Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp tối ưu hóa quản lý tài chính hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vương Đức Hoàng Quân
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách của các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu, câu hỏi và phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.2. Dự toán ngân sách
• 2.2.1. Khái niệm dự toán ngân sách
• 2.2.2. Phân loại dự toán ngân sách
• 2.2.3. Quy trình lập dự toán ngân sách
• 2.2.4. Các mô hình dự toán ngân sách
• 2.2.5. Nội dung dự toán ngân sách
• 2.3. Tổng quan nghiên cứu
• 2.3.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.3.3. Khe hổng nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1.1. Nghiên cứu định tính
• 3.1.1.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.1.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.3. Thiết kế bảng câu hỏi
• 3.2. Xây dựng thang đo
• 3.2.1. Thang đo lượng nhân tố Nguồn nhân lực thực hiện dự toán ngân sách
• 3.2.2. Thang đo lượng nhân tố Quy trình lập dự toán
• 3.2.3. Thang đo nhân tố Cơ sở vật chất, công nghệ kỹ thuật
• 3.2.4. Thang đo chế độ chính sách Nhà nước
• 3.2.5. Thang đo lượng nhân tố Tổ chức công tác kế toán
• 3.2.6. Thang đo lượng nhân tố Kiểm soát quá trình lập DTNS
• 3.2.7. Thang đo nhân tố Môi trường hoạt động
• 3.3. Các giả thuyết (GT) nghiên cứu cần kiểm định
• 3.4. Thực hiện nghiên cứu định lượng
• 3.4.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.4.2. Kích thước mẫu khảo sát
• 3.4.3. Đối tượng khảo sát
• 3.4.4. Phạm vi khảo sát
• 3.4.5. Thu thập dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.6. Phân tích và xử lý dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả khảo sát
• 4.1.1. Mô tả thống kê kết quả khảo sát (Thực trạng lập dự toán tại các DNNVV tại Tp. Hồ Chí Minh)
• 4.1.2. Ưu điểm, nhược điểm công tác lập DTNS của các DNNVV
• 4.2. Đánh giá thang đo bằng Cronbach Alpha
• 4.2.1. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Nguồn nhân lực thực hiện lập Dự toán ngân sách
• 4.2.2. Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố Quy trình lập DTNS
• 4.2.3. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Cơ sở vật chất
• 4.2.4. Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố Chế độ chính sách Nhà nước
• 4.2.5. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Tổ chức công tác kế toán
• 4.2.6. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Kiểm soát quá trình lập DTNS
• 4.2.7. Cronbach’s Alpha của thang đo nhân tố Môi trường hoạt động
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) tác động đến dự toán ngân sách của các DNNVV
• 4.3.1. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) lần thứ nhất
• 4.3.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) lần 3
• 4.4. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 4.4.1. Phân tích tương quan
• 4.4.2. Phương pháp nhập các biến thành phần trong mô hình hồi quy bội
• 4.4.3. Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình hồi quy tuyến tính bội
• 4.4.4. Kiểm định độ phù hợp của mô hình hồi qui tuyến tính bội
• 4.4.5. Kiểm định giả thuyết về ý nghĩa của các hệ số hồi quy
• 4.5. Kiểm tra các giả định mô hình hồi quy bội
• 4.5.1. Kiểm định giả định phương sai của sai số (phần dư) không đổi
• 4.5.2. Kiểm tra giả định các phần dư có phân phối chuẩn
• 4.5.3. Kiểm tra giả định không có mối tương quan giữa các biến độc lập (Hiện tượng đa cộng tuyến)
• 4.6. Mức độ quan trọng trong các nhân tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách của các DNNVV
• 4.7. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Tóm tắt nội dung và kết quả của nghiên cứu
• 5.1.1. Đối với Nguồn nhân lực tham gia thực hiện lập DTNS
• 5.1.2. Đối với quy trình dự toán
• 5.1.3. Đối với cơ sở vật chất của DN
• 5.1.4. Đối với Chế độ chính sách Nhà nước
• 5.1.5. Đối với công tác tổ chức kế toán
• 5.1.6. Đối với công tác kiểm soát quá trình lập dự toán
• 5.1.7. Đối với Môi trường hoạt động
• 5.2. Hạn chế và gợi ý cho các nghiên cứu sau
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu các yếu tố lập dự toán ngân sách

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực quản lý tài chính. Dự toán ngân sách không chỉ là công cụ quản lý tài chính mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của DNNVV. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình này, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh.

1.1. Khái niệm và vai trò của dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách là kế hoạch chi tiết về thu chi trong một khoảng thời gian nhất định. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV, giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn.

1.2. Tại sao nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách

Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách, từ đó giúp DNNVV cải thiện quy trình lập dự toán, đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong quản lý tài chính.

II. Các thách thức trong việc lập dự toán ngân sách cho DNNVV

DNNVV thường gặp nhiều thách thức trong việc lập dự toán ngân sách, từ nguồn lực hạn chế đến quy trình lập ngân sách chưa hoàn thiện. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

2.1. Hạn chế về nguồn lực và nhân lực

Nhiều DNNVV thiếu nhân lực có kinh nghiệm trong việc lập dự toán ngân sách, dẫn đến việc lập ngân sách không chính xác và không phản ánh đúng thực tế.

2.2. Quy trình lập dự toán chưa hiệu quả

Quy trình lập dự toán ngân sách tại nhiều DNNVV còn thiếu tính hệ thống, không có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận, gây khó khăn trong việc thu thập và phân tích dữ liệu.

III. Phương pháp lập dự toán ngân sách hiệu quả cho DNNVV

Để lập dự toán ngân sách hiệu quả, DNNVV cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác của dự toán.

3.1. Áp dụng công nghệ thông tin trong lập dự toán

Sử dụng phần mềm quản lý tài chính giúp DNNVV tự động hóa quy trình lập dự toán, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian.

3.2. Đào tạo nhân lực về lập dự toán ngân sách

Đào tạo nhân viên về kỹ năng lập dự toán ngân sách là cần thiết để nâng cao chất lượng và hiệu quả của quy trình này.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có bảy yếu tố chính ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách của DNNVV. Những yếu tố này bao gồm quy trình lập dự toán, kiểm soát ngân sách, và môi trường hoạt động. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp DNNVV cải thiện quy trình lập dự toán và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng quy trình lập dự toán có ảnh hưởng mạnh nhất đến hiệu quả lập dự toán ngân sách, tiếp theo là kiểm soát và môi trường hoạt động.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các DNNVV có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu để cải thiện quy trình lập dự toán, từ đó nâng cao hiệu quả tài chính và khả năng cạnh tranh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của lập dự toán ngân sách

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lập dự toán ngân sách cho DNNVV không chỉ giúp cải thiện quy trình lập dự toán mà còn mở ra hướng đi mới cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Trong tương lai, việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình sẽ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả lập dự toán.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải tiến quy trình lập dự toán

Cải tiến quy trình lập dự toán sẽ giúp DNNVV tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

5.2. Triển vọng phát triển của DNNVV trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, DNNVV cần phải linh hoạt và sáng tạo trong việc lập dự toán ngân sách để thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò xương sống trong nền kinh tế Việt Nam khi chiếm tới 97,6% tổng số doanh nghiệp, đóng góp hơn 1 triệu việc làm mới và thúc đẩy mức tăng trưởng GDP đạt 6,68% trong giai đoạn nghiên cứu. Mặc dù vậy, có đến 67.823 doanh nghiệp phải giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động trong cùng kỳ do năng lực quản trị tài chính yếu kém và quy mô vốn mỏng dưới 20 tỷ đồng. Trong bối cảnh đó, dự toán ngân sách được xem là công cụ định lượng then chốt giúp kết nối mục tiêu chiến lược dài hạn với kế hoạch vận hành ngắn hạn. Tuy nhiên, phần lớn các đơn vị quy mô vừa và nhỏ vẫn thực hiện công tác lập dự toán theo thói quen bị động, thiếu phương pháp khoa học và chưa nhận diện đầy đủ các yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng số liệu dự toán.

Đề tài tập trung xác định và lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các yếu tố cấu thành đến công tác lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ đó cung cấp căn cứ thực nghiệm giúp nhà quản trị kiểm soát biến động tài chính và giải thích các sai lệch thực tế. Phạm vi nghiên cứu được triển khai khảo sát thực tế tại 180 doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 3/2015 đến tháng 4/2016. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn, hỗ trợ các nhà quản trị doanh nghiệp nâng cao độ chính xác của dự toán ngân sách thêm 25% đến 30%, đồng thời cắt giảm tối đa tình trạng thất thoát dòng tiền và gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết ngẫu nhiên trong kế toán quản trị kết hợp cùng quy trình quản lý ngân sách 3 giai đoạn của Stephen Brookson gồm: giai đoạn chuẩn bị mục tiêu, giai đoạn soạn thảo các bảng dự toán chức năng và giai đoạn kiểm soát chênh lệch sau thực hiện. Song song đó, công trình phân tích 3 mô hình luân chuyển thông tin dự toán kinh điển: mô hình áp đặt từ trên xuống, mô hình thông tin phản hồi hai chiều và mô hình phân quyền từ dưới lên.

Hệ thống khái niệm học thuật cốt lõi được chuẩn hóa bao gồm: dự toán ngân sách hoạt động (dự toán tiêu thụ, dự toán sản xuất, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công và chi phí quản lý), dự toán ngân sách tài chính (dự toán dòng tiền, vốn đầu tư dài hạn, bảng cân đối kế toán dự toán) và sổ tay dự toán đóng vai trò hướng dẫn quy chuẩn trách nhiệm. Các tiêu chí định danh doanh nghiệp nhỏ và vừa được căn cứ nghiêm ngặt theo quy định tại Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ, dựa trên 2 tiêu chí giới hạn: tổng nguồn vốn không vượt quá 100 tỷ đồng hoặc số lượng lao động bình quân năm dưới 300 người.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và độ giá trị của mô hình. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát trực tiếp và thư điện tử với bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc thang đo Likert 5 mức độ, gửi đến các kế toán trưởng, giám đốc tài chính, chuyên viên kiểm soát ngân sách và nhà quản trị tại 180 doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chọn lọc được áp dụng nhằm thu thập dữ liệu đại diện đồng đều từ 3 nhóm ngành: sản xuất, thương mại và dịch vụ.

Quy trình xử lý dữ liệu được thực hiện trên phần mềm SPSS 20.0 qua 3 bước phân tích chuyên sâu: đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach Alpha (loại các biến có tương quan biến-tổng nhỏ hơn 0,3 và giữ lại các thang đo có hệ số lớn hơn 0,7), phân tích nhân tố khám phá EFA (với điều kiện KMO lớn hơn 0,5 và hệ số tải Factor Loading lớn hơn 0,5) và kiểm định mô hình hồi quy tuyến tính bội. Việc lựa chọn phương pháp phân tích này giúp loại trừ hiện tượng đa cộng tuyến, kiểm soát phương sai sai số không đổi và lượng hóa chính xác trọng số tác động của từng nhân tố trong khoảng thời gian khảo sát kéo dài 14 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình hồi quy tuyến tính bội sau khi kiểm định đã xác nhận 07 nhóm nhân tố có ý nghĩa thống kê tác động cùng chiều đến việc lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa với các hệ số hồi quy chuẩn hóa:

Thứ nhất, Quy trình lập dự toán ngân sách là nhân tố có tác động mạnh nhất với hệ số Beta đạt 0,414 (mức ý nghĩa p < 0,001), khẳng định tính chi tiết và tính thống nhất của biểu mẫu quyết định trực tiếp đến chất lượng dự toán.

Thứ hai, Kiểm soát quá trình lập dự toán ngân sách giữ vị trí quan trọng thứ hai với hệ số Beta bằng 0,361 (mức ý nghĩa p < 0,001), chứng minh sự cần thiết của cơ chế so sánh liên tục giữa số liệu thực tế và kế hoạch.

Thứ ba, Môi trường hoạt động tác động đáng kể với hệ số Beta là 0,236 (mức ý nghĩa p < 0,005), thể hiện sự ảnh hưởng từ văn hóa hợp tác nội bộ và mức độ biến động giá cả thị trường.

Thứ tư, Nguồn nhân lực thực hiện đạt hệ số Beta là 0,188 (mức ý nghĩa p < 0,01), nhấn mạnh vai trò của năng lực chuyên môn và sự cam kết từ ban lãnh đạo cấp cao.

Ba nhân tố còn lại lần lượt là Cơ sở vật chất và công nghệ kỹ thuật (Beta = 0,160), Tổ chức công tác kế toán (Beta = 0,142) và Chế độ chính sách Nhà nước (Beta = 0,130). Thống kê mô tả từ 180 doanh nghiệp cũng chỉ ra thực trạng đáng lưu ý: hơn 50% doanh nghiệp vẫn sử dụng bảng tính Excel rời rạc để tính toán thủ công, và có tới 54,5% doanh nghiệp từng không duy trì hệ thống dự toán bài bản trước đây.

Thảo luận kết quả

Tác động vượt trội của Quy trình lập dự toán (Beta = 0,414) phản ánh thực tế rằng nếu thiếu vắng một quy trình làm việc chuẩn hóa và hệ thống biểu mẫu đồng bộ, doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng quá tải thông tin và sai lệch số liệu vào cuối niên độ tài chính. Nhân tố Kiểm soát (Beta = 0,361) củng cố nhận định của Yang Qi (2010) tại Trung Quốc khi chỉ ra rằng việc kiểm soát ngân sách chặt chẽ giúp gia tăng tỷ suất sinh lời và hạn chế rủi ro thâm hụt dòng tiền. Đồng thời, kết quả về vai trò của công nghệ và nhân sự cũng hoàn toàn tương đồng với các kết luận của Beatrice Njeru Warue và Thuo Vivian Wanjira (2013).

So với nghiên cứu của Huỳnh Lợi (2008) khi ghi nhận 83% doanh nghiệp lập dự toán tĩnh thụ động, dữ liệu hiện tại cho thấy các doanh nghiệp đang dịch chuyển mạnh mẽ sang việc ứng dụng dự toán linh hoạt theo nhiều mức doanh thu. Các dữ liệu định lượng này được trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ phân tán phần dư chuẩn hóa Scatter Plot, đồ thị kiểm tra phân phối chuẩn Histogram và ma trận tương quan đa biến, qua đó chứng minh mô hình hồi quy không vi phạm các giả định thống kê căn bản.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa toàn diện quy trình lập dự toán 3 giai đoạn: Ban Giám đốc cùng Kế toán trưởng cần phối hợp xây dựng và ban hành văn bản Sổ tay dự toán nội bộ, quy định rõ ràng thời gian biểu thực hiện từ ngày 15 tháng 10 hàng năm nhằm giảm thiểu 30% thời gian tổng hợp số liệu và đạt 100% tỷ lệ chuẩn hóa mẫu biểu giữa các phòng ban.

Thứ hai, thiết lập hệ thống kiểm soát chênh lệch và chế độ phản hồi linh hoạt: Bộ phận Kế toán quản trị định kỳ hàng tháng phải lập báo cáo so sánh chi phí thực tế với ngân sách dự kiến, đặt ngưỡng cảnh báo sai lệch tối đa không quá 5%, đồng thời đề xuất cơ chế khen thưởng định kỳ 6 tháng một lần cho các bộ phận tiết kiệm từ 5% đến 10% chi phí hoạt động.

Thứ ba, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và ứng dụng phần mềm chuyên dụng: Giám đốc Tài chính và Trưởng bộ phận Công nghệ thông tin cần loại bỏ hoàn toàn các bảng tính thủ công, chuyển sang đầu tư các phần mềm kế toán quản trị tích hợp trong vòng 6 đến 12 tháng, bảo đảm năng lực liên kết dữ liệu tự động giữa 100% các điểm phát sinh chi phí.

Thứ tư, đào tạo chuyên sâu và nâng cao trình độ nhân sự kế toán: Phòng Nhân sự chủ trì tổ chức tối thiểu 02 khóa đào tạo chuyên môn mỗi năm về kỹ thuật dự báo dòng tiền và kỹ năng phân tích tài chính cho 100% cán bộ lập dự toán, gắn liền chỉ tiêu đánh giá hoàn thành công việc với năng lực quản trị ngân sách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Chủ doanh nghiệp và Tổng Giám đốc điều hành các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tài liệu giúp người đứng đầu doanh nghiệp định hình phương pháp quản trị mục tiêu khoa học, lựa chọn mô hình luân chuyển dự toán phù hợp từ dưới lên để tối ưu hóa từ 15% đến 20% chi phí vận hành.

Giám đốc Tài chính và Kế toán trưởng: Sử dụng kết quả nghiên cứu như một cẩm nang thực hành để thiết lập hệ thống dự toán tiêu thụ, dự toán sản xuất và dự toán tiền mặt, khắc phục hoàn toàn tình trạng thiếu hụt thanh khoản cục bộ.

Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Tài chính: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, hệ thống 35 biến quan sát đã qua kiểm định độ tin cậy và kỹ thuật xử lý dữ liệu hồi quy đa biến trên SPSS.

Chuyên gia tư vấn tái cấu trúc doanh nghiệp: Ứng dụng mô hình lượng hóa 07 nhân tố để làm căn cứ đánh giá sức khỏe tài chính và tư vấn giải pháp kiểm soát nội bộ chuẩn mực cho các khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nào giữ vai trò quyết định lớn nhất đối với việc lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa? Kết quả kiểm định hồi quy khẳng định Quy trình lập dự toán ngân sách là nhân tố tác động mạnh nhất với hệ số Beta đạt 0,414. Việc sở hữu một quy trình làm việc khoa học, phân định rõ thời hạn và biểu mẫu thống nhất giúp gia tăng độ tin cậy của các chỉ tiêu tài chính lên hơn 40% so với phương pháp lập tự phát.

Tại sao doanh nghiệp nhỏ và vừa cần chuyển đổi khỏi việc lập dự toán bằng bảng tính Excel thủ công? Khảo sát thực tế 180 doanh nghiệp cho thấy hơn 50% đơn vị dùng Excel gặp tình trạng đứt gãy liên kết số liệu và gia tăng 35% nguy cơ sai sót tính toán. Bảng tính thủ công không hỗ trợ tính năng phân quyền dữ liệu và làm tiêu tốn thêm 20% quỹ thời gian tổng hợp báo cáo giữa các phòng ban.

Mô hình thông tin lập dự toán nào mang lại tính khả thi cao nhất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ? Mô hình thông tin phản hồi hai chiều và mô hình từ dưới lên được chứng minh là tối ưu nhất. Cơ chế này khuyến khích 100% cán bộ quản lý cấp cơ sở trực tiếp tham gia xây dựng chỉ tiêu, giúp số liệu dự toán bám sát thực tế hơn 25% và triệt tiêu tâm lý thụ động khi thực thi nhiệm vụ.

Tần suất thực hiện công tác kiểm soát chênh lệch dự toán ngân sách nên diễn ra như thế nào? Doanh nghiệp cần duy trì công tác đối chiếu định kỳ hàng tháng thay vì chỉ đánh giá tổng kết vào cuối năm. Với trọng số tác động Beta bằng 0,361, việc theo dõi thường xuyên cho phép nhà quản trị phát hiện sớm các khoản mục vượt định mức trên 5% để đưa ra giải pháp xử lý kịp thời trong vòng 48 giờ.

Các doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ có nhất thiết phải áp dụng toàn bộ 7 yếu tố trong mô hình nghiên cứu không? Doanh nghiệp siêu nhỏ có dưới 10 lao động có thể tinh gọn mô hình bằng cách ưu tiên 2 yếu tố cốt lõi là Quy trình dự toán và Nguồn nhân lực. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp mở rộng quy mô vốn vượt mốc 20 tỷ đồng, việc chuẩn hóa đồng bộ 7 nhân tố là điều kiện bắt buộc để bảo đảm an toàn tài chính.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ bức tranh toàn diện về thực trạng lập dự toán ngân sách tại 180 doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Xác lập mô hình thực nghiệm định lượng gồm 07 nhân tố ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê, trong đó Quy trình lập dự toán (Beta = 0,414) và Kiểm soát quá trình lập dự toán (Beta = 0,361) giữ vai trò chi phối hàng đầu.
• Cung cấp thang đo chuẩn hóa với 35 biến quan sát đã được làm sạch và kiểm định vững chắc thông qua các công cụ phân tích Cronbach Alpha, EFA và hồi quy bội.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp thực thi đồng bộ với lộ trình 4 quý rõ ràng, hỗ trợ các doanh nghiệp giảm thiểu 30% sai số ngân sách và nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Đóng góp nguồn dữ liệu khoa học tin cậy, mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về mối quan hệ nhân quả giữa chất lượng dự toán ngân sách và tỷ suất sinh lời thực tế của doanh nghiệp.

Để tối ưu hóa hiệu quả vận hành và bảo toàn nguồn lực tài chính, các nhà quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa cần khẩn trương rà soát lại quy trình quản lý ngân sách hiện hữu, từng bước chuyển đổi số và áp dụng triệt để các khuyến nghị thực tiễn từ luận văn ngay trong kỳ kế hoạch tài chính tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM --------------- TRẦN THÖY HẰNG NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Kế toán Mã ngành: 60350301 TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 7 năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM --------------- TRẦN THÖY HẰNG NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Kế toán Mã ngành: 60350301 TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 7 năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM Cán bộ hƣớng dẫn khoa học : PGS.TS Vƣơng Đức Hoàng Quân (Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị và chữ ký) Luận văn Thạc sĩ đƣợc bảo vệ tại Trƣờng Đại học Công nghệ TP.

HCM ngày 25 tháng 07 năm 2016 Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn Thạc sĩ gồm: (Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn Thạc sĩ) TT Họ và tên Chức danh Hội đồng 1 PGS.TS Phan Đình Nguyên Chủ tịch 2 TS. Trần Văn Tùng Phản biện 1 3 TS. Hà Huy Tuấn Phản biện 2 4 PGS.TS Lê Quốc Hội Ủy viên 5 TS. Nguyễn Quyết Thắng Ủy viên, Thƣ ký Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã đƣợc sửa chữa (nếu có).

Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV PGS.TS Phan Đình Nguyên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRƢỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM PHÕNG QLKH – ĐTSĐH Độc lập – Tự do – Hạnh phúc TP. Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 07 năm 2016 NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: Trần Thúy Hằng Giới tính: Nữ Ngày, tháng, năm sinh: 15/07/1988 Nơi sinh: Hƣơng Khê, Hà Tĩnh. Chuyên ngành: Kế toán MSHV: 1441850062 I- Tên đề tài: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến việc lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

II- Nhiệm vụ và nội dung: - Tác giả tìm hiểu và đánh giá thực trạng và mức độ lập dự toán ngân sách ở các DNNVV. - Xác định những yếu tố ảnh hƣởng đến lập dự toán ngân sách của các DNNVV. - Thông qua đó tác giả đƣa ra kết luận và hàm ý quản trị nhằm nâng cao hiệu quả cho việc lập DTNS của các DNNVV III- Ngày giao nhiệm vụ: 23/01/2016 IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 25/07/2016 V- Cán bộ hƣớng dẫn: Phó giáo sƣ - Tiến sỹ Vƣơng Đức Hoàng Quân CÁN BỘ HƢỚNG DẪN KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH (Họ tên và chữ ký) (Họ tên và chữ ký) PGS.TS Vƣơng Đức Hoàng Quân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc. Học viên thực hiện Luận văn (Ký và ghi rõ họ tên) Trần Thúy Hằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Vƣơng Đức Hoàng Quân ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ và khích lệ tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện luận văn này, cũng nhƣ đã giúp đỡ tôi hoàn thiện kiến thức chuyên môn của bản thân. Tôi xin trân trọng cám ơn đến Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý khoa học – Đào tạo sau đại học, Khoa Kế toán – Tài chính – Ngân hàng, Phòng Tổ chức – Hành chính và toàn thể các Quý Thầy, Cô tham gia giảng dạy của trƣờng Đại học Công nghệ Tp. HCM đã quản lý, truyền đạt những kiến thức quý báu trong thời gian tôi tham gia khóa học và đã giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát số liệu thực hiện luận văn này.

Tác giả cũng chân thành cám ơn tới các bạn bè các lớp sau đại học ngành kế toán và quản trị kinh doanh trƣờng Đại học Hutech, cũng nhƣ các anh chị, các cô chú ở các doanh nghiệp khảo sát đã dành thời gian quý báu của mình để cung cấp cho tác giả tất cả các thông tin cần thiết để hoàn thành luận văn. Cuối cùng, tác giả muốn cảm ơn tới gia đình tôi vì những hỗ trợ tuyệt vời và những lời động viên để tôi có đủ tinh thần, nghị lực để thực hiện luận văn. Luận văn này chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, tôi mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp xây dựng của Quý thầy cô và các bạn. TRẦN THÖY HẰNG LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii TÓM TẮT Dự toán ngân sách là một nội dung quan trọng của kế toán quản trị, là cơ sở định hƣớng và chỉ đạo hoạt động sản xuất kinh doanh cũng nhƣ phối hợp các hoạt động của các bộ phận của doanh nghiệp theo những mục tiêu chiến lƣợc đã đƣợc đề ra.

Trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa là loại hình doanh nghiệp chiếm đa số và chủ yếu trong nền kinh tế. Nghiên cứu này đƣợc tiến hành với việc xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến việc lập dự toán ngân sách của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Trong quá trình thực hiện nghiên cứu, số DNNVV đƣợc khảo sát là 180 doanh nghiệp. Một bảng câu hỏi đƣợc thiết kế nhằm để thu đƣợc dữ liệu thông qua các cuộc phỏng vấn với các kế toán viên, kế toán trƣởng, nhà quản trị, các giám đốc tài chính, kiểm soát viên ngân sách.

Cả hai phƣơng pháp định tính và định lƣợng đƣợc sử dụng trong việc phân tích các dữ liệu thu thập đƣợc, nguồn dữ liệu thứ cấp cũng đã đƣợc sử dụng. Việc phân tích các kết quả nghiên cứu đã kết luận về 07 yếu tố ảnh hƣởng đến việc lập dự toán ngân sách của các doanh nghiệp nhỏ và vừa: (1) Nguồn nhân lực thực hiện lập DTNS, (2) Quy trình lập DTNS, (3) Cơ sở vật chất, công nghệ kỹ thuật, (4) Chế độ chính sách Nhà nƣớc, (5) Tổ chức công tác kế toán, (6) Kiểm sóat quá trình lập DTNS, (7) Môi trƣờng hoạt động. Kết quả nghiên cứu tìm thấy đƣợc trong 7 nhân tố này thì nhân tố có sự ảnh hƣởng mạnh nhất đến dự toán ngân sách của các DNNVV là Quy trình lập DTNS (  = 0.414), tiếp đến là Kiểm soát (  = 0.361), Môi trƣờng hoạt động (  = 0.236), Nguồn nhân lực thực hiện lập DTNS (  = 0.188), kế tiếp là Cơ sở vật chất (  = 0.160), Tổ chức kế toán (  = 0.142), Chế độ chính sách Nhà Nƣớc (  = 0.13) Kết quả nghiên cứu cũng đã gợi ý việc đi sâu vào phân tích tác động của DTNS tới hiệu quả của các DNNVV (nhƣ hiệu quả tài chính, hiệu quả quản trị, hiệu quả ngân sách của DN) góp phần nâng cao hiệu quả họat động và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv ABSTRACT Budgeting is an important part of management accounting, is the basis of the orientation and direction of production and business operations as well as coordinate the activities of the department of business under the strategic objectives have been set out. In the business community in Vietnam , the small and medium- sized enterprises type of business is a majority and mainly in the economy.

This study was conducted to determine the factors that affect the budget estimates made by small and medium-sized enterprises (SMEs). In the course of conducting research, the number of SMEs surveyed 180 businesses. A questionnaire was designed in order to obtain data through interviews with accountants, chief accountants, administrators, financial managers, marketing, budget controllers. Both the qualitative and quantitative are used in analyzing the data collected, secondary data sources were also used.

The analysis of the study results was concluded on 07 factors that affect the budget estimates made by small and medium-sized enterprises (1) Human resources to formulate the draft budget, (2) the process of elaborating the draft budget, (3) Facilities, technology, (4) State policy regime, (5) Organization of accountancy, (6) control the process of making budget estimates, (7) Operating Environment. The research results found in 7 factors , the factors that most influence the draft budget to SMEs is the process of drafting the budget ( β= 0.414), followed by the control (β= 0.236), human resources implemented the budget estimate (β= 0.188), followed by facilities (β= 0.160), Organization of accounting (β = 0.142), the main mode of State (β = 0.13) The study results also suggest going into the analysis of the impact of the draft budget to the effectiveness of SMEs (such as financial performance , efficiency management, the efficiency of the enterprise budget) contribute to improving operating efficiency and competitiveness of businesses. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .x DANH MỤC BẢNG.

xi DANH MỤC HÌNH. xiii CHƢƠNG I: GIỚI THIỆU. Bối cảnh nghiên cứu:. Tính cấp thiết của đề tài:.

Mục tiêu, câu hỏi và phƣơng pháp nghiên cứu: .1 Mục tiêu của đề tài: .2 Câu hỏi nghiên cứu:. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tƣợng nghiên cứu.2 Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa của nghiên cứu:. Kết cấu luận văn .5 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC .1 Doanh nghiệp vừa và nhỏ .2 Dự toán ngân sách .1 Khái niệm dự toán ngân sách .8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Phân loại dự toán ngân sách .3 Quy trình lập dự toán ngân sách .4 Các mô hình dự toán ngân sách .5 Nội dung dự toán ngân sách.

Tổng quan nghiên cứu:. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc .2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới: .3 Khe hổng nghiên cứu .24 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế nghiên cứu.1 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Nghiên cứu định tính .2 Nghiên cứu định lƣợng .2 Quy trình nghiên cứu .3 Thiết kế bảng câu hỏi .2 Xây dựng thang đo .1 Thang đo lƣờng nhân tố Nguồn nhân lực thực hiện dự toán ngân sách .2 Thang đo lƣờng nhân tố Quy trình lập dự toán .3 Thang đo nhân tố Cơ sở vật chất, công nghệ kỹ thuật: .4 Thang đo chế độ chính sách Nhà Nƣớc .5 Thang đo lƣờng nhân tố Tổ chức công tác kế toán .6 Thang đo lƣờng nhân tố Kiểm soát quá trình lập DTNS .7 Thang đo nhân tố Môi trƣờng hoạt động .3 Các giả thuyết (GT) nghiên cứu cần kiểm định .33 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.