phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về công tác quản lý tài chính đối với trƣờng trung cấp chuyên nghiệp Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý tài chính tại trƣờng Trung cấp Kinh Tế Hà Nội. Chƣơng 4: Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trƣờng Trung cấp Kinh tế Hà Nội 2 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI TRƢỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1.
Các công trình nghiên cứu về công tác quản lý tài chính có liên quan 1. Công trình nghiên cứu về quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập - Tạp chí tài chính 2016, số 646, tr.14 – 16 “Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng kinh phí tại cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp” của Tiến sỹ Nguyễn Đức Thọ. Tác giả đã chỉ ra do điều kiện tổ chức bộ máy các bộ, ngành, địa phƣơng có nhiều cơ quan hành chính sự nghiệp trực thuộc hoạt động chuyên môn trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội… từ đó dẫn đến một số bất cập trong công tác xét duyệt quyết toán hàng năm, công tác kiểm tra nội bộ về quản lý, sử dụng kinh phí tại các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp. Từ thực tế đó, bài viết đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác xét duyệt quyết toán và kiểm tra nội bộ về quản lý, sử dụng kinh phí tại các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp.
- Tạp chí Tài chính/ 2016, Số 646, tr.10 – 13 “Triển khai cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định mới” của PGS. Nguyễn Trƣờng Giang. Nghị định 16/2015/NĐ-CP là một chủ trƣơng đứng đắn của Chính phủ với xu hƣớng nâng cao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp. Vận dụng tốt chính sách sẽ giúp các đơn vị sự nghiệp có cơ hội phát triển, cung cấp dịch vụ công đảm bảo chất lƣợng và dần hƣớng tới tự đảm bảo nguồn thu.
Bài viết đã chỉ ra các điểm mới trong nghị định giúp các đơn vị dễ 3 z hình dung các loại hình đơn vị sự nghiệp công lập để vận dụng một cách hiệu quả. - Tạp chí Tài chính 2016, Số 646, tr. 23 – 25 “Cải cách cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập: Kinh nghiệm từ Trung Quốc” của ThS. Nguyễn Xuân Thắng.
Đơn vị sự nghiệp Trung Quốc có nhiều nét tƣơng đồng với các đơn vị tại Việt Nam trong quản lý thu chi. Tuy nhiên, ở Trung Quốc đã đi trƣớc về cơ chế tự chủ trong cơ chế tài chính, nhân sự, bộ máy… Điều này, đã đƣợc tác giả Nguyễn Xuân Thắng đề cập để từ đó vận dụng cho Việt Nam. Ngoài ra, tác giả cũng đã nêu các phƣơng thức giám sát giúp cho các đơn vị đi đúng hƣớng và hoạt động hiệu quả hơn. Các công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý tài chính của hệ thống các trường đại học, cao đẳng công lập, trung cấp chuyên nghiệp - Tạp chí tài chính số 2 (2/2014): “Tài chính đối với cơ sở giáo dục đại học công lập – Những vấn đề cần tháo gỡ” (Bùi Đức Nam, năm 2014, trang 18).
Giai đoạn 2010-2014 là giai đoạn nở rộ các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng công lập. Ngày càng nhiều trƣờng đƣợc thành lập đòi hỏi nhu cầu ngân sách càng lớn. Bài viết đã đề cập đến các nguồn thu chính tại các cơ sở giáo dục để đƣa ra cơ chế góp phần giảm tải nguồn từ NSNN và chủ động hơn trong nguồn tài chính. Muốn vậy, các cơ sở giáo dục phải mạnh dạn chuyển đổi mô hình nhằm nâng cao khả năng tự chủ, tự chịu trách nhiệm thoát ly dần sự phụ thuộc vào ngân sách.
Để làm đƣợc điều đó tác giả đã nêu các giải pháp để thực hiện điều này. - Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại trường đại học sư phạm Hà Nội 2” của Nguyễn Hoàng Ngọc năm 2016. Bài viết tập trung vào giải pháp tiết kiệm chi thƣờng xuyên tại đơn vị. Trong đó khả thi và hiệu quả nhất là áp dụng các hình thức khoán chi, xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ.
Bộ quy chế chi tiêu nội bộ nhƣ cuốn kim chỉ nang ngăn ngừa chi vƣợt 4 z định mức, chi không đúng mục đích… Tuy nhiên, các giải pháp tăng nguồn thu chƣa gắn với thực tế khi chƣa đề cập đến tác động của địa lý ảnh hƣởng đến công tác tuyển sinh tại đơn vị. - Luận văn thạc sỹ “Quản lý tài chính theo cơ chế tự chủ tại Trường đại học Hồng Đức” của Lê Đức Đạt năm 2016. Luận văn đã hệ thống hóa quản lý tài chính theo cơ chế tự chủ và làm rõ điểm khác biệt trong tự chủ, tự chịu trách nhiệm khi giảm thiểu sự phụ thuộc vào NSNN. Tuy nhiên, luận văn tập trung quá nhiều vào cơ chế tự chủ mà ít đề cập đến công tác quản lý tài chính.
Công tác quản lý tài chính có hiệu quả mới đảm bảo nội lực cho đơn vị tự chủ và ngƣợc lại nếu công tác quản lý tài chính kém hiệu quả thì đơn vị vẫn luôn phụ thuộc vào NSNN. - Tạp chí tài chính, kỳ 1 tháng 03/2016 “Để phát huy cơ chế tự chủ tài chính tại các trường đại học công lập” của Phạm Thị Vân Anh. Tác giả đi sâu vào tăng quy mô đào tạo để mở rộng nguồn thu mà không mạnh dạn đƣa ra các hƣớng đi mới cho cơ sở giáo dục nhƣ phát triển dịch vụ tƣ vấn đào tạo, liên kết đào tạo, đào tạo theo hợp đồng, phát triển NCKH. Trong khi các trƣờng đại học trên thế giới đang ngày một coi trọng nguồn thu từ chuyển giao khoa học công nghệ, phát triển dịch vụ đào tạo chứng chỉ ngắn hạn… để có nguồn bổ sung cho nhà trƣờng.
Đánh giá chung về các công trình đã nghiên cứu Các công trình nghiên cứu đều hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý tài chính và làm rõ vai trò của công tác quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục đào tạo. Các tác giả đã phân tích thực trạng tại các đơn vị, tuy nhiên mỗi nghiên cứu có những giải pháp khác nhau do tính chất của mỗi đơn vị khác nhau. Hiện nay các đơn vị sự nghiệp đƣợc phân loại theo mức độ tự chủ và một số tác giả đã nghiên cứu theo loại hình mà đơn vị đang áp dụng. Tóm lại, mỗi công trình có những giải 5 z pháp và hƣớng đi khác nhau nhƣng những công trình nghiên cứu tại trƣờng trung cấp vẫn còn ít mặc dù hiện nay các trƣờng trung cấp vẫn chứa đựng nhiều tồn tại trong công tác quản lý tài chính.
Qua các công trình nghiên cứu có thể nhận thấy rằng, công tác quản lý tài chính có vai trò quan trọng đối tất cả các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt trong lĩnh vực đào tạo. Lĩnh vực đào tạo là lĩnh vực đặc thù phải tuân thử chặt chẽ các quy định, chính sách của nhà nƣớc nhƣng phải chuyển mình trong công tác tài chính để hƣớng tới tự chủ hoàn toàn. Muốn vậy, cần phải nắm bắt rõ thực trạng tại đơn vị để phát huy những điểm mạnh, hạn chế điểm yếu tạo môi trƣờng lành mạnh tạo đà phát triển trong tƣơng lai. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính của trƣờng Trung cấp chuyên nghiệp 1.
Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quản lý tài chính 1. Khái niệm về tài chính và quản lý tài chính Khái niệm về tài chính Tài chính là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính bằng việc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng yêu cầu tích lũy và tiêu dùng của các chủ thể trong xã hội. Tài chính là biểu hiện của dịch chuyển của tiền tệ trong xã hội.tu Nó phản ánh tổng hợp các mối quan hệ kinh tế nảy sinh trong phân phối các nguồn tài chính thông qua việc tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng các nhu cầu khác nhau của các chủ thể trong xã hội. Tài chính tại các trƣờng trung cấp chuyên nghiệp phản ánh mối quan hệ của hoạt động thu chi bằng tiền trong đơn vị.
Nó là hoạt động chuyển hóa nguồn lực tài chính từ nguồn cấp ngân sách và các nguồn thu đƣợc để lại phân phối các khoản chi trong quá trình hoạt động nhằm phục vụ mục đích đào tạo của nhà trƣờng. 6 z Khái niệm quản lý tài chính Quản lý tài chính là việc sử dụng các công cụ quản lý tài chính nhằm phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một đơn vị, thông qua đó lập kế hoạch quản lý và sử dụng các nguồn tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị. Quản lý tài chính trong các trƣờng trung cấp chuyên nghiệp hƣớng vào quản lý các nguồn thu từ nguồn NSNN, nguồn học phí để lại, nguồn cung cấp dịch vụ… và các khoản thi từ các quỹ của đơn vị. Quản lý tài chính đòi hỏi các chủ thể quản lý phải am hiểu các chính sách về chế đệ và thực hiện một cách có hiệu quả để đạt đƣợc các mục tiêu đề ra.
Tuy nhiên, mục tiêu quản lý tài chính tại trƣờng trung cấp chuyên nghiệp không chỉ hƣớng tới lợi nhuận nhƣ doanh nghiệp mà phải đảm bảo tính hiệu quả, đảm bảo mục tiêu đào tạo của nhà nƣớc, sử dụng đúng mục tiêu của nguồn kinh phí nhà nƣớc cấp, đảm bảo chi hoạt động thƣờng xuyên của đơn vị. Chủ thể quản lý tài chính Trong hoạt động tài chính công chủ thể quản lý tài chính công là nhà nƣớc hoặc các cơ quan nhà nƣớc giao nhiệm vụ thực hiện các hoạt động tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ. Chủ thể trực tiếp quản lý tài chính là bộ máy tài chính trong hệ thống cơ quan nhà nƣớc. Tại các Trƣờng trung cấp chuyên nghiệp công lập thì chủ thể quản lý tài chính là bộ máy tài chính của cơ quan chủ quản nhƣ Sở Tài chính, phòng tài chính kế toán của sở chủ quản.
Chủ thể tài chính là bộ phận chuyên môn hƣớng dẫn đơn vị trong công tác quản lý tài chính và cũng là bộ phận chịu trách nhiệm kiểm tra, rà soát các hoạt động tài chính của đơn vị.