Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Kinh Tế: Đảm Bảo Bình Đẳng Giới Trong Lao Động Và Việc Làm Tại Tỉnh Nghệ An

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế phân tích đảm bảo bình đẳng giới trong lao động việc làm tại tỉnh Nghệ An, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lê Thị Nguyệt
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Văn Dũng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Đảm bảo bình đẳng giới trong lao động tại Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM
• 1.1. Khái luận về bình đẳng giới trong lao động - việc làm
• 1.2. Khái niệm về bình đẳng giới
• 1.3. Khái niệm về lao động và việc làm
• 1.4. Vai trò của bình đẳng giới trong lao động - việc làm
• 1.5. Nội dung bình đẳng giới trong lao động - việc làm
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến bình đẳng giới trong lao động - việc làm
• 1.7. Quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước về bình đẳng giới
• 1.8. Kinh nghiệm đảm bảo bình đẳng giới trong lao động, việc làm ở một số nước trong khu vực
• 1.8.1. Kinh nghiệm của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO)
• 1.8.2. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 1.8.3. Kinh nghiệm của nước Na Uy
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM Ở TỈNH NGHỆ AN
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - chính trị - xã hội của tỉnh Nghệ An
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Vị trí địa lý
• 2.1.3. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 2.2. Thực trạng bình đẳng giới trong lao động, việc làm ở Nghệ An
• 2.2.1. Đặc điểm lao động nữ Nghệ An
• 2.2.2. Mức độ thất nghiệp của dân số lao động
• 2.3. Đánh giá kết quả đạt được về bảo đảm bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động và việc làm ở Nghệ An
• 2.3.1. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới nói chung và bảo đảm bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động và việc làm nói riêng
• 2.3.2. Sự tham gia của phụ nữ vào thị trường lao động
• 2.3.3. Kết quả giải quyết việc làm, thất nghiệp của lao động nữ ở Nghệ An
• 2.4. Những khó khăn và tồn tại
• 2.5. Những vấn đề đặt ra về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động, việc làm trên địa bàn tỉnh
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LAO ĐỘNG VÀ VIỆC LÀM Ở NGHỆ AN TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Bối cảnh mới ảnh hưởng đến bình đẳng giới trong lao động - việc làm ở Nghệ An
• 3.2. Các giải pháp đảm bảo bình đẳng giới trong lao động - việc làm ở Nghệ An trong thời gian tới
• 3.2.1. Các cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp
• 3.2.2. Các giải pháp cơ bản đảm bảo bình đẳng giới trong lao động, việc làm ở tỉnh Nghệ An trong thời gian tới
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý kinh tế và bình đẳng giới trong lao động

Quản lý kinh tế và bình đẳng giới là hai yếu tố quan trọng trong phát triển bền vững. Luận văn tập trung phân tích mối quan hệ giữa quản lý kinh tế và đảm bảo bình đẳng giới trong lao động tại Nghệ An. Bình đẳng giới không chỉ là vấn đề xã hội mà còn là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Luận văn nhấn mạnh vai trò của các chính sách kinh tế trong việc tạo cơ hội bình đẳng cho cả nam và nữ trong thị trường lao động.

1.1. Khái niệm và vai trò của bình đẳng giới

Bình đẳng giới được định nghĩa là sự công nhận và tạo điều kiện ngang nhau cho nam và nữ trong mọi lĩnh vực. Luận văn chỉ ra rằng bình đẳng giới không chỉ là quyền cơ bản của con người mà còn là yếu tố quan trọng trong phát triển kinh tế. Quản lý kinh tế hiệu quả cần lồng ghép các chính sách bình đẳng giới để tối ưu hóa nguồn nhân lực.

1.2. Chính sách giới và phát triển bền vững

Luận văn phân tích các chính sách giới được áp dụng tại Nghệ An, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện các chính sách này trong bối cảnh phát triển bền vững. Các chính sách này không chỉ đảm bảo quyền lợi lao động mà còn thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào thị trường lao động, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

II. Thực trạng bình đẳng giới trong lao động tại Nghệ An

Luận văn đánh giá thực trạng bình đẳng giới trong lao động tại Nghệ An, chỉ ra những thành tựu và hạn chế. Thị trường lao động tại Nghệ An vẫn còn tồn tại sự bất bình đẳng giới, đặc biệt là trong cơ hội việc làm và thu nhập. Luận văn cũng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến bình đẳng giới, bao gồm văn hóa, giáo dục và chính sách lao động.

2.1. Đặc điểm lao động nữ tại Nghệ An

Phụ nữ trong lao động tại Nghệ An chiếm tỷ lệ cao nhưng thường gặp nhiều rào cản trong tiếp cận việc làm và thăng tiến. Luận văn chỉ ra rằng lao động nữ thường tập trung trong các ngành nghề có thu nhập thấp và ít cơ hội phát triển.

2.2. Thách thức trong đảm bảo bình đẳng giới

Luận văn nhấn mạnh những thách thức trong việc đảm bảo bình đẳng giới tại Nghệ An, bao gồm sự thiếu hụt các chính sách hỗ trợ cụ thể và sự tồn tại của các định kiến giới. Chính sách lao động cần được điều chỉnh để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lao động nữ.

III. Giải pháp đảm bảo bình đẳng giới trong lao động

Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể để đảm bảo bình đẳng giới trong lao động tại Nghệ An. Các giải pháp bao gồm nâng cao trình độ đào tạo nghề, thực hiện các chính sách hỗ trợ lao động nữ, và tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào thị trường lao động. Phát triển bền vững cần được lồng ghép với các chính sách bình đẳng giới để đạt hiệu quả tối đa.

3.1. Nâng cao đào tạo nghề cho lao động nữ

Đào tạo nghề là yếu tố quan trọng giúp lao động nữ tiếp cận các cơ hội việc làm tốt hơn. Luận văn đề xuất tăng cường các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động tại Nghệ An.

3.2. Thực hiện chính sách hỗ trợ lao động nữ

Luận văn nhấn mạnh sự cần thiết của các chính sách hỗ trợ dành riêng cho lao động nữ, bao gồm hỗ trợ tài chính, đào tạo kỹ năng và tạo điều kiện làm việc linh hoạt. Các chính sách này sẽ góp phần giảm thiểu sự bất bình đẳng giới trong lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bình đẳng giới trong lao động và việc làm là một trong những vấn đề then chốt đối với sự phát triển bền vững và công bằng xã hội. Tại tỉnh Nghệ An, nơi có dân số hơn 3 triệu người và lực lượng lao động nữ chiếm trên 50%, vấn đề bình đẳng giới trong lao động việc làm càng trở nên cấp thiết. Giai đoạn nghiên cứu từ năm 2005 đến 2013 cho thấy, mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, bất bình đẳng giới vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức như chênh lệch thu nhập, cơ hội việc làm và đào tạo nghề giữa nam và nữ. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng bình đẳng giới trong lao động việc làm tại Nghệ An, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên, phân tích theo giới tính, trình độ chuyên môn, khu vực thành thị và nông thôn. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể, làm rõ các vấn đề bất bình đẳng giới, từ đó hỗ trợ hoạch định chính sách và thực thi các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới trong lao động việc làm, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững tại Nghệ An.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về bình đẳng giới trong lao động việc làm, bao gồm:

• Khái niệm bình đẳng giới: Theo Luật Bình đẳng giới Việt Nam (2013), bình đẳng giới là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực và thụ hưởng thành quả phát triển xã hội như nhau. Bình đẳng giới không chỉ là sự cân bằng số lượng mà còn là sự công nhận và đối xử công bằng dựa trên đặc điểm giới tính.

• Lý thuyết về lao động và việc làm: Lao động được hiểu là hoạt động tạo ra thu nhập hợp pháp, việc làm là các hoạt động lao động có ích, tạo thu nhập và không vi phạm pháp luật. Việc làm bao gồm làm công ăn lương, sản xuất kinh tế hộ gia đình và các hoạt động kinh tế phi chính thức.

• Mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến bình đẳng giới: Bao gồm quan niệm truyền thống về giới, trình độ giáo dục, đặc điểm sức khỏe và thiên chức làm mẹ của lao động nữ, điều kiện tự nhiên, vốn và công nghệ, cũng như chính sách kinh tế - xã hội và cơ chế pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thống kê từ các báo cáo của Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Nghệ An, Cục Thống kê tỉnh, các văn bản pháp luật liên quan và các tài liệu nghiên cứu trong giai đoạn 2005-2013.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên trên địa bàn tỉnh Nghệ An, phân theo giới tính, khu vực thành thị và nông thôn, trình độ chuyên môn kỹ thuật và loại hình công việc.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp phân tích định lượng, tổng hợp, so sánh số liệu theo giới tính và các nhóm đối tượng khác nhau nhằm đánh giá thực trạng, xác định nguyên nhân và đề xuất giải pháp. Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bảng biểu, biểu đồ thể hiện tỷ lệ lao động nữ, tỷ lệ thất nghiệp, thu nhập bình quân và các chỉ số liên quan.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2005-2013, đánh giá các chính sách và thực trạng trong khoảng thời gian này để làm cơ sở đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ lao động nữ chiếm trên 50% lực lượng lao động tỉnh Nghệ An: Năm 2013, tỷ trọng lao động nữ trong lực lượng lao động đạt khoảng 52%, thể hiện vai trò quan trọng của phụ nữ trong thị trường lao động địa phương.

2. Tỷ lệ thất nghiệp của lao động nữ cao hơn nam giới, đặc biệt ở nhóm tuổi dưới 30: Số liệu năm 2013 cho thấy 42,98% trong tổng số 42.094 người thất nghiệp là nữ, trong đó nhóm tuổi thanh niên nữ chiếm tới 46,13%. Tỷ lệ thất nghiệp nữ ở khu vực thành thị thấp hơn so với nam, nhưng ở nông thôn vẫn còn cao.

3. Chênh lệch về trình độ chuyên môn và thu nhập giữa nam và nữ: Chỉ có khoảng 13,98% lực lượng lao động được đào tạo chuyên môn kỹ thuật, trong đó lao động nữ có trình độ thấp hơn nam giới. Thu nhập bình quân của lao động nữ thấp hơn đáng kể so với lao động nam, đặc biệt ở khu vực nông thôn và các ngành nghề truyền thống.

4. Ảnh hưởng của các nhân tố xã hội và kinh tế: Quan niệm trọng nam khinh nữ, thiên chức làm mẹ, điều kiện sức khỏe và các rào cản về đào tạo nghề, tiếp cận thị trường lao động đã hạn chế cơ hội việc làm và thăng tiến của lao động nữ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các bất bình đẳng trên bắt nguồn từ các yếu tố truyền thống và cơ chế chính sách chưa thực sự hiệu quả trong việc thúc đẩy bình đẳng giới. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tại Nghệ An phản ánh xu hướng chung của các tỉnh có nền kinh tế nông nghiệp chiếm ưu thế, nơi mà lao động nữ thường bị giới hạn trong các công việc có thu nhập thấp và ít cơ hội phát triển. Biểu đồ phân bố lao động theo giới và trình độ chuyên môn cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa thành thị và nông thôn, cũng như giữa các nhóm tuổi. Việc thiếu các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm phù hợp cho lao động nữ, đặc biệt là phụ nữ trẻ và dân tộc thiểu số, làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp và thu nhập thấp. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép giới trong các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời cần có các biện pháp ưu tiên nhằm nâng cao trình độ và cải thiện điều kiện làm việc cho lao động nữ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng cơ cấu ngành nghề hợp lý, ưu tiên phát triển các ngành phù hợp với lao động nữ

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ lao động nữ tham gia các ngành công nghiệp, dịch vụ có thu nhập cao.
   • Thời gian: Triển khai trong 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

2. Nâng cao trình độ học vấn và tay nghề cho lao động nữ thông qua đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ lao động nữ có trình độ chuyên môn kỹ thuật từ 14% lên 25% trong vòng 3 năm.
   • Thời gian: 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Các cơ sở đào tạo nghề, Trung tâm dạy nghề tỉnh, phối hợp với các tổ chức xã hội.

3. Phát triển doanh nghiệp và tạo việc làm cho lao động nữ, đặc biệt trong khu vực kinh tế phi chính thức

   • Mục tiêu: Tăng số lượng doanh nghiệp do nữ làm chủ và tạo thêm 10.000 việc làm cho lao động nữ trong 5 năm.
   • Thời gian: 5 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, các tổ chức tín dụng.

4. Thực hiện nghiêm túc các chính sách bình đẳng giới và bảo vệ quyền lợi lao động nữ

   • Mục tiêu: Giảm thiểu các hành vi phân biệt đối xử, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách.
   • Thời gian: Liên tục.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Thanh tra lao động, các cơ quan chức năng.

5. Tăng cường công tác truyền thông, giáo dục về bình đẳng giới và vai trò của lao động nữ

   • Mục tiêu: Nâng cao nhận thức xã hội, giảm định kiến giới trong 3 năm.
   • Thời gian: 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ, các tổ chức đoàn thể, truyền thông địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về lao động và bình đẳng giới

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng để xây dựng chính sách phù hợp.
   • Use case: Hoạch định kế hoạch phát triển nguồn nhân lực và bình đẳng giới tại địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế xã hội và giới

   • Lợi ích: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn tại Nghệ An.
   • Use case: Phát triển các nghiên cứu sâu hơn về bình đẳng giới và lao động.

3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế hoạt động về bình đẳng giới và phát triển lao động

   • Lợi ích: Hiểu rõ bối cảnh địa phương, các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp thực tiễn.
   • Use case: Thiết kế chương trình hỗ trợ và can thiệp phù hợp với đặc điểm vùng miền.

4. Doanh nghiệp và nhà tuyển dụng tại Nghệ An

   • Lợi ích: Nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ trong việc đảm bảo bình đẳng giới tại nơi làm việc.
   • Use case: Xây dựng chính sách tuyển dụng, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nữ.

Câu hỏi thường gặp

1. Bình đẳng giới trong lao động việc làm có ý nghĩa gì đối với phát triển kinh tế xã hội?
   Bình đẳng giới giúp tận dụng tối đa nguồn nhân lực, nâng cao hiệu quả lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Ví dụ, khi phụ nữ được tiếp cận việc làm và đào tạo nghề, năng suất lao động tăng lên, góp phần giảm nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống.

2. Tại sao lao động nữ ở Nghệ An có tỷ lệ thất nghiệp cao hơn nam giới?
   Nguyên nhân chính là do hạn chế về trình độ chuyên môn, định kiến xã hội và thiên chức làm mẹ khiến phụ nữ khó tiếp cận việc làm ổn định. Số liệu năm 2013 cho thấy nhóm tuổi dưới 30 nữ thất nghiệp chiếm 46,13%, phản ánh khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm phù hợp.

3. Các chính sách hiện hành đã hỗ trợ lao động nữ như thế nào?
   Luật Bình đẳng giới, Bộ luật Lao động và các chính sách đào tạo nghề, bảo hiểm xã hội đã tạo hành lang pháp lý và hỗ trợ thiết thực cho lao động nữ, như nghỉ thai sản, làm việc linh hoạt và ưu đãi về thuế cho doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ.

4. Làm thế nào để nâng cao trình độ và kỹ năng cho lao động nữ?
   Cần tăng cường các chương trình đào tạo nghề, bồi dưỡng kỹ năng phù hợp với đặc điểm lao động nữ, đồng thời hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện học tập thuận lợi, đặc biệt ở khu vực nông thôn và dân tộc thiểu số.

5. Vai trò của các tổ chức xã hội trong thúc đẩy bình đẳng giới là gì?
   Các tổ chức như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong tuyên truyền, hỗ trợ đào tạo, giám sát thực hiện chính sách và bảo vệ quyền lợi lao động nữ, góp phần nâng cao nhận thức và thay đổi định kiến xã hội.

Kết luận

• Bình đẳng giới trong lao động việc làm là yếu tố then chốt góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Nghệ An.
• Thực trạng cho thấy lao động nữ chiếm tỷ trọng lớn nhưng còn nhiều bất bình đẳng về việc làm, thu nhập và đào tạo nghề.
• Các nhân tố ảnh hưởng bao gồm quan niệm truyền thống, trình độ chuyên môn, thiên chức làm mẹ và chính sách kinh tế - xã hội.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể như xây dựng cơ cấu ngành nghề hợp lý, nâng cao trình độ lao động nữ, phát triển doanh nghiệp nữ và tăng cường truyền thông.
• Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2024-2029, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện để điều chỉnh kịp thời.

Các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và doanh nghiệp tại Nghệ An cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp nhằm thúc đẩy bình đẳng giới trong lao động việc làm, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE BÌNH DANG GIỚI TRONG LAO ĐỘNG- VIỆC LÀM 1. Khái luận về bình đẳng giới trong lao động - việc làm 1. Khai niệm về bình dang giới “Bình đăng giới” là thuật ngữ mới trong xã hội hiện đại, về thực chất không ra khỏi nội dung của vấn đề bình đắng nam nữ, là mục tiêu và thước đo trình độ phát triển của xã hội. Bình đẳng giới theo quan niệm xã hội học là sự đối xử ngang quyền giữa hai giới nam và nữ, cũng như giữa các tầng lớp phụ nữ trong xã hội, có xét đến đặc điểm riêng của nữ giới, được điều chỉnh bởi các chính sách đối với phụ nữ một cách hợp lý.

Hay nói cách khác, bình đăng giới là sự thừa nhận, sự coi trọng ngang nhau đối với các đặc điểm giới tính và sự thiết lập các cơ hội ngang nhau đối với nữ và nam trong xã hội. Theo Điều 5 Khoản 3 Luật Bình dang giới, “Binh dang giới là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo diéu kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó ”. Bình đẳng giới thê hiện ở nhiều mặt: - Nữ và nam có điều kiện ngang nhau để phát huy hết khả năng và thực hiện các mong muốn của mình. - Nữ và nam có cơ hội ngang nhau để tham gia, đóng góp và thụ hưởng các nguồn lực của xã hội trong quá trình phát triển.

- Nữ và nam có quyền lợi ngang nhau trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Như vậy, bình dang giới không chỉ đơn giản là số lượng phụ nữ và nam giới, hay trẻ em trai và trẻ em gái tham gia trong tất cả các hoạt động là như nhau, cũng không có nghĩa là nam giới và phụ nữ giống nhau, mà là nam giới và phụ nữ được công nhận và hưởng các vị thế ngang nhau trong xã hội, đồng thời, sự tương đồng và khác biệt giữa nam va nữ được công nhận. Từ đó, nam và nữ có những điều kiện bình đăng dé phat huy day đủ các tiềm năng của họ, có cơ hội để tham gia, đóng góp và hưởng lợi bình dang từ công cuộc phát triển của quốc gia trong các lĩnh vực kinh tê, chính tri, văn hoá và xã hội. Bình dang giới vừa là van dé cơ bản về quyền con người vừa là yêu cầu về sự phát triển công bằng, hiệu quả và bền vững.

Bình đẳng giới có những đặc điểm: - Tính ngang quyền: Dé đạt được bình đăng giới, phụ nữ cần được tạo điều kiện và cơ hội ngang bằng nam giới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đây là các quy định bình dang mang tính tối thiêu, không thé thiếu dé đảm bảo về mặt pháp lý quyền bình đăng nam nữ. - Tính ưu đãi: Do đặc điểm sinh học và truyền giống của phụ nữ khác biệt so với nam giới, để đạt được bình đăng giới cần có sự đối xử ưu đãi, khuyến khích đặc biệt và hợp lý đối với phụ nữ. - Tính linh hoạt: Đối xử ưu đãi với phụ nữ cần được điều chỉnh linh hoạt trong từng hoàn cảnh lịch sử cụ thể, không mang tính bắt biến.

- Tính phân loại: Binh dang giới không chỉ được xem xét vị thé của phụ nữ và nam giới trong xã hội mà còn được xem xét giữa các tầng lớp phụ nữ thuộc các thành phần xã hội khác nhau trong các vùng lãnh thổ khác nhau, trong phạm vi quốc gia và trên thế giới. Dé đạt tới mục tiêu bình đẳng giới, một số nguyên tắc cần lưu ý: Nam, nữ bình đăng trong các lĩnh vực của đời sống, xã hội và gia đình; biện pháp thúc đây bình đăng giới không bị coi là phân biệt đối xử về giới; chính sách bảo vệ, hỗ trợ người mẹ không bị coi là phân biệt đối xử về giới; lồng ghép van đề bình đắng giới trong xây dựng và thực thi pháp luật; thực hiện bình đăng giới là trách nhiệm của cơ quan, tô chức, gia đình, cá nhân.2 Khái niệm về lao động, việc làm Lao động, việc làm là vấn đề mà mọi người lao động, mọi tổ chức xã hội, mọi quốc gia rất quan tâm. Đặc biệt đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, nơi mà tốc độ gia tăng dân số, nguồn lao động khá cao trong khi tốc độ tăng trưởng kinh tế, tạo mở việc làm bị hạn chế do kha năng cung về vốn, tư liệu sản xuất còn dưới mức thoả mãn của nhu cầu kết hợp với sức lao động. Đã có nhiều công trình nghiên cứu đưa ra khái niệm việc làm theo các chiêu cạnh khác nhau.

Lao động là những hoạt động mà con người thực hiện nhằm đáp ứng các nhu cầu cơ bản của cuộc sống trong môi trường xã hội. Trên một phương diện nào đó, thì lao động đồng nghĩa với việc làm. Tại Điều 13, Chương II (Việc làm) Bộ luật Lao động của nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam: "Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm”. Khái niệm này cũng được vận dụng trong các cuộc điều tra mẫu về thực trạng lao động và việc làm hàng năm của Việt Nam và được cụ thé hoá thành ba dạng hoạt động sau: - Lam các công việc dé nhận tiền công, tiền lương bằng tiền mặt hoặc bằng hiện vật cho công việc đó.

- Làm các công việc đề thu lợi nhuận cho bản thân, bao gồm: Sản xuất nông nghiệp trên đất do chính thành viên được quyền sử dụng: hoặc hoạt động kinh tế phi nông nghiệp do chính thành viên đó làm chủ toàn bộ hoặc một phần. - Làm công việc cho hộ gia đình mình nhưng không được trả thù lao dưới hình thức tiền lương, tiền công cho công việc đó. Bao gồm sản xuất nông nghiệp trên đất do chủ hộ hoặc một thành viên trong hộ có quyền sử dung; hoặc hoạt động kinh tế phi nông nghiệp do chủ hộ hoặc một thành viên trong hộ làm chủ hoặc quản lý. Theo khái niệm trên, một hoạt động được coi là việc làm cần thoả mãn hai điều kiện: Một là, hoạt động đó phải có ích và tạo ra thu nhập cho người lao động và cho các thành viên trong gia đình.

Điều này chi rõ tính hữu ích và nhấn mạnh tiêu thức tạo ra thu nhập của việc làm. Hai là, hoạt động đó không bị pháp luật cắm. Điều này chỉ rõ tính pháp lý của việc làm. Hoạt động có ích không giới hạn về phạm vi và ngành nghề và hoàn toàn phù hợp với sự phát triển của thị trường lao động ở Việt Nam trong quá trình phát triển nền kinh tế nhiều thành phan.

Người lao động hợp pháp ngày nay được đặt vào vị trí chủ thé, có quyền tự do tìm kiếm việc làm, hoặc tạo ra việc làm cho người khác trong khuôn khổ pháp luật, không còn bị phân biệt đối xử cho du làm việc trong hay ngoài khu vực Nhà nước. Điều đó đã khăng định tính chất pháp lý trong hoạt động của hàng triệu người lao động mà số đông là lao động nữ thuộc khu vực kinh tế ngoài Nhà nước và khu vực kinh tế phi chính thức vốn là những khu vực bị phân biệt đối xử nặng nề trong thời kỳ kế hoạch hoá tập trung. Hai tiêu thức này có quan hệ chặt chẽ với nhau, và là điều kiện cần và đủ của một hoạt động được thừa nhận là việc làm. Nếu một hoạt động chỉ tạo ra thu nhập nhưng vi phạm luật pháp như trộm cắp, buôn ban hêrônm, mại dâm.

không thể được công nhận là việc làm. Mặt khác, một hoạt động dù là hợp pháp, và có ích nhưng không tạo ra thu nhập cũng không được thừa nhân là việc làm-chắng hạn nội trợ hang ngày của phụ nữ cho chính gia đình mình như: di chợ, nấu cơm, rửa bát, đọn và lau nhà, giặt quần áo. Nhưng nếu người phụ nữ đó cũng thực hiện các công việc nội trợ tương tự cho gia đình người khác thì hoạt động của họ được thừa nhận là việc làm vì được trả tiền công. Những hạn chế của quan niệm việc làm như trên là ở chỗ: Trước hết, tính hợp pháp của một hoạt động được thừa nhận là việc làm tuỳ thuộc vào luật pháp và thể chế của mỗi quốc gia và cũng có thể thay đổi theo từng thời kỳ.

Có hoạt động được thừa nhận là việc làm ở nước này nhưng lại không được thừa nhận ở nước khác. Ví dụ: mại dâm của phụ nữ được thừa nhân là việc làm ở Thái Lan, Philippines vì được luật pháp bảo hộ và quản lý, được bộ y té và các cơ quan quản lý sức khoẻ của những nước này theo dõi, kiểm tra sức khoẻ định kỳ và cap giấy phép hành nghề. Hoạt động này có ich vì nó đáp ứng nhu cầu tình dục của Hai là, không phải mọi hoạt động có ích va cần thiết cho gia đình, cho xã hội đều tạo ra thu nhập mặc dù nó góp phan giảm chi tiêu cho gia đình thay vì thuê người làm công. Đặc biệt dưới góc độ giới, việc làm của lao động nữ có những sắc thái riêng.

Hoạt động nội trợ ai cũng thừa nhận là quan trọng, cần thiết và thay vì đi làm ngoài xã hội, phụ nữ có thể ở nhà đảm nhận công việc nội trợ va giảm các khoản chỉ tiêu cho gia đình dé các thành viên nam là chồng, con, anh, em. yên tâm đi làm ngoài xã hội kiếm tiền. Rõ ràng, trong trường hợp này nếu người phụ nữ đó đảm nhận một nghề nghiệp, một công việc ngoài xã hội sẽ được thừa nhận là việc làm vì tạo ra thu nhập. Trong khi đó làm việc nội trợ trong nhà có thể hơn 8 giờ/ngày và đều đặn giữa các ngày trong tuần, trong tháng lại không được thừa nhận là việc làm đã thể hiện rõ sự bất bình đăng trong đối xử với lao động nữ ngay trong bản thân khái niệm việc làm theo quan niệm đã trình bay.

Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO): Việc làm là những hoạt động lao động được trả công bằng tiền và bằng hiện vat. Trong luận văn này tác giả đồng tình với quan niệm việc làm là phạm trù dé chi trạng thái phù hợp giữa sức lao động và những điều kiện cần thiết (vốn, tư liệu sản xuất, công nghệ.) để sử dụng sức lao động đó.