phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc kết cấu gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức kế toán trong doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức kế toán tại Tổng công ty cổ phần Đầu tƣ Phát triển Xây dựng (DIC Corp). Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán tại Tổng công ty cổ phần Đầu tƣ Phát triển Xây dựng (DIC Corp) 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc tổ chức kế toán 1.
Khái niệm về kế toán và tổ chức kế toán “Kế toán là việc thu thập, xử l{, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính dƣới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động” *8, tr. Tổ chức kế toán trong DN là tổ chức việc thực hiện các chuẩn mực, chế độ kế toán để phản ánh tình hình tài chính, kết quả hoạt động SXKD, tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra kế toán, chế độ bảo quản, lƣu trữ tài liệu kế toán, cung cấp thông tin tài liệu kế toán và các nhiệm vụ khác của kế toán cho các đối tƣợng cần sử dụng. Tổ chức kế toán trong DN gồm những nội dung cơ bản nhƣ: Tổ chức bộ máy kế toán; tổ chức vận dụng chứng từ kế toán; tổ chức hệ thống tài khoản kế toán; tổ chức hệ thống sổ kế toán; tổ chức lập và phân tích báo cáo tài chính; tổ chức công tác kiểm tra kế toán. Những nội dung của tổ chức kế toán đƣợc hiểu rõ và vận dụng một cách phù hợp sẽ có { nghĩa, vai trò quan trọng đối với công tác quản l{ tại DN.
Vai trò của tổ chức kế toán trong doanh nghiệp Tổ chức kế toán là một công tác không thể thiếu trong mỗi DN, vai trò của tổ chức kế toán trong DN đƣợc phản ánh cụ thể nhƣ sau: Trƣớc hết, giúp cho DN theo dõi thƣờng xuyên tình hình hoạt động SXKD của mình: quá trình sản xuất, theo dõi thị trƣờng…; giúp ngƣời quản lý điều hoà tình hình tài chính của DN; cung cấp tài liệu cho DN làm cơ sở hoạch định chƣơng trình hành động cho từng giai đoan, từng thời kỳ. Nhờ đó ngƣời quản lý tính đƣợc hiệu quả công việc, vạch ra hƣớng hoạt động cho tƣơng lai. Triển khai và thực hiện các hệ thống quản lý thông tin để thúc đẩy việc thực thi các chiến lƣợc, kế hoạch và ra quyết định của ban quản trị. Tổ chức kế toán đóng vai trò là cơ sở pháp lý để giải quyết tranh tụng khiếu tố, với tƣ cách là bằng chứng về hành vi thƣơng mại; cơ sở đảm bảo vững chắc trong giao dịch buôn bán; cung cấp một kết quả tài chính rõ ràng, không thể chối cãi 8 đƣợc; duy trì và phát triển các mối liên kết trong và ngoài DN.
Tổ chức kế toán quản lý các chi phí dựa trên việc lập kế hoạch và dự báo ngân sách chi tiết, hạn chế tối đa chi phí không cần thiết; quản lý rủi ro và thực hiện bảo hiểm cho DN; giám sát và quản lý hoạt động. Tổ chức kế toán thƣờng xuyên cập nhật thông tin về tài chính và các thông tin liên quan tới cổ đông trong và ngoài công ty (quyền và trách nhiệm mới, các văn bản về luật, chủ nợ, ngân hàng, nhà đầu tƣ…) theo một cách thức tạo dựng sự tin tƣởng cao nhất từ phía đối tác dành cho DN…Số liệu, thông tin kế toán trung thực, công khai minh bạch cũng là điều kiện thuận lợi để DN thu hút nguồn vốn đầu tƣ trong và ngoài nƣớc. Nguyên tắc tổ chức kế toán Tổ chức kế toán trong DN cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau: Trƣớc hết, tổ chức kế toán phải đảm bảo tuân thủ đúng những qui định trong Luật Kế toán, Chuẩn mực kế toán và phù hợp với các chế độ, chính sách, thể lệ văn bản pháp qui về kế toán do nhà nƣớc ban hành. Việc ban hành chế độ, thể lệ kế toán của Nhà nƣớc nhằm mục đích quản lý thống nhất công tác kế toán trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Vì vậy tổ chức kế toán phải dựa trên cơ sở chế dộ chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản kế toán DN, hệ thống báo cáo tài chính mà nhà nƣớc qui định để vận dụng một cách phù hợp với chính sách, chế độ quản lý kinh tế của Nhà nƣớc trong từng thời kỳ. góp phần tăng cƣờng quản lý kinh tế - tài chính của các cấp, các ngành, thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát của nhà nƣớc đối với hoạt động SXKD trong DN. Tổ chức kế toán phải thích ứng, phù hợp với quy mô, đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoạt động quản lý và địa bàn hoạt động của DN. Mỗi DN có đặc điểm và điều kiện hoạt động kinh doanh khác nhau.
Vì vậy, không thể có một mô hình tổ chức kế toán tối ƣu cho tất cả các DN nên công tác tổ chức kế toán phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, tính chất hoạt động SXKD, hoạt động quản lý, qui mô và địa bàn hoạt động của DN. Tổ chức kế toán phải phù hợp với yêu cầu và trình độ nghiệp vụ chuyên môn của đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ kế toán. Ngƣời thực hiện trực tiếp mọi công tác kế toán tài chính trong DN là cán bộ kế toán dƣới sự chỉ đạo của cán bộ quản lý 9 DN. Vì vậy để tổ chức tốt kế toán trong DN bộ máy kế toán tài chính phải đảm bảo nguyên tắc gọn, nhẹ, tiết kiệm và hiệu quả.
Tổ chức kế toán khoa học, hợp lý, thực hiện tốt nhất chức năng, nhiệm vụ của kế toán, nâng cao chất lƣợng công tác kế toán, quản lý chặt chẽ, hiệu quả, tính toán và đo lƣờng chính xác các nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Những nguyên tắc trên luôn phải đƣợc thực hiện một cách khoa học, kết hợp và đồng bộ, mới có thể tổ chức thực hiện tốt và đầy đủ các nội dung tổ chức kế toán trong DN. Nội dung tổ chức kế toán Thực chất của việc tổ chức kế toán trong DN là việc tổ chức thực hiện ghi chép, phân loại, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh theo những nội dung công tác kế toán bằng phƣơng pháp khoa học của kế toán, phù hợp với các chính sách chế độ quản lý kinh tế qui định, phù hợp với đặc điểm tình hình cụ thể của DN để phát huy chức năng, vai trò quan trọng của kế toán trong quản lý vĩ mô và vi mô nền kinh tế. Tổ chức bộ máy kế toán Bộ máy kế toán là tập hợp những ngƣời làm kế toán tại đơn vị cùng với các phƣơng tiện trang thiết bị dùng để ghi chép, tính toán xử l{ toàn bộ thông tin liên quan đến công tác kế toán tại đơn vị từ khâu thu nhận, kiểm tra, xử lý đến khâu tổng hợp, cung cấp những thông tin kinh tế về các hoạt động của đơn vị.
Tổ chức đội ngũ cán bộ làm kế toán của đơn vị chính là tổ chức bộ máy kế toán. Do đó, tổ chức nhân sự nhƣ thế nào để mỗi ngƣời phát huy cao nhất sở trƣờng của mình, đồng thời tác động tích cực đến những bộ phận hoặc cá nhân khác có liên quan là mục tiêu của tổ chức bộ máy kế toán. Lựa chọn mô hình tổ chức bộ máy kế toán phù hợp để áp dụng ở DN là một trong những nội dung quan trọng, thƣờng đƣợc các đơn vị đặt ƣu tiên hàng đầu. Tùy theo quy mô và đặc điểm về tổ chức sản xuất và quản l{ của đơn vị mà tổ chức bộ máy kế toán đƣợc thực hiện theo các hình thức sau: 1.
Hình thức tổ chức bộ máy kế toán tập trung 10 Theo mô hình tổ chức này, toàn bộ công tác kế toán trong đơn vị đƣợc tiến hành tập trung tại phòng kế toán. Ở các bộ phận khác không tổ chức bộ máy kế toán riêng mà chỉ bố trí các nhân viên làm nhiệm vụ hƣớng dẫn kiểm tra công tác kế toán ban đầu, thu nhận kiểm tra chứng từ, ghi chép sổ sách, hạch toán nghiệp vụ phục vụ cho nhu cầu quản l{ SXKD của từng bộ phận đó, lập báo cáo nghiệp vụ và chuyển chứng từ cùng báo cáo về phòng kế toán để xử l{ và tiến hành công tác kế toán. Hình thức bộ máy kế toán tập trung có ƣu điểm là tạo điều kiện thuận lợi để vận dụng các phƣơng tiện kỹ thuật tính toán hiện đại, bộ máy kế toán ít nhân viên nhƣng đảm bảo đƣợc việc cung cấp thông tin kế toán kịp thời cho việc quản l{ và chỉ đạo SXKD của đơn vị. Tuy nhiên mô hình này chỉ thích hợp với DN có quy mô vừa và nhỏ.Tổ chức bộ máy kế toán tập trung (Phụ lục 1.
Hình thức tổ chức bộ máy kế toán phân tán Với hình thức tổ chức kế toán phân tán thì công tác kế toán không những đƣợc tiến hành ở phòng kế toán mà còn đƣợc tiến hành ở những bộ phận khác nhƣ các chi nhánh, đơn vị sản xuất của DN. Công việc kế toán ở những bộ phận khác do bộ máy kế toán ở nơi đó đảm nhận từ công việc kế toán ban đầu, kiểm tra xử l{ chứng từ đến kế toán chi tiết và kế toán tổng hợp một số hoặc tất cả các phần hành kế toán và lập báo cáo kế toán trong phạm vi của bộ phận theo qui định của kế toán trƣởng. Phòng kế toán thực hiện tổng hợp số liệu từ báo cáo ở các bộ phận gửi về, phản ánh các nghiệp vụ có tính chất chung của toàn DN, lập báo cáo theo quy định của Nhà nƣớc, đồng thời thực hiện việc hƣớng dẫn kiểm tra công tác kế toán của các bộ phận. Mô hình tổ chức công tác kế toán này đƣợc vận dụng thích hợp trong các đơn vị có quy mô lớn.
Tổ chức bộ máy kế toán phân tán (Phụ lục 1. Hình thức tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung vừa phân tán Hình thức tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung vừa phân tán là sự kết hợp hai hình thức tổ chức trên, bộ máy tổ chức theo hình thức này gồm phòng kế toán trung tâm và các bộ phận kế toán hay nhân viên kế toán ở các đơn vị - bộ phận khác.
