Chương 1: Cơ sở lý luận về đào tạo nhân viên bán hàng trong doanh nghiệp Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng đảo tạo nhân viên bán hàng tại Tổng Công ty Viễn thông Viettel Chương 4: Giải pháp hoàn thiện dao tạo nhân viên bán hàng tại Tổng Công ty Viễn thông Viettel. CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE ĐÀO TẠO NHÂN VIÊN BAN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghién cứu ngoài nước Cùng với sự phát triển của công nghệ và sự bùng nỗ của internet va mạng viễn thông di động, các doanh nghiệp viễn thông đều tận dụng lợi thế và sức mạnh của công nghệ vào công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là tận dụng hạ tầng mạng lưới sẵn có của mình để triển khai các chương trình đào tạo được thuận lợi và hiệu quả hơn.
Theo một nghiên cứu của cơ quan phát triển quốc tế Hoa kỳ (USAID - United States Agency for International Development) tại một số quốc gia như Philipines, Thailand và Indonesia thì hầu hết các doanh nghiệp viễn thông ở các quốc gia này đều có thành lập các trung tâm hoặc học viện đảo tạo dé phục vụ nhu cầu đào tạo nội bộ, trong đó có đảo tạo cho nhân viên bán hàng. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và viễn thông trong công tác đảo tạo nhân viên ngày càng được các doanh nghiệp viễn thông ứng dụng rộng rãi, một mặt vì họ sẵn có hạ tầng mạng lưới nên việc sử dụng các công cụ đào tạo này sẽ giúp giảm chi phí, mặt khác, thông qua việc đào tạo trực tuyến họ có thé ngay lập tức truyền tải thông tin về sản pham dich vụ, các cơ chế chính sách bán hàng tới mọi nhân viên mà không bị giới hạn về không gian và thời gian. Ví dụ nha mạng Telstra — Úc đã phát triển một ứng dụng có thé cài đặt trên máy điện thoai/may tính bang (ARIS) giúp cập nhật kip thời mọi chính sách bán hàng tới nhân viên. Việc này đã tiết kiệm cho Telstra khoảng 230.000 giờ làm việc mỗi năm.
Các hình thức đảo tạo được áp dụng phổ biến là: thành lập các trung tâm đào tạo tập trung và tô chức các khóa đào tạo cho nhân viên, đào tạo từ xa thông qua máy tính có kết nối internet (e-learning), đào tạo trực tuyến từ xa thông qua các thiết bị cá nhân như điện thoại hay máy tính bảng (m-learning). Tình hình nghiên cứu trong nước Trong những năm gần đây, công tác đào tạo nhân lực ở Việt Nam được nhiều doanh nghiệp chú trọng và cũng có nhiều nghiên cứu về công tác đào tạo & phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Hầu hết các nghiên cứu đều tập trung vào công tác dao tạo và phát triển nguồn nhân lực nói chung, về kiến thức và kỹ năng cho nhà đảo tạo. Một số nghiên cứu cũng tập trung về vấn đề đào tạo cho nhân viên làm việc trong một số lĩnh vực cụ thê như: đội ngũ lao động trực tiếp, nhân viên kinh doanh.
Khoảng trong nghiên cứu Theo nghiên cứu của tác giả thì chưa có nghiên cứu chuyên biệt nào về đào tạo nhân viên bán hàng tại Tổng Công ty Viễn thông Viettel. Khái quát về đào tạo nhân viên bán hàng 1. Khai niệm đào tạo Hiện nay có khá nhiều khái niệm về đào tạo, dựa trên những quan điểm, góc nhìn khác nhau mà các tác giả có thé đưa ra khái niệm về đào tạo khác nhau để việc vận dụng khái niệm về đào tạo được phù hợp nhất với tình huống của tô chức hay đối tượng được đảo tạo. Theo Nguyễn Hữu Thân (2016, trang 285), “Đào tạo bao gồm các hoạt động nhằm mục đích nâng cao tay nghề hay kỹ năng của một cá nhân đối với công việc hiện hành”.
Hay “Đào tạo là một quá trình có hệ thống nhằm nuôi dưỡng việc tích lũy các kỹ năng, những quy tắc, khái niệm hay thái độ dẫn đến sự tương xứng tốt hơn giữa những đặc điểm của CNV và những yêu cầu của công việc” (George T. Milkovich va John W. Như vậy, các hoạt động đào tạo được tiễn hành nhăm mục đích nâng cao trình độ, kỹ năng cho đối tượng được đào tạo, mục đích cuối cùng là để nâng cao hiệu quả công việc trong hiện tại. Hoạt động dao tạo cũng thường được gan liền với hoạt động phát triển, là các hoạt động dé chuẩn bị cho tương lai.
Trong phạm vi nghiên cứu về đảo tạo nhân viên bán hàng của luận văn này, có thể sử dụng khái niệm về đào tạo của Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Vân Điềm (2015, trang 153) như sau: “Đảo tao được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn các chức năng nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập dé náng cao trình độ, kỹ năng cua người lao động dé thực hiện nhiệm vu lao động có hiệu quả hơn ”. Từ khái niệm về dao tạo như trên, có thé hiểu đào tao nhân viên ban hàng trong doanh nghiệp là các hoạt động học tập (do doanh nghiệp tổ chức hoặc đo nhân viên bản hàng tự thực hiện) nhằm trang bị mới và thường xuyên cập nhật kiến thức, kỹ năng và thái độ để từng nhân viên bán hàng nâng cao hiệu quả công việc của mình. Các phương pháp đào tạo nhân viên bản hàng Theo Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Vân Diém (2015, trang 155), có nhiều phương pháp dé dao tạo và phát triển nguồn nhân lực, mỗi phương pháp có cách thức thực hiện, có ưu điểm và nhược điểm riêng mà các tô chức cần cân nhắc để lựa chọn cho phù hợp với điều kiện công việc, đặc điểm về lao động và nguồn tài chính của mình.
Có hai nhóm phương pháp dao tao phổ biến được các nước trên thế giới áp dụng và có thê áp dụng ở Việt Nam là đào tạo trong công việc va dao tạo ngoài công viéc. Xét về phân loại lao động, nhân viên bán hàng trong doanh nghiệp thuộc nhóm lao động trực tiếp (trực tiếp tiễn hành hoạt động SXKD tạo ra san pham hay truc tiép thực hiện các công việc dịch vu nhất định). Đào tạo trong công việc Có thé hiểu đây là phương pháp dao tạo “tại chỗ”, tức là người lao động được đảo tạo ngay tại nơi làm việc, dao tạo trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, theo đó, các kiến thức, kỹ năng được dao tạo gan với thực tế công việc và nhiệm vụ thường ngày của người lao động. Ưu điểm: Các hoạt động đào tạo này thường không gây ra sự gián đoạn nhiều đối với việc thực hiện nhiệm vụ của đối tượng được đào tạo; hoạt động dao tạo không đòi hỏi phải có không gian riêng biệt hay các trang thiết bị đào tạo đặc thù; cơ bản đối tượng dao tao sẽ dễ tiếp thu các kỹ năng được đào tạo hơn; tiết kiệm chi phí hơn so với các hoạt động đảo tạo ngoài công việc.
Nhược điểm: nội dung đào tạo gắn liền với thực tiễn công việc nên ly thuyết dễ bị thiếu tính hệ thống và không có lý luận dẫn đường: người được dao tạo có thé tiếp thu một cách máy móc các kinh nghiệm của người dạy mà không phải khi nào các kinh nghiệm này cũng phù hợp với thực tiễn nhiệm vụ trong môi trường kinh doanh thường xuyên biến động. Dao tạo trong công việc bao gồm một số phương pháp như: % Đào tao theo kiểu chỉ dẫn công việc: Đây là phương pháp phô biến dùng dé dạy các kỹ năng thực hiện công việc cho cả đối tượng người lao động trực tiếp và ké cả một số công việc quan lý. Quá trình đào tạo bắt đầu băng sự giới thiệu và giải thích của người dạy về mục tiêu của công việc và chỉ dẫn tỉ mi theo từng bước về cách quan sát, trao đối, học hỏi và làm thử cho tới khi thành thạo dưới sự hướng dẫn và chỉ bảo chặt chẽ của người dạy. % Đào tạo theo kiểu học nghề: Theo phương pháp này, chương trình đảo tạo bắt đầu bằng việc học lý thuyết ở trên lớp, sau đó các học viên được đưa đến làm việc đưới sự hướng dẫn của lao động lành nghề trong một khoảng thời gian nhất định (thường từ một đên vài năm).
Học viên được thực hiện các công việc của nghê cân học cho tới khi thành thạo tat cả các kỹ năng của nghề đó. Phương pháp nay được dùng dé dạy một nghề hoàn chỉnh cho người lao động. Thực chất phương pháp này là phương pháp kèm cặp chỉ bảo, nhưng thời gian kèm cặp kéo dai hơn và có hướng dẫn về lý thuyết tập trung. Mục dich của phương pháp này là để đối tượng đào tạo học được và thành thạo một công việc/một nghề hoàn chỉnh.
+ Kèm cặp và chi bảo: Người được đào tạo được kèm cặp và hướng dẫn trực tiếp bởi người lãnh đạo trực tiếp, bởi một cô van, hoặc người có kinh nghiệm hơn cùng làm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Thông qua đó, người được đào tạo có thé học được những kiến thức, kỹ năng can thiết cho công việc trước mắt và công việc tương lai. Phương pháp này thường được áp dụng trong đào tạo cán bộ quản lý và nhân viên giám sát và có ba cách dé kèm cặp là: Kèm cặp bởi người lãnh đạo trực tiếp; Kèm cặp boi một cô van; Kèm cặp bởi người quan lý có kinh nghiệm hon. 3% Luân chuyển và thuyên chuyển công việc: Luân chuyền và thuyên chuyên công việc là phương pháp chuyên người quản lý từ công việc này sang công việc khác để nhằm cung cấp cho họ những kinh nghiệm làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong tổ chức.
Những kinh nghiệm và kiến thức thu được trong quá trình đó sẽ giúp họ có khả năng thực hiện được những công việc cao hơn trong tương lai. Có ba cách dé luân chuyên, thuyên chuyên công việc là: Một, chuyên đối tượng đào tạo đến nhận cương vị quản lý ở một bộ phận khác trong tổ chức nhưng vẫn với chức năng và quyền hạn như cũ. Hai, đối tượng đào tạo được cử đến nhận cương vị công tác mới ngoài [lĩnh vực chuyên môn của họ. Ba, đối tượng đào tạo được bố trí luân chuyển công việc trong phạm vi nội bộ một nghê chuyên môn.
Đào tạo ngoài công việc Đây là phương pháp đảo tạo mà đối tượng được đào tạo tách khỏi quá trình thực hiện công việc thực tế để tham gia vào các chương trình học tap/huan luyện.