Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện thường xuân tỉnh thanh hóa

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích kinh doanh cải thiện kết quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện thường xuân tỉnh thanh hóa, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Thị Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Anh Tài
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA GIAI ĐOẠN 2012 — 2016
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ngân sách nhà nước và hiệu quả sử dụng ngân sách

Ngân sách nhà nước là công cụ chính sách tài chính quan trọng, đóng vai trò trung tâm trong điều tiết kinh tế vĩ mô. Hiệu quả sử dụng ngân sách phản ánh khả năng quản lý và phân bổ nguồn lực tài chính để đạt được mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Luận văn tập trung vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, thông qua phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cụ thể.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi được cơ quan có thẩm quyền quyết định để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002, ngân sách nhà nước được tổ chức thành bốn cấp, bao gồm ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách cấp huyện là một phần của ngân sách địa phương, đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

1.2. Hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước

Hiệu quả sử dụng ngân sách được đánh giá thông qua khả năng đạt được mục tiêu kinh tế - xã hội với chi phí tối thiểu. Tại huyện Thường Xuân, việc sử dụng ngân sách còn nhiều hạn chế, như chưa tối ưu hóa chi tiêu công, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan tài chính. Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng ngân sách, bao gồm hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách và tăng cường giám sát tài chính.

II. Thực trạng quản lý và sử dụng ngân sách tại huyện Thường Xuân

Huyện Thường Xuân là một địa bàn có tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội, nhưng việc quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước còn nhiều bất cập. Luận văn phân tích thực trạng quản lý ngân sách giai đoạn 2012-2016, chỉ ra những hạn chế trong công tác lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách.

2.1. Thực trạng thu ngân sách

Nguồn thu ngân sách tại huyện Thường Xuân chủ yếu từ trợ cấp cân đối và các chương trình mục tiêu. Tuy nhiên, nguồn thu cân đối tăng chậm so với trợ cấp từ ngân sách cấp trên. Công tác thu ngân sách còn gặp khó khăn do thiếu chính sách thu hút đầu tư và trình độ cán bộ quản lý thu còn hạn chế.

2.2. Thực trạng chi ngân sách

Chi ngân sách tại huyện Thường Xuân chưa sát với thực tế, nhiều khoản chi phát sinh không được dự toán trước. Việc thực hiện chi trả chế độ chính sách còn chậm, gây ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách. Luận văn đề xuất cần tăng cường giám sát và kiểm tra chi tiêu công để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước

Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, bao gồm hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách, tăng cường giám sát tài chính, và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách.

3.1. Hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách

Cần xây dựng cơ chế phân bổ ngân sách linh hoạt, phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Việc phân bổ ngân sách cần dựa trên các tiêu chí cụ thể, đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

3.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra tài chính

Tăng cường giám sát, thanh tra và kiểm tra tài chính ngân sách là giải pháp quan trọng để đảm bảo hiệu quả sử dụng ngân sách. Cần xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ, đảm bảo việc chi tiêu công được thực hiện đúng mục đích và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân sách nhà nước là công cụ chính sách tài chính quan trọng, đóng vai trò thiết yếu trong điều tiết kinh tế vĩ mô và phát triển kinh tế - xã hội. Tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, ngân sách nhà nước cấp huyện là nguồn lực chủ yếu để duy trì hoạt động bộ máy chính quyền, thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng và đảm bảo an sinh xã hội. Giai đoạn 2012-2016, tổng chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện tăng liên tục, từ 328.036 triệu đồng năm 2012 lên 688.427 triệu đồng năm 2016, đạt mức tăng trưởng trung bình khoảng 20% mỗi năm. Tuy nhiên, việc lập dự toán chi ngân sách chưa sát thực tế, công tác quản lý chi còn nhiều bất cập, chi trả chế độ chính sách chậm trễ, và cơ chế tự chủ tài chính chưa được giao đầy đủ cho các đơn vị sử dụng ngân sách.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân trong giai đoạn 2012-2016, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách trong thời gian tới. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại UBND huyện Thường Xuân, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo tài chính, kế toán và các cơ quan quản lý ngân sách địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp huyện, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn công, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý ngân sách nhà nước, bao gồm:

• Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước: Nhấn mạnh vai trò của ngân sách trong việc phân phối và phân phối lại nguồn lực tài chính nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước, đảm bảo cân đối thu - chi và hiệu quả sử dụng vốn công.
• Mô hình quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra: Tập trung vào việc đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách dựa trên kết quả thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội, thay vì chỉ dựa vào các chỉ tiêu tài chính truyền thống.
• Khái niệm hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện: Đánh giá dựa trên các tiêu chí như tính hợp lý, kịp thời, tiết kiệm, công khai minh bạch và khả năng đáp ứng các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: ngân sách nhà nước cấp huyện, quản lý thu chi ngân sách, lập dự toán ngân sách, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách, và các nguyên tắc quản lý ngân sách như nguyên tắc công khai minh bạch, quy trách nhiệm, cân đối ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp định tính, với các bước chính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo quyết toán ngân sách huyện Thường Xuân giai đoạn 2012-2016, báo cáo của phòng Tài chính Kế toán huyện, các văn bản pháp luật liên quan và các tài liệu nghiên cứu khoa học có liên quan.
• Phương pháp thu thập thông tin: Thu thập dữ liệu qua nghiên cứu tài liệu, báo cáo chính thức, phỏng vấn sâu với cán bộ quản lý ngân sách và các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính công.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để phân tích biến động thu chi ngân sách, so sánh dự toán và thực hiện ngân sách, đánh giá các chỉ tiêu hiệu quả sử dụng ngân sách. Phương pháp tổng hợp và so sánh được áp dụng để nhận diện các thành tựu, hạn chế và nguyên nhân.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2012-2016, với việc thu thập và xử lý dữ liệu trong năm 2017, phân tích và đề xuất giải pháp trong năm 2018.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu thu chi ngân sách của huyện trong giai đoạn trên, cùng với ý kiến chuyên gia và cán bộ quản lý nhằm đảm bảo tính toàn diện và khách quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng chi ngân sách liên tục và vượt dự toán: Tổng chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện tăng từ 328.036 triệu đồng năm 2012 lên 688.427 triệu đồng năm 2016, đạt mức tăng trưởng trung bình khoảng 20% mỗi năm. Tỷ lệ chi vượt dự toán dao động từ 129% đến 217% qua các năm, cho thấy việc lập dự toán chưa sát thực tế.

2. Cơ cấu chi ngân sách chủ yếu là chi thường xuyên: Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi ngân sách, khoảng 69% đến 78%, với các khoản chi cho sự nghiệp kinh tế, giáo dục, y tế, quốc phòng và an ninh. Chi đầu tư phát triển tuy tăng mạnh trong các năm 2015-2016 (từ 6.236 triệu đồng lên 51.172 triệu đồng), nhưng vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ so với chi thường xuyên.

3. Quản lý chi ngân sách còn nhiều bất cập: Việc lập dự toán chi chưa sát với thực tế, chi trả chế độ chính sách chậm trễ, công tác giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị chưa đầy đủ. Công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách còn hình thức, chưa phát huy hiệu quả trong việc ngăn ngừa thất thoát, lãng phí.

4. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội: Huyện Thường Xuân là huyện miền núi, kinh tế chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp, thuộc nhóm huyện nghèo theo Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP. Thu nhập bình quân đầu người năm 2015 đạt khoảng 12,85 triệu đồng, tỷ lệ hộ nghèo còn cao (29%). Điều kiện địa hình, khí hậu và cơ sở hạ tầng còn hạn chế ảnh hưởng đến khả năng khai thác nguồn thu ngân sách và hiệu quả sử dụng vốn.

Thảo luận kết quả

Việc chi ngân sách vượt dự toán cho thấy sự thiếu chính xác trong công tác lập dự toán, có thể do dự báo chưa sát với nhu cầu thực tế hoặc phát sinh các nhiệm vụ mới trong năm. Tỷ trọng chi thường xuyên cao phản ánh áp lực lớn về chi phí duy trì bộ máy và các chính sách an sinh xã hội, làm hạn chế nguồn lực cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng.

So sánh với các nghiên cứu về quản lý ngân sách cấp huyện khác, kết quả tương đồng về những khó khăn trong việc cân đối ngân sách, quản lý chi và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn công. Việc chưa giao quyền tự chủ tài chính đầy đủ cho các đơn vị sử dụng ngân sách làm giảm tính chủ động và hiệu quả trong quản lý chi tiêu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện biến động tổng chi ngân sách và tỷ lệ chi vượt dự toán qua các năm, bảng phân tích cơ cấu chi ngân sách theo lĩnh vực, và biểu đồ so sánh dự toán và thực hiện chi ngân sách. Các bảng số liệu chi tiết giúp minh chứng cho các phát hiện chính và hỗ trợ phân tích sâu sắc hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách: Tăng cường phối hợp giữa các phòng ban, đơn vị dự toán và cơ quan tài chính để xây dựng dự toán sát với thực tế, dự báo chính xác nhu cầu chi tiêu. Áp dụng các phương pháp phân tích dự báo hiện đại, cập nhật dữ liệu kinh tế - xã hội kịp thời. Thời gian thực hiện: ngay trong các kỳ lập dự toán hàng năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện phối hợp với các đơn vị liên quan.

2. Nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách: Tăng cường kiểm tra, giám sát chi tiêu, đặc biệt là chi thường xuyên và chi chính sách. Xây dựng cơ chế phân cấp rõ ràng, giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị sử dụng ngân sách theo quy định. Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, phòng Tài chính - Kế hoạch, các đơn vị sử dụng ngân sách.

3. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ quản lý ngân sách: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý ngân sách, kỹ năng lập dự toán, quyết toán và kiểm soát chi tiêu. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với các cơ sở đào tạo chuyên ngành.

4. Phát triển hệ thống thông tin quản lý ngân sách hiện đại: Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu chi ngân sách, xây dựng hệ thống báo cáo, phân tích số liệu tự động, minh bạch và kịp thời. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện phối hợp với Sở Tài chính tỉnh.

5. Khuyến khích khai thác các nguồn thu mới và đa dạng hóa nguồn thu ngân sách: Xây dựng chính sách thu hút đầu tư, phát triển kinh tế địa phương, tăng cường thu thuế, phí theo đúng quy định, đặc biệt là khai thác hiệu quả nguồn thu từ đất đai. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Chi cục Thuế, các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân sách cấp huyện và tỉnh: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp huyện, giúp nâng cao hiệu quả công tác lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách.

2. Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Tài chính công: Tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu về quản lý tài chính công, ngân sách nhà nước cấp địa phương, đặc biệt trong bối cảnh phát triển kinh tế vùng miền núi.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan tài chính: Giúp hiểu rõ thực trạng, khó khăn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, từ đó xây dựng chính sách phù hợp, hiệu quả hơn.

4. Các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn huyện Thường Xuân: Hiểu rõ cơ chế quản lý ngân sách địa phương, tạo điều kiện thuận lợi trong việc phối hợp, tham gia phát triển kinh tế, đóng góp vào nguồn thu ngân sách.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?
   Hiệu quả được đánh giá qua tính hợp lý, kịp thời, tiết kiệm, công khai minh bạch và khả năng đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Ví dụ, tỷ lệ chi vượt dự toán và cơ cấu chi ngân sách là các chỉ số quan trọng.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến việc chi ngân sách vượt dự toán tại huyện Thường Xuân?
   Nguyên nhân gồm lập dự toán chưa sát thực tế, phát sinh nhiệm vụ mới trong năm, và việc bổ sung kinh phí từ cấp trên. Ngoài ra, công tác quản lý chi còn nhiều bất cập cũng góp phần làm tăng chi vượt dự toán.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả lập dự toán ngân sách?
   Cần tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, sử dụng dữ liệu kinh tế - xã hội cập nhật, áp dụng phương pháp dự báo hiện đại và đào tạo cán bộ chuyên môn. Ví dụ, xây dựng dự toán dựa trên phân tích xu hướng thu chi thực tế các năm trước.

4. Vai trò của công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách cấp huyện?
   Công nghệ giúp minh bạch, kịp thời trong thu chi, giảm sai sót và tăng hiệu quả giám sát. Ví dụ, hệ thống quản lý ngân sách điện tử giúp báo cáo tự động và theo dõi tiến độ giải ngân.

5. Các giải pháp nào giúp tăng nguồn thu ngân sách địa phương?
   Khuyến khích đầu tư, đa dạng hóa nguồn thu, tăng cường thu thuế, phí và khai thác hiệu quả nguồn thu từ đất đai. Ví dụ, tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất đã giúp tăng nguồn thu đáng kể trong các năm gần đây.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện thực trạng quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân giai đoạn 2012-2016, chỉ ra các điểm mạnh và hạn chế chính.
• Tổng chi ngân sách tăng liên tục, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn, trong khi công tác lập dự toán và quản lý chi còn nhiều bất cập.
• Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội đặc thù của huyện ảnh hưởng sâu sắc đến hiệu quả sử dụng ngân sách.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả lập dự toán, quản lý chi, đào tạo cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách.
• Nghiên cứu góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý ngân sách cấp huyện, là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, học viên và nhà nghiên cứu.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, tổ chức đào tạo cán bộ, xây dựng hệ thống quản lý ngân sách hiện đại và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi đánh giá hiệu quả ngân sách tại các huyện khác.

Call to action: Các cơ quan quản lý ngân sách và chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện Thường Xuân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VA CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HIỆU QUÁ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÁP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Ngân sách nhà nước là một công cụ chính sách tài chính quan trọng của một quốc gia, là một khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô. Chính vì vậy việc sử dụng có hiệu quả ngân sách nhà nước là vấn đề được Đảng, nhà nước, nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm. Trong thời gian qua có nhiều nghiên cứu liên quan đến quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước được thực hiện và công bồ.

Tiêu bié có thé kế đến như: Luận án Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước nhằm thúc đây phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (Trần Văn Lâm, 2009) đã trình bày có hệ thống và phân tích khá chỉ tiết, có căn cứ khoa học về vai trò của việc gan kết giữa lập Tài chính - Kế hoạch chỉ tiêu ngân sách nói riêng, quản lý chi ngân sách nhà nước nói chung với Tài chính - Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Những van đề về chi ngân sách nhà nước, quan lý ngân sách nhà nước, quản lý chi ngân sách nhà nước theo kết qua đầu ra gắn với khuôn khổ chi tiêu trung hạn nhằm thúc đây phát triển kinh tế - xã hội được tác giả lý giải đầy đủ và thuyết phục. Một số giải pháp kiến nghị được tác giả đề xuất trong luận án. Tuy nhiên luận án mới chỉ tập trung nghiên cứu đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước tại Tỉnh Quang Ninh, chưa bao quát hết các nội dung trong chi ngân sách nhà nước.

Luận án nâng cao hiệu qua quản lý chi tiêu ngân sách nha nước nhằm phục vụ nhu cầu phát triển ở Việt Nam (Nguyễn Thi Phú Hà, 2007) đã giúp làm sáng tỏ một số khái niệm ngân sách nhà nước, lập Tài chính - Kế hoạch chi ngân sách nhà nước,. Tuy nhiên, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án ở tầm vĩ mô, chưa bàn luận sâu đến đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, nhất là địa bàn các quận, huyện. Trong cuốn Quản lý ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra và khả năng ứng dụng ở Việt Nam (Phạm Ngọc Dũng và Hoàng Thị Thúy Nguyệt, 2008), các tác giả đúc kết kinh nghiệm quản lý theo mô hình định hướng kết quả đầu ra ở New Zealad, Pháp, Mỹ và rút ra một số bài học đối với Việt Nam. Quan lý chi tiêu công của tác giả Lê Chi Mai (2011) lại đề cập đên ba nội dung chính trong quản lý chi tiêu công bao gồm: Chính phủ và chi tiêu công, các nội dung quan lý chi tiêu công và cải cách quan ly chi tiêu công.

Trong đó cải cách chi tiêu công được phân tích gắn liền với bối cảnh cải cách chi tiêu công, lập ngân sách theo kết quả đầu ra, lập ngân sách theo khuôn khổ chỉ tiêu trung han. Ngoài ra có thé kế đến các công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí chuyên ngành và các phương tiện thông tin khác liên quan đến hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước như: “Chi ngân sách nhà nước và kiểm soát chi ngân sách nhà nước” (Vũ Đức Trọng, 2009) ; “Lang phi trong chi tiêu công và các giải pháp khắc phục” (Lê Chi Mai, 2005); “Hiệu qua sử dụng vốn đầu tư phát triển của tỉnh Quảng Tri” (Hồ Ngọc Hy, 2007); Luận văn thạc sĩ “Ndng cao hiệu qua quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang, giai đoạn 2006-2010” của tác giả Nguyễn Hoang Tuấn, trường DH Kinh tế, TP Hồ Chí Minh năm 2012; Luận văn thạc sĩ “Gidi pháp nâng cao hiệu quả quan ly chỉ ngân sách Nhà nước ở huyện Thuận Thành” của tác giả Phạm Công Hưng, Trường ĐH Nông nghiệp Hà Nội, năm 2012; Luận văn thạc sĩ “Quản lý NSNN huyện chương Mỹ, Thành phó Hà Nội” của tác giả Bùi Mạnh Thắng, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Học viện Chính trị- Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2013. Nghiên cứu liên quan đến quản lý và hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước thời gian qua đã được nhiều nhà nghiên cứu, nhà quản lý, tổ chức quan tâm và có nhiều công trình có giá trị được công bố. Tuy nhiên, các công trình này mới chỉ tập trung nghiên cứu các yêu tố vĩ mô, hoặc một số mặt, một số khía cạnh nhất định của quản lý và sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước.

Theo hiểu biết của tác giả hiện có rat ít công trình nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại cấp quận, huyện một cách toàn diện và đầy đủ. Do đó, tác giả chọn nghiên cứu đề tài “nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa”. Luận văn sau khi được thực hiện sẽ giúp đánh giá thực trạng quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, trên cơ sở đó đề xuất được những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới. Ngân sách nhà nước và quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện 1.

Ngân sách nhà nước Khái niệm ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước là hoạt động thu chi tài chính của Nhà nước. Hoạt động đó rất đa dạng, được tiến hành hau hết trên các lĩnh vực, tác động đến mọi chủ thể kinh tế - xã hội. Các hoạt động thu chỉ NSNN luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước, được Nhà nước tiến hành trên các quy định của Luật. Điều 1 của Luật Ngân sách nhà nước năm 2002: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thâm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm dé dam bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước".

Có thể hiểu NSNN là quá trình thực hiện các chỉ tiêu thu, chi nhằm hình thành quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước và là quá trình phân phối và phân phối lại giá tri tổng sản phẩm xã hội phục vụ cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trên các lĩnh vực, cho một thời gian nhất định, thường là một năm và được Quốc hội phê chuẩn thông qua. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện Hệ thống NSNN là tổng thể các cấp ngân sách có quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình tổ chức huy động, quản lý các nguồn thu và thực hiện nhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách. Ở hầu hết các quốc gia trên thé giới, hệ thống NSNN được tổ chức phù hợp với hệ thống tổ chức bộ máy quản lý hành chính nhà nước. Ở nước ta, bộ máy quan lý hành chính nhà nước được tổ chức 4 cấp: Trung ương; tinh, thành phố trực thuộc Trung ương; quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tinh và xã, phường, thị tran.

Mỗi cấp chính quyền đều phải có ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ được giao theo quy định của pháp luật và phù hợp với khả năng quản lý của câp chính quyên đó. ' Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2002), Luật Ngân sách Nhà nước số 01/2002/QH11 ngày 16 tháng 12 năm 2002, Hà Nội. 7 Theo Điều 4, Luật Ngân sách nhà nước năm 2002: Ngân sách nhà nước được tổ chức thành bốn cấp, gồm: Ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của các đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân (HĐND) và Uy ban nhân dân (UBND).

Hiện nay ngân sách địa phương bao gồm: Ngân sách tỉnh; Ngân sách huyện và Ngân sách xã. Ngân sách địa phương chịu trách nhiệm quan ly thu NSNN, chi NSĐP trên địa bàn. HĐND tỉnh quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chỉ giữa các cấp chính quyền địa phương phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bản. Ngân sách nhà nước cấp huyện là toàn bộ các hoạt động thu, chỉ NSNN được HĐND cấp huyện quyết định và được thực hiện trong một năm dé đảm bảo thực hiện các mục tiêu ồn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn huyện.

Ngân sách nhà nước cấp huyện ngoài việc thực hiện các quy định của Luật NSNN, các văn bản hướng dẫn dưới Luật, còn phải tuân thủ các quy định của chính quyền cấp tinh trong từng giai đoạn nhất định phù hợp với đặc thù của địa phương đó. Đặc điểm ngân sách nhà nước cấp huyện La một bộ phận của NSNN, ngân sách cấp huyện vừa mang những đặc điểm chung của NSNN, vừa có những đặc điểm riêng, thé hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý tài chính nhà nước cấp huyện. Một là, chủ thé nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN cấp huyện là HĐND, UBND huyện. Trong đó các phòng Tài chính - kế hoạch, Chi cục thuế, Kho bạc Nhà nước là các don vi chức năng thực hiện chức năng quản lý thu, chi NSNN huyện.

Hai là, đôi tượng nâng cao hiệu qua sử dụng là các doanh nghiệp, cá nhân, các tổ chức kinh tế, các đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn huyện theo phân cấp quản lý. Ba là, các khoản thu NSNN đều mang tinh chất pháp lý, còn chi NSNN mang tính cấp phát "không hoàn trả trực tiếp". Các hoạt động thu chi NSNN cấp huyện đều tiến hành theo cơ sở nhất định đó là Luật thuế và thu theo quy định của pháp luật về phi, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nha nước, các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác, chế độ thu chi do nhà nước, HĐND tỉnh ban hành. - Trong sử dụng thu NSNN cấp huyện vừa thực hiện quản lý thu ngân sách đối với nguồn thu trung ương phát sinh trên địa bàn vừa quản lý thu đối với các nguồn thu địa phương.

Do vậy trong quá trình quản lý thu NSNN phải gắn kết lợi ích kinh tế xã hội của địa phương mình với lợi ích quốc gia. - Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn chi NSNN cấp huyện là việc chính quyền Nhà nước địa phương sử dụng quyền lực công dé tô chức và điều chỉnh qua trình chi NSNN nhằm đảm bảo các khoản chi NSNN được thực hiện theo đúng chế độ chính sách do cơ quan Nhà nước có thâm quyền quy định, phục vụ tốt nhất cho việc thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của chính quyền Nhà nước huyện trong từng thời ky.