Khóa luận: Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược dạy Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 THPT Lương Tài

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu hay sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần lịch sử thế giới cận đại lớp 10 ở trường, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Đề tài: Mô Hình Lớp Học Đảo Ngược Trong Dạy Lịch Sử Thế Giới Cận Đại Lớp 10

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.3. Các công trình nghiên cứu ngoài nước
• 1.4. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 1.8. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.9. Đóng góp của khóa luận
• 1.10. Cấu trúc khóa luận
• 2. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƢỢC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG THPT
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.2. Hình thức dạy học kết hợp (Blended learning)
• 2.3. Mô hình lớp học đảo ngược (Flipped classroom)
• 2.4. Mục tiêu, nhiệm vụ của môn Lịch sử ở trường THPT
• 2.5. Đặc trưng của kiến thức Lịch sử ở trường THPT
• 2.6. Đặc điểm tâm lí, nhận thức của học sinh ở trường THPT
• 2.6.1. Đặc điểm tâm lí
• 2.6.2. Đặc điểm nhận thức
• 2.7. Yêu cầu đổi mới phương pháp, hình thức dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.8. Cơ sở thực tiễn
• 2.9. Mục đích, phạm vi khảo sát
• 2.10. Nội dung điều tra, khảo sát
• 2.11. Kết quả khảo sát
• 2.12. Tiểu kết chương 1
• 3. CHƯƠNG 2: SỬ DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƢỢC TRONG DẠY HỌC PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI LỚP 10 Ở TRƢỜNG THPT
• 3.1. Cấu trúc, nội dung, mục tiêu của phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10
• 3.2. Cấu trúc và nội dung của phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10
• 3.3. Mục tiêu của phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10
• 3.4. Yêu cầu và điều kiện sử dụng mô hình lớp học đảo ngƣợc trong DHLS ở trƣờng THPT
• 3.5. Một số phần mềm, ứng dụng hỗ trợ cho việc áp dụng mô hình lớp học đảo ngƣợc trong dạy học Lịch sử ở trƣờng THPT
• 3.6. Các biện pháp sử dụng mô hình lớp học đảo ngƣợc trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại ở trƣờng THPT
• 3.7. Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược để rèn luyện kĩ năng tự học cho học sinh trong môn Lịch sử ở trường THPT
• 3.8. Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược để rèn luyện kĩ năng sử dụng CNTT cho cho học sinh trong môn Lịch sử ở trường THPT
• 3.9. Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược để rèn luyện kĩ năng hợp tác cho học sinh trong môn Lịch sử ở trường THPT
• 3.10. Thực nghiệm sƣ phạm
• 3.10.1. Mục đích, đối tượng, thời gian thực nghiệm
• 3.10.2. Nội dung và phương pháp thực nghiệm
• 3.10.3. Kết quả thực nghiệm
• 3.10.4. Kết quả thu được từ khảo sát ý kiến
• 3.10.5. Kết quả thu được từ bài kiểm tra 15 phút
• 3.11. Tiểu kết chương 2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình lớp học đảo ngược trong dạy lịch sử

Mô hình lớp học đảo ngược đang trở thành một xu hướng mới trong giáo dục, đặc biệt là trong dạy học môn Lịch sử. Mô hình này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động mà còn khuyến khích sự tương tác giữa giáo viên và học sinh. Theo nghiên cứu của Vũ Thị Trang, việc áp dụng mô hình này trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 đã mang lại nhiều kết quả tích cực.

1.1. Khái niệm mô hình lớp học đảo ngược

Mô hình lớp học đảo ngược (Flipped Classroom) là phương pháp dạy học mà trong đó học sinh sẽ tiếp thu kiến thức mới ở nhà thông qua video hoặc tài liệu trực tuyến, và thời gian trên lớp sẽ được sử dụng để thảo luận và thực hành. Điều này giúp học sinh chủ động hơn trong việc học tập.

1.2. Lợi ích của mô hình lớp học đảo ngược

Mô hình này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học mà còn nâng cao khả năng hợp tác và giao tiếp. Học sinh có thể học theo tốc độ của riêng mình, từ đó tạo ra một môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn.

II. Thách thức trong việc áp dụng mô hình lớp học đảo ngược

Mặc dù mô hình lớp học đảo ngược mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong dạy học Lịch sử cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng công nghệ và sự chuẩn bị của giáo viên.

2.1. Thiếu hụt công nghệ trong giáo dục

Nhiều trường học vẫn chưa có đủ thiết bị công nghệ để hỗ trợ việc áp dụng mô hình lớp học đảo ngược. Điều này gây khó khăn cho việc tiếp cận tài liệu học tập trực tuyến của học sinh.

2.2. Sự chuẩn bị của giáo viên

Giáo viên cần được đào tạo để có thể thiết kế và triển khai các hoạt động học tập hiệu quả trong mô hình lớp học đảo ngược. Sự thiếu hụt về kỹ năng này có thể dẫn đến việc áp dụng không thành công mô hình.

III. Phương pháp triển khai mô hình lớp học đảo ngược

Để triển khai mô hình lớp học đảo ngược một cách hiệu quả, cần có những phương pháp cụ thể. Việc sử dụng công nghệ thông tin và các phần mềm hỗ trợ là rất quan trọng trong quá trình này.

3.1. Sử dụng phần mềm hỗ trợ dạy học

Các phần mềm như Edmodo, Padlet, và Kahoot! có thể được sử dụng để tạo ra các hoạt động học tập tương tác. Những công cụ này giúp học sinh dễ dàng tiếp cận tài liệu và tham gia vào các hoạt động nhóm.

3.2. Thiết kế bài học hấp dẫn

Giáo viên cần thiết kế các bài học hấp dẫn, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn tạo động lực học tập cho các em.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình lớp học đảo ngược

Mô hình lớp học đảo ngược đã được áp dụng thành công trong nhiều trường học, mang lại những kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Các nghiên cứu cho thấy học sinh có sự hứng thú hơn với môn Lịch sử khi được học theo mô hình này.

4.1. Kết quả khảo sát học sinh

Kết quả khảo sát cho thấy hơn 80% học sinh cảm thấy hứng thú hơn với môn Lịch sử khi áp dụng mô hình lớp học đảo ngược. Học sinh cũng cho biết họ dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn.

4.2. Đánh giá từ giáo viên

Giáo viên nhận thấy rằng mô hình lớp học đảo ngược giúp họ có thêm thời gian để tương tác với học sinh và hỗ trợ các em trong quá trình học tập. Điều này tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình lớp học đảo ngược

Mô hình lớp học đảo ngược có tiềm năng lớn trong việc cải thiện chất lượng dạy học môn Lịch sử. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy tối đa hiệu quả, cần có sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng và đào tạo giáo viên.

5.1. Tương lai của mô hình lớp học đảo ngược

Với sự phát triển của công nghệ, mô hình lớp học đảo ngược sẽ ngày càng trở nên phổ biến. Các trường học cần nhanh chóng áp dụng mô hình này để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.2. Đề xuất cho các trường học

Các trường học nên tổ chức các buổi tập huấn cho giáo viên về mô hình lớp học đảo ngược. Đồng thời, cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ để hỗ trợ việc dạy học.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa và sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, tri thức đã trở thành yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội. Giáo dục giữ vị trí chiến lược trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp và hình thức tổ chức dạy học. Môn Lịch sử ở trường Trung học phổ thông (THPT) mang đặc thù của một môn Khoa học xã hội, có nhiệm vụ quan trọng trong việc phát triển tư duy lịch sử, năng lực khai thác sử liệu, tư duy hệ thống, tư duy phản biện và giáo dục nhân cách cho học sinh.

Tuy nhiên, thực trạng dạy học môn Lịch sử tại các trường phổ thông đang tồn tại nhiều bất cập. Báo cáo của tác giả trích dẫn nhiều dẫn chứng thực tế:

• Cuộc khảo sát năm 2015 của kênh Chuyển động 24h trên các tuyến phố Tây Sơn và Đặng Tiến Đông (Hà Nội) cho thấy trong 40 học sinh được hỏi về mối quan hệ giữa Quang Trung và Nguyễn Huệ, có tới 37 học sinh trả lời sai (cho rằng là hai người khác nhau, bạn chiến đấu, anh em, bố con hoặc nhầm với Nguyễn Du) và chỉ có 3 học sinh trả lời đúng nhưng thông tin đi kèm còn sai lệch.
• Kỳ thi Đại học năm 2011 ghi nhận hàng nghìn bài thi môn Lịch sử bị điểm 0; năm 2015 nhiều cụm thi trống thí sinh thi Lịch sử.
• Điểm trung bình thi THPT Quốc gia môn Lịch sử các năm 2017 và 2018 thấp nhất trong các môn (4,6 điểm năm 2017 và 3,9 điểm năm 2018), với 83,24% trong tổng số hơn 565.000 thí sinh dự thi năm 2018 đạt điểm dưới trung bình.

Xuất phát từ thực tế đó, việc áp dụng các mô hình dạy học hiện đại, tiêu biểu là mô hình lớp học đảo ngược (Flipped classroom) - một hình thức đã khẳng định hiệu quả tại Mỹ, Australia - là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử.

Mục đích nghiên cứu: Từ việc nghiên cứu thực trạng, vai trò, ý nghĩa của mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học Lịch sử (DHLS), đề tài đề xuất các biện pháp tổ chức dạy và học phần Lịch sử thế giới lớp 10 (chương trình chuẩn) áp dụng mô hình lớp học đảo ngược nhằm nâng cao hiệu quả dạy học ở trường THPT.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Nghiên cứu cơ sở lí luận cơ bản của việc sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học Lịch sử.
2. Tiến hành điều tra, khảo sát đối với giáo viên và học sinh ở một số trường để đánh giá thực trạng dạy học hiện nay, đặc biệt là việc áp dụng mô hình lớp học đảo ngược trong DHLS.
3. Đề xuất một số biện pháp sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại ở trường THPT.
4. Thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất, từ đó rút ra kết luận và ý nghĩa khoa học của đề tài.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình dạy học Lịch sử ở trường THPT với việc sử dụng mô hình lớp học đảo ngược.
• Phạm vi nội dung: Phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 (chương trình chuẩn).
• Phạm vi khảo sát và thực nghiệm: Một số trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh (cụ thể tại trường THPT Lương Tài, Bắc Ninh).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết vững chắc dựa trên các công trình nghiên cứu giáo dục trong và ngoài nước:

• Khung lý thuyết về Dạy học kết hợp (Blended Learning): Xác định 6 mô hình dạy học kết hợp phổ biến gồm Face-to-Face Driver (Hướng dẫn trực tiếp), Rotation (Luân phiên/Xoay vòng - bao gồm Station Rotation, Flipped classroom, Individual Rotation), Flex (Mô hình linh hoạt), Online Lab (Phòng học trực tuyến), Self-Blend (Tự kết hợp), và Online Driver (Học trực tuyến hoàn toàn).
• Mô hình Lớp học đảo ngược (Flipped Classroom): Dựa trên các nghiên cứu nền tảng của Alison King (1993), Eric Mazur (1997), J. Wesley Baker (2000), Lage, Platt & Treglia (2000), J. Sams & A. Bergmann (2012), G. Janson (2016), cùng các nghiên cứu tại Việt Nam của Nguyễn Hoài Nam, Vũ Thái Giang, Nguyễn Văn Lợi, Lê Thị Phượng, Bùi Phương Anh, Nguyễn Quốc Vũ, Lê Thị Minh Thanh. Bản chất của mô hình là đảo ngược trật tự tiến trình nhận thức: học sinh tự tiếp nhận kiến thức cơ bản (mức độ biết, hiểu) ở nhà qua video, bài giảng trực tuyến; dành toàn bộ thời gian trên lớp cho các hoạt động nhận thức bậc cao (vận dụng, phân tích, đánh giá, sáng tạo) thông qua thảo luận, giải quyết vấn đề và tương tác nhóm.
• Cơ sở pháp lý và văn bản định hướng: Luật Giáo dục và Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; các công văn hướng dẫn đổi mới sinh hoạt chuyên môn và phương pháp dạy học của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Đặc trưng bộ môn và tâm lý học sinh THPT: Kiến thức lịch sử mang tính quá khứ, tính không lặp lại, tính cụ thể và tính hệ thống thống nhất giữa "sử" (sự kiện, nhân vật) và "luận" (đánh giá, bản chất). Học sinh THPT có sự phát triển mạnh mẽ về tư duy lý luận, tư duy trừu tượng, tính chủ định trong nhận thức và ý thức khẳng định bản thân.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp nghiên cứu lí luận: Phân tích, tổng hợp các tài liệu Tâm lý học, Giáo dục học, Lý luận và phương pháp DHLS, các công trình nghiên cứu về Blended Learning và Flipped Classroom.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra bằng bảng hỏi đối với 20 giáo viên THPT và 110 học sinh THPT (thông qua Google Forms) tại Hà Nội và Bắc Ninh.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thiết kế bài học, tổ chức dạy học thực nghiệm theo mô hình lớp học đảo ngược tại trường THPT Lương Tài (Bắc Ninh).
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý, phân tích định lượng kết quả điều tra và số liệu bài kiểm tra 15 phút giữa các nhóm đối chứng và thực nghiệm.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học lịch sử ở trường THPT

Chương 1 hệ thống hóa khung khái niệm, quy trình vận hành và phân tích thực trạng dạy học lịch sử tại các trường THPT.

Tiêu chí so sánh	Lớp học truyền thống	Lớp học đảo ngược
Hoạt động trước giờ học (ở nhà)	Đọc trước bài trong sách giáo khoa một cách thụ động.	Xem bài giảng video, nghiên cứu tài liệu số hóa, hoàn thành bài tập nhận biết trên web học tập.
Hoạt động trong giờ học (trên lớp)	Giáo viên truyền thụ kiến thức mới (thuyết trình, đọc - chép); học sinh nghe và ghi nhớ.	Học sinh thảo luận, giải đáp thắc mắc, làm việc nhóm, thực hành các nhiệm vụ nhận thức bậc cao dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Mức độ nhận thức trên lớp	Nhận biết, thông hiểu.	Vận dụng, phân tích, đánh giá, sáng tạo.
Vai trò của giáo viên	Trung tâm truyền đạt kiến thức chính.	Người định hướng, cố vấn, tổ chức hoạt động học tập.
Vai trò của học sinh	Người tiếp nhận thụ động.	Trung tâm của hoạt động, chủ động kiến tạo tri thức.

Quy trình 3 bước tổ chức lớp học đảo ngược:

1. Bước 1: Giáo viên thiết kế bài học trên nền tảng trực tuyến, xây dựng video bài giảng ngắn, tài liệu học tập và hệ thống câu hỏi/bài tập tương tác.
2. Bước 2: Chia sẻ liên kết cho học sinh, ấn định thời hạn hoàn thành các nhiệm vụ học tập cơ bản ở nhà trước khi đến lớp.
3. Bước 3: Tổ chức giờ học trực tiếp trên lớp tập trung vào hướng dẫn thảo luận chuyên sâu, giải quyết vấn đề phức tạp, thực hành rèn luyện kỹ năng và giao nhiệm vụ hoàn thiện sau giờ học.

Kết quả khảo sát thực tiễn:

• Đối với 20 giáo viên THPT: 60% (12/20 GV) hoàn toàn dạy theo lối truyền thống; 40% (8/20 GV) từng áp dụng phương pháp mới nhưng chỉ một nửa trong số đó sử dụng thường xuyên. Đáng chú ý, 100% giáo viên chưa từng nghe hoặc hiểu sai về bản chất của mô hình lớp học đảo ngược (13 GV hiểu nhầm là thay đổi mục tiêu sang thực hành ngoài thực tế, 6 GV hiểu là thay đổi vai trò GV-HS, 1 GV hiểu là thay đổi địa điểm). Tuy nhiên, 100% GV đều nhận định phương pháp dạy học phát triển năng lực có hiệu quả cao và bày tỏ mong muốn được đào tạo, hỗ trợ áp dụng.
• Đối với 110 học sinh THPT: Môn Lịch sử chỉ có 6,6% (6/110 HS) lựa chọn là môn yêu thích nhất (sau Toán và Thể dục). 81,8% học sinh chưa từng được học theo mô hình đảo ngược; 100% GV chưa từng tổ chức dạy học trực tuyến. Khi được hỏi về mong muốn đổi mới, 90% HS thích phương pháp trò chơi, 86,4% thích trải nghiệm sáng tạo, 68,2% muốn học trực tuyến và 97,3% mong muốn được học theo mô hình lớp học đảo ngược.

Các khó khăn lớn nhất của học sinh khi học theo mô hình lớp học đảo ngược:

Chương 2: Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 ở trường THPT - Thực nghiệm sư phạm

Chương 2 tập trung vào việc cụ thể hóa mô hình lớp học đảo ngược vào phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 (chương trình chuẩn), bao gồm 12 bài thuộc 3 chương: Các cuộc cách mạng tư sản (từ giữa thế kỷ XVI đến cuối thế kỷ XVIII), Các nước Âu - Mĩ (từ đầu thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX) và Phong trào công nhân (từ đầu thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX).

Các yêu cầu và điều kiện triển khai:

1. Cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật: Phòng học trang bị máy chiếu, màn chiếu, máy tính có kết nối mạng Internet/Wifi hoặc tận dụng phòng máy tính bộ môn Tin học của trường.
2. Phương tiện học tập của học sinh: Học sinh sử dụng máy tính cá nhân, điện thoại thông minh hoặc máy tính tại trường; tạo tài khoản trên các nền tảng học tập trực tuyến.
3. Năng lực công nghệ thông tin của giáo viên: Thành thạo thao tác quản lý bài giảng số, biết khai thác và hướng dẫn học sinh sử dụng các phần mềm ứng dụng chuyên biệt.
4. Tinh thần tự giác, tích cực: Giáo viên đóng vai trò thiết kế hoạt động linh hoạt, học sinh chủ động hoàn thành nhiệm vụ ở nhà và tích cực tương tác nhóm trên lớp.

Khai thác các công cụ công nghệ hỗ trợ:

• Padlet: Nền tảng bảng tin tương tác trực tuyến cho phép giáo viên chia sẻ liên kết tài liệu, bài giảng, nhiệm vụ học tập; học sinh đăng tải sản phẩm, bình luận thảo luận theo thời gian thực.
• Edmodo: Hệ thống quản lý học tập kết hợp mạng xã hội học thuật, cho phép tạo lớp học ảo, giao bài tập có thời hạn (Assignments), tạo câu hỏi trắc nghiệm (Quizzes), thăm dò ý kiến (Polls) và theo dõi tiến độ tự học của học sinh.
• Canva: Nền tảng thiết kế đồ họa trực tuyến hỗ trợ giáo viên và học sinh thiết kế phiếu học tập, inforgraphics, áp phích (posters), bài trình chiếu và hệ thống thẻ nhớ nhân vật lịch sử trực quan.
• Kahoot!: Công cụ trò chơi học tập tương tác giúp kiểm tra, đánh giá nhanh kiến thức cơ bản của học sinh đầu giờ học.

Các biện pháp sư phạm đề xuất:

• Biện pháp 1 - Rèn luyện kỹ năng tự học (KNTH): Giáo viên thiết kế video bài giảng ngắn và phiếu nhiệm vụ trên Edmodo/Padlet; học sinh chủ động tự xem bài giảng, tra cứu tài liệu, trả lời câu hỏi dẫn dắt trước giờ lên lớp.
• Biện pháp 2 - Rèn luyện kỹ năng ứng dụng CNTT: Hướng dẫn học sinh sử dụng phần mềm Canva để thiết kế các sản phẩm học tập như thẻ nhớ nhân vật (Robespierre, Oliver Cromwell, Washington...), Infographics tóm tắt tiến trình cách mạng tư sản, sử dụng Edmodo để nộp bài và tương tác.
• Biện pháp 3 - Rèn luyện kỹ năng hợp tác (KNHT): Tổ chức các hoạt động nhóm trên lớp (lớp 10D8, 11A2 trường THPT Lương Tài) để thảo luận sâu về nguyên nhân, tính chất các cuộc cách mạng tư sản, giải quyết bài tập tình huống lịch sử và thuyết trình phản biện.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả thực nghiệm sư phạm: Khóa luận đã tiến hành tổ chức thực nghiệm sư phạm tại trường THPT Lương Tài (Bắc Ninh). Kết quả đánh giá qua bài kiểm tra 15 phút và phiếu khảo sát sau thực nghiệm cho thấy:

• Lớp áp dụng mô hình lớp học đảo ngược (thực nghiệm) có kết quả kiểm tra cao hơn rõ rệt so với lớp học theo phương pháp truyền thống (đối chứng); tỷ lệ điểm Khá - Giỏi tăng lên và tỷ lệ điểm Dưới trung bình giảm mạnh (số liệu chi tiết được tổng hợp tại Bảng 2.1, Bảng 2.2 và Biểu đồ 2.1 của khóa luận).
• Học sinh thể hiện sự hứng thú, tự tin hơn trong các hoạt động thuyết trình, làm việc nhóm và sử dụng thành thạo các ứng dụng Edmodo, Canva, Padlet để tạo ra sản phẩm học tập chất lượng (như thẻ nhớ nhân vật của lớp 11A2, bài tập nhóm của lớp 10D8).

Đóng góp của khóa luận:

1. Về mặt lý luận: Khẳng định vai trò, ý nghĩa và sự cần thiết của việc áp dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học môn Lịch sử ở trường THPT theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học.
2. Về mặt thực tiễn:
   • Đánh giá toàn diện thực trạng hiểu biết và mức độ áp dụng mô hình lớp học đảo ngược của giáo viên và học sinh THPT tại Hà Nội và Bắc Ninh.
   • Xây dựng quy trình sư phạm cụ thể và đề xuất hệ thống biện pháp khả thi nhằm phát triển đồng thời ba nhóm kỹ năng cốt lõi cho học sinh: kỹ năng tự học, kỹ năng hợp tác và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong môn Lịch sử.
   • Cung cấp các mẫu thiết kế bài học, giáo án thực nghiệm và hướng dẫn sử dụng chi tiết các công cụ số (Edmodo, Padlet, Canva, Kahoot!) có thể áp dụng trực tiếp vào giảng dạy thực tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi thực nghiệm và khảo sát chỉ mới giới hạn tại một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (trường THPT Lương Tài) và Hà Nội, chưa bao quát được các vùng sâu, vùng xa nơi điều kiện hạ tầng công nghệ còn thiếu thốn.
  • Nội dung đề tài chỉ tập trung trong phạm vi phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 (chương trình chuẩn), chưa mở rộng sang toàn bộ chương trình THPT.
  • Việc triển khai mô hình phụ thuộc lớn vào mức độ sẵn có của thiết bị công nghệ (máy tính, Internet) và tinh thần tự giác của học sinh, trong khi học sinh vẫn chịu áp lực lớn về thời gian từ nhiều môn học khác.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Nghiên cứu mở rộng việc áp dụng mô hình lớp học đảo ngược cho các phân môn khác của Lịch sử THPT (Lịch sử Việt Nam, Lịch sử thế giới hiện đại lớp 11, lớp 12).
  • Khảo sát và tích hợp thêm các nền tảng học tập số hóa mới (như Google Classroom, MS Teams, Quizizz) nhằm tối ưu hóa quy trình quản lý và kiểm tra đánh giá tự động.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Giáo viên bộ môn Lịch sử tại các trường THPT đang tìm kiếm giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới.
  • Sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử, học viên cao học chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học Lịch sử làm tài liệu tham khảo về phương pháp luận và thiết kế bài giảng số.
  • Cán bộ quản lý giáo dục tại các trường phổ thông trong việc xây dựng kế hoạch triển khai dạy học kết hợp (Blended learning).
• Phần nội dung có giá trị ứng dụng cao:
  • Hướng dẫn chi tiết quy trình 5 bước thiết lập bài học trên Padlet, cách tạo lớp học và bài tập trên Edmodo, và cách thiết kế thẻ nhớ nhân vật lịch sử bằng Canva (thuộc Chương 2).
  • Hệ thống phiếu khảo sát thực trạng giáo viên và học sinh (phần Phụ lục).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận giải thích bản chất "đảo ngược" của mô hình lớp học này như thế nào so với lớp học truyền thống?
Sự đảo ngược thể hiện ở quy trình tiếp nhận kiến thức và mức độ nhận thức: Trong lớp học truyền thống, học sinh nghe giảng kiến thức cơ bản trên lớp và làm bài tập vận dụng ở nhà. Trong lớp học đảo ngược, học sinh tự học kiến thức cơ bản (mức độ biết, hiểu) ở nhà qua bài giảng số hóa trên web học tập; thời gian trên lớp được dành hoàn toàn cho các hoạt động thảo luận, đào sâu kiến thức và giải quyết bài tập khó (mức độ vận dụng, phân tích, đánh giá, sáng tạo) dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

2. Những phần mềm, công cụ CNTT nào được tác giả lựa chọn để hỗ trợ triển khai mô hình trong khóa luận?
Tác giả lựa chọn 4 công cụ chính:

• Padlet: Làm bảng tin học tập tương tác, chia sẻ tài liệu và thảo luận trực tuyến.
• Edmodo: Quản lý lớp học ảo, giao bài tập có thời hạn, tạo câu hỏi trắc nghiệm và theo dõi tiến độ tự học.
• Canva: Thiết kế thẻ nhớ nhân vật lịch sử, phiếu học tập và áp phích.
• Kahoot!: Tổ chức trò chơi trắc nghiệm tương tác để kiểm tra nhanh kiến thức đầu giờ.

3. Khảo sát của tác giả chỉ ra những khó khăn lớn nhất mà học sinh THPT gặp phải khi học theo mô hình này là gì?
Theo kết quả khảo sát 110 học sinh THPT, hai rào cản lớn nhất là: áp lực bài tập từ các môn học khác (72,7%) và khả năng tự học của bản thân còn hạn chế (60,9%). Tiếp theo là cơ sở vật chất nhà trường chưa đáp ứng đủ (52,7%), thời lượng tiết học trên lớp ngắn (45,5%) và thời gian vui chơi ở nhà bị giảm (41,8%).

4. Địa bàn và đối tượng thực nghiệm sư phạm của đề tài được triển khai ở đâu?
Thực nghiệm sư phạm của đề tài được triển khai tại các lớp học (tiêu biểu là lớp 10D8 và 11A2) thuộc trường THPT Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thị Trang đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu về việc ứng dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 tại trường THPT. Công trình kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn công phu trên 20 giáo viên và 110 học sinh, cùng quy trình thực nghiệm sư phạm rõ ràng với sự hỗ trợ của các công cụ số (Padlet, Edmodo, Canva, Kahoot!). Kết quả nghiên cứu khẳng định tính khả thi và hiệu quả của mô hình trong việc nâng cao hứng thú học tập, phát triển năng lực tự học, kỹ năng hợp tác và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung Khóa luận gồm 2 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng mô hình lớp học đảo ngƣợc trong dạy học lịch sử ở trƣờng THPT Chƣơng 2: Sử dụng mô hình lớp học đảo ngƣợc trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 ở trƣờng THPT. Thực nghiệm sƣ phạm 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƢỢC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG THPT 1. Các khái niệm cơ bản 1. Hình thức dạy học kết hợp (Blended learning) Blended learning hay còn gọi là dạy học kết hợp là một hình thức dạy học có sự kết hợp giữa phƣơng thức dạy học truyền thống ở trên lớp với phƣơng thức dạy học trực tuyến thông qua Internet [43].

Để có thể áp dụng đƣợc Blended learning vào trong giảng dạy, điều kiện tiên quyết là phải có sơ sở vật chất hiện đại cho dạy học (máy chiếu, máy tính, Internet,…), ngoài ra cần phải có nguồn tài liệu học tập online phong phú và đòi hỏi khả năng sử dụng CNTT thành thạo của giáo viên và học sinh. Blended learning hiện có 6 mô hình đang đƣợc áp dụng và đem đến hiệu quả cao trong giáo dục: Face-to-Face Driver, Rotation, Flex, Online Lab, Self-Blend, Online Driver. Face-to-Face Driver (Hƣớng dẫn trực tiếp), với mô hình này, ngƣời dạy và ngƣời học trao đổi trực tiếp với nhau, mặt đối mặt. Địa điểm học tập có thể là lớp học hoặc cũng có thể là một không gian khác với sự kết nối của Internet.

Rotation (Luân phiên/Xoay vòng/Hoán đổi), đƣợc chia nhỏ thành Station Rotation (Hoán đổi trạm học tập), Flipped classroom (Lớp học đảo ngƣợc), Individual Rotation (Xoay vòng cá nhân),… Với mô hình này, giáo viên sắp xếp một lịch trình cho quá trình học hoặc một tiết học cho nhiều các hoạt động học tập nhƣ dự án, thảo luận nhóm, cá nhân,… và nhất định phải có học trực tuyến. Flex (Mô hình linh hoạt), đây là mô hình mà quá trình dạy và học diễn ra trên Internet, giáo viên sẽ tiến hành soạn thiết kế bài giảng, bài tập,… liên 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quan tới bài học trên các trang Web học tập online để học sinh truy cập vào đó và tiến hành quá trình học tập của mình. Online Lab (Phòng học trực tuyến), với mô hình này học sinh sẽ đƣợc học tại phòng học riêng. Ở đó, không có giáo viên giảng dạy trực tiếp mà chỉ có các trợ giảng giám sát.

Các bài giảng sẽ đƣợc giáo viên truyền đạt đến học sinh thông qua hệ thống máy chiếu và loa trong phòng. Self-Blend (Tự kết hợp), ở mô hình này, học sinh có thể tự chọn kết hợp các chƣơng trình học, khóa học khác nhau, có thể lựa chọn học trên lớp, tại nhà hoặc trực tuyến. Online Driver (Học trực tuyến), với mô hình này, không gian học tập là không cố định. Giáo viên và học sinh thực hiện việc trao đổi thông tin, giảng dạy và học tập thông qua Internet.

Mô hình lớp học đảo ngược (Flipped classroom) Về khái niệm: Flipped classroom hay còn gọi là lớp học đảo ngƣợc, là một trong những mô hình của hình thức dạy học kết hợp. Với mô hình này, cấu trúc của một lớp học truyền thống bị phá vỡ, những gì ở lớp học thông thƣờng diễn ra trên lớp thì sẽ trở thành hoạt động diễn ra ở nhà và ngƣợc lại (Hình 1. So sánh lớp học truyền thống và lớp học đảo ngƣợc[1] [1] https://lophoccongdong.com/phuong-phap-lop-hoc-dao-nguoc-la-gi/ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cấu trúc của một bài học theo mô hình lớp học đảo ngƣợc (Hình 1.2) nhƣ sau: Hình 1. Sự khác nhau về cấu trúc giữa lớp học truyền thống và lớp học đảo ngƣợc[2] Nếu nhƣ một lớp học bình thƣờng, trƣớc khi lên lớp học sinh đọc trƣớc bài, nghe giảng trên lớp và về nhà thì làm những bài tập mà giáo viên giao cho thì với lớp học đảo ngƣợc, quá trình này hoàn toàn ngƣợc lại, xáo trộn lại.

Theo đó, giáo viên sẽ thiết kế bài giảng, bài tập, các đoạn video ngắn,… trên các trang Web học tập online và học sinh sẽ lên đó nghe giảng, hoàn thành các bài tập trƣớc ở nhà còn thời gian trên lớp là để thảo luận, tìm hiểu sâu hơn, kĩ hơn các vấn đề khó, các vấn đề mà học sinh quan tâm. Hay theo nhƣ thang nhận thức thì ở mô hình lớp học đảo ngƣợc, các mức độ nhận biết, ghi nhớ các kiến thức cơ bản của bài sẽ đƣợc tiến hành ở nhà thông qua việc hoàn thành các bài tập trên Web học online mà giáo viên đã thiết kế. Thời gian trên lớp là dành cho việc rèn luyện các kĩ năng, năng lực cao hơn: nhận xét, phân tích, đánh giá, vận dụng, sáng tạo. Điều này là ngƣợc lại hoàn toàn với một mô hình lớp học thông thƣờng.vn/flipped-classroom/lop-hoc-nghich-dao-mo-hinh-day- hoc-ket-hop-truc-tiep-va-truc-tuyen-cm68390-161474.aspx 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nhƣ vậy, lớp học đảo ngƣợc là một mô hình lớp học mà ở đó, tất cả các hoạt động dạy học đƣợc thực hiện “đảo ngƣợc” so với thông thƣờng.

Sự “đảo ngƣợc” ở đây đƣợc thể hiện ở cách triển khai các nội dung, mục tiêu dạy học và các hoạt động dạy học khác với cách truyền thống trƣớc đây của ngƣời dạy và ngƣời học. Với mô hình này, giáo viên cung cấp bài giảng đã đƣợc số hóa (bài giảng điện tử, tài liệu học tập, videoclip,.) để học sinh tự tìm hiểu kiến thức mới ở nhà. Tại lớp, học sinh đặt câu hỏi, thảo luận để giải đáp các thắc mắc dƣới sự hƣớng dẫn của giáo viên. Về đặc điểm: Mô hình lớp học đảo ngƣợc mang những đặc điểm riêng và trái ngƣợc hoàn toàn so với mô hình lớp học thông thƣờng.

Thứ nhất, hoạt động ở nhà và trên lớp đƣợc đảo ngƣợc lại. Thay vì nghe giảng và ghi chép kiến thức cơ bản trên lớp, về nhà làm bài bài tập thì với mô hình này, học sinh sẽ nghe giảng và hoàn thiện kiến thức cơ bản ở nhà, trên lớp là thời gian thảo luận, tìm hiểu sâu hơn các vấn đề. Thứ hai, các mức nhận thức có sự thay đổi. Trên lớp, học sinh đƣợc bồi dƣỡng các mức nhận thức ở bậc cao: vận dụng, sáng tạo thông qua các hoạt động rèn luyện, thảo luận, phân tích, tƣ duy sáng tạo để giải quyết các vấn đề của bài học.

Còn các mức nhận thức bậc thấp hơn là hiểu, biết thì học sinh sẽ tự bồi dƣỡng ở nhà thông qua sự hƣớng dẫn của giáo viên. Thứ ba, để áp dụng mô hình thì cần phải có sự hỗ trợ của các phần mềm, công cụ học trực tuyến. Lớp học đƣợc tiến hành thông qua một trang Web học trực tuyến. Giáo viên sẽ tạo lớp, đăng bài, đăng tài liệu,.

sau đó chia sẻ cho học sinh tham gia vào lớp học và thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ của bài học. Cũng từ yêu cầu này, đòi hỏi sự thành thạo, tích cực, chủ động trong việc sử dụng CNTT đối với giáo viên và cả học sinh. Thứ tƣ, mô hình đòi hỏi sự tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh khi tự tìm hiểu kiến thức cơ bản ở nhà thông qua hƣớng dẫn của giáo viên và khi tiến hành thảo luận, phân tích, suy luận, hoàn thiện các sản phẩm,. ở trên lớp mà giáo viên giao cho.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cuối cùng, với mô hình này, giáo viên chỉ đóng vai trò là ngƣời hƣớng dẫn còn ngƣời học là trung tâm, chủ động tìm hiểu kiến thức. Quy trình thực hiện: Để tiến hành một tiết học theo mô hình lớp học đảo ngƣợc, cần thực hiện các bƣớc cơ bản sau: - Bƣớc 1: Giáo viên thiết kế bài học trên Web học online, tạo các video (video bài giảng, video tự thiết kế về nội dung bài học, video liên quan tới bài học thu thập đƣợc qua mạng,…), tài liệu, các bài tập,. - Bƣớc 2: Chia sẻ đƣờng link và yêu cầu học sinh hoàn thiện trƣớc khi đến lớp (ra hạn thời gian hoàn thành cụ thể). - Bƣớc 3: Hƣớng dẫn, định hƣớng cho học sinh tiến hành thảo luận, thực hành các vấn đề khó, tìm hiểu sâu hơn các vấn đề quan trọng.

Dặn dò học sinh về nhà hoàn thiện, bổ sung kiến thức (nếu sai hoặc thiếu) trên Web. Ý nghĩ : Mô hình lớp học đảo ngƣợc đem lại nhiều lợi ích đối với việc dạy – học nói chung và với DHLS nói riêng. Thứ nhất, học sinh nhận đƣợc sự giúp đỡ trong các vấn đề khó gặp phải trong bài. Theo mô hình này, các vấn đề khó thay vì sẽ đƣợc giao về nhà làm và không có sự giúp đỡ với mô hình truyền thống thì sẽ đƣợc thảo luận trực tiếp trên lớp, có sự hỗ trợ từ các bạn và giáo viên.

Thứ hai, sự tƣơng tác giữa giáo viên và học sinh đƣợc gia tăng. Nếu nhƣ với lớp học truyền thống, giáo viên là ngƣời truyền đạt kiến thức, học sinh chỉ bị động lĩnh hội kiến thức thì với mô hình lớp học đảo ngƣợc, học sinh có nhiều thời gian trao đổi, thảo luận hơn với cả các bạn và giáo viên thông qua thời gian thảo luận, thực hành trên lớp. Qua đó, khoảng cách giữa giáo viên và học sinh cũng dần rút ngắn hơn. Thứ ba, có thể phân loại đƣợc học sinh.

Nhờ việc tăng cƣờng sự tƣơng tác, giáo viên cũng có hƣớng dẫn, quan tâm và hiểu rõ từng học sinh hơn. Từ 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đó biết đƣợc điểm mạnh, điểm yếu của mỗi học sinh và có cơ sở đƣa ra những giải pháp thích hợp để phát huy điểm mạnh và dần hạn chế điểm yếu của học sinh. Thứ tƣ, tạo ra một bầu không khí học tập sôi động hơn. Khi sự tƣơng tác tăng lên cũng là lúc học sinh trở thành trung tâm của lớp học, thỏa mái đƣa ra những ý kiến, nhận định cá nhân của mình, có điều kiện phát huy tối đa khả năng,… Cũng nhờ đó, học sinh thêm yêu bài học, thích tìm tòi, khám phá.

Thứ năm, học sinh có thể làm chủ đƣợc thời gian tiếp nhận thông tin của mình. Thay vì không kịp tiếp thu những bài giảng của giáo viên với lớp học truyền thống. Giờ đây, học sinh hoàn toàn có thể tạm dừng, nghe lại những bài giảng đó để hiểu rõ hơn. Thứ sáu, giúp cho học sinh hay chính giáo viên khi không thể đến lớp đƣợc.

Vì có thể trực tiếp trao đổi trên Web học online. Và cuối cùng, thu hút và tạo ra mối quan hệ tốt hơn với học sinh. Mục tiêu, nhiệm vụ của môn Lịch sử ở trường THPT 1.