CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VE TỎ CHỨC VÀ HOẠT BONG CUA CHÍNH QUYỀN DIA PHƯƠNG Ở QUAN THEO LUẬT TO. CHỨC CHÍNH QUYEN BIA PHƯƠNG NĂM 2015 (SỬA DOI, BO SUNG NĂM 2019) 111. Cơ sở lý luận và pháp luật về tổ chức va hoạt động của chính quyền địa phương ở quận. Chính quyển địa phương là thuật ngữ được sử dung dé chỉ những thiết chế nhà nước, có tư cách quyển lực công, được thành lập một cach hợp hiền, hợp pháp để quan lý điển hành mọi mắt đời sống, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trên một đơn vi hanh chính - lãnh thé của một quốc gia, trong giới hạn thẩm quyền, cách thức, thủ tục đo pháp luật quy định.
Khai niệm về chỉnh quyển địa phương mặc dù đã được các nhà nghiên cứu luật học, các nhà quản lý hiểu theo nhiều góc nhìn nhưng điểm chung nhất có thể hiểu chính quyền địa phương là hệ thong các cơ quan nhà nước được 16 chức ở địa phương thực hiện các chức năng quản i nhà nước trên dha bàn địa phương 6 nước ta, chính quyển địa phương lả một trong những nội dung quan. trong trong tổ chức bô may nha nước, được ghi nhận trong các bản hiền pháp và pháp luật quy định. Từ tên chương các bản Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992 đến tên các Luật vẻ tổ chức chính quyển địa phương (trừ Luật năm. 1958) thi cấp chính quyển ở địa phương đã sác định nội ham của nó bao gồm.
Hội đồng nhân dân va Ủy ban nhân dân (trước đây có thời kỳ gọi lả Ủy ban hành chính) được tổ chức phủ hợp với đặc điểm nông thôn, đô. thị, hãi đão, đơn vi hành chính - kinh tế đặc biệt do luật định Tuy nhiên, khải niệm "chính quyển địa phương” mới chỉ được sử dụng, chính thức từ khí Hiển pháp năm 2013 ra đời và đặc biệt là được quy định cu thể trong Luật Tổ chức chỉnh quyển địa phương năm 2015. Chính quyền địa phương gồm HĐND vả UBND ở các đơn vị hành chỉnh, có nhiệm vu bảo đâm thi hảnh Hiển pháp, pháp luật, quyết định các vẫn để của địa phương do luật định, chịu sự kiểm tra, giám sát của cấp trên, trên cơ sở phân định tham quyền giữa Trung ương vả địa phương, Hội đồng nhân dân cũng như Ủy ban nhân dân có tư cách pháp nhân được Hiển pháp va pháp luật công nhận sự tổn tai vi mục đích quan lý một khu vực lãnh thé nằm trong một quốc gia. Đồng thời, tương tự các quốc gia khác trên thé giới, nến hành chính nước ta được phân theo thứ bậc chính quyển Trung ương vả chính quyền địa phương.
Chính quyén Trung ương quần lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế zẽ hội, quốc phòng, an ninh va đối ngoại của Nhà nước, bão đâm hiệu lực của bộ máy nha nước từ trung ương đền cơ sỡ, bảo dim việc tôn trong và chấp hành Hiển pháp va pháp luật, phát huy quyển làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dưng và bao vệ Tổ quốc, bảo đảm én định và nâng cao đời sông vật chất và tỉnh thân của nhân dân. Chính quyền địa phương ð nước ta được quy định tại Luật Tổ chức HĐND va UBND gồm HĐND vả UBND các cấp và bộ may giúp việc la các Sé, ngành (tinh, thành phố trực thuộc Trung ương); các phòng, ban (huyện, quân, thi xã va thành phố thuộc tỉnh), các định xuất căn bô và bộ máy giúp việc (xã, phường, thi trấn). Chính quyển dia phương ở nước ta được tổ chức ở các đơn vị hành chính gồm 03 cấp: tinh, thành phổ trực thuộc Trung ương (goi chung là cấp tỉnh), huyện, quân, thi x8, thảnh phd thuộc tinh, thành phô thuộc thành phố trực thuộc trung ương (gợi chung là cấp huyện) và xã, phường, thi trân (gọi chung la cấp xã). Cơ cầu tổ chức các sở, ngành cấp tinh, các phòng ban cấp huyện la nội dung quan trọng trong tổ chức bộ máy chính quyển địa phương, Thực tiễn cho thay, mỗi quốc gia thường được hình thành từ rất nhiều những vùng đất, những tộc người khác nhau với diện tích lãnh thé kha lớn, trong những điều kiện như vay chính quyên trung ương không đủ khả năng quản lý và điều hanh tốt đổi với moi công việc nên buộc phải phân chia đất nước thành các đơn vi lãnh thổ nhỗ hơn va cùng với việc phân chia đó lả thành lập các cơ quan chính quyển địa phương thích ứng để thuận lợi cho việc quản lý, điều hanh trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống x8 hội, từ đó đặc 1a vẫn dé phân cấp, phân quyển đối với chính quyển các dia phương, phải giải quyết mối quan hệ giữa chính quyển Trung ương và chính quyển các địa phương, bởi các lý do Thứ nhất, các cơ quan nhà nước trung ương không thể tự mình trực tiếp quan lý, diéu hành, xữ lý tắt cả các công việc, tỉnh hudng nảy sinh ở các địa phương.
Thông qua việc phân cấp trong quan lý, chính quyển dia phương sẽ thay mit nha nước Trung ương thực hiện công việc quan lý tại địa phương, Chính quyển địa phương vừa thực hiện nhiệm vụ, quyển hạn của minh do nha nước Trung ương giao vừa căn cứ điều kiện cụ thé của địa phương dé xây dựng chương trình, kế hoạch phát triển kinh té - xã hội cho dia phương, ‘vita giải quyết các van dé nảy sinh để phủ hợp hoàn cảnh thực tế của địa phương mảnh Thú hai, thông qua chính quyên dia phương, nhà nước Trung ương sẽ có điều kiện gan dân hơn, nâng cao năng lực nắm bắt thực tiễn để có cơ sỡ vả. căn cử hoạch định chính lược hoặc điều chỉnh, bé sung, bai bỏ các chính sách, pháp luật không còn phù hợp trong pham vi lãnh thổ quốc gia. Đồng thời thông qua chính quyên dia phương, các chủ trương, mệnh lệnh, quy định cũa nhả nước Trung ương được thực thi trong cuộc sống. 10 Qua đó có thé thấy, mô hình tổ chức cũng như chức năng, nhiệm vụ, quyển hạn của chính quyền địa phương được đổi mới theo hướng.
bảo dim sự gắn kết chặt chế hơn nữa giữa Hội đông nhân dân và Ủy ban nhân dân. phân cấp, phân quyền rõ ràng nhiệm vụ, quyển hạn của chính quyển địa phương, bảo dim nâng cao tính tự chủ, tư chíu trách nhiém của chính quyền. địa phương vả các nguồn lực bảo dam thực hiên các nhiệm vụ, quyền ban được phân cap; định rõ nét hơn vi trí của chính quyền địa phương trong hệ thống hành chính thông nhất, thông suốt của một nha nước đơn nhất, trong đó, giải quyết môi quan hé hai hòa giữa chính quyển địa phương với các cơ quan hành chính cấp trên va giữa các cấp chính quyển dia phương với nhau. Vị trí, vai trò của chính quyền địa phương ở quận.
Chính quyên dia phương ở quên được quy định trong Luật tổ chức chính quyển địa phương 2015 bao gồm: quân, huyện, thị xã, thành phổ thuộc tỉnh, thành phổ thuộc thành phổ trực thuộc trung wong ‘Theo quy đính của pháp luật, cắp quận (huyện) được chia thành 3 loại (I, II, ID, Ngoài D3 loại trên, còn chia theo: - Quận, thị xã, thành phé thuộc tinh, thành phố thuộc thành phố trực. thuộc trùng ương gắn với khu vực thành thị, - Huyện gắn với khu vực nông thôn Mỗi đơn vị hành chính cấp huyện đều được tổ chức chính quyền trong ứng Chính quyển dia phương ở quân là don vi anh chính trung gian nằm. giữa Thành phố và phường, Chính quyển địa phương ở quận chịu sự quản lý nha nước trực tiếp của chính quyển địa phương cấp thành phổ vả trực tiếp quản ly nha nước đôi với chính quyền địa phương cắp phường. Chính quyển dia phương 6 quân bao gồm: “Hội đồng nhân dân: Theo Hién pháp 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định: ir Hôi đồng nhân dân la cơ quan quyén lực nha nước ở địa phương, đại dign cho ý chí, nguyện vọng và quyển làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân.
địa phương bầu ra, chíu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan aha nước cấp trên ‘Hi dong nhân dân quyết định các van dé của địa phương do luật định, giám sắt việc tuân theo Hiển pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiên nghị quy của Hội đông nhân dân. Một mặt, với tu cách là cơ quan quyển lực nhà nước & địa phương, Hội đẳng nhân dân được cơ quan giao quyển thay mặt thực hiện quyển lực nha nước, quyết định những van dé quan trong để phát huy tiềm năng của dia phương xêy dựng và phát triển kinh tế - xã hội, giám sát hoạt động của UBND cùng cấp, giám sát việc tuân theo pháp luật của cắc cơ quan nha nước, tỗ chức kinh tế, tổ chức xã hội và đơn vị vũ trang nhân dn ở địa phương. Mặt khác, với tư cách la cơ quan đại diện, Hội dong nhân dân Ja cơ quan. do cử tr béu ra theo nguyên tắc phổ thông, trực tiép vả bd phiếu kín HĐND.
Ja đại diện tiêu biểu cho tiếng nói của các tang lớp nhân dân ở địa phương, đại điện cho trí tuệ tập thé của nhân dan, Oy ban nhân dân: Vi trí pháp lý và vai trò của Ủy ban nhân dân được quy định cụ thé tại Hiển pháp 2013 và Luật Té chức chính quyên địa phương. Uy ban nhân dân ở cấp chính quyển dia phương do Hội đẳng nhân dân củng cấp bau lả cơ quan chấp hanh của Hội đông nhân dn, cơ quan hành. chính nhà nước ở địa phương, chiu trách nhiệm trước Hôi đồng nhân dân va cơ quan hanh chính nha nước cấp trên. ‘Uy ban nhân dan tổ chức việc thi hanh Hiển pháp va pháp luật ở địa phương, tổ chức thực hiện nghị quyết của Hồi đồng nhãn dân va thực hiển các nhiệm vụ do cơ quan nha nước cấp trên giao.
‘Uy ban nhân dân là cơ quan hảnh chính nha nước ở địa phương, chịu. ‘rach nhiêm trước Hồi dng nhân dân cùng cấp va cơ quan nhà nước cấp trên. ‘Uy ban nhân dan chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, các van bản của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cũng cấp nhằm bao dam thực hiện chủ trương, biện pháp phát triển kinh tế - xã hội, cũng có quốc phỏng, an ninh va thực hiện các chính sách khác trên địa bản. Uy ban nhân dân thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở địa phương, góp phan bao dim sư chỉ đạo, quản lý thống nhất trong bô máy hành chính nhà nước từ trung ương tới cơ sở 13.
Tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương ở quận.