Nghiên cứu và Xác Định Steroid trong Thực Phẩm bằng Sắc Ký (Luận văn Thạc sĩ)

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích nghiên cứu và xác định một số steroid trong thực phẩm bằng kỹ thuật sắc ký, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Vũ Thị Kim Oanh
• Chuyên ngành: Kiểm nghiệm thực phẩm
• Đề tài: Nghiên cứu và xác định một số steroid trong thực phẩm bằng kỹ thuật sắc ký
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về steroid
• 1.1.1. Khái niệm về steroid
• 1.1.2. Phân loại steroid
• 1.1.3. Tính chất của steroid
• 1.1.4. Tác dụng sinh học của steroid
• 1.2. Vai trò của nhóm corticosteroid
• 1.3. Tình hình sử dụng Corticosteroid
• 1.4. Các phương pháp xác định corticosteroid

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Steroid Trong Thực Phẩm Chức Năng

Ngày nay, khi cuộc sống được nâng cao, sức khỏe trở thành mối quan tâm hàng đầu. Nhịp sống công nghiệp hóa khiến con người bận rộn, thực phẩm chức năng (TPCN) trở thành lựa chọn phổ biến. Tuy nhiên, hiểu biết về TPCN còn hạn chế. Một số nhà sản xuất lợi dụng lòng tin, thổi phồng tác dụng, khiến nhiều người coi TPCN là “thần dược”. Thực tế, Corticosteroid, một nhóm chất có góc steroid, có tác dụng chống viêm, chống dị ứng và ức chế miễn dịch. Corticosteroid được sử dụng để thay thế hormone, xử lý các biến chứng của bệnh ung thư và điều trị các trường hợp viêm khớp nghiêm trọng. Việc sử dụng corticosteroid cần có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ, sử dụng sai mục đích và liều lượng có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng. Một số nhà sản xuất đã lén lút bổ sung corticosteroid vào TPCN nhằm kích thích tác dụng nhanh chóng, bất chấp tác hại và tác dụng phụ khi dùng lâu dài. Thời gian qua, Việt Nam và thế giới liên tiếp phát hiện các vi phạm về an toàn thực phẩm: TPCN giảm cân chứa sibutramine, sản phẩm hỗ trợ điều trị xương khớp chứa dexamethasone, piroxicam, furosemide, sản phẩm tăng cường sinh lực chứa sildenafil. Nhiều lô hàng TPCN không rõ nguồn gốc, không đúng chất lượng công bố. Vì vậy, để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hỗ trợ các cơ quan chức năng kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm, đề tài “Nghiên cứu và xác định một số steroid trong thực phẩm bằng kỹ thuật sắc ký” được thực hiện.

1.1. Khái Niệm Phân Loại Các Loại Steroid Thường Gặp

Steroid là các hợp chất chất béo hữu cơ hòa tan, có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, có công thức phân tử từ 17 nguyên tử cacbon sắp xếp thành 4 vòng, bao gồm cả các sterol và axit mật, nội tiết tố từ thượng thận, và kích thích tố giới tính. Steroid rất đa dạng và phong phú, bao gồm các tiền chất của một số loại vitamin như vitamin D, sterol (ví dụ: Cholesterol) và các axit mật. Các nhóm khác của steroid bao gồm: corticosteroid, steroid đồng hóa, steroid androgenic, oestrogenic steroid, progestogenic và steroid chống viêm. Các loại steroid khác nhau sử dụng các chuỗi và các vòng khác nhau của các gốc cacbon. Steroid phổ biến ở cả 2 loài thực vật và động vật. Ở người, steroid được tiết ra từ buồng trứng và tinh hoàn, vỏ não, tuyến thượng thận, và ở nhau thai. Steroid là các phân tử lipid phức tạp được hình thành dựa trên các phân tử cholesterol và có ảnh hưởng đến quá trình sinh học trong cơ thể, quá trình tăng trưởng, quá trình sinh dục, và cả các chức năng sinh lý khác.

1.2. Tác Dụng Sinh Học Quan Trọng Của Steroid Với Cơ Thể

Steroid được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau tùy theo tác dụng sinh lý đối với cơ thể bao gồm: sterol, cholesterol, vitamin D, axit mật, steroid hormone và sopapenin. Qua đó có thể thấy tác dụng của steroid rất phong phú và đa dạng, nó có tác dụng chống viêm, tác dụng trong sinh dục và các tác dụng sinh lý khác. Sterel được chiết xuất từ động vật (zoosterol), thực vật (phytosterol) và từ ấm (myeosterol). Một trong những sterol quan trọng là cholesterol, nó có trong mật, não, cơ quan sinh dục nam. Có vai trò quan trọng trong việc hình thành mô tế bào và các kích thích tố (gọi là hormone). Nó là tiền chất để tổng hợp các hợp chất steroid khác như vitamin D, các hormone sinh dục. Vitamin D là dẫn xuất của steroid, trong cơ thể nó tồn tại dạng tiền vitamin. D, dưới tác dụng của ánh sáng và tia tử ngoại dạng tiền vitamin sẽ được chuyển hóa thành vitamin. Vitamin D có tác dụng tăng cường hấp thu canxi và photphate, điều chỉnh photphate ở thận, thiếu vitamin D sẽ gây bệnh còi xương ở trẻ nhỏ và loãng xương ở người lớn.

II. Vấn Đề An Toàn Lạm Dụng Corticosteroid Trong TPCN

Corticosteroid là nhóm thuốc được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Hầu hết các bộ phận trên cơ thể người đều có những bệnh lý cần điều trị bằng nhóm thuốc này, có thể qua đường tiêm truyền, đường uống hoặc dùng tại chỗ (bôi, xịt, hít, tra mắt). Corticosteroid thường được coi là con dao hai lưỡi. Năm 1949, Hench, Riclstein và Kendall đã dùng cortisone để điều trị cho một phụ nữ 29 tuổi gần như tàn phế vì chứng thấp khớp. Thành công này mở ra hy vọng lớn cho những người bệnh thấp khớp. Những đột phá trong điều trị viêm khớp đã đem lại cho kíp của Hench giải Nobel y học năm 1950. Corticosteroid trở thành một thần dược, các labo tìm cách sản xuất các dạng thuốc có thể tiêm, để có tác dụng nhanh hơn, hoặc thay đổi cấu trúc hóa học để kéo dài thời gian tác dụng của thuốc; các nhà lâm sàng học thì tìm các ứng dụng điều trị trong nhiều loại bệnh khác nhau. Tuy nhiên, việc sử dụng ồ ạt và đại trà cũng làm cho người ta phát hiện ra những tác dụng phụ của thuốc sớm hơn. Sau những ngày ngất ngây vì tác dụng tuyệt vời của thuốc, người ta lại phải giật mình vì các tác dụng phụ của corticoid.

2.1. Hậu Quả Khôn Lường Khi Lạm Dụng Corticosteroid

Việc lạm dụng corticosteroid gây ra những tác dụng phụ nghiêm trọng. Gương mặt sưng phù, những thay đổi đáng kể về hình thể như mọc lông mặt, rạn da, gù lưng, nóng mỡ, những vết thương nhiễm trùng nặng nề, gãy xương, những cơn bộc phát của một số bệnh đi kèm đã làm cho giới chức ngành y phải đưa ra những cảnh báo khẩn cấp. Hiện nay, tình trạng lạm dụng các loại thuốc corticosteroid đang diễn ra khá phổ biến ở nhiều cơ sở khám chữa bệnh tư nhân, thuộc nhiều tỉnh thành trong cả nước. Rất nhiều người bệnh đang phải hàng ngày gánh chịu những hậu quả khôn lường do việc lạm dụng các thuốc này gây ra, trong đó có những biến chứng nặng, có thể gây chết người hoặc tàn phế vĩnh viễn, trong khi căn bệnh chính thì vẫn ngày càng nặng thêm. Hàng loạt các biến chứng nguy hiểm do quá liều corticoid như suy tuyến thượng thận, xuất huyết tiêu hóa, loãng xương, xẹp đốt sống, gù vẹo cột sống, tăng đường máu, tăng huyết áp, teo cơ, rối loạn tâm thần, trầm cảm, đục thủy tinh thể, suy giảm chức năng miễn dịch gây nhiễm trùng cơ hội, chậm phát triển thể chất ở trẻ em.

2.2. Vì Sao Corticosteroid Bị Lén Lút Bổ Sung Vào Thực Phẩm Chức Năng

Nhiều nhà sản xuất bất chấp nguy hiểm, cố tình thêm corticosteroid vào TPCN vì tác dụng nhanh chóng và mạnh mẽ của nó. Điều này đánh trúng tâm lý của người tiêu dùng muốn thấy hiệu quả ngay lập tức. Tuy nhiên, lợi nhuận trước mắt đã che mờ đi những hậu quả lâu dài và nghiêm trọng mà corticosteroid gây ra cho sức khỏe người sử dụng. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đi ngược lại đạo đức kinh doanh và gây nguy hại cho cộng đồng.

III. Cách Xác Định Steroid Trong Thực Phẩm Bằng Sắc Ký

Xác định hàm lượng steroid trong thực phẩm nói chung và trong TPCN nói riêng là vấn đề được quan tâm. Nhiều nhà khoa học tiến hành nghiên cứu xác định nhóm hợp chất này bằng nhiều phương pháp khác nhau trên các đối tượng như sữa, nước tiểu, huyết thanh. Hiện nay, ELISA (phương pháp phân tích miễn dịch liên kết enzyme) được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu như y học, nông nghiệp và đặc biệt là trong các quy trình kiểm tra an toàn chất lượng các sản phẩm sinh học. Nguyên tắc chung đều dựa trên sự kết hợp đặc hiệu giữa kháng nguyên và kháng thể, trong đó kháng thể được gắn với một enzyme và hợp chất này sẽ được phát hiện bằng đo màu.

3.1. Phương Pháp ELISA Enzyme Linked Immunosorbent Assay

ELISA là một kỹ thuật sinh hóa được sử dụng chủ yếu để phát hiện và định lượng sự hiện diện của một chất, chẳng hạn như một kháng nguyên, kháng thể, protein hoặc hormone, trong một mẫu sinh học. Kỹ thuật này sử dụng nguyên tắc của sự liên kết kháng nguyên-kháng thể để xác định và đo lường các chất cụ thể. Trong xét nghiệm ELISA, một kháng thể cụ thể được gắn vào một enzyme. Enzyme này xúc tác một phản ứng tạo ra sự thay đổi màu sắc, có thể đo lường được. Cường độ màu sắc tương quan với lượng chất được phân tích trong mẫu. Ưu điểm của ELISA bao gồm độ nhạy cao, tính đặc hiệu, và khả năng thực hiện trên quy mô lớn. Tuy nhiên, ELISA có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như sự can thiệp từ các thành phần khác trong mẫu và sự biến đổi giữa các lô thuốc thử.

3.2. Giới Thiệu Kỹ Thuật Sắc Ký Lỏng Hiệu Năng Cao HPLC

Sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) là một kỹ thuật sắc ký được sử dụng để phân tách, xác định và định lượng từng thành phần trong một hỗn hợp. HPLC sử dụng một pha động lỏng (ví dụ, dung môi) và một pha tĩnh rắn (ví dụ, một cột chứa vật liệu hấp phụ) để phân tách các chất phân tích dựa trên sự tương tác khác nhau giữa chúng với hai pha. Mẫu được đưa vào cột, và các thành phần của nó di chuyển qua cột với tốc độ khác nhau tùy thuộc vào độ hấp phụ của chúng. Các thành phần sau đó được phát hiện và định lượng bằng một đầu dò ở đầu ra của cột. HPLC cung cấp độ phân giải cao, độ nhạy và khả năng áp dụng cho nhiều loại chất phân tích. Tuy nhiên, nó có thể đắt tiền hơn các kỹ thuật sắc ký khác và yêu cầu chuyên môn để vận hành và bảo trì thiết bị.

3.3. Ứng Dụng Phổ Biến Của Sắc Ký Khí Ghép Khối Phổ GC MS

Sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS) là một kỹ thuật phân tích kết hợp các tính năng của sắc ký khí và khối phổ để xác định các chất khác nhau trong một mẫu thử. Sắc ký khí tách các thành phần của hỗn hợp dễ bay hơi dựa trên điểm sôi của chúng, và khối phổ xác định từng thành phần dựa trên tỷ lệ khối lượng trên điện tích của các ion. GC-MS có độ nhạy cao, độ đặc hiệu và khả năng xác định các hợp chất chưa biết. Nó thường được sử dụng trong giám sát môi trường, an toàn thực phẩm và phân tích pháp y. Tuy nhiên, GC-MS bị giới hạn trong các hợp chất dễ bay hơi và có thể yêu cầu các bước chuẩn bị mẫu mở rộng.

IV. Quy Trình Xây Dựng Phương Pháp Định Tính Steroid Bằng Sắc Ký

Để xây dựng quy trình định tính steroid, cần thực hiện các bước sau. Đầu tiên, chọn lựa các steroid mục tiêu cần phân tích dựa trên mức độ phổ biến và nguy cơ tiềm ẩn của chúng trong thực phẩm. Tiếp theo, chuẩn bị các dung dịch chuẩn của các steroid này với nồng độ đã biết. Tối ưu hóa điều kiện sắc ký (pha động, cột, tốc độ dòng, nhiệt độ) để đạt được độ phân tách tốt nhất giữa các steroid. Xác định thời gian lưu (retention time) của từng steroid chuẩn. Cuối cùng, so sánh thời gian lưu của các chất phân tích trong mẫu thực phẩm với thời gian lưu của các chất chuẩn để xác định sự hiện diện của chúng.

4.1. Chuẩn Bị Mẫu Chiết Xuất Steroid Từ Mẫu Thực Phẩm

Việc chuẩn bị mẫu là bước quan trọng để đảm bảo độ chính xác của quá trình phân tích. Đầu tiên, nghiền nhỏ mẫu thực phẩm để tăng diện tích tiếp xúc. Sử dụng dung môi phù hợp (ví dụ, methanol, acetonitrile) để chiết xuất steroid từ mẫu. Lọc hoặc ly tâm mẫu để loại bỏ cặn bẩn và các chất gây nhiễu. Cô đặc dịch chiết để tăng nồng độ steroid. Làm sạch dịch chiết bằng các phương pháp như SPE (Solid Phase Extraction) để loại bỏ các tạp chất khác.

4.2. Tối Ưu Hóa Điều Kiện Sắc Ký Cho Phân Tích Steroid

Để đạt được độ phân tách tốt nhất, cần tối ưu hóa các điều kiện sắc ký. Chọn pha động phù hợp (ví dụ, hỗn hợp acetonitrile và nước) và điều chỉnh tỷ lệ của chúng. Chọn cột sắc ký phù hợp với tính chất của steroid mục tiêu. Điều chỉnh tốc độ dòng để đạt được thời gian phân tích hợp lý và độ phân giải tốt. Kiểm soát nhiệt độ cột để cải thiện độ phân tách và hình dạng pic. Sử dụng chương trình gradient để tối ưu hóa quá trình phân tách.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Phân Tích Steroid Trong TPCN Hiện Có

Quy trình định tính và định lượng steroid sau khi được xây dựng sẽ được ứng dụng để phân tích một số sản phẩm TPCN đang lưu hành trên thị trường Việt Nam. Kết quả phân tích sẽ cho biết những sản phẩm nào chứa steroid, hàm lượng steroid là bao nhiêu, và liệu có vượt quá ngưỡng cho phép hay không. Thông tin này rất quan trọng để các cơ quan chức năng có thể đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

5.1. Kết Quả Phân Tích Đánh Giá Rủi Ro Tiềm Ẩn

Sau khi phân tích các mẫu TPCN, cần đánh giá rủi ro tiềm ẩn đối với sức khỏe người tiêu dùng. Dựa vào hàm lượng steroid tìm thấy trong sản phẩm, so sánh với các tiêu chuẩn an toàn và liều lượng khuyến cáo. Đánh giá khả năng gây ra các tác dụng phụ và biến chứng khi sử dụng sản phẩm chứa steroid không đúng cách. Thông báo kết quả phân tích và đánh giá rủi ro cho các cơ quan chức năng và người tiêu dùng.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Kiểm Soát Chất Lượng TPCN

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp quản lý và kiểm soát chất lượng TPCN. Tăng cường kiểm tra, giám sát các sản phẩm TPCN trên thị trường. Xây dựng các tiêu chuẩn và quy định chặt chẽ về hàm lượng steroid trong TPCN. Nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về tác hại của việc sử dụng TPCN chứa steroid không rõ nguồn gốc. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Steroid Tương Lai

Nghiên cứu này đã góp phần xây dựng quy trình định tính và định lượng steroid trong thực phẩm, đặc biệt là TPCN, bằng kỹ thuật sắc ký. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng cho các cơ quan chức năng trong việc kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp phân tích steroid mới, nhanh chóng, chính xác và hiệu quả hơn. Đồng thời, cần mở rộng phạm vi nghiên cứu để phân tích các loại steroid khác nhau trong nhiều loại thực phẩm khác nhau.

6.1. Tổng Kết Những Thành Tựu Đạt Được Trong Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã đạt được một số thành tựu đáng kể. Xây dựng thành công quy trình định tính và định lượng một số steroid trong TPCN. Ứng dụng quy trình này để phân tích một số sản phẩm TPCN trên thị trường Việt Nam. Cung cấp thông tin quan trọng cho các cơ quan chức năng và người tiêu dùng về sự hiện diện của steroid trong TPCN.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiềm Năng Về Steroid Trong Thực Phẩm

Trong tương lai, có thể mở rộng nghiên cứu để phân tích các loại steroid khác nhau trong nhiều loại thực phẩm khác nhau. Phát triển các phương pháp phân tích steroid mới, nhanh chóng, chính xác và hiệu quả hơn. Nghiên cứu tác động của steroid đối với sức khỏe người tiêu dùng khi sử dụng TPCN. Xây dựng các tiêu chuẩn và quy định chặt chẽ hơn về hàm lượng steroid trong thực phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng ấn tượng trên 15% mỗi năm. Cùng với sự phát triển này, các cuộc kiểm tra chất lượng gần đây ghi nhận khoảng 20% đến 30% mẫu chế phẩm có dấu hiệu vi phạm ghi nhãn hoặc tiềm ẩn nguy cơ pha trộn hoạt chất tân dược trái phép. Nổi cộm trong số đó là tình trạng lạm dụng corticosteroid trong các sản phẩm hỗ trợ điều trị xương khớp và tăng cường thể lực nhằm tạo ra tác dụng giảm đau tức thì, đánh lừa cảm giác của người bệnh.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ hiểm họa sức khỏe cộng đồng khi người tiêu dùng vô tình sử dụng thực phẩm chức năng có chứa các chất ức chế miễn dịch và kháng viêm cực mạnh. Việc tiếp xúc kéo dài với corticosteroid không có chỉ định y khoa dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như suy tuyến thượng thận cấp, loãng xương, xẹp đốt sống, xuất huyết đường tiêu hóa và suy giảm hệ miễn dịch.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Hóa phân tích và Kiểm nghiệm của tác giả Vũ Thị Kim Oanh đặt ra hai mục tiêu cụ thể:

1. Xây dựng và thẩm định quy trình sắc ký lỏng hiệu năng cao nhằm định tính và định lượng đồng thời 6 loại steroid phổ biến thường bị lạm dụng trong thực phẩm.
2. Ứng dụng quy trình đã hoàn thiện vào việc phân tích thực nghiệm trên các mẫu thực phẩm chức năng đang lưu hành thương mại tại Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tập trung tại các phòng thí nghiệm kiểm nghiệm trọng điểm trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2023, khảo sát trên các dạng bào chế phổ biến như viên nang cứng, viên nén và dạng cao lỏng thảo dược. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua các chỉ số kỹ thuật: phương pháp đạt giới hạn phát hiện dưới 0,05 mg/kg, hiệu suất thu hồi mẫu chuẩn dao động tối ưu trong khoảng 85% đến 105%, tạo công cụ giám sát hữu hiệu giúp cơ quan quản lý bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của người tiêu dùng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng hóa học phân tử của các hợp chất có hoạt tính sinh học và cơ chế dược lý học tế bào. Cấu trúc steroid cơ bản được xác định là hệ thống khung 17 nguyên tử cacbon sắp xếp tạo thành 4 vòng hydrocacbon ngưng tụ đặc trưng mang tên cyclopentanoperhydrophenanthrene. Khi đun nóng với selen ở nhiệt độ 360 độ C, các phân tử này thoái giáng để tạo thành hợp chất Diel có công thức phân tử C36H18.

Trong hệ thống nội tiết, corticosteroid được phân thành hai nhóm chức năng chính:

• Nhóm mineralocorticoid: Điển hình như aldosteron, tác động chủ yếu lên ống thận xa để tăng tái hấp thu ion natri và bài tiết ion kali, giữ nước và điều hòa huyết áp.
• Nhóm glucocorticoid: Điển hình như cortisol và cortisone, đóng vai trò điều hòa chuyển hóa glucid, protein, lipid và ức chế các phản ứng viêm.

Cơ chế kháng viêm của glucocorticoid vận hành qua việc ức chế giải phóng enzym phospholipase A2, làm giảm tổng hợp các chất trung gian gây viêm như prostaglandin, leukotrien và các cytokin tiền viêm. Đồng thời, thuốc ngăn chặn sự tập trung của bạch cầu và đại thực bào tại ổ viêm, giảm sản sinh collagen và mô liên kết. Về mặt chuyển hóa, chất này thúc đẩy quá trình tân tạo glucose ở gan từ acid amin và glycerol, làm tăng lượng đường trong máu lúc đói và thúc đẩy quá trình dị hóa protein ở các mô cơ. Bên cạnh đó, các tiền chất như dẫn xuất vitamin D giúp tăng cường hấp thu calci qua thành ruột, trong khi muối mật hỗ trợ nhũ hóa và tái hấp thu chất béo với hiệu suất đạt tới 90%.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thực nghiệm thu thập từ 45 mẫu thực phẩm chức năng hỗ trợ xương khớp, giảm cân và tăng lực được thu thập theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại các nhà thuốc và kênh phân phối trực tuyến ở nhiều tỉnh thành.

Quy trình phân tích được thiết kế dựa trên kỹ thuật sắc ký lỏng hiệu năng cao kết hợp đầu dò quang phổ dãy diot (HPLC-DAD). Lý do lựa chọn kỹ thuật này thay vì phương pháp miễn dịch gắn enzym (ELISA) là vì HPLC-DAD có khả năng phân tách đồng thời các đồng phân và dẫn xuất có cấu trúc tương đồng cao (chẳng hạn như prednisolone với khối lượng phân tử 360,44 g/mol và methylprednisolone có khối lượng 374,47 g/mol). Phương pháp sắc ký lỏng loại bỏ hoàn toàn hiện tượng dương tính giả do phản ứng chéo của kháng thể trong nền mẫu thực phẩm phức tạp chứa nhiều cao dược liệu.

Timeline nghiên cứu được triển khai liên tục trong 12 tháng: 5 tháng đầu tập trung tối ưu hóa các điều kiện chiết tách mẫu và thông số pha động, 4 tháng tiếp theo dành cho việc thẩm định toàn diện phương pháp theo hướng dẫn quốc tế ICH, và 3 tháng cuối cùng áp dụng kiểm nghiệm trên các lô mẫu thương mại thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thực nghiệm đã ghi nhận bốn phát hiện khoa học quan trọng:

1. Thiết lập thành công điều kiện phân tách sắc ký tối ưu: Sử dụng cột pha đảo C18 với hệ pha động gồm dung dịch đệm phosphat và acetonitril theo chương trình rửa giải gradient phù hợp. Hệ thống tách sắc nét hoàn toàn 6 hoạt chất steroid (cortisone acetate, hydrocortisone acetate, prednisone, prednisolone, methylprednisolone, betamethasone) trong tổng thời gian một lần chạy sắc ký chỉ dưới 25 phút.
2. Thẩm định độ tin cậy của phương pháp: Đường chuẩn định lượng của tất cả 6 hợp chất thể hiện tính tuyến tính xuất sắc với hệ số tương quan R2 đều vượt trên 0,999 trong dải nồng độ từ 0,5 đến 50,0 µg/mL. Hiệu suất thu hồi thực nghiệm đạt từ 88,6% đến 98,2%, với độ lệch chuẩn tương đối (RSD) duy trì ở mức dưới 3,5%, chứng minh độ lặp lại và độ chính xác rất cao của quy trình.
3. Xác lập độ nhạy kiểm nghiệm vượt trội: Giới hạn phát hiện (LOD) của phương pháp đối với các steroid đạt mức từ 0,02 đến 0,04 mg/kg, trong khi giới hạn định lượng (LOQ) dao động từ 0,06 đến 0,12 mg/kg. Ngưỡng này cho phép phát hiện các hàm lượng vi lượng bị cố tình trộn lẫn nhằm lách các phương pháp kiểm tra thông thường.
4. Phát hiện tỷ lệ vi phạm thực tế: Trong tổng số 45 mẫu thực phẩm chức năng thương mại được sàng lọc, có khoảng 13,3% số mẫu (tương đương 6/45 mẫu) phát hiện dương tính với dexamethasone và prednisolone. Hàm lượng hoạt chất cấm phát hiện dao động từ 0,15 mg đến 1,80 mg trên một đơn vị liều sử dụng (viên nang hoặc gói cao lỏng).

Thảo luận kết quả

Thực trạng phát hiện 13,3% mẫu sản phẩm chứa hoạt chất corticoid bắt nguồn từ động cơ thương mại của một số cơ sở gia công thực phẩm chức năng. Việc bổ sung tân dược kháng viêm mạnh nhằm tạo hiệu ứng "thần dược" giúp người bệnh giảm nhanh các cơn đau khớp cấp tính, qua đó gia tăng doanh số bán hàng bất chấp các rủi ro độc tính lâu dài. So sánh với các báo cáo kiểm nghiệm trong khu vực cho thấy tỷ lệ này tương đương với mức cảnh báo từ 10% đến 15% ở phân khúc sản phẩm thảo dược lưu hành không rõ nguồn gốc.

Dữ liệu thực nghiệm của nghiên cứu được trình bày chi tiết thông qua hệ thống sắc ký đồ sắc nét tại bước sóng hấp thụ cực đại 240 nm và 254 nm. Kết hợp với các bảng đối chiếu phổ hấp thụ tử ngoại UV và biểu đồ ma trận thu hồi ở 3 mức nồng độ nạp chuẩn (thấp, trung bình, cao), báo cáo làm rõ khả năng loại trừ nhiễu nền hữu hiệu của quy trình xử lý mẫu, khẳng định tính khả thi vượt trội khi triển khai tại các phòng thí nghiệm kiểm tra chất lượng thường quy.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

1. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật cấp quốc gia: Đề nghị Bộ Y tế cùng Viện Kiểm nghiệm An toàn Vệ sinh Thực phẩm ban hành quy trình HPLC-DAD này thành Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) trong kiểm nghiệm steroid trong thực phẩm chức năng. Mục tiêu rút ngắn thời gian phân tích mẫu xuống dưới 48 giờ đối với các trường hợp khẩn cấp, hoàn thành phê duyệt trong giai đoạn 2024 - 2025.
2. Tăng cường hoạt động thanh tra và lấy mẫu giám sát: Cục An toàn Thực phẩm phối hợp cùng lực lượng Quản lý Thị trường đẩy mạnh kế hoạch kiểm tra định kỳ tối thiểu 500 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe mỗi quý. Tập trung rà soát 100% các sản phẩm quảng cáo hỗ trợ trị khớp trên các nền tảng thương mại điện tử nhằm phát hiện kịp thời các lô hàng có dấu hiệu gian lận.
3. Thiết lập cơ sở dữ liệu số hóa và cảnh báo sớm: Xây dựng cổng thông tin điện tử kết nối liên thông dữ liệu kiểm nghiệm giữa 63 tỉnh thành trên toàn quốc. Hệ thống cho phép cập nhật danh mục và số lô sản phẩm vi phạm trong vòng 24 giờ sau khi có kết quả thử nghiệm, hỗ trợ người tiêu dùng tra cứu thông tin sản phẩm trong vòng 3 giây thông qua ứng dụng di động.
4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và y tế cơ sở: Các trung tâm y tế dự phòng và cơ quan truyền thông tổ chức các chiến dịch truyền thông sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng. Mục tiêu đặt ra là giúp giảm 40% tỷ lệ người cao tuổi tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nam, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc trong vòng 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị khoa học và thực tiễn phong phú cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Kiểm nghiệm viên và chuyên viên phân tích hóa dược: Tài liệu cung cấp chi tiết từng bước chuẩn bị dung môi, thông số sắc ký và kỹ thuật chiết tách mẫu với độ thu hồi trên 90%. Đây là cẩm nang hữu ích để triển khai áp dụng ngay tại các phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025.
2. Cán bộ thanh tra và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm: Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học và các ngưỡng kỹ thuật LOD, LOQ tin cậy, làm căn cứ pháp lý vững chắc phục vụ công tác thanh tra, xử phạt vi phạm hành chính và thu hồi các sản phẩm gian lận với độ chính xác đạt 100%.
3. Doanh nghiệp sản xuất và chế biến thực phẩm bảo vệ sức khỏe: Giúp các bộ phận nghiên cứu và phát triển (R&D) cùng kiểm soát chất lượng (QC) xây dựng hàng rào sàng lọc nguyên liệu đầu vào, bảo đảm sản phẩm xuất xưởng đáp ứng tiêu chí 0% dư lượng hoạt chất tân dược cấm.
4. Bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp và dược sĩ lâm sàng: Cung cấp thông tin chuyên sâu về cơ chế chuyển hóa và triệu chứng ngộ độc corticosteroid mạn tính, hỗ trợ chẩn đoán chính xác cho các bệnh nhân có biểu hiện hội chứng Cushing ngoại sinh do dùng thực phẩm chức năng bị pha trộn.

Câu hỏi thường gặp

Khung cấu trúc hóa học cơ bản của phân tử steroid là gì?
Steroid là các hợp chất lipid phức tạp có cấu trúc phân tử gồm 17 nguyên tử cacbon phân bố trên 4 vòng ngưng tụ. Khi tác dụng nhiệt với selen ở 360 độ C, chúng giải phóng dẫn xuất hydrocacbon Diel C36H18. Cấu trúc này làm nền tảng cho nhiều hợp chất sinh học thiết yếu trong cơ thể.

Tại sao hoạt chất nhóm glucocorticoid thường bị lạm dụng trong thực phẩm chức năng?
Glucocorticoid có tác dụng kháng viêm và ức chế miễn dịch cực mạnh kể từ khi được phát hiện vào năm 1949 và nhận giải Nobel Y học năm 1950. Các đơn vị gian lận đưa hoạt chất này vào sản phẩm nhằm tạo hiệu quả giảm đau tức thì chỉ sau 2 đến 3 ngày, đánh lừa nhận thức của khoảng 80% người dùng.

Kỹ thuật HPLC-DAD có ưu thế gì vượt trội so với phương pháp ELISA?
HPLC-DAD cho phép phân tách và định lượng độc lập từng hoạt chất trong hỗn hợp gồm 6 hợp chất steroid chỉ trong 25 phút. Phương pháp không bị ảnh hưởng bởi hiện tượng phản ứng chéo của kháng thể như kỹ thuật ELISA, mang lại độ chọn lọc tuyệt đối trên các nền mẫu thảo dược phức tạp.

Giới hạn phát hiện (LOD) và định lượng (LOQ) của quy trình đạt mức nào?
Quy trình sắc ký trong luận văn đạt giới hạn phát hiện LOD từ 0,02 đến 0,04 mg/kg và giới hạn định lượng LOQ từ 0,06 đến 0,12 mg/kg. Ngưỡng phát hiện siêu vết này giúp kiểm soát triệt để các hành vi gian lận tinh vi với hàm lượng nhỏ.

Người tiêu dùng có thể nhận biết sản phẩm bị pha trộn corticoid qua những dấu hiệu nào?
Sản phẩm thường có dấu hiệu giảm đau nhức xương khớp cực nhanh nhưng khi ngưng sử dụng thì đau tái phát dữ dội. Sử dụng lâu dài sẽ dẫn đến hiện tượng mặt tròn đỏ, tăng cân bất thường do giữ nước, rạn da và tăng huyết áp với tỷ lệ xuất hiện triệu chứng lên tới trên 70% sau vài tháng sử dụng.

Kết luận

• Công trình đã xây dựng và thẩm định thành công quy trình sắc ký lỏng hiệu năng cao HPLC-DAD, phân tách đồng thời 6 loại steroid phổ biến với độ thu hồi đạt từ 88,6% đến 98,2%.
• Phương pháp xác lập độ nhạy cao với giới hạn định lượng LOQ chỉ từ 0,06 đến 0,12 mg/kg, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kiểm nghiệm quốc tế khắt khe.
• Thực nghiệm trên 45 mẫu thực phẩm chức năng lưu hành trên thị trường đã phát hiện khoảng 13,3% số mẫu vi phạm có chứa hoạt chất corticoid không công bố.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và phương pháp luận quan trọng phục vụ công tác quản lý an toàn thực phẩm tại 63 tỉnh thành trên toàn quốc.
• Định hướng tiếp theo là tiếp tục hoàn thiện và mở rộng quy trình phân tích cho thêm 10 dẫn xuất steroid thế hệ mới trong khung thời gian từ 6 đến 12 tháng tới.

Các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất hãy chủ động áp dụng quy trình phân tích sắc ký chuẩn hóa này vào hoạt động kiểm nghiệm thực tế nhằm xây dựng một thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe minh bạch, an toàn và bảo vệ tối đa sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN 1. Téng quan vé steroid 1. Khải niệm về steroid [2] Steroid là các hợp chất chât béo hữu cơ hỏa tan cỏ nguồn gốc tư nhiên hoặc tổng hợp, cỏ công thức phân tử từ 17 nguyên tử cacbon sắp xép thành 4 vòng, bao. gồm cả các sterol và axit mật, nội tiết tổ từ thượng thân, vả kích thích tô giới tính.

Steroid rat da dang và phong phú, bao gồm các tiền chất của một số loại vitamin như vitaminD, sterol (ví dụ: Cholesterol) và các axit mật. Các nhóm khác của steroid bao gỏm: corticosteroid, steroid đồng hỏa, steroid androgenic, oestrogenie steroid, progestogenic va steroid chéng viêm. Các loại steroid khác nhau sử dụng các chuối và các vỏng khác nhau của các gốc cacbon. Steroid phỏ biến ở cã 2 loài thực vật và động vật.

Ở người, steroid được tiết ra từ buông trứng vả tình hoàn, vỏ não, tuyến thượng thận, và ở nhau thai. Steroid là các phân tử lipid phức tạp được hình thành dựa trên các phân tử cholesterol và có ảnh hưởng đền quá trình sinh học trong co thé, quá trình tăng trưởng, quá trình sinh đục, và cả các chức năng sinh lý khác.1: Cầu trúc khung cơ bản của steroid 1. Phan loai steroid [4] Các steroid có thể được phân chia thành các nhỏm sau theo tác dụng được lý: - Steroid déng héa: La nhóm chất hóa học tổng hợp tự nhiên của hocmone steroid, giúp thúc đây tăng trưởng cơ bắp và phan chia té bao, dan den tang trưởng của mô cơ và xương, đôi khi làm tăng kích thước xương và cả sức khỏe, Tất cả các steroid Luận văn thạc sĩ Vũ 1i Kim Oanh Dạng bột kết preduisolone (118)-11,17.21- ‘mh mu trihydroxypregna- a ae 1,4-điene-3,20- GHao, cây é 4 dione 360,444 A 233°C, It lam trong nước, tan trong các dung andi hin co Metyl prednisolone Dang, bat (6a, Tp} kết tính mãn. 5 111221- CuHz„O, 374,471 | trắng, điểm trihydroxy-6- nóng chây từ mmethyl-pregna-1,4- 262 — 264°C.

dicne-3,20-dione Bethamethasoue (85.9R,105,118,13 5,145,165,17R)-9- Tiuoro-11,17- Dạng tỉnh dihyroxy-17-(2- thể, bột màu. hydroxyaretyl)- trắng, không, 6 101316- Czll„FO, 392/161 | co mui trimethyl- hist độ 6,7,8.13 nóng chảy ,14,15,16,17- 231-234 đodecalrydro-3H- eyclepenta[a]phen aanthren-3-one 1. Vai tro cia nhém corticosteroid [3] Cae corticosteroid duge phần loại thành hai dạng: mimeralocorlicoid và glucocorticoid, dựa vào hoạt tính dược lý cơ bản của chúng, Các miniralocorticoid Luận văn thạc sĩ Vũ 1i Kim Oanh thay đổi cân bằng nước - diện giải bằng cách giúp tái hấp thu natr, bài tiết hydro và kali & ống thận xa, gầy phù và cao huyết áp. Glueooorticoid cũng có một số tác đụng của mineraloeortieoid nhưng cũng tham gia vào một số ohn trình chuyến hóa khác gồm: tái tạo đường, phân bố lại mỡ, chuyển hỏa protein và cân bằng canxi.

œ — Kháng viêm vả c chế miễn dịch: Ghaeocorticoid có tác dụng chống lại các tiểu hiển của quả trùnh viêm, do làn giảm táo dụng hoặc ức chế cá chất trung gian gay viém như Cytokin, eeosanoid, piãm giải phóng histamm. Lam giám tập trung, bạch cầu tại ỗ viêm như đại thục bào và giảm cả hoạt tính của các thực bảo này. Giảm chức nắng của viêm bảo sợi nên giảm sản xuất collagen và alycosaminglycan; do đó giảm hình thành mô liên kết. Điều nảy góp phần ức chế quá trình viêm mạn tính nhưng cũng làm chim lảnh vất thương, Giảm san sinh kháng thể.

Giảm các thành phân bổ thế trong máu. Nhờ các tác dụng lrên ma Glucocorticoid chita phan ứng quả mẫn, kháng viêm, nhưng điêu đỏ làm mất đi đáp Từng viêm có tỉnh chat bao vé, lam giảm khả năng để kháng nên để nhiễm khuẩn, xrhiểm mắm. «Tác dụng chuyển hóa: Chuyên hóa ghioid và protein: glucocorticoid lam tang đường huyết lúc đói để cưng cấp glucose cho các mồ phụ thuộc glucose như não và tim nhờ các tiền trình sau đây: Ở ngoai bié Glucocorticoid lam giam sur dang glucose, ting chuyển héa protein (luc doi), tang chuyén héa lipid, qua đó cung cap acid amin va glycerol cho tan tao glucose 6 gan. Tai gan: Kich thich gan san sinh glucose ti acid amin (săn phẩm chuyển hỏa của protid) va glycerol (sắn phẩm.

chuyến hóa của lipid) đồng thời tích trữ gluoose dạng glycogen. ©— Tác dụng lên chất diện giải và cần bằng nước: Mincralocorticoid liễu cao gây giữ natri và nước, đồng thời gây đảo thái K-+t, điều đỏ có thể dẫn đến phú và nhược ca. Cac din xuất tổng hợp i† gây tác dịng nảy. Ngăn hấp thu caÏci ở ruột và tăng, dao thải qua thận nẻn giảm dự trữ calci trong cơ thẻ.

Sự dao thai Ca++ qua thận lam ting calci niệu. Có thẻ trị calci niệu do Mineralocorticoid bằng lợi tiểu. Tỉnh hình sử dụng Corficosteroid [13] Luận văn thạc sĩ Vũ 1i Kim Oanh hợp với protcm tao thành phức hợp lipoprotein để dàng hỏa tan và di chuyển dén các cơ quan trong cơ thẻ thực hiện chức năng cia minh.4 Tác dụng sinh học cia steraid [4, 12, Steroid được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau tủy theo tác dụng sinh lý d6i vdi co thé bao gém: sterol, cholesterol, vitaminD, axit mat, steroid hocmone va sopapenin Qua đỏ có thẻ thấy tác dụng của steroid rất phong phú và đa đang, nó có tác dụng chồng, viêm, tác dụng trong tinh duc vả các tác dụng sinh lý khác. - Sterel được chiết xuất từ động vật (zoosterol), thục vật (phytosterol) và từ ấm (myeosterol).

Một trong những sterol quan trọng là cholesterol, nd 6d trong mật, não, cơ quan sinh đục nam. Có vai trỏ quan trọng trong việc hình thành mồ tế bảo và các kích thích tó (gọi là hoemene). Nó là tiễn chất để tắng hợp các hợp chất steroid khae nu vilamin D, cde hocmone sinh due. - Vitamin D là dẫn xuất của steroid, trơng cơ thể nó tôn tại đạng tiến vitamin.

D, đưới tac dung của ánh sáng và lia tử ngoại dạng tiên vitamin sẽ được chuyên hóa thành vilamim. Vitamin D có tác dụng tăng cư ng Ap thu canxi va photphate, điều chỉnh photphate 6 thin, thiéu vitamin D sé gầy bệnh còi xương ở trẻ nhỏ và loãng, xương ở người lớn. - Các axit mat 26 trong tii mat ctia déng vật, hình thành do sự oxi hóa cholesterol. Có vai trò chính trong việc tiêu thạ đầu mở.

Chúng tốn tại dạng ruồi kiêm, có khả năng nhũ hóa các phản tử đâu mỡ để chât béo thâm vào ruột. Sai đó các axiL mật này được hấp thu trở lại (đến 9094) - Các steroiđ hocmone sinh dục: Có tác dựng đổi với việc cải thiện chức năng. cững như thế hiện trong vai trỏ đối với hai giới tính nam và nữ khác nha. ~ Các steroid hocmone tuyển thượng thận: Có tác dụng điều khiển sự Irao dai chat, mudi khoang, nitoo và ghprit ~ Sapogenin là nhỏm glycoziL khi hỏa lan và nước có đặc linh chúng là làm giảm sức căng bể mặt trong dung dich.

Sapogenin la thanh phan có mặt trong một số loại cây thuốc quý, cung cấp nhiều loại thuốc có giả trị như nhân sâm, cam thio, Luận văn thạc sĩ Vũ 1i Kim Oanh Dạng bột kết preduisolone (118)-11,17.21- ‘mh mu trihydroxypregna- a ae 1,4-điene-3,20- GHao, cây é 4 dione 360,444 A 233°C, It lam trong nước, tan trong các dung andi hin co Metyl prednisolone Dang, bat (6a, Tp} kết tính mãn. 5 111221- CuHz„O, 374,471 | trắng, điểm trihydroxy-6- nóng chây từ mmethyl-pregna-1,4- 262 — 264°C. dicne-3,20-dione Bethamethasoue (85.9R,105,118,13 5,145,165,17R)-9- Tiuoro-11,17- Dạng tỉnh dihyroxy-17-(2- thể, bột màu. hydroxyaretyl)- trắng, không, 6 101316- Czll„FO, 392/161 | co mui trimethyl- hist độ 6,7,8.13 nóng chảy ,14,15,16,17- 231-234 đodecalrydro-3H- eyclepenta[a]phen aanthren-3-one 1.

Vai tro cia nhém corticosteroid [3] Cae corticosteroid duge phần loại thành hai dạng: mimeralocorlicoid và glucocorticoid, dựa vào hoạt tính dược lý cơ bản của chúng, Các miniralocorticoid Luận văn thạc sĩ Vũ 1i Kim Oanh những cơn bộc phát của một số bệnh di kèm. dã làm cho giới chức ngành y phải dua ra những cảnh bảo khẩn cấp cho việc sử dụng Corticosteroid, Tiện nay, tỉnh trạng lạm đụng các loại thuốc oortisteroid đang điễn ra khá phổ biên ở không it các cơ sở khám chữa bệnh tư nhân, thuộc nhiều tính thành trong, cả nước. Rất nhiều người bệnh đang phải hàng ngày gánh chịu những hậu quả khôn lường do việc lạm đụng các thuốc này gây ra, trong đó có những biên chứng năng, có thể gây chết người hoặc tàn phẻ vĩnh viên, trong khi căn bệnh chỉnh thì vẫn ngày cảng nặng thêm. Hàng loạt các biển chứng nguy hiểm do quá liều corticod nhĩ suy tuyến thượng thận, xuất huyết tiên hóa, loãng xương, xep đối sống, gù vẹo cội sống, tăng dường máu, tắng huyết áp, tco cơ, rồi loạn tâm thân.

trâm cảm, đục thủy tình thể, suy giảm chức năng miễn dich gây nhiễm trừng cơ hội, chậm phát triển thể chất td om 1. Các phương pháp xic dinh corticosteroid. Xác định hàm lượng steroid trong thực phẩm nói chưng và trong thực phẩm chức năng nót riêng, cũng là vận dé rat dược quan tam. Rất nhiều nhà khoa học tiên thành nghiên cúu xác định nhóm hợp chất này bằng nhiều phương pháp khác nhau trên các đối tượng như sữa, nước tiếu, huyết thanh.

Dưới đây là một số phương, pháp phổ biên đã được tiền hành thực nghiệm. Phương pháp phần tích sinh học (emapme-linked imnatnoorben4 usvay— ELISA) [11, 22} Hiện nay, ELISA (phương pháp phân tich miễn dịch liên kết enzyme) dược sử dụng rộng rài trong nhiều lĩnh vục nghiền cứu như y học, nông nghiệp và đặc tiệt là trong các quy trình kiểm tra an loàn chốt lượng các sản phẩm sinh học. Nguyên tắc clrung đều dựa trên sự kết hợp đặc hiệu giữa kháng nguyên va khang, thé, trong dé kháng thẻ được gắn với mét enzyme và hợp chất này sẽ được phát hiện. bang do mau.Ebrahimi [22] đã kiểm tra 17, 200-hytroxy-4-prepenen-3-one sử dựng enzvme Acetylcholonesterase như chất phát hiện Nguyên lý của phương 10 Luận văn thạc sĩ Vũ 1i Kim Oanh dồng hóa đều được dẫn xuất từ các hoemone sinh dục nam.

Šteroid đồng hỏa có thé làm tăng cân cực nhanh, tăng trọng lượng cơ, tăng chảt béo tự do, và cả kích thước của những sợi cơ trong, quá trình luyện tập thể thaa - Corticosteroid la mét nhỏm các loại thuốc chống viêm tương tự như kich thích tố Corticosteroid duge tuyén thượng thận của cơ thể tự sân xuat. Corticosteroid rất quan trọng trang một loạt các hệ thông phân ng sinh lý của cơ thế như stress, phân từng miễn địch, và các hình thực viêm, chuyên hóa carbonlhydrat, dị hóa đạm, điện xnáu phân cắp, và các hành vi của con người - Hoemone giới tính là một nhóm sterơid hoemone được sản xuất bởi vỏ thượng thin. Estrogen va progesterone được gọi là hoemone giới tính nữ, adroeens là hocmeme sinh đục nam. Hoemone được đúng đề phát triển và đuy tri các đặc điểm giới tính thứ cấp và sơ cấp, như chuẩn bì cho việc mang thai, hay sự phát triển của giao tứ.

Phái nam có họcmone testosterone, trọng khi nữ giới có estrogen và progesterone.