Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm cho sinh viên ở trường cao đẳng thống kê

Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm cho sinh viên tại trường Cao đẳng Thống kê, phân tích hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Tuyết Hạnh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Sư phạm
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm cho sinh viên ở trường Cao đẳng Thống kê
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm

Chương này tập trung phân tích cơ sở lý luận về quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm cho sinh viên tại các trường cao đẳng. Các nghiên cứu về hướng nghiệp và tư vấn việc làm đã được thực hiện từ lâu trên thế giới, với sự phát triển mạnh mẽ trong thế kỷ XX. Các tác giả như Frank Parsons và Krupskaia đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích cá nhân. Ở Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Thị Minh Hòa và Phan Văn Kha cũng đã làm rõ vai trò của hướng nghiệp trong việc sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực. Quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm được xem là một phần không thể thiếu trong công tác giáo dục, giúp sinh viên định hướng nghề nghiệp và tăng cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

1.1. Tổng quan nghiên cứu về hướng nghiệp và tư vấn việc làm

Các nghiên cứu về hướng nghiệp và tư vấn việc làm đã được thực hiện từ đầu thế kỷ XX, với sự đóng góp của nhiều học giả quốc tế. Frank Parsons, người tiên phong trong lĩnh vực này, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp dựa trên năng lực và sở thích cá nhân. Ở Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Thị Minh Hòa và Phan Văn Kha đã làm rõ vai trò của hướng nghiệp trong việc sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực. Các nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, hướng nghiệp không chỉ giúp sinh viên lựa chọn nghề nghiệp phù hợp mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

1.2. Khái niệm và vai trò của hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm

Hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm được định nghĩa là quá trình hỗ trợ sinh viên trong việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và nhu cầu thị trường lao động. Vai trò của hướng nghiệp và tư vấn việc làm được thể hiện qua việc giúp sinh viên định hướng nghề nghiệp, tăng cơ hội việc làm và nâng cao chất lượng đào tạo. Các hoạt động này cũng góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và tăng sự hài lòng của sinh viên với nghề nghiệp đã chọn.

II. Thực trạng quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm tại Trường Cao đẳng Thống kê

Chương này phân tích thực trạng quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm tại Trường Cao đẳng Thống kê. Kết quả khảo sát cho thấy, mặc dù nhà trường đã có những nỗ lực trong việc tổ chức các hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Cụ thể, nhận thức của sinh viên và cán bộ quản lý về tầm quan trọng của các hoạt động này chưa cao. Các hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm chưa được tổ chức một cách hệ thống và chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của sinh viên. Bên cạnh đó, việc quản lý các hoạt động này cũng chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến hiệu quả chưa cao.

2.1. Thực trạng nhận thức về hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm

Kết quả khảo sát cho thấy, nhận thức của sinh viên và cán bộ quản lý về tầm quan trọng của hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm chưa cao. Nhiều sinh viên chưa hiểu rõ về các dịch vụ hướng nghiệp và tư vấn việc làm mà nhà trường cung cấp. Điều này dẫn đến việc các hoạt động này chưa được tham gia một cách tích cực và hiệu quả. Cán bộ quản lý cũng chưa thực sự quan tâm đến việc nâng cao chất lượng các hoạt động này, dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong quản lý và tổ chức.

2.2. Thực trạng tổ chức và quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm

Các hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm tại Trường Cao đẳng Thống kê chưa được tổ chức một cách hệ thống. Các chương trình hướng nghiệp thường mang tính hình thức và chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của sinh viên. Việc quản lý các hoạt động này cũng chưa được chú trọng, dẫn đến sự thiếu hiệu quả trong việc hỗ trợ sinh viên lựa chọn nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm. Cần có sự cải thiện trong việc xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động này để nâng cao hiệu quả.

III. Biện pháp quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm

Chương này đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm nhằm nâng cao hiệu quả tại Trường Cao đẳng Thống kê. Các biện pháp được đề xuất bao gồm: tăng cường nhận thức của sinh viên và cán bộ quản lý về tầm quan trọng của hướng nghiệp và tư vấn việc làm, xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động này một cách hệ thống, và thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp để tăng cơ hội việc làm cho sinh viên. Các biện pháp này được đánh giá là cần thiết và khả thi, có thể áp dụng để cải thiện hiệu quả quản lý hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm tại nhà trường.

3.1. Tăng cường nhận thức và xây dựng kế hoạch

Một trong những biện pháp quản lý quan trọng là tăng cường nhận thức của sinh viên và cán bộ quản lý về tầm quan trọng của hướng nghiệp và tư vấn việc làm. Cần tổ chức các buổi tuyên truyền, hội thảo để nâng cao nhận thức về các hoạt động này. Bên cạnh đó, việc xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động hướng nghiệp và tư vấn việc làm một cách hệ thống cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả. Kế hoạch cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của sinh viên và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong nhà trường.

3.2. Thiết lập mối quan hệ với doanh nghiệp

Thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp là một biện pháp quản lý hiệu quả để tăng cơ hội việc làm cho sinh viên. Nhà trường cần tổ chức các chương trình thực tập, hội thảo nghề nghiệp với sự tham gia của các doanh nghiệp. Điều này không chỉ giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận với thị trường lao động mà còn giúp nhà trường cập nhật nhu cầu của doanh nghiệp, từ đó điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP VÀ TƯ VẤN VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG 1. Tổng quan nghiên cứu về hướng nghiệp, tư vấn việc làm và quản lý hoạt động hướng nghiệp tư vấn việc làm trong các cơ sở giáo dục 1. Những nghiên cứu về hướng nghiệp, tư vấn việc làm cho người học Hướng nghiệp và tư vấn việc làm đã có lịch sử ra đời và phát triển với bề dày trên dưới 100 năm trên thế giới và đã trở thành lĩnh vực tác nghiệp chuyên môn và chính sách được tích hợp chặt chẽ trong các hệ thống giáo dục, đào tạo, lao động, việc làm, dịch vụ và chính sách của nhiều nước trong khu vực cũng như trên thế giới. Vào giữa thế kỉ XIX, ở Pháp xuất bản cuốn sách "Hướng nghiệp chọn nghề" đầu tiên.

Nội dung cuốn sách đề cập đến vấn đề đa dạng, phức tạp của hệ thống nghề nghiệp, tính chuyên môn hóa cao do sự phát triển của công nghiệp và việc nhất thiết phải giúp đỡ thanh thiếu niên, học sinh trong sự lựa chọn nghề nghiệp, nhằm sử dụng có hiệu quả lực lượng lao động trẻ tuổi. Năm 1909, Frank Parsons bàn đến hướng nghiệp cho học sinh dựa trên năng lực, năng khiếu, hứng thú, sở thích của cá nhân. Ông đã thành lập ở Boston Hội đồng nghề nghiệp giúp cho người lao động chọn được nghề phù hợp [37].Krupskaia có nhiều bài viết khẳng định hiệu quả lao động phần lớn phụ thuộc vào sự phù hợp của con người đối với nghề nghiệp [1]. Vào đầu thế kỷ XX ở Mỹ, Anh, Pháp, Thụy Điển đã xuất hiện các cơ sở dịch vụ hướng nghiệp.

Ở Nga, những thập kỷ đầu thế kỷ XX, công tác hướng nghiệp rất được chú trọng, làm cơ sở để phát triển nguồn nhân lực phục vụ nền công nghiệp hóa đất nước lúc bấy giờ. Tư vấn hướng nghiệp được hầu hết các quốc gia trên thế giới quan tâm do tăng trưởng nền công nghiệp hóa. Ở Nhật Bản, tác giả Magumi Nishino ở Viện nghiên cứu giáo dục Nhật Bản đã nghiên cứu khá sâu sắc vấn đề bồi dưỡng tri thức và kĩ năng cơ bản của những ngành nghề cần thiết cho học sinh. Theo tác giả, phải "Bồi dưỡng tri thức và kĩ năng cơ bản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn của những ngành nghề cần thiết cho xã hội, có thái độ tôn trọng đối với lao động và có khả năng lựa chọn nghề tương lai phù hợp với mỗi cá nhân" [30, tr.

Theo quan điểm của UNESSCO, hướng nghiệp đòi hỏi sự đánh giá dựa trên việc kết hợp những tiêu chí về giáo dục và dự báo về nhân cách tương lai. Vì vậy, cần phải có những nhà tư vấn hướng nghiệp có chuyên môn để giúp sinh viên lựa chọn khóa học thích hợp, dự báo những khó khăn trong học tập và giúp sinh viên giải quyết những vấn đề xã hội khi cần [40]. Tác giả Nguyễn Thị Minh Hòa (2007) với công trình nghiên cứu "Hướng nghiệp cho học sinh và vấn đề sử dụng nguồn nhân lực" đã phân tích tình hình hướng nghiệp, vấn đề sử dụng nguồn nhân lực và khẳng định công tác hướng nghiệp cho học sinh, giúp các em tìm đúng ngành nghề phù hợp là vô cùng quan trọng, song hiện nay công tác này chưa được quan tâm đúng mức. Tác giả đưa ra 5 khuyến nghị cho công tác này [15].

Tác giả Phan Văn Kha trong cuốn “Đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam" đã phân tích mối quan hệ giữa đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực trong điều kiện Việt Nam hiện nay cả về mặt lý luận và thực tiễn với những giải pháp tăng cường sự phù hợp giữa đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực [24]. Tác giả Bùi Văn Hưng đã có các công trình khoa học như: Hướng nghiệp cho học sinh trong các trường dạy nghề [19]; Hướng nghiệp trong trường nghề cần thực hiện liên kết với doanh nghiệp [20]; Hướng nghiệp trong trường dạy nghề đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động [21];.tác giả đã phân tích, đánh giá thực trạng tình hình hướng nghiệp trong các trường nghề và đưa ra các giải pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp trong trường nghề nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề đáp ứng yêu cầu về nhân lực của thị trường lao động. Tác giả Phạm Minh Hạc trong các tác phẩm của mình đã phân tích tình hình giáo dục - đào tạo nước ta và phương hướng đổi mới giáo dục - đào tạo, đã xác định cần xây dựng một nền giáo dục kỹ thuật, đó là “Nền giáo dục được chỉ đạo bằng tư tưởng phục vụ phát triển công nghệ”, trong đó chú ý: “Ưu tiên đến việc giáo dục nghề nghiệp” [10]. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Tác giả Phạm Tất Thắng với đề tài “Định hướng chọn nghề và nơi làm việc của sinh viên khi tốt nghiệp” đã đi sâu vào hai khía cạnh: Thực trạng định hướng chọn nghề của sinh viên sau khi ra trường và định hướng nơi làm việc của sinh viên sau khi tốt nghiệp.

Tác giả Nguyễn Văn Buồm với đề tài “Nghề nghiệp và việc làm của sinh viên hiện nay” cũng đã đề cập đến ba vấn đề: Việc chọn nghề của sinh viên; Việc kiếm sống của sinh viên; Việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp [36]. Tác giả Lê Duy Hùng với đề tài "Thực trạng nhu cầu về các hình thức tư vấn hướng nghiệp của học sinh một số trường trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh" [17] đã đi sâu vào nghiên cứu các hình thức tư vấn hướng nghiệp của học sinh và thực trạng nhu cầu về các hình thức tư vấn hướng nghiệp của học sinh một số trường THPT tại thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả Nguyễn Thị Trường Hân với đề tài "Thực trạng công tác tư vấn hướng nghiệp ở một số trường trung học phổ thông tại thành phố Hồ Chí Minh" tác giả đã đề cập đến ba vấn đề: công tác tư vấn hướng nghiệp ở trường THPT, thực trạng công tác tư vấn hướng nghiệp và biện pháp nâng cao hiệu quả công tác tư vấn hướng nghiệp ở một số trường THPT tại thành phố Hồ Chí Minh [12]. Tác giả Phạm Tất Dong đã có các công trình nghiên cứu như: Cơ sở lý luận và thực tiễn của hoạt động hướng nghiệp; Hứng thú nghề nghiệp; Những vấn đề về nội dung, phương pháp hướng nghiệp cho học sinh, thanh niên… tác giả đã điều tra: “Trong những người không kiếm ra được việc làm thì 85,8 % là thanh niên.

Trong tổng số thanh niên đứng ngoài việc làm có 67,4 % là không biết nghề” [12, tr. Trên cơ sở đó tác giả đã đề xuất: “Phải chú trọng hình thành năng lực nghề nghiệp cho thế hệ trẻ để tự tìm ra việc làm” [12, tr. Một hướng nghiên cứu khác do các tác giả Đặng Danh Ánh, Nguyễn Viết Sự cùng cộng sự thực hiện về: Động cơ chọn nghề; Hứng thú chọn nghề; Khả năng thích ứng nghề của học sinh học nghề; Tuổi trẻ và nghề nghiệp; Đặc điểm tâm sinh lý người lao động của một số nghề dùng làm tài liệu hướng nghiệp cho học sinh các trường phổ thông. Trong nghiên cứu “Vài nét về thực trạng tư vấn và hướng nghiệp tại Việt Nam” Tạp chí Tâm lý học số 5/2009, tác giả Đỗ Thị Lệ Hằng [11] cho thấy việc tư vấn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn hướng nghiệp cũng mới chỉ tập trung vào học sinh trung học phổ thông, còn đối với sinh viên đại học, cao đẳng thì vấn đề tư vấn hướng nghiệp việc làm còn gặp nhiều khó khăn.

Trong thời gian gần đây vấn đề này mới được chú ý nhiều hơn. Các trường đại học và cao đẳng cũng đã xúc tiến nhiều hơn các hoạt động “ngày hội việc làm”, phối kết hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp với nhà trường trong khâu đào tạo và tuyển dụng,… Tại Hội nghị "Kết nối sản phẩm, dịch vụ và nguồn nhân lực công nghệ thông tin phục vụ sản xuất sản phẩm, dịch vụ CNTT thương hiệu Việt năm 2018" do Bộ Thông tin và truyền thông, Bộ Công Thương phối hợp với UBND Thành phố Đà Nẵng tổ chức vào ngày 14/11/2018, nhận định nguồn nhân lực CNTT Việt Nam chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội, nhu cầu của cách mạng công nghiệp 4.0, nguồn nhân lực vừa thừa lại vừa thiếu. Nguồn nhân lực trong lĩnh vực này còn hạn chế về ngoại ngữ, kĩ năng mềm và kĩ năng thực hành…Thực trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân: chương trình đào tạo thiếu cập nhật, chất lượng giảng viên còn hạn chế, cơ sở vật chất thiếu thốn, chưa có sự tham gia của doanh nghiệp vào đào tạo… Bên cạnh đó một nguyên nhân rất quan trọng là do công tác hướng nghiệp từ các trường phổ thông đến cao đẳng, đại học không được chú trọng. Đa số sinh viên vẫn chưa hiểu và trả lời được một số câu hỏi cụ thể như: Cần trang bị những kiến thức và kĩ năng gì để đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp của mình? Sau khi tốt nghiệp thì tôi sẽ làm được gì? Làm thế nào để tìm được một công việc phù hợp.

Vì vậy hiện nay trong các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp, việc tổ chức hướng nghiệp và tư vấn việc làm trở thành nhu cầu bức thiết. Những nghiên cứu về quản lý công tác hướng nghiệp và tư vấn việc làm cho người học Quản lý công tác hướng nghiệp và tư vấn việc làm cho sinh viên hiện nay đang là vấn đề được các nhà khoa học cũng như các nhà tuyển dụng quan tâm nghiên cứu và phát triển. Cho đến những năm gần đây công tác quản lý hướng nghiệp, tư vấn việc làm trong các cơ sở giáo dục đại học và trung cấp chuyên nghiệp đang tiếp tục được quan tâm và nghiên cứu thông qua những đề tài, luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục như: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.