Chương I NHỮNG VÁN ĐẺ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VẺ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH 1. Xử phat vi phạm hành chính và áp dung pháp luật trong xử phạt vi phạm hành chính 1. Khái niém xứphạt vi pham hàn: chinh Vi phạm hành chính là hành vì có lỗ: do cá nhân, tô chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật vé quản ly nha nước ma không phải là tội pham và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính” Thực chất xử phạt hảnh chính là hoạt động áp dụng pháp luật về xử phạt hành chính của các chủ thể có thâm quyên theo quy định của pháp luật, ở đó các chủ thể có thâm quyên căn cử vao các quy pham pháp luật hiện hành để xác định hảnh vi vi phạm hảnh chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt cũng như các biên pháp khắc phục hậu qua để ban hảnh quyết định xử phạt đôi với ca nhân, tổ chức vi phạm hành chính. Ở môt góc độ khác, khi xử phạt hành chính các chủ thé có thâm quyên còn phai ap dung cac quy pham vé tham quyên xử phạt, thủ tục xử phat để bao dam rang hoạt động xử phạt tuân thủ thấm quyên zử phạt và thủ tục xử phạt Từ lý giải trên có thé quan niệm về xử phạt hành chính như sau Xứ phat vi phạm hành: chính là việc người có tham quyền căn cử vào các quy phạm pháp luật quy định về thâm quyên xử phạt, đồi tượng vi phạm, hành vi vi phạm, hình thức xử phat; mức xử phat; thủ tục xử phạt hành chính để ban hành quyết định xử phat áp dung đổi với cá nhân, tô chức vi phạm hành chính.
Dưới góc đô là danh động từ: Xử phạt hành chính được hiểu là biên pháp cưỡng chế hảnh chính do người có thâm quyền xử phat áp dụng đôi với cá nhân, tô chức vi phạm hành chính, theo thủ tục xử phạt hành chính trên cỡ sỡ quy định của pháp luật. ` Quy dah tạitại khoăn 1 Điều2 Luật XLVPHC Như vậy, có thể nhận diện hoạt động xử phạt hành chính ở những đặc điểm sau: 1. Đặc điểm xứ phạt vi phạm hành chink Qua nghiên cứu khải niêm về XPVPHC, về cơ bản, có thể chỉ ra một sô đặc điểm sau đây của hoat động XPVPHC: Thir nhất, Cơ sở dé xử phạt vi phạm hành chính 1a hành vi vi pham hành chính được quy định tại các nghị định quy định về xử phạt hành chính trong từng lĩnh vực. Hay nói cách khác, vi phạm hành chính lả cơ sở để XPVPHC.
Hanh vi bi coi là vi phạm hành chính phải được quy định trong các VBQPPL. Điều nay khang định việc xử phạt hành chính chi dat ra khi cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong thực tiến. Trước đây, tại khoản 1 và khoản 3 Điều 2 Pháp lệnh năm 1989, Ủy ban Thường vụ Quốc hôi giao Hội dong Bộ trưởng, Hội đông nhân dân tinh, thành pho, đặc khu trực thuộc trung ương thấm quyên quy định những hành vi bị coi là vi phạm hành chính và các hình thức, biện pháp xử lý đối với hành vi vi phạm: *1 Căn cứ vào luật, pháp lãnh. Hội đồng Bộ trưởng quy dinh hành vi vi phạm hành chính, hình thức xứ phạt và biên pháp hành chính khác áp dụng đối với từng loại hành: vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản i} Nhà nước.
3 Hoi đồng nhân dân tinh, thành phd, đặc kìm trực thuộc Trung wong. căn cứ vào văn bẩn của các co quan Nhà nước cấp trên va đặc điềm cụ thé của dia phương guy đinh các hành vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quân I Nhà nước ở dia phương: hinh thức xử phat và các biện pháp cưỡng chế khác đối với các hành vi dé, trừ các hành vi đã ẩươc các cơ quan Nhà nước cấp trên quy định Cúc quy đinh về hình thức XPVPHC và biên pháp hành chính khác của Hội đồng nhân đân tinh, thành phd. đặc khu trực thuộc trưng ương không duoc trái với các quy đinh của Pháp lệnh nay”. Hiên nay, theo quy định tại Điêu 4 Luật XLVPHC, thẩm quyên quy định những hành vi bi coi là vi phạm hành chính và các hình thức xử phạt, BPKPHQ đối với hành vi vi phạm được giao cho Chính phủ.
Ngoài luật, pháp lệnh của Quốc hội, Uy ban Thường vụ Quóc hôi, chỉ có nghị định của Chính ` phủ được quy định hanh vi vi phạm hành chính, hình thức, mức xử phat va BPKPHQ đối với từng vi pham. Thut hai, Xt phat hành chính do các chủ thé có thẩm quyên theo quy định của pháp luật thực hiện. Tham quyên xử phạt hành chính được Luật điều chỉnh về xử lý vi phạm hành chính quy định. Bởi vậy hoạt động xử phat hành chính được nhận điện bởi việc thực hiện thẩm quyền xử phat của các cá nhân có thấm quyên được quy định tại Luật xử lý vi phạm hảnh chính.
Điều nay cho thay, hoạt động xử phạt hanh chính được coi 1a có hiệu lực pháp luật nêu hoạt đông do được tiên hành bỡi chủ thé có tham quyền theo quy định của pháp luật. Việc XPVPHC phải do người có thâm quyên thực hiện theo quy định pháp luật. Điểm b khoăn 1 Điều 3 Luật XLVPHC quy định nguyên tắc “ating thâm quyên” trong XPVPHC. Vi phạm nguyên tắc nay chính là vi pham điều cẩm tại khoản 5 Điêu 12 của Luật Thit ba, Xử phạt hành chính được tiên hanh theo thủ tục hành chính - thủ tục xử phạt vi phạm hành chính Việc XPVPHC phải được người có thấm quyền tiền hành theo trình tư, thủ tục pháp luật quy đính Theo quy định tại khoản 5 Điêu 12 của Luật XLVPHC, thi việc xử phạt không đúng trình tự, thủ tục chính là một trong những hành vi bị nghiêm cam Thủ tục XPVPHC được quy định tại Mục 1 Chương III Phan thứ hai - Luật XLVPHC (từ Điều 55 đến Điều 68).
Theo đó, có hai loại thủ tục XPVPHC: Thủ tục XPVPHC không lập biên bản (thủ tục đơn giản) vả thủ tục XPVPHC có lập biên bản, hô sơ XPVPHC (thủ tục thông thường). Thư: te, Kết qua của xử phạt hành chính được thé hiện bằng văn bản — quyết định hảnh chính cá biệt Kết quả của hoạt đông XPVPHC thể hiện ở việc ban hành quyết định XPVPHC của người có thấm quyên dé ght nhận các ché tải hành chính (các hình thức xử phạt và BPKPHQ)áp dung đôi với chủ thé vi phạm hành chính. Quyết định XPVPHC phải được ban hanh theo đúng thé thức va kỹ thuật trình bay, đúng các biểu mẫu do pháp luật quy định 10 1. Khái niệm áp dụngpháp luật trong xửphạt vi phạm hành chink Bên canh việc đây mạnh hoạt đông xây dựng va hoàn thiện hệ thong pháp luật, Nha nước ta còn quan tâm tới việc tô chức thi hành pháp luật.
Bởi 1é, cho dù co ban hành ra các văn ban quy pham pháp luật hoàn chính nhưng trên thực tê nêu các quy định đó không được thực hiện một cách bài bản thì mục đích việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật van chưa đạt được. Thực hiện pháp luật là một qua trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định những quy định pháp luật đi vào cuộc sông và trở thành hành. vi thực té của các chủ thể. Bản thân pháp luật không thể tự minh trực tiếp tác động hay điều chỉnh vào các quan hệ xã hội ma phải thông qua trung gian, đó chính là việc thực thi pháp luật.
Trên cơ sở các quy pham pháp luật, các cá nhân, tô chức tham gia vào quan hệ pháp luật tư minh thực hiện những hanh vi nhật định, do đó, những hành vi nảy đã làm cho các quy định pháp luật được thực hiện. Nhờ đó, pháp luật đã phát huy được vai trò trên thực tế, góp phân ôn định trật tự xã hội, phat trién kinh té, dam bao cac quyên va lợi ich hợp pháp của các tô chức, cá nhân được thực hiên. Ap dụng pháp luật 1a hình thức thực hiện pháp luật của các cơ quan nhà nước, nha chức trách có thâm quyên hoặc tô chức xã hôi được nha nước trao quyên. Đây là hình thức các chủ thé có thâm quyển do pháp luật quy địnhgiải quyết các vụ việc cụ thể xây ra trong đời sông, nhằm xác định quyên, nghĩa vụ, trách nhiệm pháp lý,.
cho các chủ thé trong những trường hợp cụ thể. Ap dung pháp luật la một quá trình phức tap, trai qua nhiều bước khác nhau, bắt đầu từ việc phân tích, đánh giá sự việc xảy ra trên thực tế, lựa chọn văn bản quy phạm pháp luật áp dụng đến việc ra van ban ap dung và tô chức thực thiện văn bản ap dung đã ban hành Trong đó, việc lua chọn quy phạm pháp luật phù hợp đôi với trường hợp cân áp dung la bước rat quan trong trong quá trình áp dụng pháp luật. Một trong những yêu câu của việc lựa chọn quy phạm pháp luật đó là: zác định quy pham được lựa chọn là quy phạm đang có hiệu lực và không mâu thuẫn với các đạo luật và văn bản quy phạm pháp luật khác ˆ Nguyễn Thảo Nguyễn (2020), Ap dung pháp huit trong giải quyết vụ ín hỳh sự của Viên Kiểm sit nhân, din tithe tiến tinh Ling Sem, Luận văn thạc sỹ Luật học, TS Nguyễn Văn Năm hướng dẫn. * Trường Đai học Luật Bà Nội, Giáo trầh Lý huin chưng về Nhà mace và pháp Init, NXB Tư pháp 2020, trang 403 11 Ap dụng pháp luật là loạt động thực hiện pháp luật mang tinh tổ chức quyền luc nha nước, được thực hiện bởi cơ quan nha nước có thâm quyên, nha chức trách hoặc tô chức xã hội được Nhà nước trao quyên, nhằm cá biệt hoa quy phạm pháp luật vao các trường hợp cu thé, đổi với cá nhân, tô chức vi phạm hành chính.
Như vậy, áp dung pháp luật vừa là một hình thức thực hiện pháp luật, vừa là biện pháp dam bao cho pháp luật được thực hiện trong thực tế. Từ khái niém “dp dung pháp luật” có thé đưa ra khái niệm “áp dung pháp luật trong xứ phat vi phạm lành chink” như sau: Ap dung pháp luật trong xử phat vi phạm hành chính ia hoạt động của cơ quan nhà nước có thâm quyền hoặc cña các tô chức. cá nhân khác được Nhà nước trao quyền đề cá biệt hỏa các quy phạm pháp iuật về xứ phạt vì phạm hành chính trong từng lĩnh vue quản I} nhà nước cụ thé. Hoạt động ap dụng pháp luật trong XPVPHC không thể có tính chât bình đẳng, thỏa thuận giữa các chủ thể trong quan hệ áp dụng pháp luật.