phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận về công tác quản lý tài chính tại doanh nghiệp Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý tài chính tại Công ty TNHH MTV Môi trƣờng Đô thị Hà Nội Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Công ty TNHH MTV Môi trƣờng Đô thị Hà Nội 3 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Những công trình nghiên cứu đã công bố có liên quan đến nội dung quản lý tài chính tại doanh nghiệp Trong số các doanh nghiệp nhà nƣớc, doanh nghiệp hoạt động công ích chiếm tỷ trong nhỏ nên số lƣợng các công trình nghiên cứu chƣa nhiều. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp này vừa đảm bảo lợi nhuận vừa đảm bảo các mục tiêu xã hội nên công tác quản lý tài chính bị chi phí bởi nhiều yếu tố hơn các doanh nghiệp thông thƣờng.
Qua quá trình nghiên cứu các tài liệu liên quan, tác giả xin tóm tắt một số tài liệu sau: Cuốn sách “Quản trị tài chính doanh nghiệp” của 2 tác giả PGS.TS Vũ Duy Hào và PGS.TS Đàm Văn Huệ đồng chủ biên đã cung cấp những kiến thức cơ bản về tài chính cho các nhà quản lý và giúp họ đƣa ra những quyết định đúng đắn, sáng suốt dựa trên những dữ kiện tài chính quan trọng. Cuốn sách trình bày những lý luận về tài chính, quản trị tài chính trong doanh nghiệp, ngoài ra còn đƣa ra các công cụ cần thiết giúp nhà quản lý điều hành hoạt động tài chính doanh nghiệp (Vũ Duy Hào & Đàm Văn Huệ, 2012). Đề tài nghiên cứu khoa học “Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ với việc tăng cường quản lý tài chính tại Tổng công ty Bưu chính - Viễn thông Việt Nam” của tác giả Ngô Trí Tuệ, 2004[7]. Tác giả đã làm rõ hệ thống kiểm soát nội bộ là một công cụ góp phần tăng cƣờng quản lý tài chính và đi sâu vào thực tế tại Tổng công ty Bƣu chính – Viễn thông Việt Nam để đƣa ra các giải pháp đặc thù cho đơn vị.
Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Công ty Truyền tải điện 4” của tác giả Dƣơng Thị Mỹ Lâm, năm 2007 [6] đã thiết lập 4 z mô hình quản lý tài chính trong lĩnh vực dịch vụ tại DNNN để từ đó áp dụng tại đơn vị thực hiện nghiên cứu. Luận án tiến sĩ “Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam” của tác giả Trần Thị Minh Hƣơng, năm 2008, Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội[17] đã trình bày khái quát những lý luận cơ bản về hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong hoạt động dịch vụ. Từ các chỉ tiêu phân tích để đánh giá những điểm mạnh điểm yếu trong công tác quản lý tài chính để đƣa ra các chính sách phù hợp với mô hình kinh doanh của đơn vị. Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính với việc tăng cường quản lý tài chính tại Tổng Công ty Viễn thông quân đội Viettel” của tác giả Nguyễn Thị Nga, năm 2008[15] tập trung phân tích thực trạng tình hình báo cáo tài chính tại Tổng Công ty Viễn thông quân đội Viettel.
Trên cơ sở đƣa ra các hạn chế, nguyên nhân của hạn chế, tác giả đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính tại Tổng Công ty. Có thể áp dụng trong phân tích báo cáo tài chính. Luận văn thạc sĩ Cải tiến hoạt động phân tích tài chính ở doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa trên địa bàn Hà Nội của tác giả Nguyễn Đức Trí, 2010[10] đã trình bày cơ sở lý luận về hoạt động phân tích tài chính. Nghiên cứu hoạt động tài chính ở các doanh nghiệp nhà nƣớc sau cổ phần hóa trên địa bàn Hà Nội thông qua phƣơng pháp phân tích ngang (phân tích biến động), phân tích dọc (phân tích cơ cấu, phân tích tỷ suất) để dánh giá hoạt động tài chính của đơn vị.
Các doanh nghiệp khác nhau sử dụng các chỉ tiêu phân tích và cách đánh giá khác nhau nên tác giả đã đi sâu vào phƣơng pháp phân tích và hoàn thiện các chỉ tiêu phân tích phù hợp với loại hình đơn vị. Luận án tiến sĩ “Cơ chế quản lý tài chính ở Tổng Công ty Cổ phần Sông Đà” của tác giả Dƣơng Kim Ngọc, năm 2015[5]. Luận án đã xây dựng 5 z khung lý thuyết nghiên cứu cơ chế quản lý tài chính của các tổng công ty nhà nƣớc ở Việt Nam. Từ việc phân tích, đánh giá cơ chế quản lý tài chính hiện hành tại Tổng Công ty Cổ phần Sông Đà, luận văn đã rút ra các kết luận điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân tồn tại để từ đó đề xuất những giải pháp tối ƣu nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính.
Đánh giá chung về các công trình đã nghiên cứu Từ các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến đề tài có thể thấy tầm quan trọng của quản lý tài chính đối với các doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nƣớc trong giai đoạn hiện nay. Những nghiên cứu này đi sâu vào thực trạng quản lý tài chính gắn với đặc thù của doanh nghiệp nhà nƣớc. Từ đó, đƣa ra những điểm tồn tại để có những giải pháp phù hợp. Những nghiên cứu gần đây về doanh nghiệp nhà nƣớc đi sâu về tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý tài chính.
Đây là vấn đề Chính phủ hiện đang rất quan tâm do đa số các đơn vị Nhà nƣớc có tâm lý e dè không muốn thoát ly khỏi nguồn ngân sách. Ngoài ra, các công trình còn đề cập đến các vƣớng mắc trong khâu thực hiện các quy định của Nhà nƣớc, trong công tác tổ chức thanh tra, giám sát tại các đơn vị để từ đó đƣa ra các giải pháp hoàn thiện. Từ đó, cần có giải pháp gắn hiệu quả công tác quản lý tài chính với trách nhiệm của nhà quản lý. Tóm lại, có nhiều công trình nghiên cứu về quản trị tài chính, hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ… Tuy nhiên các công trình nghiên cứu về quản lý tài chính tại doanh nghiệp nhà nƣớc vẫn còn mới mẻ.
Đặc biệt trong lĩnh vực môi trƣờng luôn đƣợc Đảng, Nhà nƣớc và ngƣời dân quan tâm nhƣng các công trình nghiên cứu về lĩnh vực này vẫn còn khá khiêm tốn. Vì vậy, luận văn này sẽ tiếp tục nghiên cứu những vấn đề về quản lý tài chính đặt trong bối cảnh cụ thể tại Công ty TNHH MTV Môi trƣờng Đô thị Hà Nội. Cơ sở lý luận về công tác quản lý tài chính tại doanh nghiệp 1. Các khái niệm cơ bản liên quan đến công tác quản lý tài chính tại doanh nghiệp Theo tác giả Nguyễn Thúy Anh, quản lý tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn và đƣa ra các quyết định tài chính, tổ chức và thực hiện các quyết định đó nhằm đạt đƣợc mục tiêu hoạt động tài chính của doanh nghiệp, mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, phát triển ổn định, không ngừng gia tăng giá trị của doanh nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trƣờng (Nguyễn Thúy Anh, 2015).
Theo hai tác giả PGS.TS Vũ Duy Hào và PGS.TS Đàm Văn Huệ, quản lý tài chính doanh nghiệp là các hoạt động nhằm bố trí các dòng tiền tệ trong doanh nghiệp nhằm đạt đƣợc mục tiêu của doanh nghiệp. Quản lý tài chính là việc kiểm soát, đánh giá hiệu quả của các dòng tiền: Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, luồng tiền từ hoạt động đầu tƣ, luồn tiền từ hoạt động tài chính. Theo tác giả GS.TS Ngô Thế Chi và PGS.TS Nguyễn Trọng Cơ, quản lý tài chính là một quá trình, từ phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp để đƣa ra quyết định tài chính phù hợp với môi trƣờng kinh doanh đáp ứng mục tiêu phát triển của doanh nghiệp. Nói cách khác, quản lý tài chính là việc quản lý và sử dụng hiệu quả vốn để có đƣợc lợi nhuận cao và phát triển ổn định.
Kế thừa các khái niệm nêu trên, có thể đƣa ra khái niệm nhƣ sau, quản lý tài chính doanh nghiệp là việc sử dụng các thông tin phản ánh tình trạng tài chính của doanh nghiệp để phân tích điểm mạnh, điểm yếu trên cơ sở đó hoạch định đưa ra các kế hoạch quản lý và kinh doanh phù hợp, có hiệu quả đảm bảo cho hoạt động tài chính và hoạt động của doanh nghiệp phát triển ổn định. Mục tiêu và nguyên tắc công tác quản lý tài chính tại doanh nghiệp 1. Mục tiêu của công tác quản lý tài chính tại doanh nghiệp Quản lý tài chính luôn giữ vai trò then chốt trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Công tác quản lý có chặt chẽ, vân hành phù hợp với thực trạng của doanh nghiệp góp phần phòng ngừa và kịp thời phát hiện các rủi ro từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Đặc biệt trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế, trong điều kiện cạnh tranh đang diễn ra khốc liệt, quản lý tài chính càng trở lên quan trọng hơn bao giờ hết, là hoạt động có mối liên hệ chặt chẽ với mọi hoạt động khác của doanh nghiệp. Quản lý tài chính doanh nghiệp có những mục tiêu chủ yếu sau: Một là, huy động và đảm bảo đầy đủ, kịp thời các nguồn tài chính cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Hoạt động sản xuất kinh doanh muốn đạt hiểu quả thì nguồn lực tài chính cần phải đáp ứng đủ nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp. Khi nguồn lực tài chính không đáp ứng đầy đủ và kịp thời sẽ dẫn đến gián đoạn hoạt động sản xuất.
Điều này dẫn đến lãng phí nguồn lực hiện có và ảnh hƣởng đến kế hoạch triển khai hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần thiết phải lựa chọn phƣơng thức huy động nguồn tài chính phù hợp để đáp ứng kịp thời các nhu cầu tài chính. Hai là, tổ chức sử dụng nguồn vốn kinh doanh tiết kiệm và hiệu quả. Việc sử dụng nguồn vốn luôn gắn liền với chi phí cơ hội, chi phí lãi vay… Sử dụng nguồn lực không hợp lý, tận dụng quá nhiều vốn vay mà không hiệu quả sẽ ảnh hƣởng trực tiếp đến lợi nhuận.