Luận Văn Thạc Sĩ: Giải Pháp Quản Lý Kinh Tế Và Môi Trường Hiệu Quả Tại Tỉnh Nghệ An

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế nghiên cứu ứng dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường tại tỉnh Nghệ An, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Công Dũng
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Quốc Đạt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG BẰNG CÔNG CỤ KINH TẾ
• 1.1. Tổng quan tài liệu
• 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế
• 1.3. Thực tiễn áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường
• 1.4. Kinh nghiệm của các nước phát triển và đang phát triển
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp tiếp cận
• 2.2. Phương pháp cụ thể
• 2.3. Phương pháp thống kê - so sánh
• 2.4. Phương pháp logic - lịch sử
• 2.5. Phương pháp phân tích - tổng hợp
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG VIỆC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Tổng quan về tỉnh Nghệ An
• 3.2. Dân cư và sức ép từ việc gia tăng, phân bố dân số
• 3.3. Tình hình phát triển kinh tế tỉnh Nghệ An
• 3.4. Hiện trạng môi trường tỉnh Nghệ An
• 3.5. Môi trường không khí
• 3.6. Tình hình áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 3.7. Quỹ bảo vệ môi trường tỉnh Nghệ An
• 3.8. Đánh giá việc áp dụng các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 3.9. Hạn chế và nguyên nhân. Vai trò của Sở Tài nguyên và Môi trường, cơ quan Thuế trong việc áp dụng công cụ kinh tế để quản lý môi trường
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
• 4.1. Định hướng quản lý môi trường của tỉnh Nghệ An giai đoạn năm 2016-2020
• 4.2. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 4.3. Giải pháp về thể chế chính sách
• 4.4. Giải pháp giáo dục và truyền thông
• 4.5. Một số giải pháp khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế và môi trường

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc quản lý kinh tế và môi trường bằng công cụ kinh tế tại Nghệ An. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường. Quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế là phương pháp tiếp cận dựa trên nguyên tắc thị trường, giúp cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Nghệ An, với vai trò là trung tâm kinh tế vùng Bắc Trung Bộ, đang đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường, đặc biệt từ các hoạt động công nghiệp và khai thác khoáng sản.

1.1. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận văn thạc sĩ là đưa ra các giải pháp hoàn thiện quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế tại Nghệ An. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng áp dụng các công cụ kinh tế, và đề xuất giải pháp cụ thể. Đối tượng nghiên cứu là việc áp dụng các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường, với phạm vi tập trung tại Nghệ An từ năm 2010 đến nay.

II. Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế

Quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế dựa trên nguyên tắc thị trường, giúp điều hòa xung đột giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Các công cụ kinh tế như thuế tài nguyên, phí môi trường, và ký quỹ phục hồi môi trường được sử dụng để khuyến khích các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Nghệ An đã áp dụng các công cụ này nhưng hiệu quả vẫn còn hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng.

2.1. Kinh nghiệm quốc tế và trong nước

Nghiên cứu đã tham khảo kinh nghiệm từ các nước phát triển và đang phát triển trong việc áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường. Các nước như Nhật Bản, Đức, và Hàn Quốc đã thành công trong việc sử dụng thuế và phí môi trường để kiểm soát ô nhiễm. Tại Việt Nam, các địa phương như Đà Nẵng cũng đã có những bước tiến trong quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần khắc phục.

III. Thực trạng áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường tại Nghệ An

Nghệ An đã áp dụng các công cụ kinh tế như thuế tài nguyên, phí môi trường, và ký quỹ phục hồi môi trường để quản lý môi trường. Tuy nhiên, hiệu quả của các công cụ này vẫn còn hạn chế do thiếu sự đồng bộ trong chính sách và thiếu nguồn lực thực thi. Ô nhiễm môi trường tại Nghệ An vẫn là vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt từ các hoạt động công nghiệp và khai thác khoáng sản.

3.1. Đánh giá hiệu quả và hạn chế

Việc áp dụng công cụ kinh tế tại Nghệ An đã mang lại một số kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các công cụ như thuế tài nguyên và phí môi trường chưa được áp dụng đồng bộ, dẫn đến hiệu quả quản lý môi trường chưa cao. Ngoài ra, sự thiếu hụt nguồn lực và nhận thức của doanh nghiệp cũng là những rào cản lớn.

IV. Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế

Để nâng cao hiệu quả quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế tại Nghệ An, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp cụ thể. Bao gồm hoàn thiện thể chế chính sách, tăng cường giáo dục và truyền thông, và áp dụng các công cụ kinh tế mới như thuế carbon. Các giải pháp này nhằm tạo ra một hệ thống quản lý môi trường bền vững, đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

4.1. Giải pháp thể chế và chính sách

Nghiên cứu đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế, bao gồm việc sửa đổi các quy định hiện hành và ban hành các chính sách mới. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp để đảm bảo hiệu quả thực thi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh chóng tại Việt Nam, đặc biệt từ sau năm 1986, các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ đã tạo ra áp lực lớn lên môi trường tự nhiên. Tỉnh Nghệ An, với vị trí trung tâm kinh tế - xã hội vùng Bắc Trung Bộ, cũng không tránh khỏi những hệ quả nghiêm trọng về suy thoái môi trường như ô nhiễm không khí, nước và đất. Theo số liệu thống kê, từ năm 2010 đến 2014, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt đô thị và nông thôn tại Nghệ An tăng lên đáng kể, đồng thời các hoạt động khai thác khoáng sản và công nghiệp cũng phát sinh lượng lớn chất thải độc hại. Mặc dù đã áp dụng các công cụ kinh tế như thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và ký quỹ phục hồi môi trường, hiệu quả quản lý môi trường vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường trên địa bàn tỉnh Nghệ An từ năm 2010 đến nay, nhằm đánh giá hiệu quả và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng các công cụ này. Mục tiêu nghiên cứu là hoàn thiện công tác quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế, góp phần cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách tại Nghệ An cũng như các địa phương có điều kiện tương tự, giúp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường thông qua các công cụ kinh tế phù hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế, trong đó có:

• Lý thuyết kinh tế môi trường: Nhấn mạnh mối quan hệ giữa hoạt động kinh tế và môi trường, đề xuất các công cụ kinh tế nhằm điều chỉnh hành vi của các tác nhân kinh tế theo hướng thân thiện với môi trường. Các nguyên tắc cơ bản như nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền" (PPP) và "người hưởng lợi phải trả tiền" (BPP) được áp dụng để thiết kế các công cụ kinh tế.

• Mô hình quản lý môi trường tích hợp: Kết hợp các công cụ pháp lý, kinh tế, kỹ thuật và giáo dục nhằm tạo ra hệ thống quản lý môi trường hiệu quả, đảm bảo tính hệ thống, tổng hợp và liên tục trong quản lý.

• Khái niệm công cụ kinh tế trong quản lý môi trường: Bao gồm thuế môi trường, phí và lệ phí môi trường, quỹ môi trường, ký quỹ môi trường, giấy phép xả thải và thị trường giấy phép, trợ cấp môi trường. Mỗi công cụ có ưu điểm và hạn chế riêng, được lựa chọn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và năng lực quản lý của địa phương.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: quản lý môi trường, công cụ kinh tế, thuế môi trường, phí bảo vệ môi trường, ký quỹ môi trường, quỹ môi trường, nguyên tắc PPP và BPP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế tại Nghệ An.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An, Chi cục Thống kê, Cục Thuế Nghệ An; các báo cáo, văn bản pháp luật liên quan; khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp và cơ quan quản lý môi trường địa phương.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả, so sánh số liệu qua các năm (2010-2014) về thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, khối lượng chất thải; phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong áp dụng công cụ kinh tế; phương pháp logic - lịch sử để đánh giá quá trình phát triển và thực thi chính sách.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát khoảng 50 doanh nghiệp và 10 cơ quan quản lý liên quan tại Nghệ An, lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có trọng số nhằm đảm bảo tính đại diện.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2016, bao gồm thu thập số liệu, phân tích, khảo sát thực địa và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường còn hạn chế: Tổng số tiền thuế tài nguyên thu được trên địa bàn Nghệ An trong giai đoạn 2011-2014 đạt khoảng 150 tỷ đồng, tăng trung bình 8% mỗi năm. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và phí chỉ đạt khoảng 65%, cho thấy còn nhiều trường hợp trốn thuế hoặc kê khai không chính xác.

2. Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt tăng nhanh, áp lực lên hệ thống xử lý: Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt đô thị tăng từ 45.000 tấn năm 2010 lên khoảng 60.000 tấn năm 2014, tương đương mức tăng 33%. Trong khi đó, khối lượng chất thải rắn nông thôn cũng tăng khoảng 25% trong cùng kỳ. Hệ thống thu gom và xử lý chưa đáp ứng kịp, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường cục bộ.

3. Ký quỹ phục hồi môi trường chưa phát huy hiệu quả tối đa: Số tiền ký quỹ phục hồi môi trường của các dự án khoáng sản giai đoạn 2010-2014 đạt khoảng 30 tỷ đồng, tuy nhiên việc kiểm soát và sử dụng nguồn quỹ này còn nhiều bất cập, chưa đảm bảo xử lý triệt để các tác động môi trường sau khai thác.

4. Vai trò của các cơ quan quản lý và chính sách còn nhiều hạn chế: Sở Tài nguyên và Môi trường, cơ quan Thuế và các đơn vị liên quan chưa phối hợp chặt chẽ trong việc thu thuế, phí và giám sát thực thi các công cụ kinh tế. Việc ban hành các văn bản hướng dẫn còn chậm, chưa sát với thực tế địa phương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ nhận thức và ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường của doanh nghiệp và người dân còn thấp, cùng với hệ thống pháp luật và chính sách chưa hoàn chỉnh, chồng chéo và thiếu đồng bộ. So sánh với các nghiên cứu tại các thành phố lớn như Hà Nội và Đà Nẵng, Nghệ An còn thiếu các công cụ kinh tế đa dạng và linh hoạt, cũng như năng lực quản lý và giám sát còn yếu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường qua các năm, bảng so sánh khối lượng chất thải rắn sinh hoạt đô thị và nông thôn, cũng như sơ đồ phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Những kết quả này cho thấy cần thiết phải hoàn thiện hệ thống công cụ kinh tế, tăng cường năng lực quản lý và nâng cao nhận thức cộng đồng để đạt hiệu quả quản lý môi trường bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách và pháp luật về công cụ kinh tế môi trường: Rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và ký quỹ phục hồi môi trường để đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và khả thi. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các cơ quan chức năng.

2. Tăng cường năng lực quản lý và giám sát thực thi công cụ kinh tế: Đào tạo chuyên môn cho cán bộ quản lý môi trường, nâng cấp hệ thống giám sát, kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ thuế, phí của doanh nghiệp. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu môi trường. Thời gian triển khai 2 năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Cục Thuế tỉnh thực hiện.

3. Đẩy mạnh truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng và doanh nghiệp: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, tập huấn về lợi ích và trách nhiệm trong bảo vệ môi trường, khuyến khích áp dụng công nghệ sạch và tiết kiệm tài nguyên. Thời gian liên tục, do các cơ quan quản lý phối hợp với các tổ chức xã hội.

4. Phát triển và đa dạng hóa các công cụ kinh tế mới: Nghiên cứu áp dụng thị trường giấy phép xả thải, nhãn sinh thái, trợ cấp môi trường phù hợp với điều kiện địa phương nhằm tạo động lực kinh tế cho doanh nghiệp bảo vệ môi trường. Thời gian nghiên cứu và thử nghiệm 3 năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và tài nguyên: Giúp hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý công cụ kinh tế, từ đó cải thiện chất lượng môi trường địa phương.

2. Doanh nghiệp hoạt động trong các ngành khai thác tài nguyên, công nghiệp và dịch vụ: Hiểu rõ các nghĩa vụ về thuế, phí môi trường, từ đó chủ động áp dụng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm và tuân thủ pháp luật.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý kinh tế, môi trường: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về vai trò của công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường, tham gia giám sát và thúc đẩy thực thi chính sách.

Câu hỏi thường gặp

1. Công cụ kinh tế trong quản lý môi trường là gì?
   Công cụ kinh tế là các biện pháp chính sách tác động đến chi phí và lợi ích của các tác nhân kinh tế nhằm điều chỉnh hành vi theo hướng bảo vệ môi trường, bao gồm thuế môi trường, phí bảo vệ môi trường, ký quỹ môi trường, v.v.

2. Tại sao Nghệ An cần áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường?
   Nghệ An đang chịu áp lực lớn từ phát triển kinh tế và ô nhiễm môi trường. Công cụ kinh tế giúp cân bằng lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường, thúc đẩy doanh nghiệp và người dân có trách nhiệm hơn trong bảo vệ môi trường.

3. Hiệu quả của các công cụ kinh tế hiện nay tại Nghệ An ra sao?
   Hiệu quả còn hạn chế do tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế, phí chưa cao, hệ thống giám sát còn yếu và nhận thức cộng đồng chưa đầy đủ, dẫn đến ô nhiễm môi trường vẫn diễn biến phức tạp.

4. Các giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả công cụ kinh tế?
   Hoàn thiện chính sách pháp luật, tăng cường năng lực quản lý, đẩy mạnh truyền thông giáo dục, phát triển các công cụ kinh tế mới như thị trường giấy phép xả thải và nhãn sinh thái.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn các công cụ kinh tế?
   Doanh nghiệp cần được hỗ trợ về kỹ thuật, đào tạo nâng cao nhận thức, đồng thời có chế tài xử phạt nghiêm minh và khuyến khích thông qua các chính sách ưu đãi, trợ cấp môi trường.

Kết luận

• Quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế là giải pháp quan trọng giúp tỉnh Nghệ An cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
• Thực trạng áp dụng các công cụ kinh tế tại Nghệ An còn nhiều hạn chế, đặc biệt về hiệu quả thu thuế, phí và quản lý ký quỹ môi trường.
• Luận văn đã đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản lý, truyền thông giáo dục và phát triển công cụ kinh tế mới phù hợp với điều kiện địa phương.
• Nghiên cứu có thể làm cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan trong việc nâng cao hiệu quả quản lý môi trường.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường bền vững cho Nghệ An và các thế hệ tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN TAI LIEU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE QUAN LY MOI TRUONG BANG CONG CU KINH TE 1. Tổng quan tài liệu Trong những năm qua, đã có nhiều công trình, bài viết về việc áp dụng các nhóm công cụ trong công tác bảo vệ môi trường nói chung và công cụ kinh tế nói riêng ở các góc độ, khía cạnh khác nhau. Thông qua các kênh thông tin như tra cứu trên mạng internet, tra cứu công báo và danh mục các tài liệu đã được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong một số các thư viện như: Thư viện của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội, thư viện tỉnh Nghệ An, Trung tâm lưu trữ tỉnh Nghệ An. tác giả đã khảo cứu được một số các văn bản Luật, văn bản pháp quy và các công trình nghiên cứu có liên quan như sau: 1.

Tài liệu lý luận công tác bảo vệ môi trường bằng công cụ kinh tế Nguyễn Thế Chinh “Giáo trình Kinh tế và quản lý môi trường ” (2003), NXB Thống kê, Giáo trình cung cấp những kiến thức cơ bản về kinh tế học môi trường, quản lý môi trường xem xét trên góc độ kinh tế. Để hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa kinh tế và môi trường, từ đó có một cách ứng xử hợp lý cho các nhà kinh tế và quản trị kinh doanh trong hoạt động thực tiễn đối với những vấn đề liên quan đến môi trường. Bên cạnh đó, giáo trình đã phân tích mối quan hệ giữa môi trường và phát triển; những vấn đề cơ bản về kinh tế học chất lượng môi trường; đánh giá tác động môi trường và phân tích kinh tế của những tác động môi trường; những van đề liên quan giữa khan hiểm tài nguyên, dân số, kinh tế và môi trường và những nội dung kiến thức cơ bản của quản lý môi trường phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam và xu hướng biên đôi môi trường toàn câu. Trần Thanh Lâm “Quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế” (2006), NXB Lao Động, cuốn sách đã hệ thống các công cụ kinh tế ứng dụng trong quản lý môi trường nhằm giúp các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý môi trường hoạch định chính sách và quản ly môi trường, cũng như những ai quan tâm về lĩnh vực này có cái nhìn tổng quan về một công cụ quản lý được đánh giá là mềm dẻo, dé lựa chọn và hiệu quả trong quản lý môi trường trên nền kinh tế thị trường.

Cuốn sách đã tập hợp, chọn lọc những vấn đề chủ yếu về lý luận và thực tiễn dé biên soạn, chỉ rõ ra những điều kiện dé các doanh nghiệp chủ động lập kế hoạch văn bản môi trường và tuân thủ pháp luật thông qua việc lồng ghép chi phí bảo vệ môi trường với chi phí sản xuất, kinh doanh va giá thành sản phẩm. Phan Như Thúc “Quản ly môi trường ” (2002), Giáo trình Đại học bach khoa Đà Nẵng, cuốn sách cung cấp những khái niệm cơ bản về môi trường và phát triển bền vững, trong đó chỉ rõ hệ thống quản lý môi trường là thiết yếu, không thé thiếu được dé tốchức có khả năng nhìn thay trước sự tiến triển thực thi môi trường sẽ diễn ra và bảo đảm sự tuân thủ các yêu cầu quốc gia và quốc tế về bảo vệ môi trường. Hệ thống quản lý môi trường thu được kết quả tốt khi mà công việc quản lý môi trường được tiến hành cùng với các ưu tiên hang đầu khác của tổ chức. Ngoài ra, cuốn sách cũng đã chỉ rõ những nguyên tắc chung của quản lý môi trường gồm: Kết hợp các mục tiêu quốc tế- quốc gia - vùng lãnh thổ và cộng đồng dân cư trong việc quản lý môi trường; Hướng tới sự phát triển bền vững; Quản lý môi trường xuất phát từ quan điểm tiếp cận hệ thống và cần được thực hiện băng nhiều biện pháp và công cụ tổng hợp đa dạng và thích hợp; Phòng ngừa tai biến, suy thoái môi trường cần được ưu tiên hơn việc phải xử lý hồi phục môi trường nếu dé xảy ra ô nhiễm; Người gây ô nhiễm phải trả tiền.

Lưu Đức Hải, Nguyễn Ngọc Sinh “Quản lý môi trường cho sự phát triển bên vững” (2001), Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội. Tài liệu giúp có một cái nhìn khái quát về lý thuyết phát triển bền vững, định lượng hóa sự phát triển bền vững, các nhóm mục tiêu của phát triển bền vững và định hướng phát triển bền vững ở Việt Nam. Tài liệu các công trình nghiên cứu thực tiễn công tác bảo vệ môi trường bằng công cụ kinh tế: “Đánh giá thực trạng và dé xuất các giải pháp tăng cường công tác bảo vệ môi trường ở Việt Nam ” (2015), Bài tham luận hội nghị môi trường toàn quốc lần thứ 4, bài viết đã đánh giá những việc đã làm được trong thời gian qua đối với công tác bảo vệ môi trường, đó là hệ thống chính sách, pháp luật có bước phát triển vượt bậc; Nguồn lực cho công tác bảo vệ môi trường đã được quan tâm hơn; các công cụ kinh tế bước đầu đã phát huy được vai trò điều phối lợi ích giữa kinh tế và môi trường. Tuy nhiên, bên cạnh đó tham luận cũng đã chỉ rõ đưa ra một số khuyết điểm tồn tại cần phải khắc phục trong thời gian tới.

Trước hết, về quan điểm và nhận thức, có lúc và có nơi, ngay cả ở những cơ quan trung ương, chúng ta chưa thực sự coi môi trường và bảo vệ môi trường phải gắn kết hữu cơ, không thể tách rời với phát triển kinh tế - xã hội; còn coi nhẹ, thậm chí bỏ qua lợi ích môi trường trong các hoạt động kinh tế; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; mặc dù đã có những bước tiến lớn nhưng vẫn còn những chồng chéo, chưa rõ ràng trong phân công, nhất là trong lĩnh vực bảo tồn đa dạng sinh học; về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, mặc dù đã có những bước tiến lớn nhưng vẫn còn những chồng chéo, chưa rõ ràng trong phân công, nhất là trong lĩnh vực bảo tồn đa dạng sinh học. Vẫn còn những quy định chưa thực sự phù hợp; nguồn lực và các điêu kiện đảm bảo cho công tác bảo vệ môi trường còn hạn chê. Nguyễn Ngọc Anh Đào “Luận án tiến sỹ pháp luật về sử dụng công cụ kinh tế trong bao vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay” (2013), Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, Luận án nêu Nghị quyết 24-NQ/TW khăng định “Chú trọng xây dựng và hoàn thiện pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và các lĩnh vực có liên quan như đầu tư, thuế, xử lý vi phạm hành chính, dân sự. theo hướng bồ sung, kết hợp khắc phục các chồng chéo, xung đột pháp luật nhằm tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho việc thực hiện các nhiệm vụ.

Hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, xung đột trong ứng phó với biến đổi khí hậu, khai thác, sử dụng tài nguyên va bảo vệ môi trường. Sửa đôi, bổ sung các chế tài hành chính, kinh tế, hình sự. về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, bảo đảm đủ sức răn đe. Đây mạnh thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật”.

Băng những nỗ lực của mình, Việt Nam đang dần dần hình thành một hệ thống chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường với sự ra đời của hàng loạt văn bản pháp luật quy định nhiều biện pháp bảo vệ môi trường như: biện pháp hành chính (đây là biện pháp áp dụng chủ yếu), biện pháp hình sự, biện pháp dân sự và bước đầu sử dụng một số công cụ kinh tế. Nguyễn Lệ Quyên “Luận văn thạc sỹ quản lý nhà nước về môi trường tại thành phố Da Nang” (2012), Trường Dai Học Đà Nẵng, luận văn đã phân tích với vị thé là một trong số các độ thị loại I của Việt Nam, là thành phố động lực của vùng kinh tế Miền Trung — Tây Nguyên, Da Nang đã có bước phát triển khá nhanh về KT-XH. Diện mạo thành phố đã khang trang, văn minh, sạch đẹp và đầy sức sống, thê hiện rõ bản chất của một thành phó trẻ năng động. Các đề án về xây dựng và phát triển môi trường đặc biệt là đề án “Xây dựng Da Nang — Thành phố môi trường” đã tạo nên những hướng phát triển sáng tạo của thành phố, với mục đích lớn nhất là phát trién KT-XH bên vững và phan dau đạt thành phố thân thiện môi trường, đảm bảo các yêu câu về chât lượng môi trường.

Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về môi trường của thành phố Đà Nẵng đã được hình thành và đi vào hoạt động có hiệu quả. Về cơ chế quản lý môi trường và tô chức bộ máy quản lý đã có những thay đổi rõ rệt, nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý môi trường. Công tác ñảo tạo nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ quản lý môi trường đã được chú trọng thông qua việc mở các lớp dao tạo, tập huấn các kỹ năng chuyên môn. Bên cạnh việc chỉ đạo sát sao thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, thành phố còn ban hành các văn bản dưới luật, ñặc biệt sự lồng ghép chương trình bảo vệ môi trường với chiến lược phát triển KT-XH.

Tuy nhiên công tác quản lý nhà nước về môi trường của Tp.Đà Nẵng vẫn còn một số hạn chế như tình trạng ban hành các văn bản dưới luật chưa kip thời, chưa sát với tình hình thực tiễn. Trần Thị Hòa “Luận văn thạc sỹ thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng công cụ kinh tế trong quan ly môi trường trên địa bàn thành pho Hà Nội” (2008), Dai học Kinh tế quốc dân Hà Nội, tài liệu nêu thành phố Hà Nội với vị thế là thủ đô của cả nước cũng không tránh được những hệ quả về suy thoái môi trường do các hoạt động sinh sống, hoạt động sản xuất công nghiép,.Do đó cần thiết phải tiến hành quan lý môi trường bằng các biện pháp kinh tế bởi các công cụ kinh tế tiếp cận môi trường linh hoạt, hiệu quả và kinh tế, nó cho phép các doanh nghiệp lựa chọn phương án tối ưu đáp ứng các yêu cầu về môi trường. Công cụ kinh tế trong quản lý môi trường được áp dụng trên địa ban thành phố Hà Nội bao gồm phí thu gom rác thải, phí bảo vệ môi trường đối với nước thải và phí xăng dầu, quỹ môi trường, đây là những công cụ kinh tế cơ bản được sử dụng.