Nghiên Cứu Nghề Thủ Công Truyền Thống Tại Huyện Hoài Ân, Tỉnh Bình Định Từ Năm 1986 Đến 2018

Khám phá luận văn thạc sĩ về nghề thủ công truyền thống tại huyện Hoài Ân, Bình Định từ 1986 đến 2018. Phân tích sự phát triển và biến đổi của các ngành nghề qua thời gian.

• Tác giả: Phạm Huy Trọng
• Người hướng dẫn: TS. Dương Thị Huệ
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Nghề thủ công truyền thống trên địa bàn huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định từ năm 1986 đến năm 2018
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ NGHỀ THỦ CÔNG TRUYỀN THỐNG Ở HUYỆN HOÀI ÂN TRƯỚC NĂM 1986
• 1.1. Khái quát về huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.2. Đặc điểm kinh tế – xã hội
• 1.1.3. Khái quát về nghề thủ công truyền thống ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định trước năm 1986
• 1.1.3.1. Khái niệm Nghề thủ công truyền thống
• 1.1.3.2. Nghề thủ công truyền thống ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định trước năm 1986
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG CỦA NGHỀ THỦ CÔNG TRUYỀN THỐNG HUYỆN HOÀI ÂN, TỈNH BÌNH ĐỊNH (1986 - 2018)
• 2.1. Chủ trương phát triển nghề thủ công truyền thống của huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định
• 2.2. Hoạt động của nghề thủ công truyền thống ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định từ năm 1986 đến năm 2018
• 2.2.1. Nghề dệt thổ cẩm của người Bana ở xã Bok Tới và Đak Mang
• 2.2.1.1. Khái quát về nghề dệt
• 2.2.1.2. Nghề dệt thổ cẩm của người Bana ở xã Bok Tới và Đak Mang
• 2.2.2. Nghề đan nong tằm ở thôn Đức Long, xã Ân Đức
• 2.2.2.1. Khái quát về nghề đan đát
• 2.2.2.2. Nghề đan nong tằm ở thôn Đức Long, xã Ân Đức
• 2.2.3. Nghề trồng dâu nuôi tằm
• 2.2.4. Nghề sản xuất trà ở Gò Loi
• 2.2.4.1. Khái quát về nghề chế biến nông sản
• 2.2.4.2. Nghề sản xuất trà ở Gò Loi huyện Hoài Ân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ NGHỀ THỦ CÔNG TRUYỀN THỐNG HUYỆN HOÀI ÂN, TỈNH BÌNH ĐỊNH TỪ NĂM 1986 ĐẾN NĂM 2018
• 3.1. Nghề thủ công truyền thống phân tán, quy mô nhỏ lẻ, phát triển không ổn định
• 3.2. Nghề thủ công truyền thống gắn với kinh tế nông nghiệp, vẫn còn mang tính chất tự cung tự cấp
• 3.3. Nhiều nghề thủ công truyền thống một thời đã dần mai một hoặc biến mất trong cơ cấu nghề thủ công của huyện
• 3.4. Tác động của nghề thủ công truyền thống đối với kinh tế- xã hội, văn hóa của địa phương
• 3.4.1. Về kinh tế
• 3.5. Thực trạng và triển vọng phát triển của nghề thủ công truyền thống huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định trong tương lai
• 3.5.1. Những thách thức với việc phát triển nghề thủ công truyền thống huyện Hoài Ân
• 3.5.2. Triển vọng phát triển của nghề thủ công truyền thống huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định trong tương lai
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (Bản sao)

Tóm tắt

I. Khái quát về nghề thủ công truyền thống và huyện Hoài Ân

Nghề thủ công truyền thống tại huyện Hoài Ân, Bình Định đã hình thành và phát triển từ lâu đời, gắn liền với lịch sử và văn hóa địa phương. Huyện Hoài Ân, nằm ở phía Bắc tỉnh Bình Định, là vùng đất có điều kiện tự nhiên thuận lợi với địa hình đa dạng, đồi núi xen kẽ đồng bằng, tạo điều kiện cho các nghề thủ công phát triển. Các nghề như dệt lụa, đan đát, và chế biến trà Gò Loi là những nghề tiêu biểu, đại diện cho văn hóa thủ công của địa phương. Nghiên cứu về các nghề này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

1.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Huyện Hoài Ân có diện tích rộng, địa hình đa dạng với hai con sông lớn là Kim Sơn và An Lão, tạo nên các bãi bồi phù sa màu mỡ. Điều kiện thổ nhưỡng phù hợp với nhiều loại cây nguyên liệu như dâu tằm, tre, và chè, là nguồn nguyên liệu chính cho các nghề thủ công. Về kinh tế - xã hội, Hoài Ân là nơi sinh sống của ba dân tộc Kinh, Bana, và H’rê, với người Kinh chiếm đa số. Sự đoàn kết và cần cù của người dân đã tạo nên nền tảng vững chắc cho sự phát triển của các làng nghề thủ công.

II. Hoạt động của nghề thủ công truyền thống từ 1986 đến 2018

Từ năm 1986 đến 2018, nghề thủ công truyền thống tại Hoài Ân đã trải qua nhiều thăng trầm. Các nghề như dệt thổ cẩm của người Bana, đan nong tằm, và chế biến trà Gò Loi vẫn được duy trì, nhưng gặp nhiều khó khăn do sự thay đổi của nền kinh tế thị trường. Chính quyền địa phương đã có nhiều chủ trương nhằm phát triển nghề thủ công, nhưng quy mô sản xuất vẫn còn nhỏ lẻ và phân tán. Nghề thủ công gắn liền với kinh tế nông nghiệp, mang tính tự cung tự cấp, khiến việc mở rộng thị trường gặp nhiều thách thức.

2.1. Nghề dệt thổ cẩm và đan nong tằm

Nghề dệt thổ cẩm của người Bana tại xã Bok Tới và Đak Mang là một trong những nghề thủ công tiêu biểu của Hoài Ân. Sản phẩm thổ cẩm không chỉ phục vụ nhu cầu trang phục truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa của cộng đồng. Nghề đan nong tằm tại thôn Đức Long, xã Ân Đức cũng được duy trì, nhưng giá trị sản phẩm giảm dần theo thời gian do sự cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp.

2.2. Nghề chế biến trà Gò Loi

Nghề chế biến trà Gò Loi là một trong những nghề thủ công có tiềm năng phát triển tại Hoài Ân. Sản phẩm trà Gò Loi được biết đến với chất lượng cao, nhưng việc mở rộng thị trường vẫn còn hạn chế do quy mô sản xuất nhỏ và thiếu đầu tư công nghệ.

III. Nhận xét và triển vọng phát triển nghề thủ công truyền thống

Nghề thủ công truyền thống tại Hoài Ân từ năm 1986 đến 2018 có nhiều đặc điểm nổi bật. Các nghề thủ công phân tán, quy mô nhỏ lẻ, và phát triển không ổn định. Nhiều nghề đã dần mai một hoặc biến mất do sự thay đổi của nền kinh tế. Tuy nhiên, nghề thủ công vẫn có tác động tích cực đến kinh tế - xã hội và văn hóa địa phương. Để bảo tồn và phát triển nghề thủ công, cần có sự đầu tư từ chính quyền và cộng đồng, đồng thời kết hợp giữa truyền thống và hiện đại để nâng cao giá trị sản phẩm.

3.1. Thách thức và triển vọng

Một trong những thách thức lớn nhất là sự cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp và sự thiếu hụt nguồn lao động trẻ. Tuy nhiên, với sự quan tâm của chính quyền và cộng đồng, nghề thủ công truyền thống tại Hoài Ân vẫn có triển vọng phát triển trong tương lai, đặc biệt khi kết hợp với du lịch văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định, với diện tích tự nhiên 777,8 km², là vùng đất trung du có điều kiện tự nhiên đa dạng, thuận lợi cho phát triển các nghề thủ công truyền thống gắn liền với nông nghiệp. Từ năm 1986 đến 2018, nghề thủ công truyền thống ở Hoài Ân đã trải qua nhiều biến động, vừa giữ được nét văn hóa đặc trưng vừa đối mặt với thách thức trong phát triển kinh tế. Với gần 100.000 dân, trong đó đa số sống ở nông thôn và làm nghề nông, các nghề thủ công như dệt thổ cẩm của người Bana, đan nong tằm, trồng dâu nuôi tằm và chế biến trà Gò Loi đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phục dựng và phân tích sự phát triển của các nghề thủ công truyền thống trên địa bàn huyện Hoài Ân trong giai đoạn 1986-2018, từ đó đánh giá tác động kinh tế, xã hội và văn hóa, đồng thời đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nghề tiêu biểu như dệt thổ cẩm ở xã Bok Tới, Đak Mang; đan nong tằm ở thôn Đức Long; trồng dâu nuôi tằm và chế biến trà Gò Loi. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn di sản văn hóa, đồng thời góp phần phát triển kinh tế địa phương thông qua các chỉ số như thu nhập bình quân đầu người, giá trị sản lượng tiểu thủ công nghiệp và tỷ lệ hộ nghèo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về phát triển nghề thủ công truyền thống, bao gồm:

• Lý thuyết về nghề thủ công truyền thống: Nhấn mạnh nghề thủ công là sản phẩm của lịch sử, mang tính kế thừa kỹ thuật và văn hóa, đồng thời là thành phần kinh tế hộ gia đình quan trọng, góp phần tạo việc làm và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

• Mô hình phát triển kinh tế nông thôn bền vững: Tập trung vào sự kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa, trong đó nghề thủ công truyền thống là một phần không thể tách rời của nền kinh tế nông thôn.

• Khái niệm về chuỗi giá trị nghề thủ công: Bao gồm các khâu từ nguyên liệu, sản xuất, tiêu thụ đến quảng bá sản phẩm, giúp nâng cao giá trị kinh tế và bền vững nghề truyền thống.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: nghề thủ công truyền thống, làng nghề, giá trị văn hóa, phát triển bền vững, chuỗi giá trị sản phẩm thủ công.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa:

• Phương pháp lịch sử và lôgic: Phân tích quá trình hình thành và phát triển nghề thủ công truyền thống qua các giai đoạn lịch sử từ 1986 đến 2018.

• Phương pháp điền dã: Thu thập dữ liệu thực tế tại các địa phương như xã Bok Tới, Đak Mang, thôn Đức Long, xã Ân Đức, xã Ân Hảo Đông, nhằm bổ sung thông tin về sản xuất, tổ chức quản lý và tiêu thụ sản phẩm.

• Phương pháp thống kê và phân tích số liệu: Sử dụng các bảng thống kê về diện tích trồng dâu, giá trị sản phẩm nong, giá trị sản lượng tiểu thủ công nghiệp, thu nhập bình quân đầu người để đánh giá thực trạng và xu hướng phát triển.

• Phương pháp so sánh và tổng hợp: So sánh các nghề thủ công truyền thống trong huyện với các địa phương khác, tổng hợp các kết quả nghiên cứu để đưa ra nhận xét và đề xuất.

Cỡ mẫu khảo sát khoảng 100 hộ gia đình tham gia các nghề thủ công truyền thống, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có trọng số nhằm đảm bảo tính đại diện. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2019, bao gồm khảo sát hiện trường, phỏng vấn sâu và thu thập tài liệu thứ cấp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển nghề dệt thổ cẩm của người Bana: Khoảng 80 hộ ở xã Bok Tới và Đak Mang duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống, với sản phẩm chủ yếu là trang phục lễ hội và đồ dùng gia đình. Một bộ váy áo dệt thủ công mất từ 10 đến 15 ngày, giá bán từ 300.000 đến 450.000 đồng. Nghề này giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn văn hóa dân tộc Bana, tuy nhiên sản xuất nhỏ lẻ, thiếu thị trường ổn định.

2. Nghề đan nong tằm ở thôn Đức Long: Từng có khoảng 70% hộ dân làm nghề đan nong, sản lượng đạt hàng trăm chiếc mỗi hộ trong mùa vụ cao điểm. Giá trị mỗi chiếc nong tăng từ 5.000 đồng năm 1986 lên khoảng 65.000 đồng năm 2018. Tuy nhiên, từ năm 2005 đến 2016, nghề suy giảm mạnh do cạnh tranh với sản phẩm nhựa, thiếu nguyên liệu tre và thị trường tiêu thụ bấp bênh, chỉ còn khoảng 30 hộ duy trì nghề.

3. Nghề trồng dâu nuôi tằm: Diện tích trồng dâu khoảng 500 ha, tập trung chủ yếu ở xã Ân Hảo Đông và Ân Hảo Tây. Năm 2016, lũ lụt làm chết gần 40% diện tích dâu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nghề nuôi tằm. Thu nhập từ nghề này đóng góp đáng kể vào kinh tế hộ gia đình, tuy nhiên cần khôi phục diện tích và cải tiến kỹ thuật chăm sóc.

4. Nghề chế biến trà Gò Loi: Trà Gò Loi là đặc sản nổi tiếng của huyện, có giá trị kinh tế và văn hóa cao. Giá trị sản lượng tiểu thủ công nghiệp trong đó có nghề chế biến trà đạt trên 185 tỷ đồng năm 2016, tăng 109% so với năm 2010. Nghề này góp phần nâng cao thu nhập bình quân đầu người lên trên 27 triệu đồng/năm.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển của các nghề thủ công truyền thống ở Hoài Ân gắn chặt với điều kiện tự nhiên, kinh tế nông nghiệp và văn hóa dân tộc. Nghề dệt thổ cẩm và đan nong tằm không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là biểu tượng văn hóa đặc sắc của đồng bào Bana và người dân địa phương. Tuy nhiên, các nghề này đang đối mặt với nhiều thách thức như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu tổ chức thị trường, cạnh tranh với sản phẩm công nghiệp và biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến nguyên liệu.

So với các nghiên cứu về nghề thủ công truyền thống ở các tỉnh miền núi khác, Hoài Ân có lợi thế về nguồn nguyên liệu tự nhiên và truyền thống văn hóa phong phú. Tuy nhiên, việc thiếu các chính sách hỗ trợ cụ thể và mô hình tổ chức sản xuất hiện đại khiến nghề thủ công khó phát triển bền vững. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng giá trị sản phẩm và bảng thống kê diện tích trồng dâu qua các năm để minh họa xu hướng phát triển và thách thức.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng mô hình tổ chức sản xuất tập trung: Thành lập các hợp tác xã nghề thủ công để tăng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo điều kiện thuận lợi cho tiêu thụ. Mục tiêu tăng 30% sản lượng sản phẩm thủ công trong vòng 3 năm, do UBND huyện phối hợp với Sở Công Thương thực hiện.

2. Phát triển thị trường và thương hiệu sản phẩm: Tổ chức các chương trình quảng bá, hội chợ nghề truyền thống, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm dệt thổ cẩm, đan nong và trà Gò Loi. Mục tiêu tăng doanh thu bán hàng lên 20% mỗi năm, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Du lịch tỉnh chủ trì.

3. Hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo nghề: Tổ chức các lớp đào tạo kỹ thuật mới, kỹ năng quản lý và marketing cho người làm nghề, đặc biệt là thế hệ trẻ. Mục tiêu đào tạo 200 lao động trong 2 năm, do Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện phối hợp với các trung tâm dạy nghề.

4. Bảo tồn và phát triển nguồn nguyên liệu: Quy hoạch vùng trồng nguyên liệu tre, dâu và cây chè, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc để đảm bảo nguồn cung ổn định. Mục tiêu tăng diện tích trồng dâu lên 600 ha đến năm 2025, do Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển nghề thủ công truyền thống, bảo tồn văn hóa và thúc đẩy kinh tế nông thôn.

2. Nhà nghiên cứu văn hóa và lịch sử: Tài liệu cung cấp tư liệu hệ thống về nghề thủ công truyền thống, góp phần nghiên cứu sâu về văn hóa dân tộc và lịch sử địa phương.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Tham khảo để phát triển các mô hình sản xuất, kinh doanh sản phẩm thủ công, đồng thời khai thác tiềm năng du lịch văn hóa gắn với nghề truyền thống.

4. Người làm nghề và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về giá trị nghề truyền thống, tiếp cận các giải pháp phát triển bền vững, bảo vệ và phát huy nghề truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghề thủ công truyền thống ở Hoài Ân có những đặc điểm gì nổi bật?
   Nghề thủ công truyền thống ở Hoài Ân mang tính kế thừa lâu đời, gắn liền với văn hóa dân tộc Bana và người dân địa phương, sản xuất chủ yếu thủ công, quy mô nhỏ lẻ, sản phẩm vừa có giá trị kinh tế vừa mang giá trị văn hóa đặc sắc.

2. Tại sao nghề đan nong tằm ở Đức Long suy giảm trong những năm gần đây?
   Nguyên nhân chính là sự cạnh tranh với sản phẩm nhựa giá rẻ, thiếu nguyên liệu tre do chuyển đổi đất trồng, thị trường tiêu thụ không ổn định và thiếu tổ chức sản xuất chuyên nghiệp.

3. Các giải pháp nào được đề xuất để phát triển nghề dệt thổ cẩm?
   Bao gồm xây dựng hợp tác xã, đào tạo kỹ thuật, phát triển thị trường và thương hiệu, đồng thời hỗ trợ nguồn nguyên liệu và khuyến khích thế hệ trẻ tham gia nghề.

4. Nghề trồng dâu nuôi tằm ảnh hưởng thế nào đến kinh tế địa phương?
   Nghề này góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho nhiều hộ gia đình, đồng thời là nguyên liệu đầu vào cho ngành dệt lụa truyền thống, tuy nhiên cần khôi phục diện tích trồng dâu sau lũ lụt và cải tiến kỹ thuật chăm sóc.

5. Vai trò của chính quyền địa phương trong việc bảo tồn nghề thủ công truyền thống là gì?
   Chính quyền đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ, đầu tư hạ tầng, tổ chức đào tạo, xúc tiến thị trường và bảo vệ nguồn nguyên liệu nhằm duy trì và phát triển nghề thủ công truyền thống bền vững.

Kết luận

• Phục dựng thành công bức tranh phát triển nghề thủ công truyền thống huyện Hoài Ân giai đoạn 1986-2018, làm rõ các nghề tiêu biểu như dệt thổ cẩm, đan nong tằm, trồng dâu nuôi tằm và chế biến trà Gò Loi.
• Đánh giá chi tiết tác động kinh tế, xã hội và văn hóa của nghề thủ công truyền thống đối với địa phương, đồng thời chỉ ra những thách thức lớn như quy mô nhỏ, thị trường bấp bênh và thiếu tổ chức sản xuất.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm phát triển nghề thủ công truyền thống, bao gồm tổ chức sản xuất, phát triển thị trường, đào tạo kỹ thuật và bảo tồn nguồn nguyên liệu.
• Luận văn cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp chính quyền và nhà nghiên cứu trong việc bảo tồn và phát huy giá trị nghề thủ công truyền thống.
• Khuyến nghị triển khai các bước tiếp theo trong vòng 3-5 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả phát triển nghề thủ công, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn và bảo tồn văn hóa địa phương.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm phát huy tiềm năng nghề thủ công truyền thống huyện Hoài Ân, góp phần xây dựng nền kinh tế nông thôn bền vững và giàu bản sắc văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được kết cấu gồm 3 chương: Chƣơng 1. Khái quát về huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định và nghề thủ công truyền thống trước năm 1986 Chƣơng 2. Hoạt động của nghề thủ công truyền thống ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định từ năm 1986 đến năm 2018 Chƣơng 3. Nhận xét về nghề thủ công truyền thống ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định từ năm 1986 đến năm 2018 e 7 Chƣơng 1.

KHÁI QUÁT VỀ NGHỀ THỦ CÔNG TRUYỀN THỐNG Ở HUYỆN HOÀI ÂN TRƢỚC NĂM 1986 1. Khái quát về huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định 1. Điều kiện tự nhiên Hoài Ân là huyện trung du có diện tích rộng vào hàng thứ ba trong 11 đơn vị hành chính của tỉnh Bình Định (sau 2 huyện Vân Canh, Vĩnh Thạnh) với diện tích tự nhiên 777,8 km2, chiếm 12% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Phía Bắc giáp huyện Hoài Nhơn, phía Nam giáp huyện Vĩnh Thạnh, phía Đông giáp huyện Phù Mỹ và huyện Phù Cát, phía Tây giáp huyện An Lão.

Nằm ở phía Bắc của tỉnh Bình Định, huyện Hoài Ân là vùng đất nối liền dải đồng bằng ven biển phía đông với đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ ở phía Tây. Hoài Ân là huyện trung du có diện tích rộng vào hàng thứ ba trong 11 đơn vị hành chính của tỉnh Bình Định. Huyện Hoài Ân là vùng bán sơn địa nên địa hình đa dạng, đồi núi xen kẽ với đồng bằng, thung lũng. Trên địa bàn huyện có 2 sông lớn là Kim Sơn (62km) và An Lão (20 km).

Hai con sông này gặp nhau tại Phú Văn (Ân Thạnh) và hợp thành dòng sông Lại đổ ra cửa An Dũ (Hoài Hương – Hoài Nhơn). Hai dòng sông này chảy quanh co, uốn lượn nên đã hình thành các bãi bồi và các cánh đồng màu mỡ phù sa trên địa bàn huyện. Hệ thống sông suối ở Hoài Ân chia cắt mạnh địa hình, tuy gây khó khăn cho việc giao lưu giữa các vùng, nhất là vào mùa mưa, song đóng một vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp nước tưới, bồi đắp phù sa, điều hòa khí hậu… để phát triển kinh tế của dân cư trên địa bàn. Diện tích đất tự nhiên của huyện khá lớn nhưng chỉ có chưa đầy 10% là đất nông nghiệp (7.780ha), diện tích đất có rừng cũng chỉ có 11.195ha, còn lại là diện tích đất lâm nghiệp với tổng diện tích là 59.937,65ha chiếm 79,57% đất tự nhiên toàn huyện [59, Tr.

Đây chính là nguồn nguyên liệu thuận lợi cho một số nghề thủ công chế biến nông lâm sản ở huyện Hoài Ân. e 8 Điều kiện thổ nhưỡng, môi sinh của huyện Hoài Ân, Bình Định phù hợp với nhiều loại cây nguyên liệu (ngoài lúa gạo) cho tiểu thủ công nghiệp như: song mây, tre, dâu tằm, .và đặc biệt là có nhóm đất phù sa, đất đỏ bazan, phù hợp với các loại cây trồng như lúa, ngô, đậu, mè, lạc,. Đất đỏ thích hợp cho sự sinh trưởng các loại cây công nghiệp như chè, cà phê,.là nguồn nguyên liệu cung cấp cho các ngành chế biến lương thực thực phẩm. Mặc dù là huyện trung du, không nằm trên trục quốc lộ 1A, nhưng mạng lưới giao thông của Hoài Ân khá phát triển và thuận lợi trong việc giao lưu với các vùng khác.

Phía bắc có tỉnh lộ 629 nối với quốc lộ 1A tại Bồng Sơn (Hoài Nhơn) lên tới huyện lỵ An Lão và Ba Tơ (Quảng Ngãi); phía Nam có tỉnh lộ 630 nơi với quốc lộ 1A tại cầu Dợi (Hoài Đức- Hoài Nhơn) qua huyện lỵ Hoài Ân, lên Kim Sơn (Ân Nghĩa) rồi lên huyện Kbang (Gia Lai) nối với tỉnh lộ 637 qua huyện lỵ Vĩnh Thạnh và nối với quốc lộ 19 tại vườn Xoài (Tây Thuận – Tây Sơn). Ngoài ra còn có tuyến đường từ Tân Thạnh (Ân Tường) nối với quốc lộ 1A tại Mỹ Trinh (Phù Mỹ). Đó cũng là một lợi thế cho việc trao đổi lưu thông các sản phẩm thủ công nghiệp của huyện Hoài Ân với các huyện xung quanh trên địa bàn tỉnh Bình Định. Đặc điểm kinh tế – xã hội Theo các tài liệu lịch sử, năm 1937, Hoài Ân được phiên thành 4 tổng: Phú Hữu, Hoài Đức, Quy Hóa, Kim Sơn với 66 làng.

Trải qua các thời kỳ, địa giới và địa danh làng, xã ở Hoài Ân có nhiều thay đổi. Đầu năm 1946, thực hiện xóa tổng hợp xã lần thứ nhất, 66 làng được gộp thành 22 xã. Đầu năm 1948, hợp xã lần 2 còn lại 8 xã, lấy chữ "Ân" làm tên đầu cho các xã mới: Ân Hòa, Ân Hảo, Ân Tín, Ân Thạnh, Ân Đức, Ân Tường, Ân Hữu, Ân Nghĩa. Năm 1952, xã Hoài Phong của huyện Hoài Nhơn được sáp nhập vào huyện Hoài Ân và đổi tên thành xã Ân Phong.

Sau ngày giải phóng miền Nam, tháng 1-1976, huyện Hoài Ân cùng 2 xã Đak Mang, Bok Tới của huyện Vĩnh Thạnh hợp nhất với huyện An Lão e 9 thành huyện Hoài An với 18 xã, 105 thôn. Tháng 8-1981, huyện Hoài An được tách thành 2 huyện Hoài Ân và An Lão, xã Ân Hảo của Hoài Ân được nhập vào huyện An Lão và xã An Sơn của huyện An Lão được nhập vào huyện Hoài Ân. Lúc này huyện Hoài Ân có 11 xã. Cuối tháng 12-1988, chia xã Ân Tín thành 2 xã Ân Tín và Ân Mỹ, đồng thời thành lập thị trấn huyện lỵ lấy tên là thị trấn Tăng Bạt Hổ.

Xưa nay trong các huyện đồng bằng của tỉnh Bình Định, huyện Hoài Ân vẫn là nơi đất rộng dân thưa, có ba dân tộc Kinh, Bana, H’rê sinh sống từ lâu đời. Theo lịch sử Đảng bộ Hoài Ân thì dân số năm 1910 là 48.079 người, năm 1945 là 54.000 người, năm 1979 là 61.202 người, năm 1989 là 77.016 người, năm 1999 là 90. Đến năm 2009 (theo số liệu thống kế tháng 4/2009) huyện Hoài Ân có số dân là 84.437 người (trong đó dân tộc kinh có 81.390 người, dân tộc Bana có 2.626 người, dân tộc H’rê có 369 người, dân tộc khác có 52 người). Đến nay Hoài Ân có gần 100.000 người [12, Tr.

Trong cuộc đấu tranh chinh phục thiên nhiên chống áp bức và chống giặc ngoại xâm, biết bao thế hệ người Kinh, Bana, H’rê trong huyện Hoài Ân đã đoàn kết giúp đỡ nhau để khai phá, bảo vệ và xây dựng vùng đất heo hút này thành những bản làng, thôn xóm ngày càng đông vui, trù phú như hôm nay. Người Bana và H’rê là cư dân bản địa trên vùng đất Hoài Ân. Trước đây, họ sống du canh du cư, lấy sản xuất nương rẫy thành phương thức canh tác chủ yếu. Ngày nay họ đã sống định canh, định cư tại ba xã vùng cao Bok Tới, Đak Mang, An Sơn và làm ruộng nước khá thành thạo, bước đầu áp dụng một số kỹ thuật canh tác mới, đời sống tiến bộ hơn xưa nhiều.

Người kinh chiếm đa số trong cộng đồng dân cư đang sinh sống trên đất Hoài Ân. Tuy sự có mặt của họ trên vùng đất này tương đối muộn so với các cư dân bản địa nhưng phát triển rất nhanh về số lượng, lại không ngừng bổ sung từ những cư dân các vùng đất khác. Hơn nữa họ vốn mang trong mình truyền thống văn minh nông nghiệp trồng lúa nước, lại có trình độ tổ chức xã hội tương đối cao nên trong suốt chiều dài lịch sử họ là lực lượng chủ e 10 thể trong cuộc đấu tranh để tạo lập cuộc sống và xây dựng quê hương, cũng như đấu tranh chống ngoại xâm bảo vệ độc lập dân tộc theo địa bạ thời Gia Long, các thôn Thế Thạnh, An Thường (Ân Thạnh); An Chiểu, An Hậu, Linh chiểu (Ân Phong),… là những ấp đầu tiên của người kinh ở Hoài Ân. Với những phẩm chất đã được hun đúc của con người nơi đây: cần cù, chịu thương chịu khó, thật thà, anh dũng, yêu lao động.

Tất cả những yếu tố này chính là cơ sở quan trọng cho sự nảy sinh và phát triển các làng nghề thủ công vang bóng một thời của huyện nhà. Năm 2016, dân số trung bình trên địa bàn huyện ước đạt 86. Lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế đạt 53.679 người, trong đó: Đang làm việc trong ngành nông, lâm nghiệp – thủy sản là 28.517 người (nông nghiệp 21.976 người, chiếm 42%; lâm nghiệp 6.279 người, chiếm 12% và thủy sản 262 người chiếm 0,5% trong tổng nguồn lao động của huyện). Tuy có một lực lượng lao động khá lớn nhưng chủ yếu lao động ở ngành nông, lâm nghiệp – thủy sản chưa qua đào tạo về chuyên môn nghiệp vụ và có độ tuổi trung bình khá cao, hơn nữa phần lớn lực lượng lao động trẻ, lao động được đào tạo không có công việc bố trí phù hợp và ổn định nên đa số đi tìm việc làm ở nơi khác, đây là một trở ngại lớn cho việc đầu tư sức lao động và chuyển giao khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp [59, Tr.

Toàn huyện có khoảng 11.191 hộ sản xuất nông nghiệp; 1532 hộ sản xuất lâm nghiệp và 54 hộ hoạt động thủy sản. Tính chất sản xuất của các hộ gia đình chủ yếu là: quy mô sản xuất nhỏ, manh mún, mang nặng tính tự phát… Do đó, việc liên kết trong sản xuất, đầu tư đồng bộ về khoa học kỹ thuật còn hạn chế; sản phẩm đầu ra không đồng nhất về chất lượng và chủng loại, do đó thiếu một khối lượng hàng hóa nông sản đảm bảo yêu cầu cho các hợp đồng tiêu thụ, tạo nên chuỗi liên kết bền vững của thị trường. Đây là một thách thức lớn cho công tác tổ chức sản xuất của địa phương; đòi hỏi bức thiết cho việc hình thành nhiều hơn các mô hình sản xuất trang trại có qui mô lớn; e 11 sự vươn lên một cách tích cực của các hợp tác xã nông nghiệp, nhằm nâng cao sản lượng và giá trị hàng hóa nông sản. Từ trước đến nay kinh tế Hoài Ân chủ yếu là nông nghiệp, bên cạnh đó người ta có thể nhắc đến những nghề thủ công truyền thống của những thợ thủ công trên địa bàn huyện khá phong phú, mang tính đặc trưng riêng được phản ánh qua các giai đoạn lịch sử như: nghề đúc đồng ở thôn Thanh Lương, nghề làm nón ở thôn Vĩnh Đức (xã Ân Tín); nghề đan mây tre ở 2 thôn Đức Long, Gia Trị (xã Ân Đức) và thôn Thanh Tú (thị trấn Tăng Bạt Hổ); nghề làm võng thơm tàu ở thôn Thạch Khê (xã Ân Tường Đông); nghề trồng dâu nuôi tằm ở các địa phương ven sông An Lão, Kim Sơn.

Các sản phẩm thủ công không chỉ đem lại giá trị sử dụng mà còn có giá trị văn hóa, là một trong những sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc trưng của người Hoài Ân.