Đánh Giá Công Tác Dồn Điền Đổi Thửa Phục Vụ Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Tiên Lữ, Tỉnh Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu đánh giá công tác dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới tại huyện tiên lữ tỉnh hưng yên, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Cao Việt Hà
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá công tác dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới tại huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.6. Mục đích của đề tài
• 1.7. Phạm vi nghiên cứu
• 1.8. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.9. Tổng quan tài liệu
• 1.9.1. Tổng quan về dồn điền, đổi thửa
• 1.9.2. Khái quát về ruộng đất manh mún
• 1.9.3. Khái quát về dồn điền đổi thửa
• 1.9.4. Manh mún đất đai và ảnh hưởng của manh mún đất đai tới sản xuất nông nghiệp
• 1.9.4.1. Khái niệm manh mún đất đai
• 1.9.4.2. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng manh mún ruộng đất
• 1.9.4.3. Những hạn chế của tình trạng manh mún ruộng đất đối với sản xuất nông nghiệp và quản lý Nhà nước ở địa phương
• 1.10. Thực trạng quá trình dồn điền đổi thửa ở các nước trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.10.1. Tình hình dồn điền đổi thửa trên thế giới
• 1.10.2. Tình hình thực hiện dồn điền đổi thửa ở Việt Nam
• 1.10.3. Công tác dồn điền đổi thửa trong xây dựng nông thôn mới ở Hưng Yên
• 1.11. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.11.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.11.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.11.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.11.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.12. Đánh giá khái quát điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên
• 2. TÌNH HÌNH QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN TIÊN LỮ, TỈNH HƯNG YÊN
• 2.1. Thực trạng công tác dồn điền ở huyện Tiên Lữ phục vụ xây dựng nông thôn mới
• 2.2. Đánh giá hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai sau dồn điền đổi thửa
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.4.3. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu
• 2.4.4. Phương pháp phân tích, so sánh, đánh giá
• 2.5. Kết quả và thảo luận
• 2.5.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội huyện Tiên Lữ
• 2.5.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên huyện Tiên Lữ
• 2.5.1.2. Khái quát phát triển kinh tế xã hội
• 2.5.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và môi trường
• 2.5.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên
• 2.5.2.1. Tình hình quản lý đất đai
• 2.5.2.2. Biến động sử dụng đất nông nghiệp
• 2.5.2.3. Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa ở huyện Tiên Lữ phục vụ xây dựng nông thôn mới
• 2.5.2.4. Cơ sở pháp lý của việc dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Lữ tỉnh Hưng Yên
• 3. QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA
• 3.1. Kết quả thực hiện chính sách “dồn điền đổi thửa” đất nông nghiệp phục vụ xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện
• 3.2. Tình hình thực hiện dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới tại 2 xã nghiên cứu
• 3.3. Đánh giá ảnh hưởng của công tác dồn điền đổi thửa trong xây dựng nông thôn mới
• 3.4. Nhận xét chung về sử dụng đất sau dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Tiên Lữ
• 3.5. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Tiên Lữ
• 3.5.1. Giải pháp về chính sách
• 3.5.2. Giải pháp kỹ thuật chuyển dịch cơ cấu sản xuất
• 3.5.3. Giải pháp tuyên truyền
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Tiên Lữ

Công tác dồn điền đổi thửa là một trong những giải pháp quan trọng nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Tại huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên, việc thực hiện dồn điền đổi thửa đã được triển khai mạnh mẽ nhằm phục vụ cho mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Đất đai là tài nguyên quý giá, việc quản lý và sử dụng hợp lý sẽ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của dồn điền đổi thửa

Dồn điền đổi thửa là quá trình tổ chức lại ruộng đất nhằm giảm thiểu tình trạng manh mún, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Việc này không chỉ giúp tăng hiệu quả sử dụng đất mà còn cải thiện đời sống của người dân.

1.2. Tình hình thực hiện dồn điền đổi thửa tại Tiên Lữ

Tại huyện Tiên Lữ, công tác dồn điền đổi thửa đã được thực hiện từ nhiều năm qua. Kết quả cho thấy, số lượng thửa đất đã giảm đáng kể, tạo điều kiện cho việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong công tác dồn điền đổi thửa

Mặc dù công tác dồn điền đổi thửa đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Tình trạng manh mún đất đai vẫn diễn ra ở một số khu vực, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Ngoài ra, việc thiếu thông tin và sự đồng thuận của người dân cũng là một trong những rào cản lớn.

2.1. Tình trạng manh mún đất đai và nguyên nhân

Tình trạng manh mún đất đai tại Tiên Lữ chủ yếu do lịch sử giao đất không đồng bộ và thiếu quy hoạch. Điều này dẫn đến việc các hộ gia đình sở hữu những thửa đất nhỏ lẻ, khó khăn trong việc canh tác.

2.2. Khó khăn trong việc thuyết phục người dân tham gia

Việc thuyết phục người dân tham gia vào quá trình dồn điền đổi thửa gặp nhiều khó khăn. Nhiều hộ gia đình lo ngại về việc mất quyền sử dụng đất và không tin tưởng vào lợi ích mà dồn điền đổi thửa mang lại.

III. Phương pháp dồn điền đổi thửa hiệu quả tại Tiên Lữ

Để nâng cao hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa, huyện Tiên Lữ đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình sử dụng đất mà còn tạo ra những mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả.

3.1. Quy hoạch sử dụng đất hợp lý

Quy hoạch sử dụng đất hợp lý là yếu tố then chốt trong công tác dồn điền đổi thửa. Huyện Tiên Lữ đã thực hiện quy hoạch chi tiết nhằm tối ưu hóa việc sử dụng đất nông nghiệp.

3.2. Tăng cường tuyên truyền và giáo dục

Tăng cường tuyên truyền về lợi ích của dồn điền đổi thửa là cần thiết. Các buổi hội thảo, tọa đàm đã được tổ chức để nâng cao nhận thức của người dân về vấn đề này.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy, công tác dồn điền đổi thửa đã mang lại nhiều lợi ích cho huyện Tiên Lữ. Năng suất cây trồng đã tăng lên đáng kể, đồng thời đời sống của người dân cũng được cải thiện. Việc áp dụng các mô hình sản xuất mới đã giúp nâng cao hiệu quả kinh tế.

4.1. Tăng năng suất và chất lượng sản phẩm

Sau khi thực hiện dồn điền đổi thửa, năng suất cây trồng tại Tiên Lữ đã tăng lên rõ rệt. Các mô hình sản xuất mới được áp dụng đã giúp người dân nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

4.2. Cải thiện đời sống người dân

Đời sống của người dân tại huyện Tiên Lữ đã được cải thiện nhờ vào việc tăng thu nhập từ sản xuất nông nghiệp. Nhiều hộ gia đình đã có khả năng đầu tư vào các lĩnh vực khác, nâng cao chất lượng cuộc sống.

V. Kết luận và kiến nghị cho tương lai

Công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Tiên Lữ đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn cần tiếp tục cải thiện. Các kiến nghị được đưa ra nhằm nâng cao hiệu quả của công tác này trong tương lai, bao gồm việc hoàn thiện chính sách và tăng cường sự tham gia của người dân.

5.1. Hoàn thiện chính sách dồn điền đổi thửa

Cần có những chính sách rõ ràng và minh bạch hơn để người dân dễ dàng tham gia vào quá trình dồn điền đổi thửa. Điều này sẽ giúp tăng cường sự đồng thuận và hợp tác từ phía người dân.

5.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong quá trình dồn điền đổi thửa là rất quan trọng. Các hoạt động cộng đồng sẽ giúp nâng cao nhận thức và tạo ra sự đồng thuận trong việc thực hiện các chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình trạng manh mún ruộng đất từ lâu đã là rào cản lớn đối với quá trình hiện đại hóa nông nghiệp tại Việt Nam, khi ước tính toàn quốc từng tồn tại khoảng 75 triệu thửa ruộng nhỏ lẻ, làm thất thoát từ 2,4% đến 4,0% quỹ đất canh tác chỉ dành riêng cho bờ ngăn, bờ thửa. Tại vùng Đồng bằng sông Hồng, phương thức phân chia ruộng đất bình quân theo Nghị định số 64/CP trước đây khiến mỗi hộ gia đình quản lý trung bình từ 7 đến 8 mảnh ruộng nằm phân tán ở nhiều xứ đồng khác nhau. Thực trạng này gây lãng phí lao động, cản trở việc áp dụng cơ giới hóa và làm chậm tiến trình xây dựng nông thôn mới.

Nhằm giải quyết triệt để vấn đề trên, đề tài tập trung đánh giá toàn diện thực trạng và tác động của công tác dồn điền đổi thửa đến tiến độ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp tập trung ruộng đất bền vững phục vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên toàn bộ địa bàn huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên với tổng diện tích tự nhiên 7.841,50 ha, đi sâu phân tích dữ liệu thực nghiệm tại hai xã đại diện là Thiện Phiến và Nhật Tân trong giai đoạn biến động 2012 - 2014.

Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống số liệu định lượng về công tác dồn đổi đất đai. Kết quả chỉ ra toàn huyện đã giảm thành công 30.969 thửa đất (toàn huyện chỉ còn 39.052 thửa sau chuyển đổi), góp phần gia tăng giá trị gia tăng của đất chuyên lúa từ 31,00 triệu đồng/ha năm 2012 lên 36,29 triệu đồng/ha năm 2014. Đây là cơ sở thực chứng vững chắc phục vụ công tác quy hoạch, quản lý tài nguyên đất đai và hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn tại các địa phương đồng bằng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết hiệu quả quy mô trong sản xuất nông nghiệp và Lý thuyết kinh tế thể chế về quyền tài sản đất đai theo tinh thần Luật Đất đai năm 1993, năm 2003 và năm 2013. Các lý thuyết này chỉ rõ rằng việc khắc phục ranh giới manh mún sẽ tối ưu hóa chi phí biên, nâng cao năng suất các yếu tố tổng hợp và tạo động lực cho nông hộ an tâm đầu tư dài hạn vào đồng ruộng.

Khung phân tích của luận văn xoay quanh 4 khái niệm cốt lõi:

• Manh mún đất đai: Hiện tượng nông hộ sở hữu nhiều thửa ruộng nhỏ lẻ, phân tán về mặt không gian địa lý.
• Dồn điền đổi thửa: Quá trình tập hợp, quy đổi nhiều ô thửa nhỏ thành các thửa ruộng có quy mô lớn hơn gắn với quy hoạch lại hệ thống hạ tầng thủy lợi và giao thông nội đồng.
• Cánh đồng mẫu lớn: Hình thức tổ chức sản xuất tập trung liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp nhằm áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ.
• Xây dựng nông thôn mới: Chương trình mục tiêu quốc gia nhằm thay đổi toàn diện diện mạo hạ tầng, phương thức sản xuất và nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê đất đai, quy hoạch phát triển nông thôn mới giai đoạn 2012 - 2015 của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tiên Lữ, kết hợp hệ thống bản đồ địa chính tỷ lệ 1/1000 và 1/2000 tại 15 xã, thị trấn. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA) với cỡ mẫu khảo sát là 60 hộ nông dân canh tác trực tiếp (phân bổ đều 30 phiếu tại xã Thiện Phiến và 30 phiếu tại xã Nhật Tân). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích dựa trên các tiêu chí đại diện về vị trí địa lý, điều kiện canh tác và trình độ phát triển kinh tế bình quân của huyện.

Phương pháp phân tích được lựa chọn gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh trước - sau dồn điền đổi thửa và phương pháp hạch toán kinh tế nông hộ (xác định Giá trị sản xuất, Chi phí trung gian, Giá trị gia tăng và Giá trị ngày công lao động). Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan bức tranh chuyển biến kinh tế, đo lường chính xác hiệu quả đồng vốn của nông dân và định lượng mức độ đóng góp của việc tích tụ ruộng đất đối với các tiêu chí xây dựng nông thôn mới trong suốt timeline nghiên cứu 2012 - 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình dồn điền đổi thửa tại huyện Tiên Lữ giai đoạn 2012 - 2014 đã tạo ra bước đột phá về cấu trúc đồng ruộng và hạ tầng kỹ thuật:

• Tái cơ cấu ô thửa và giải phóng mặt bằng hạ tầng: Toàn huyện đã giảm từ 70.021 thửa xuống còn 39.052 thửa (giảm 30.969 thửa, tương đương mức giảm 44,23% số ô thửa nhỏ lẻ). Đi đôi với việc quy hoạch lại ruộng đất, nhân dân trên địa bàn 15 xã đã tự nguyện hiến 28,89 ha đất nông nghiệp, đóng góp hàng nghìn ngày công để đào đắp 226 km đường giao thông nội đồng với mặt đường rộng từ 3,5 m đến 5,5 m và cứng hóa trên 100 km đường trục chính ra đồng.
• Thúc đẩy cơ giới hóa và hình thành vùng chuyên canh: Nhờ quy mô ô thửa tăng lên, mức độ cơ giới hóa khâu làm đất trên toàn huyện đạt 100% với 655 máy cày bừa các loại, tỷ lệ thu hoạch bằng máy gặt đập liên hoàn đạt 55% với 46 máy hoạt động. Đến cuối năm 2015, huyện đã thiết lập được 25 cánh đồng mẫu lớn với tổng diện tích 1.335 ha và phát triển 425 mô hình kinh tế trang trại, gia trại (trong đó có 19 trang trại đạt đầy đủ tiêu chuẩn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn).
• Nâng cao thu nhập và nhận được sự đồng thuận cao: Giá trị gia tăng bình quân trên 1 ha đất chuyên lúa tăng 17,06%, từ mức 31,00 triệu đồng/ha năm 2012 lên 36,29 triệu đồng/ha năm 2014. Tổng giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp - thủy sản năm 2015 đạt 1.230 tỷ đồng, thu nhập bình quân trên 1 ha đất canh tác đạt 101,50 triệu đồng/năm. Kết quả điều tra xã hội học ghi nhận 95% số hộ dân (57/60 hộ) hoàn toàn đồng thuận và đánh giá cao chủ trương dồn điền đổi thửa.

Thảo luận kết quả

Thành công của công tác dồn điền đổi thửa tại Tiên Lữ xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt thông qua Chỉ thị số 16-CT/TU và Chỉ thị số 21-CT/TU của Tỉnh ủy Hưng Yên, kết hợp chặt chẽ với nguyên tắc dân chủ công khai "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra". Khi đặt cạnh các nghiên cứu tại các địa phương lân cận trong khu vực Đồng bằng sông Hồng như tỉnh Bắc Ninh (giảm 55% số thửa) hay huyện Thọ Xuân - tỉnh Thanh Hóa (giảm 54% số thửa), tốc độ hoàn thành tại 100% các xã của Tiên Lữ khẳng định tính hiệu quả vượt trội trong công tác vận động nhân dân hiến đất làm giao thông, thủy lợi.

Trong các báo cáo phân tích, các tập dữ liệu thực nghiệm có thể được trực quan hóa rất sinh động thông qua biểu đồ cột kép so sánh tương quan số lượng ô thửa trước và sau chuyển đổi tại 15 đơn vị hành chính, kết hợp với bảng ma trận thống kê chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật (năng suất lúa bình quân 64 tạ/ha, chi phí trung gian giảm 8% - 12% nhờ giảm công lao động vận chuyển và dẫn nước tưới tiêu).

Ý nghĩa nổi bật của nghiên cứu là chứng minh dồn điền đổi thửa không chỉ đơn thuần là phân chia lại đất đai cơ học, mà là tiền đề then chốt tác động trực tiếp đến việc hoàn thành 5 tiêu chí nông thôn mới trọng điểm: Tiêu chí 1 (Quy hoạch sản xuất), Tiêu chí 2 (Giao thông nội đồng với 13/15 xã hoàn thành), Tiêu chí 3 (Thủy lợi kiên cố hóa với 12/15 xã đạt chuẩn), Tiêu chí 10 (Thu nhập bình quân đầu người tăng 1,4 lần) và Tiêu chí 13 (Hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy tối đa hiệu quả sử dụng đất đai sau dồn điền đổi thửa và hoàn thiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới bền vững, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đẩy nhanh tiến độ cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lữ chủ trì, phối hợp cùng Phòng Tài nguyên và Môi trường hoàn thành việc đo đạc địa chính chính quy và cấp đổi 100% Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp mới cho các hộ dân tại 15 xã, thị trấn trong giai đoạn 2016 - 2018. Target metric: Đạt tỷ lệ cấp đổi trên 98% hồ sơ địa chính đồng bộ, tạo hành lang pháp lý an toàn để nông dân yên tâm đầu tư cải tạo đất và tham gia thị trường chuyển nhượng, cho thuê quyền sử dụng đất minh bạch.

2. Mở rộng quy mô vùng sản xuất chuyên canh và ứng dụng công nghệ cao: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã mở rộng diện tích cánh đồng mẫu lớn từ 1.335 ha lên trên 2.000 ha vào năm 2020. Target metric: Nâng tỷ lệ gieo cấy các giống lúa chất lượng cao (như giống RVT, lúa giống nguyên chủng) lên trên 70% tổng diện tích gieo trồng; tăng tỷ lệ cơ giới hóa khâu thu hoạch bằng máy gặt đập liên hoàn từ 55% lên trên 80% trước năm 2020.

3. Nâng cấp và hiện đại hóa hạ tầng giao thông - thủy lợi nội đồng: Ban Quản lý Chương trình Nông thôn mới huyện phối hợp cùng các Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp triển khai kiên cố hóa 100% hệ thống kênh mương cấp 1 và cấp 2 do xã quản lý (hiện đạt 12/15 xã). Target metric: Hoàn thành cứng hóa 100% các tuyến đường trục chính nội đồng (hoàn thiện nốt 2 xã còn lại) và bảo dưỡng định kỳ 14 trạm bơm tiêu úng, bảo đảm năng lực tưới tiêu chủ động tuyệt đối cho 100% diện tích canh tác trong điều kiện lượng mưa đạt mức 150 mm, hoàn thành trước năm 2019.

4. Nâng cao năng lực quản trị và chuyển đổi cơ cấu lao động nông thôn: Hội Nông dân huyện phối hợp với Trung tâm Dạy nghề và Khuyến nông tổ chức định kỳ 30 - 40 lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh tiên tiến mỗi năm cho trên 3.000 lượt nông dân. Target metric: Giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học từ 15% đến 20%, đào tạo nghề phi nông nghiệp để chuyển dịch tối thiểu 1.500 lao động dôi dư mỗi năm sang lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, hoàn thành chỉ tiêu đề ra đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý Nhà nước và Ban chỉ đạo Nông thôn mới các cấp: Cung cấp khung phương pháp luận khoa học và bài học thực tiễn trong công tác chỉ đạo dồn điền đổi thửa cấp huyện. Use case: Ứng dụng mô hình đánh giá 5 tiêu chí nông thôn mới để xây dựng kế hoạch tích tụ ruộng đất và phân bổ ngân sách đầu tư công hạ tầng tại các địa phương có điều kiện tự nhiên tương đồng.

• Cán bộ địa chính và khuyến nông cấp cơ sở: Cung cấp bộ quy trình tổ chức dồn đổi ruộng đất ngoài thực địa, phương pháp xử lý chênh lệch hạng đất và kinh nghiệm dân vận. Use case: Áp dụng vào thực tế đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính, vận động nhân dân hiến đất làm giao thông nội đồng mà không phát sinh khiếu nại, tranh chấp.

• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý đất đai: Cung cấp tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về phương pháp kết hợp công cụ điều tra PRA với mô hình hạch toán kinh tế nông hộ. Use case: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, trích dẫn dữ liệu thứ cấp và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế đất và thị trường quyền sử dụng đất.

• Ban Giám đốc các Hợp tác xã Nông nghiệp và các chủ trang trại: Cung cấp định hướng tổ chức sản xuất tập trung theo mô hình cánh đồng mẫu lớn và ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ. Use case: Xây dựng phương án kinh doanh dịch vụ nông nghiệp, liên kết bao tiêu nông sản chất lượng cao và chuyển đổi đất trũng kém hiệu quả sang mô hình trang trại tổng hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Tiên Lữ mang lại thay đổi đột phá nào về quy mô ô thửa? Quá trình dồn đổi đã cắt giảm 30.969 thửa ruộng manh mún, đưa tổng số thửa toàn huyện từ 70.021 thửa xuống còn 39.052 thửa sau chuyển đổi. Nhờ đó, diện tích trung bình trên một thửa tăng đáng kể, xóa bỏ hàng loạt bờ ngăn chia cắt, tạo điều kiện đưa 655 máy làm đất cơ giới vào vận hành thuận tiện trên các cánh đồng.

2. Dồn điền đổi thửa tác động trực tiếp đến những tiêu chí nông thôn mới nào? Công tác này hỗ trợ trực tiếp việc hoàn thành 5 tiêu chí nông thôn mới trọng điểm: Tiêu chí 1 về quy hoạch vùng sản xuất, Tiêu chí 2 về giao thông (13/15 xã đạt chuẩn), Tiêu chí 3 về thủy lợi (12/15 xã đạt chuẩn), Tiêu chí 10 về thu nhập (tăng 1,4 lần) và Tiêu chí 13 về hình thức tổ chức sản xuất với 25 cánh đồng mẫu lớn.

3. Nguồn lực xây dựng hệ thống giao thông và thủy lợi nội đồng được huy động từ đâu? Bên cạnh ngân sách hỗ trợ, nguồn lực then chốt đến từ chính nhân dân địa phương thông qua cơ chế tự nguyện. Người dân toàn huyện đã hiến 28,89 ha đất canh tác và đóng góp hàng nghìn ngày công lao động để đào đắp, mở rộng 226 km đường trục nội đồng với mặt đường đạt chuẩn từ 3,5 m đến 5,5 m.

4. Hiệu quả kinh tế trên đất canh tác lúa chuyển biến ra sao sau khi dồn đổi? Sau khi dồn điền đổi thửa, giá trị gia tăng trên 1 ha đất chuyên lúa tăng từ 31,00 triệu đồng năm 2012 lên 36,29 triệu đồng năm 2014 (tăng trưởng 17,06%). Toàn huyện đạt mức thu nhập bình quân 101,50 triệu đồng/ha canh tác vào năm 2015 nhờ giảm chi phí nhân công và tăng năng suất cây trồng đạt bình quân 64 tạ/ha.

5. Tại sao việc cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau dồn điền lại là nhiệm vụ cấp bách? Việc cấp đổi giấy chứng nhận giúp xác lập quyền tài sản hợp pháp trên các ô thửa mới hình thành, giúp đồng bộ hóa dữ liệu địa chính tỷ lệ 1/1000 và 1/2000 tại 15 xã, thị trấn. Đây là điều kiện pháp lý tiên quyết để người dân yên tâm thế chấp vốn vay ngân hàng và tích tụ đất đai quy mô lớn.

Kết luận

• Hoàn thành dồn điền đổi thửa tại 15/15 xã, thị trấn trên địa bàn huyện Tiên Lữ, giảm thành công 30.969 thửa đất manh mún, tái cơ cấu toàn diện hệ thống ruộng đồng.
• Huy động sức dân hiến 28,89 ha đất nông nghiệp, kiến thiết 226 km đường giao thông và hoàn thiện hệ thống tưới tiêu chủ động qua 14 trạm bơm hiện đại.
• Nâng cao giá trị gia tăng đất chuyên lúa từ 31,00 lên 36,29 triệu đồng/ha, hình thành 25 cánh đồng mẫu lớn với tổng diện tích 1.335 ha và đạt tỷ lệ cơ giới hóa làm đất 100%.
• Tạo sự đồng thuận xã hội sâu sắc với 95% hộ nông dân ủng hộ chính sách và giúp huyện hoàn thành xuất sắc 5 tiêu chí xây dựng nông thôn mới cốt lõi.
• Xác lập cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc để nhân rộng mô hình tích tụ đất đai sang giai đoạn 2016 - 2020 gắn với cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chính quy.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thu Hà đã đóng góp một công trình nghiên cứu công phu, giải quyết thỏa đáng bài toán giữa tích tụ đất đai và phát triển nông thôn mới tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp tục khai thác các mô hình định lượng và giải pháp thực thi từ tài liệu này nhằm hoàn thiện chính sách đất đai trong giai đoạn phát triển mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THU HÀ ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA PHỤC VỤ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN TIÊN LỮ, TỈNH HƯNG YÊN Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Cao Việt Hà NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thu Hà i LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo khoa Quản lý đất đai, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Cao Việt Hà, là người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn UBND huyện Tiên Lữ đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin, số liệu, trong quá trình nghiên cứu luận văn này.

Cuối cùng, tôi xin trân trọng cám ơn các bạn học viên cùng lớp, những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thu Hà ii MỤC LỤC Lời cam đoan.ii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích của đề tài.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tổng quan về dồn điền, đổi thửa.

Khái quát về ruộng đất manh mún. Khái quát về dồn điền đổi thửa. Manh mún đất đai và ảnh hưởng của manh mún đất đai tới sản xuất nông nghiệp. Khái niệm manh mún đất đai.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng manh mún ruộng đất. Những hạn chế của tình trạng manh mún ruộng đất đối với sản xuất nông nghiệp và quản lý Nhà nước ở địa phương 10 2. Thực trạng quá trình dồn dồn điền đổi thửa ở các nước trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình dồn điền đổi thửa trên thế giới.

Tình hình thực hiện dồn điền đổi thửa ở Việt Nam. Công tác dồn điền đổi thửa trong xây dựng nông thôn mới ở hưng yên. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá khái quát điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên 22 3.

Tình hình quản lý và sử dụng đất huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Thực trạng công tác dồn điền ở huyện Tiên Lữ phục vụ xây dựng nông thôn mới 22 3. Đánh giá hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới 22 3. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai sau dồn điền đổi thửa 22 3.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu.

Phương pháp phân tích, so sánh, đánh giá. Kết quả và thảo luận. Khái quát về điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội huyện Tiên Lữ. Khái quát về điều kiện tự nhiên huỵên Tiên Lữ.

Khái quát phát triên kinh tế xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và môi trường. Tình hình quản lý và sử dụng đất huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Tình hình quản lý đất đai.

Biến động sử dụng đất nông nghiệp. Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa ở huyện Tiên Lữ phục vụ xây dựng nông thôn mới. Cơ sở pháp lý của việc dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Lữ tỉnh Hưng Yên 42 4. Quá trình tổ chức thực hiện dồn điền đổi thửa.

Kết quả thực hiện chính sách “dồn điền đổi thửa” đất nông nghiệp phục vụ xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện 49 4. Tình hình thực hiện dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới tại 2 xã nghiên cứu 52 4. Đánh giá ảnh hưởng của công tác dồn điền đổi thửa trong xây dựng nông thôn mới 56 4. Nhận xét chung về sử dụng đất sau dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Tiên Lữ 71 iv 4.

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Tiên Lữ. Giải pháp về chính sách. Giải pháp kỹ thuật chuyển dịch cơ cấu sản xuất. Giải pháp tuyên truyền.

Kết luận và kiến nghị. 76 Tài liệu tham khảo. 80 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CĐML Cánh đồng mẫu lớn CNH - HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa DĐĐT Dồn điền đổi thửa ĐBSH Đồng bằng sông Hồng HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã NN và PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NTM Nông thôn mới QSDĐ Quyền sử dụng đất UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tích tụ ruộng đất ở một số nước.

Tình hình tích tụ đất ở một số nước Châu Á. Thay đổi quy mô đất nông nghiệp ở nông hộ (%). Mức độ manh mún ruộng đất ở các vùng trong cả nước. Mức độ manh mún ruộng đất ở một số tỉnh vùng ĐBSH.

Tổng hợp số lượng bản đồ địa chính của huyện Tiên Lữ. Hiện trạng và dự kiến quy hoạch phát triển nông thôn huyện đến năm 2020. Tình hình thu hồi đất của huyện Tiên Lữ qua 3 năm 2012-2014. Biến động sử dụng đất năm 2012-2014 của huyện Tiên Lữ.

Tình hình thực hiện trước và sau dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Tiên Lữ 50 Bảng 4. Quy mô diện tích đất sản xuất nông nghiệp trước và sau chuyển đổi ruộng đất của các xã 51 Bảng 4. Tổng hợp ý kiến của người dân về công tác dồn điền đổi thửa tại hai xã Thiện Phiến và Nhật Tân 54 Bảng 4. Tình hình sử dụng đất trước và sau dồn điền đổi thửa tại 2 xã điều tra.

Giao thông và thủy lợi nội đồng huyện Tiên Lữ. Ý kiến của người dân về hệ thống tưới tiêu sau khi thực hiện DĐĐT. Hiệu quả kinh tế về sử dụng đất của một số cây trồng chính. Hiệu quả xã hội về sử dụng đất của một số cây trồng chính.

Mức đầu tư phân bón trong thâm canh cây trồng tại địa phương. Mức độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong thâm canh cây trồng tại huyện Tiên Lữ 65 Bảng 4. Sự thay đổi vật tư và các thiết bị phục vụ sản xuất sau khi dồn điền đổi thửa ở 2 xã điều tra 66 Bảng 4. Ý kiến của người dân về hiệu quả sản xuất sau khi dồn điền đổi thửa.

Ý kiến của người dân về quá trình sản xuất sau khi thực hiện dồn điền đổi thửa 68 Bảng 4. Quá trình phát triển trang trại giai đoạn 2012 -2014. Số lượng gia súc, gia cầm huyện Tiên Lữ năm 2012 và năm 2014.70 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ hành chính huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

Cơ cấu kinh tế năm 2015 huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Các bước thực hiện dồn điền đổi thửa ở huyện Tiên Lữ. Quy mô diện tích đất sản xuất nông nghiệp trước và sau dồn điền đổi thửa xã Thiện Phiến 56 Hình 4. Đường giao thông nội đồng và kênh tưới cứng hóa ở xã Thiện Phiến.

Áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất nông nghiệp ở xã Thiện Phiến sau khi dồn điền đổi thửa 67 Hình 4. Mô hình cánh đồng mẫu lớn 40 ha ở xã Nhật Tân. Mô hình trang trại ở xã Nhật Tân năm 2014. 70 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thu Hà Tên đề tài: “Đánh giá công tác dồn điền đổi thửa phục vụ xây dựng nông thôn mới tại huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên” Ngành: Quản lý Đất đai Mã số: 62.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1.

MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI - Đánh giá thực trạng và ảnh hưởng của công tác dồn điền đổi thửa đến xây dựng nông thôn mới. - Đề xuất những giải pháp chủ yếu liên quan đến vấn đề tập trung ruộng đất nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU + Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Hai xã Thiện Phiến, Nhật Tân được chọn làm điểm nghiên cứu công tác dồn điền, đổi thửa. + Phương pháp thu thập số liệu - Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp - Phương pháp thu thập thông tin, số liệu sơ cấp Để thu thập được các thông tin trên sử dụng phương pháp điều tra nhanh có sự tham gia của nông hộ: sử dụng 60 phiếu điều tra nông hộ (mỗi xã nghiên cứu 30 phiếu).

+ Phương pháp thống kê và xử lý số liệu. + Phương pháp phân tích, so sánh, đánh giá. KẾT QUẢ CHÍNH VÀ KẾT LUẬN 1. Tiên Lữ là huyện đồng bằng nằm ở phía Nam của tỉnh Hưng Yên có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tổng giá trị sản xuất tính theo tỷ giá năm 2014 đạt 4. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp chiếm 26,6%; công nghiệp, xây dựng chiếm 34%; thương mại và dịch vụ chiếm 39,4%. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật được đầu tư, nâng cấp; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân tiếp tục được cải thiện; sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội tiếp tục phát triển theo hướng tích cực, an ninh chính trị được giữ vững, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo. Trong những năm qua, ở huyện Tiên Lữ tình hình quản lý sử dụng đất từng bước đi vào nề nếp, ổn định.

Nguồn tài nguyên đất đai được khai thác ngày càng có hiệu quả. Công tác đo đạc thành lập bản đồ địa chính tỷ lệ 1/2000 và 1/1000 đã được hoàn thành ở 15/15 xã, thị trấn. Công tác cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau dồn điền đổi thửa đang được tiến hành khẩn trương. Tổng diện tích tự nhiên của Tiên Lữ năm 2014 là 7841,50 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp chiếm 70,62%, đất phi nông nghiệp chiếm 29,38%.

Trong giai đoạn 2012- 2014, huyện Tiên Lữ đã hoàn thành dồn điền đổi thửa đối với 15/15 xã, thị trấn. Kết quả sau DĐĐT toàn huyện còn 39.052 thửa (giảm được 30.969 thửa so với trước DĐĐT).