sách nhà nước.

2.1. Khái niệm và đặc điểm của thuế TNDN

Thuế TNDN là loại thuế trực thu, đánh vào thu nhập của doanh nghiệp sau khi trừ các chi phí hợp lý. Đặc điểm của thuế TNDN bao gồm tính phức tạp, tính ổn định không cao, và vai trò quan trọng trong điều tiết kinh tế. Thuế TNDN cũng là công cụ để nhà nước thực hiện các chính sách kinh tế xã hội, thông qua các chế độ ưu đãi, miễn giảm thuế.

2.2. Cơ chế quản lý thuế TNDN

Cơ chế quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn bao gồm các bước như lập dự toán thu thuế, tổ chức thu thuế, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Cục Thuế cũng thực hiện các hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp để nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế.

III. Thực trạng quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn

Chương này phân tích thực trạng quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017-2019. Kết quả cho thấy, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác quản lý thuế, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như tình trạng trốn thuế, gian lận thuế, và hiệu quả quản lý chưa cao. Cụ thể, năm 2019 có 122 doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế, với số tiền nợ thuế lên đến 68 tỷ đồng.

3.1. Kết quả thu thuế TNDN

Kết quả thu thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn 2017-2019 cho thấy sự biến động đáng kể. Mặc dù tổng số thu thuế tăng qua các năm, nhưng tỷ lệ nợ thuế cũng tăng, đặc biệt là số tiền nợ khó thu hồi. Điều này phản ánh những khó khăn trong công tác quản lý thuế và sự thiếu hiệu quả trong việc kiểm tra, thanh tra thuế.

3.2. Những hạn chế trong quản lý thuế TNDN

Những hạn chế chính trong quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn bao gồm: thiếu chặt chẽ trong công tác kiểm tra, thanh tra thuế; tình trạng trốn thuế, gian lận thuế còn phổ biến; và việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế chưa hiệu quả. Những hạn chế này đã ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn thu ngân sách và môi trường kinh doanh trên địa bàn tỉnh.

IV. Giải pháp hoàn thiện quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn. Các giải pháp bao gồm tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp; nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra thuế; và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đề xuất một số kiến nghị với Bộ Tài chính và UBND tỉnh Bắc Kạn để hỗ trợ công tác quản lý thuế.

4.1. Giải pháp tăng cường quản lý thuế

Các giải pháp được đề xuất bao gồm: tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp nộp thuế; nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra thuế; và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế. Những giải pháp này nhằm nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp và cải thiện hiệu quả quản lý thuế.

4.2. Kiến nghị với các cơ quan quản lý

Nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị với Bộ Tài chính và UBND tỉnh Bắc Kạn để hỗ trợ công tác quản lý thuế TNDN. Các kiến nghị bao gồm: hoàn thiện hệ thống pháp luật thuế, tăng cường nguồn lực cho cơ quan thuế, và hỗ trợ đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý thuế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THUẾ TNDN 1. Cơ sở lý luận về quản lý thuế TNDN 1. Những vấn đề cơ bản về thuế TNDN 1. Khái niệm thuế TNDN Thuế TNDN có lịch sử hình thành từ rất sớm được thể hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau.

Ở Việt Nam, tiền thân của thuế TNDN là thuế lợi tức được áp dụng vào trước những năm 90 của thế kỷ XX và áp dụng cho các cơ sở kinh tế ngoài quốc doanh (các cơ sở kinh tế quốc doanh áp dụng chế độ trích nộp lợi nhuận). Từ năm 1990, Quốc hội ban hành luật thuế Lợi tức áp dụng thống nhất chung đối với tất cả các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế. Thuế lợi tức được thu dựa trên cơ sở lợi nhuận thu được trong quá trình SXKD của đối tượng nộp thuế. Theo Hoàng Văn Bằng (2009), “Thuế TNDN là loại thuế thu trên thu nhập của các cơ sở kinh doanh để động viên một phần thu nhập của doanh nghiệp vào ngân sách nhà nước”.

Theo Nguyễn Thị Thanh Hoài và cộng sự (2008), “Thuế TNDN là một loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của doanh nghiệp sau khi trừ đi các chi phí liên quan đến thu nhập của cơ sở SXKD, dịch vụ”. Theo Nguyễn Thị Bất và Vũ Duy Hào (2002): “Thuế TNDN là một loại thuế đánh vào thu nhập phát sinh của cơ sở SXKD trong một khoảng thời gian nhất định thường là một kỳ kinh doanh”. Dựa vào căn cứ và phương pháp tính thuế TNDN, thông tư số 156/2013/TT-BTC quy định: “Thuế TNDN là một loại thuế trực thu, thu trên kết quả hoạt động SXKD cuối cùng của doanh nghiệp. Đối tượng nộp thuế TNDN là tất cả các tổ chức SXKD hàng hóa, dịch vụ, có thu nhập đều phải nộp thuế TNDN” (Thông tư 156/2013/TT-BTC).

6 Như vậy, thuế TNDN là loại thuế trực thu, đối tượng chịu thuế và đối tượng nộp thuế đều là các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Căn cứ tính thuế TNDN được xác định là phần thu nhập còn lại sau khi đã trừ tất cả các loại chi phí hợp lý phát sinh trong kỳ kinh doanh của doanh nghiệp. Đặc điểm của thuế TNDN Thuế thu nhập doanh nghiệp luôn có sự biến động qua các giai đoạn để phù hợp sự phát triển của nền kinh tế, theo Nguyễn thị Liên và Nguyễn Văn Hiệu (2008), thuế TNDN có những đặc điểm sau: Thứ nhất, thuế TNDN có đối tượng đánh thuế là thu nhập: Trong hệ thống thuế ở các nước, có nhiều loại thuế khác nhau, có đối tượng tính thuế, đối tượng nộp thuế khác nhau. Đối với thuế TNDN, thuế được lấy từ thu nhập còn lại của doan nghiệp sau khi trừ các khoản chi phí phục vụ sản xuất kinh doanh để tập trung vào quỹ NSNN.

Như vậy, đối tượng đánh thuế của thuế TNDN là thu nhập của doanh nghiệp cũng như các cơ sở sản xuất kinh doanh sản xuất hàng hóa, dịch vụ. Thứ hai, thuế TNDN là loại thuế trực thu: Ngoài mục tiêu tạo nguồn thu cho NSNN, thuế TNDN còn có mục tiêu điều tiết kinh tế, điều hoà thu nhập xã hội nên thường gắn liền với chính sách kinh tế xã hội của Nhà nước. Bởi vậy, pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp ở các nước thường có những quy định về chế độ ưu đãi, miễn, giảm thuế để đảm bảo chức năng khuyến khích của thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc thực hiện việc áp dụng đánh thuế theo các sắc thuế khác nhau đối với những doanh nghiệp có quy mô khác nhau. Do vậy, thuế TNDN được đánh giá là loại thuế thực thu, căn cứ trên phần thu nhập thực tế của đối tượng nộp thuế.

Thứ ba, thuế TNDN là một loại thuế phức tạp, có tính ổn định không cao: Việc quản lý thuế, thu thuế TNDN tương đối khó khăn, chi phí quản lý thuế thường lớn hơn so với các thuế khác. Do ngoài việc xác định các khoản thu nhập chịu thuế còn phải xác định nguồn gốc thu nhập, địa điểm phát sinh 7 thu nhập, tính ổn định của thu nhập… Trong phần xác định thu nhập doanh nghiệp chịu thuế, phải xác định được các khoản chi phí khấu trừ hợp lý để tiến hành khấu trừ khi tính thuế nhằm bảo đảm mục tiêu công bằng và khuyến khích đối với doanh nghiệp tuân thủ nghiêm pháp luật thuế. Thứ tư, thuế TNDN là một khoản chuyển giao của doanh nghiệp (DN) nộp thuế cho Nhà nước mang tính bắt buộc phi hình sự. Tính bắt buộc phi hình sự là thuộc tính cơ bản vốn có của thuế nói chung và thuế TNDN nói riêng, nó phân biệt thuế TNDN với các hình thức huy động tài chính khác của NSNN.

Đặc điểm này xác định rõ nội dung kinh tế của thuế TNDN là những quan hệ tiền tệ được hình thành một cách khách quan và có ý nghĩa xã hội đặc biệt - Việc động viên mang tính bắt buộc của Nhà nước. Thứ năm, việc chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN được quy định trước bằng pháp luật: Đặc điểm này, một mặt thể hiện tính pháp lý cao của thuế TNDN, mặt khác phản ánh sự chuyển giao thu nhập này không mang tính tùy tiện mà dựa trên những cơ sở pháp luật nhất định và đã được xác định trước trong Luật thuế TNDN. Những tiêu thức thường được xác định trong Luật thuế TNDN là đối tượng chịu thuế, đối tượng nộp thuế, mức thuế phải nộp, thời hạn cụ thể và những chế tài mang tính cưỡng chế khác. Vai trò của thuế TNDN - Thuế TNDN là công cụ quan trọng để nhà nuớc thực hiện việc điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội.

Nhà nước sử dụng thuế TNDN làm công cụ điều tiết thu nhập của các chủ thể có thu nhập, đảm bảo yêu cầu đóng góp của các chủ thể kinh doanh vào NSNN được công bằng, hợp lý. Mặt khác, các DN thua lỗ trong SXKD vừa không phải đóng thuế TNDN, vừa có thể được chuyển lỗ sang các năm sau để có cơ hội phục hồi và giảm tình trạng phá sản DN (Nguyễn Thị Thanh Hoài và cộng sự, 2008). - Thuế TNDN là nguồn thu quan trọng của NSNN. Phạm vi áp dụng của thuế TNDN rất rộng, một khi nền kinh tế thị trường phát triển, tăng trưởng kinh tế được bảo đảm, hoạt động SXKD, dịch vụ ngày càng mang lại nhiều lợi nhuận 8 thì khả năng huy động nguồn tài chính cho NSNN thông qua thuế TNDN sẽ ngày càng dồi dào.

Mặt khác, so với các loại thuế khác, thuế TNDN dễ thu, ít tốn kém chi phí nên hiệu quả thu cũng cao hơn nhiều. Ở các nước đang phát triển, tiền thu được từ thuế TNDN nhiều hơn nhiều so với thuế thu nhập cá nhân. Còn ở các nước phát triển mặc dù thu từ thuế TNDN ít hơn so với thuế thu nhập cá nhân nhưng thuế TNDN giữ vai trò là loại thuế thu trước của thuế thu nhập cá nhân (Nguyễn thị Liên và Nguyễn Văn Hiệu, 2008). - Thuế TNDN là công cụ quan trọng để góp phần khuyến khích, thúc đẩy SXKD phát triển theo hướng kế hoạch, chiến lược, phát triển toàn diện của Nhà nước.

Nhà nước ưu đãi, khuyến khích đối với các chủ thể đầu tư, kinh doanh vào những ngành, lĩnh vực và những vùng, miền mà Nhà nước ưu tiên khuyến khích phát triển trong từng giai đoạn nhất định (Lê Văn Ái, 2009). Khái niệm, mục tiêu và nguyên tắc quản lý thuế TNDN 1. Khái niệm quản lý thuế TNDN tại Cục thuế tỉnh Quản lý thuế là một lĩnh vực quản lý chuyên ngành. Vì vậy, để tiếp cận khái niệm quản lý thuế, trước hết, cần tiếp cận khái niệm quản lý.

Theo từ điển điện tử Wikipedia thì "Quản lý (thuật ngữ tiếng Anh là Management, tiếng latin manum agere - điều khiển bằng tay) đặc trưng cho quá trình điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộ phận của một tổ chức, thường là tổ chức kinh tế, thông qua việc thành lập và thay đổi các nguồn tài nguyên (nhân lực, tài chính, vật tư, trí thực và giá trị vô hình)". Theo Hoàng Văn Hoan (2006): "Quản lý là xây dựng và duy trì một môi trường tốt giúp con người hoàn thành một cách hiệu quả mục tiêu đã định". Theo Nguyễn Thanh Hội (2005): "Quản lý là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý một cách liên tục, có tổ chức, liên kết các thành viên trong tổ chức hành động nhằm dạt tới mục tiêu với kết quả tốt nhất". Từ việc tổng hợp, phân tích các khái niệm quản lý, có thể khái quát về Quản lý Thuế TNDN như sau: Quản lý thuế TNDN có thể được hiểu là các hoạt 9 động của các chủ thể quản lý trong việc thực hiện các hoạt động về lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, phối hợp, kiểm soát và thực hiện các biện pháp cụ thể nhằm thực thi tốt nhất hệ thống chính sách thuế TNDN, đảm bảo cho các chính sách thuế được thực thi nghiêm chỉnh.

Như vậy, quản lý thuế TNDN tại Cục thuế tỉnh là các hoạt động quản lý được thực hiện bởi chủ thể quản lý là cơ quan thuế cấp tỉnh. Đối tượng chịu sự quản lý là các DN có các hoạt động kinh tế thuộc diện điều chỉnh của Luật Quản lý thuế và các Luật thuế trong phạm vi quản lý của Cục thuế tỉnh. Theo đó, cơ quan thuế cấp tỉnh sẽ tiến hành lập dự toán, tổ chức thực hiện, lãnh đạo và kiểm tra, giám sát đối với công tác thu, nộp thuế TNDN của các DN trên địa bàn thông qua các chi cục thuế cấp huyện, thị xã. Mục tiêu của quản lý thuế TNDN Quản lý thuế là quá trình tổ chức, quản lý và kiểm tra việc thực hiện những quy định trong Luật thuế nhằm huy động những khoản tiền thuế vào NSNN theo luật định.

Theo điều 1 Luật Quản lý thuế năm 2015 quy định “Việc quản lý các loại thuế, các khoản thu khác thuộc NSNN do cơ quan quản lý thuế quản lý thu theo quy định của pháp luật”. Quản lý thuế là một nội dung quan trọng trong quản lý tài chính Nhà nước nhằm đạt được những mục tiêu sau: Một là, tập trung, huy động đầy đủ, kịp thời số thu cho NSNN từ các nguồn, các đối tượng trên địa bàn được giao quản lý, trên cơ sở không ngừng nuôi dưỡng và phát triển nguồn thu (Nguyễn Thị Bất, Vũ Duy Hào, 2002). Hàng năm, thuế TNDN có số thu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số thuế nộp vào NSNN. Vì vậy, làm tốt công tác quản lý thuế TNDN sẽ có tác dụng lớn trong việc tập trung, huy động đầy đủ, kịp thời số thu cho NSNN.