phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, các cụm từ viết tắt, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác phòng chống bạo lực học đƣờng cho học sinh các trƣờng trung học phổ thông Chƣơng 2: Thực trạng quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng cho học sinh các trƣờng THPT huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng cho học sinh các trƣờng THPT huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định 6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu nước ngoài Thực tế hiện nay tình trạng bạo lực học đƣờng ở nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang diễn ra dƣới nhiều hình thức, mức độ phức tạp và tính chất nghiêm trọng ngày càng tăng từ những vụ ẩu đả giữa các học sinh cho đến những vụ thảm sát kinh hoàng.
Có thể thấy bạo lực học đƣờng đã gây ảnh hƣởng lớn đến sự phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần của học sinh, là mầm móng của bạo lực trong xã hội nói chung. Với những vấn nạn trên đã có rất nhiều bài báo, nhiều công trình nghiên cứu, bài viết về vấn đề này. Theo báo cáo của Liên hợp quốc, mỗi năm trên thế giới có khoảng 6 triệu em trai và 4 triệu em giái trực tiếp liên quan đến bạo lực học đƣờng và con số này ngày một tăng cao ở tất cả những lớp học và cấp học khác nhau. Điều đáng nói, những sự vụ bạo lực học đƣờng xảy ra, không chỉ ở các học sinh nam mà thực tế lại có nhiều học sinh nữ đánh nhau hội đồng gây hậu quả rất nghiêm trọng.
Cũng theo Tổ chức phát triển cộng đồng tập trung vào trẻ em Plan International và Trung tâm nghiên cứu quốc tế về phụ nữ (ICRW) vừa công bố báo cáo về tình trạng bạo lực trong các trƣờng học ở châu Á. Báo cáo dựa trên kết quả nghiên cứu và khảo sát thực tế với 9.000 học sinh ở lứa tuổi 12-17, các giáo viên, hiệu trƣởng, phụ huynh. tại 5 quốc gia Campuchia, Việt Nam, Indonesia, Pakistan và Nepal, thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 3/2014. Kết quả của báo cáo này cho thấy tình trạng bạo lực trong các trƣờng học châu Á đang ở mức báo động.
Trung bình cứ 10 học sinh thì có 7 em từng trải nghiệm bạo lực học đƣờng. Theo đó Quốc gia có số 7 học sinh hứng chịu nạn bạo lực cao nhất là Indonesia (84%); thấp nhất là Pakistan với 43%. Riêng chỉ tính trong 6 tháng (10/2013-3/2014), số học sinh bị bạo lực (ở mọi hình thức: tinh thần, thể xác.) tại trƣờng học của Indonesia là 75%. Việt Nam với 71%.
Trên thế giới hiện nay , Mỹ là quốc gia báo động đỏ về tình trạng bạo lực học đƣờng. Dựa trên kết quả nghiên cứu của một nhóm các nhà khoa học Mỹ đƣợc công bố trên tạp chí Journal of Developmental and Behavioural Pediatrics, có gần 90% học sinh từ lớp 3 đến lớp 6 tại Mỹ từng ít nhất một lần bị bạn học bắt nạt, ức hiếp, ngoài ra 59% thừa nhận đã từng có hành động bắt nạt những em khác. Trong khi đó, Bộ Giáo dục Mỹ cho biết, cứ 3 học sinh từ lớp 6 đến lớp 12 tại nƣớc này thì có một em báo cáo đã bị bắt nạt tại trƣờng. Theo Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật Mỹ (CDC), mỗi ngày tại nƣớc này có 160.000 học sinh không dám đi học vì sợ bị bắt nạt ở trƣờng.
Bên cạnh Mỹ, thì Hàn Quốc cũng đƣợc coi là một trong những quốc gia có nạn bạo lực học đƣờng nhức nhối trên thế giới. Quỹ Phòng chống bạo lực thanh thiếu niên Hàn Quốc khảo sát và cho kết quả : 20% thừa nhận từng bị bắt nạt ở trƣờng, 63% nạn nhân phải “nếm” đòn bạo lực ngay khi mới học Tiểu học. Con số này càng ngày càng gia tăng và tệ nạn này xảy ra nghiêm trọng đối với học sinh nữ hơn học sinh nam. Có nhiều học sinh đã không ý thức đƣợc hành vi bạo lực của mình.
Khoảng 36% học sinh Hàn Quốc coi việc bắt nạt nhƣ một trò đùa, 20% thừa nhận hành vi bắt nạt bạn là không có lý do đặc biệt. Theo điều tra, số học sinh thƣờng xuyên bắt nạt các bạn học khác thƣờng hay xem phim bạo lực, hoặc do hoàn cảnh gia đình. 51,5% ngƣời đƣợc hỏi thừa nhận, thƣờng xuyên chơi và xem phim, game bạo lực[20]. Nghiên cứu trong nước Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chỉ trong một năm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài trƣờng học.
8 Cũng theo một số thống kê, khoảng 5.200 học sinh thì có một vụ đánh nhau và 11.000 học sinh thì có một em bị thôi học vì đánh nhau. Còn theo Báo cáo của Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm (Bộ Công an), từ năm 2013 - 2015, đã xử lý hơn 25.000 vụ phạm pháp hình sự, xử lý trên 42.000 đối tƣợng, trong đó có hơn 75% là thanh, thiếu niên, học sinh, sinh viên. Điều đáng nói là so với những năm trƣớc, đối tƣợng phạm tội ngày càng trẻ hóa và hành vi phạm tội cũng nhƣ tính chất mức độ phạm tội ngày càng nghiêm trọng hơn, những hành vi bạo lực trong trƣờng học ngày càng tăng và đa dạng. Trƣớc thực trạng đó, có một số nghiên cứu, các bài báo khoa học đăng trên trên các tạp chí nhƣ: Nghiên cứu của PGS.
TS Nguyễn Thị Thanh Bình trƣờng ĐHSP Hà Nội với tiêu đề “Một số biện pháp ngăn chặn và phòng ngừa hành vi gây hấn học đƣờng” đăng trên tạp chí Khoa học giáo dục đã điều tra đánh giá thực trạng, khảo sát đánh giá của HS, SV về các biện pháp ngăn chặn và phòng ngừa hành vi gây hấn học đƣờng mà các nhà trƣờng đã thực hiện, khảo sát những đề xuất của HS, SV. Tác giả đề xuất các biện pháp thực hiện để ngăn chặn và phòng ngừa hành vi gây hấn học đƣờng. Tác giả Trần Tuấn Lộ, Trƣởng khoa Tâm lý Trƣờng Đại học Văn Hiến cho rằng: “Cùng với sự phát triển của kinh tế và xã hội, thế hệ trẻ đang bị đầu độc bởi ma lực của những trò chơi chém giết trong game, đồng thời cũng bị "nhiễm khuẩn” từ chính những cảnh bạo hành trong gia đình và ngoài xã hội. Chính người lớn đã góp phần không nhỏ làm tăng thêm tính hung hãn, côn đồ ở trẻ” và “Nguyên nhân từ nhà trường chính là sự giáo dục chưa đủ, thậm chí không giáo dục về việc phòng chống bạo lực.
Đặc biệt là gia đình cũng chưa quan tâm, chưa thân thiện với con cái trong khi xã hội lại có quá nhiều yếu tố độc hại đối với lứa tuổi các em. Học sinh tiếp xúc với hàng ngàn cảnh bạo lực… để rồi trở thành một hình ảnh quen 9 thuộc và bắt chước theo. Đó còn là hệ quả của sự vô cảm của người lớn, của việc giáo dục quá nặng về lý thuyết, kiến thức mà không giáo dục về kỹ năng, đạo đức, nhân cách làm người” [dẫn theo 19]. Tác giả Nguyễn Văn Lƣợt với bài báo khoa học “Bạo lực học đƣờng: Nguyên nhân và một số biện pháp hạn chế” đã đi sâu tìm hiểu một số nguyên nhân tâm lý xã hội dẫn đến hành vi bạo lực học đƣờng giữa học sinh với học sinh và một số biện pháp nhằm hạn chế bạo lực học đƣờng hiện nay.
Tác giả Trần Thị Minh Đức chủ trì Đề tài nghiên cứu có tên “Hành vi gây hấn của học sinh Phổ thông trung học”, năm 2008-2010 đã tìm hiểu nhận thức của học sinh THPT về hành vi gây hấn; chỉ ra thực trạng, nguyên nhân của hành vi gây hấn ở học sinh THPT. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đƣa ra một số đặc điểm tâm lý – xã hội của học sinh thực hiện hành vi gây hấn và học sinh bị gây hấn, đƣa ra một số giải pháp nhằm giảm thiểu, ngăn chặn hành vi gây hấn ở học sinh THPT. Ngoài ra chúng ta cũng nhận thấy rằng, có nhiều tác phẩm, đề tài đi sâu vào nghiên cứu hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng ở nƣớc ta trong những năm gần đây nhƣ: - Quang Cƣờng (2014), Hà Nội: Học sinh được học cách phòng ngừa, ứng phó với bạo lực học đường, Diên đàn Dân trí Việt Nam. -Trân Quyêt, Quang Sơn (2014), Những hổng “chêt người” trong giáo dục nhân cách và pháp luật.vn Một số nghiên cứu về nguyên nhân, các yếu tố tác động đến bạo lực học đƣờng: - Ảnh hƣởng của nhóm bạn không chính thức đến hành vi phạm pháp của trẻ vị thành niên (Mã Ngọc Thể, 2004); - Cách thức cha, mẹ quan hệ với con và hành vi lệch chuẩn của trẻ (Lƣu Song Hà, 2008); 10 Với một số công trình nghiên cứu, bài viết về bạo lực học đƣờng cũng nhƣ công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng, chúng ta đã có cái nhìn tƣơng đối toàn diện và sâu sắc vê hậu quả của bạo lực học đƣờng đối với gia đình, nhà trƣờng và chính các em hoc sinh.
Trong khuôn khổ tìm hiểu tôi nhận thấy những công trình này vẫn chƣa thực sự đƣợc quan tâm và đầu tƣ nghiên cứu, số lƣợng còn quá ít so với các đề tài nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khác, vì vậy để góp thêm một tiêng nói vào vấn nạn đang nhức nhối xã hội này, tôi lựa chon đê tài: "Quản lý công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đƣờng cho học sinh các trƣờng THPT huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định " cho công trình nghiên cứu của mình. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm bạo lực Tùy theo từng quan điểm, từng lĩnh vực nghiên cứu mà hiện nay có nhiều định nghĩa khác nhau về bạo lực. Sau đây là một số định nghĩa về bạo lực: Theo từ điển Tiếng Việt: “Bạo lực là dùng sức mạnh để cƣỡng bức, trấn áp hoặc lật đổ” .[18] Theo từ điển Anh-Việt: “violence” đƣợc dịch sang tiếng Việt là “bạo lực, sự cƣỡng bức, sự dữ dội, sự mãnh liệt, tính hung dữ” Theo từ điển xã hội học “bạo lực” có nghĩa là dùng sức mạnh để giải quyết mọi tranh chấp giữa các bên đối địch nhau.
Trong chiến tranh xã hội (giữa các giai cấp, dân tộc, tôn giáo, đảng phái .) bạo lực là dùng mọi hình thức sức mạnh (vũ khí, trừng phạt bằng luật pháp, quần chúng, thậm chí cả khủng bố) để chiến thắng và tiêu diệt đối thủ.