MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết Hiện nay cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhu cầu tiêu dùng của người dân đã được nâng cao, trong đó nhu cầu tiêu thụ thịt gà chất lượng cao ngày càng tăng làm cho giá nuôi thả vườn ngày càng chênh lệch cao so với gà công nghiệp (thường cao hơn 30 - 40%). Điều này cũng phù hợp với xu thế chung trên thế giới. Để giải quyết vấn đề này các nhà khoa học trong nước đã cho lai tạo các giống gia cầm địa phương, có chất lượng thịt cao với các giống cao sản, vừa giữ được chất lượng thịt, vừa nâng cao năng suất chăn nuôi, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng do năng suất sinh sản và sức sinh trưởng của các nhóm gà lai còn thấp.
Do vậy, trong những năm gần đây nước ta đã nhập một số giống gà lông màu thích nghi với điều kiện chăn thả như các giống gà kabir, sasso, lương phượng. Các giống gà này đã thể hiện khả năng thích nghi với điều kiện chăn thả ở Việt Nam. Từ trước nay, người ta chú ý nhiều hơn tới con giống và thức ăn. Giống và thức ăn là hai yếu tố quan trọng: Giống tốt, thức ăn tốt thì tăng khối lượng của gà cao và tiêu tốn thức ăn giảm thì hiệu quả kinh tế cao.
Song ngoài vấn đề con giống và thức ăn. Trong chăn nuôi người ta còn thấy những yếu tố kỹ thuật khác ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng thịt, trong đó phương thức nuôi nhốt cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng cũng như hiệu quả kinh tế trong nghề chăn nuôi gà. Phương thức chăn nuôi bán chăn thả là phương pháp chăn nuôi tiên tiến nhất, nó kế thừa được cả những ưu điểm của hai phương thức chăn nuôi tự nhiên và công nghiệp đồng thời cũng hạn chế, khắc phục được các mặt yếu kém và tồn tại của cả hai phương thức trên. Chăn nuôi bán chăn thả tạo các n 2 điều kiện ngoại cảnh để vật nuôi được phát triển trong môi trường tự nhiên trên cơ sở các nguồn thức ăn, dinh dưỡng mang tính chất tự nhiên nhưng do con người chủ động hình thành nên luôn luôn đảm bảo tính cân đối và đầy đủ chất dinh dưỡng.
Để đạt được điều đó, chăn nuôi bán chăn thả phải dựa trên điều kiện của sự phát triển cao của khoa học, kỹ thuật, nhất là các thành tựu trong công nghệ sinh học về tạo giống, tạo tập đoàn thức ăn sinh học và môi trường sinh thái. Phương thức chăn nuôi bán chăn thả đang được thịnh hành phát triển ở các nước đã phát triển, và cung cấp sản phẩm cho khu vực tiêu dùng đòi hỏi sản phẩm chất lượng cao. Những năm gần đây, nhiều nông hộ ở tỉnh Vĩnh phúc đã mạnh dạn phát triển mô hình chăn nuôi gà bán chăn thả. Tại Vĩnh Phúc mô hình chăn nuôi gà bán chăn thả được xem là mô hình mới và đang phát triển khá nhanh.
Nhiều nông dân ở Vĩnh Phúc, đặc biệt ở xã Thanh Vân đã tích cực tham gia vào mô hình chăn nuôi gà bán chăn thả (NGBCT) với lý do mô hình này phù hợp với điều kiện hộ gia đình có nguồn vốn hạn chế, tận dụng vườn cây và các phụ phẩm nông nghiệp. Mô hình NGBCT đã góp phần đa dạng hóa các hoạt động tạo thu nhập, nâng cao thu nhập cho nhiều nông hộ, giảm tỷ lệ nghèo cho địa phương. Tuy nhiên, các hộ tham gia NGBCT cũng gặp không ít khó khăn và trở ngại về kỹ thuật, tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp và thị trường đầu ra không ổn định. Để có cơ sở đưa ra khuyến cáo nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển mô hình NGBCT, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “ Đánh giá hiệu quả mô hình chăn nuôi gà bán chăn thả tại các hộ trên địa bàn xã Thanh Vân - huyện Tam Dương - tỉnh Vĩnh Phúc”.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Trên cơ sở nghiên cứu tình hình chăn nuôi gà ở địa phương trong thời gian qua đề xuất được các giải pháp nhằm phát triển chăn nuôi gà theo hướng bán chăn thả, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân. Mục tiêu cụ thể - Sơ lược về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của xã Thanh Vân - Điều tra thực trạng và đánh giá hiệu quả của mô hình chăn nuôi gà nuôi theo phương thức bán chăn thả tại địa bàn xã - Đề xuất một số giải pháp nhằm giúp các hộ nông dân nâng cao hiệu quả chăn nuôi gà góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của người dân 1. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Giúp sinh viên củng cố lý thuyết và rèn luyện kỹ năng đã học về chuyên ngành kinh tế nông nghiệp, và những môn học được học trong chương trình đào tạo của nhà trường. - Giúp sinh viên nắm được các phương pháp học, phương pháp làm việc và nghiên cứu khoa học trong thực tiễn sản xuất. - Trong quá trình thực hiện đề tài giúp sinh viên có điều kiện học hỏi, củng cố kiến thức, kỹ năng chuyên môn cho bản thân sau khi ra trường sẽ thực hiện tốt công việc đúng chuyên ngành của mình. - Kết quả của đề tài sẽ là cơ sở khoa học cho việc đề xuất các chiến lược phát triển kinh tế chăn nuôi gà trong nông hộ tại xã Thanh Vân - huyện Tam Dương - tỉnh Vĩnh Phúc.
Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất Kết quả của đề tài sẽ là cơ sở cho các cấp chính quyền địa phương, đưa ra những kết luận mới, hướng đi mới để xây dựng kế hoạch phát triển, mở rộng mô hình chăn nuôi gà trên địa bàn nghiên cứu cũng như khu vực nông thôn khác. n 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Khái niệm về hiệu quả kinh tế Có rất nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh tế nhưng nhìn chung chúng ta có thể nói hiệu quả kinh tế là một phạm trù chung nhất, nó liên quan trực tiếp tới nền sản xuất hàng hóa dịch vụ và tất cả các phạm trù, quy luật kinh tế khác.
Mặt khác hiệu quả kinh tế cũng là một phạm trù kinh tế phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh tế, nó phản ánh trình độ các nguồn lực trong quá trình sản xuất kinh doanh. Trong khi các nguồn lực rất có hạn, nhu cầu hàng hóa của xã hội ngày càng tăng và đa dạng, nâng cao hiệu quả kinh tế là một xu thế khách quan của sản xuất. Cụ thể đối với ngành nông nghiệp, hiệu quả kinh tế được hiểu là mối tương quan so sánh với lượng hiệu quả thu gom được và chi phí bỏ ra trong một thời gian nhất định của một phương án sản xuất nhất định, hay một cây trồng, một con gia súc nào đó đạt được tương quan so sánh tối ưu giữa đầu vào và đau ra trong điều kiện sản xuất khác nhau, như điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của ngành sản xuất nào đó. Khi xác định hiệu quả kinh tế chúng ta cần xem xét và kết hợp chặt chẽ giữa lượng tuyệt đối với tương đối, qua đó biết được tốc độ và quy mô sản xuất nào đó.
Tuy nhiên trong điều kiện thị trường hiện nay, mục tiêu hàng đầu của người sản xuất kinh doanh là thu nhập và lợi nhuận cao, do vậy hiệu quả kinh tế trong sản xuất thiên hướng về mặt kinh tế nhiều hơn so với mặt xã hội. Có nhiều quan điểm về khái niệm hiệu quả kinh tế, hiệu quả kinh tế ở mỗi nơi, mỗi vùng khác nhau. Nhưng hầu hết các quan điểm đều phản ánh n 6 mối quan hệ giữa kết quả hoạt động sản xuất với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Các quan điểm về hiệu quả kinh tế Gồm 3 quan điểm về hiệu quả kinh tế: + Quan điểm 1: Hiệu quả kinh tế được xác định bằng tỷ số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.
Theo quan điểm này cho phép chúng ta xác định được các chỉ tiêu tương đối của hiệu quả kinh tế bằng cách so sánh kết quả với chi phí cần thiết để đạt được hiệu quả đó. H=Q/K Trong đó: H là hiệu quả kinh tế Q là kết quả sản xuất K là tổng chi phí sản xuất Tùy theo điều kiện cụ thể của mỗi hoạt động sản xuất kinh doanh mà chúng ta tính toán và nghiên cứu các chỉ tiêu khác nhau. + Quan điểm 2: Hiệu quả kinh tế đo bằng hiệu số những giá trị sản xuất đạt được và chi phí bỏ ra để đạt được hiệu quả đó. HQKT = KQSX – CPSX ( H = Q – K ) Quan điểm này cho phép xác định được các chỉ tiêu tuyệt đối của hiệu quả kinh tế.
Các chỉ tiêu kinh tế theo quan điểm này thì phản ánh rõ nét về qui mô sản xuất của các đơn vị kinh tế, cơ sở sản xuất nào có quy mô sản xuất lớn sẽ đạt được tác động của từng yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất kinh doanh đến hiệu quả sản xuất. +Quan điểm 3: Xem xét hiệu quả kinh tế trong phần biến động giữa chi phí và kết quả sản xuất. Như vậy, hiệu quả kinh tế biểu hiện ở tỷ lệ giữa phần tăng thêm của chi phí để đạt được kết quả hay quan hệ tỷ lệ giữa kết quả bổ sung và chi phí bổ sung. n 7 H= Trong đó H: Tỷ suất kết quả sản xuất bổ sung : Kết quả bổ sung Tỷ suất này giúp cho các nhà sản xuất xác định được điểm tối đa hóa lợi nhuận.
Trên cơ sở đó, các nhà sản xuất sẽ đưa ra những quyết định sản xuất tối ưu nhất [1]. Lý luận về phát triển, phát triển kinh tế, phát triển chăn nuôi Phát triển Hiện nay đang tồn tại nhiều khái niệm khác nhau về phát triển. Trong phạm trù triết học, phát triển là thuộc tính phân biệt của vật chất. Sự vật và hiện tượng của hiện thực không trong trạng thái bất biến, mà phải trải qua một loạt các trạng thái từ khi xuất hiện cho đến lúc tiêu vong.
Phạm trù phát triển thể hiện tính chất chung của tất cả những biến đổi ấy.