HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ MINH NGUYỆT NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI VÀ NÔNG HỌC NGUỒN GEN BÍ ĐỎ ĐỊA PHƯƠNG PHỤC VỤ CÔNG TÁC BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN GEN Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Thị Hường TS. Hoàng Thị Huệ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 c LỜI CẢM ƠN Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo hướng dẫn, TS. Hoàng Thị Huệ và TS.
Đỗ Thị Hường, người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, lãnh đạo và tập thể cán bộ Trung tâm Tài nguyên thực vật đã giúp đỡ nhiệt tình, tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn chủ nhiệm đề tài cấp nhà nước: “Đánh giá tiềm năng di truyền một số nguồn gen rau địa phương họ Bầu bí và Hoa thập tự ở miền Bắc Việt Nam” - PGS. Lã Tuấn Nghĩa đã tạo điều kiện cho tôi được tham gia và sử dụng số liệu của đề tài.
Tôi xin cảm ơn Ban Đào tạo sau đại học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin bảy tỏ lòng biết ơn tới các Thầy, Cô giáo đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu. Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã luôn động viên, khuyến khích và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Lê Minh Nguyệt i c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS.
Hoàng Thị Huệ và TS. Đỗ Thị Hường cùng với sự giúp đỡ của tập thể cán bộ nghiên cứu thuộc Trung tâm Tài nguyên thực vật. Các số liệu và kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về những số liệu trong luận văn này.
Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Lê Minh Nguyệt ii c MỤC LỤC Lời cảm ơn. i Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
v Danh mục các bảng. vi Danh mục các hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu của đề tài. Mục đích của đề tài. Yêu cầu của đề tài.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Tổng quan tài liệu nghiên cứu. Cơ sở khoa học của bảo tồn.
Thu thập và nhập nội nguồn gen. Lưu giữ nguồn gen. Đánh giá nguồn gen. Tư liệu và thông tin nguồn gen.
Giới thiệu chung về nguồn gen cây bí đỏ. Nguồn gốc, phân bố và phân loại thực vật. Giá trị dinh dưỡng và sử dụng của nguồn gen cây bí đỏ. Tình hình nghiên cứu về nguồn gen cây bí đỏ.
Tình hình nghiên cứu về nguồn gen cây bí đỏ trên thế giới. Tình hình nghiên cứu về nguồn gen cây bí đỏ ở Việt Nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp bố trí. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:.
Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Kết quả đánh giá đặc điểm hình thái, nông sinh học nguồn gen bí đỏ. Đánh giá về một số đặc điểm hình thái thân lá.
Đánh giá về một số đặc điểm hình thái hoa. Đánh giá về một số đặc điểm hình thái quả. Đánh giá về một số đặc điểm hình thái hạt. Đánh giá một số đặc điểm nông học của nguồn gen bí đỏ nghiên cứu.
Kết quả đánh giá mức độ nhiễm sâu bệnh hại của nguồn gen bí đỏ nghiên cứu. Kết quả đánh giá năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của nguồn gen bí đỏ nghiên cứu. Kết quả đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng của nguồn gen bí đỏ. Giới thiệu một số nguồn gen bí đỏ triển vọng.
Kết luận và đề nghị. 75 Tài liệu tham khảo. 81 iv c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AVRDC Asian Vegetable Research and Development Center (Nay là The World Vegetable Center Trung tâm Rau Thế giới) C.dài Chiều rộng/Chiều dài CS Cộng sự CPM Quy trình kiểm soát sâu bệnh hại ĐLC Độ lệch chuẩn ECPGR The European Cooperative Programme for Plant Genetic Resources (Chương trình tài nguyên di truyền thực vật, cộng đồng châu Âu) FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations (Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc) IPGRI International Plant Genetic Resources Institute (Nay là BIOVERSITY Tổ chức sinh học quốc tế) MĐN Mật độ nhiễm NSTT Năng suất thực thu P100 hạt Khối lượng 100 hạt PTNT Phát triển nông thôn TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TB Trung bình TGST Thời gian sinh trưởng TNTV Tài nguyên Thực vật TLB Tỷ lệ bệnh Tỷ lệ D/R Tỷ lệ chiều dài/chiều rộng v c DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Các nhóm loài và phân bố của chi Cucurbita. Danh sách và nguồn gốc thu thập.
33 của các mẫu giống nghiên cứu. Phân loại tập đoàn mẫu giống bí đỏ nghiên cứu theo loài. Đánh giá mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. Đánh giá mẫu giống bí đỏ nghiên cứu theo trạng thái.
46 biểu hiện của đặc điểm hình thái lá. Đánh giá mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. 49 theo trạng thái biểu hiện của đài hoa. Đánh giá hình thái quả của các mẫu giống bí đỏ nghiên cứu.
Đánh giá mẫu giống bí đỏ nghiên cứu theo. 55 một số tính trạng số lượng về hình thái quả. Đánh giá mẫu giống bí đỏ nghiên cứu theo một số. 58 tính trạng số lượng về hình thái hạt.
Đánh giá mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. 60 theo một số chỉ tiêu về sinh trưởng, phát triển. Sâu bệnh hại các mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. Mức độ phát sinh sâu hại mẫu giống bí đỏ nghiên cứu.
Mức độ nhiễm bệnh các mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. Năng suất mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. Đánh giá mẫu giống bí đỏ nghiên cứu theo trạng thái. 69 biểu hiện của một số đặc điểm về quả.
Các chỉ tiêu hoá sinh của một số mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. Một số đặc điểm khả năng sinh trưởng và chống chịu. 73 bệnh phấn trắng của 02 mẫu giống bí đỏ triển vọng. Một số đặc điểm hình thái, nông sinh học chính.
73 của 02 mẫu giống bí đỏ triển vọng. 73 vi c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình vẽ minh hoạ đặc điểm thực vật học của C. Hình ảnh đặc điểm chung về thân, lá, hoa, quả của các mẫu giống Cucurbita moschata Duch.
Hình ảnh đặc điểm chung về thân, lá, hoa, quả của các mẫu giống Cucurbita maxima Duch. Một số trạng thái đặc trưng của tính trạng về lá. Hình ảnh về đặc điểm đài hoa. Hình thái quả của tập đoàn bí đỏ nghiên cứu.
Màu sắt mẫu giống hạt bí. Hình ảnh về hình thái hạt của các mẫu giống. Một số hình ảnh sâu hại mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. Một số hình ảnh bệnh hại mẫu giống bí đỏ nghiên cứu.
Một số trạng thái đặc trưng thịt quả của các mẫu giống bí đỏ. 70 vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Minh Nguyệt Tên Luận văn: Nghiên cứu đặc điểm hình thái và nông học nguồn gen bí đỏ địa phương phục vụ công tác bảo tồn và phát triển nguồn gen Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1. Mục đích nghiên cứu Đánh giá được đặc điểm hình thái và nông học có ý nghĩa của nguồn gen bí đỏ địa phương nhằm bổ sung thông tin dữ liệu cho các nguồn gen đang lưu giữ, từ đó tạo cơ sở cho bảo tồn, chọn lọc nguồn gen tiềm năng, hướng tới khai thác sản xuất cũng như tạo nguồn vật liệu cho công tác chọn tạo giống mới. Phương pháp nghiên cứu 2.
Nội dung nghiên cứu - Đánh giá đặc điểm hình thái và nông học của một số mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. - Đánh giá mức độ nhiễm sâu, bệnh hại của một số mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. - Đánh giá năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của một số mẫu giống bí đỏ nghiên cứu. - Đánh giá chất lượng của một số mẫu giống bí đỏ nghiên cứu.
Vật liệu nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu bao gồm 30 mẫu giống cây bí đỏ có nguồn gốc thu thập từ các vùng sinh thái của Việt Nam đang được lưu giữ tại Ngân hàng gen cây trồng Quốc gia, An Khánh, Hoài Đức, Hà Nội. Phương pháp nghiên cứu Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp đang được áp dụng cho đánh giá tập đoàn quĩ gen cây bí đỏ tại Trung tâm Tài nguyên thực vật, Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam. Ô thí nghiệm được bố trí tuần tự không nhắc lại, mỗi ô thí nghiệm 15 m2 với 10 cây. - Luống trồng rộng 2,7m, rãnh 0,3m, cao luống 0,3m.
- Gieo ươm cây con trong khay ngày 4/12/2018, trồng cây con khi cây đạt 2-3 lá thật vào ngày 26/12/2018, trồng 2 hàng nanh sấu trên luống, cây cách cây 1m. - Lượng phân bón tính cho 1 ha: 25 tấn phân chuồng +115N + 72P2O5 + 180 K2O ( quy ra 250kg ure + 450kg supe lân + 300kg kaliclorua) viii c - Kỹ thuật chăm sóc theo quy trình canh tác bí đỏ tập đoàn tại Trung tâm Tài nguyên thực vật. Kết quả chính và kết luận - Nghiên cứu đánh giá đặc điểm hình thái nông sinh học (hình thái thân, lá, hoa, quả, hạt, sinh trưởng) cho thấy: tập đoàn nghiên cứu được phân thành 2 nhóm, đa số là loài C.moschata chiếm 94%, còn lại là loài C.