Luận văn đánh giá công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức, Hà Nội - Đỗ Thị Kim Anh

Luận văn thạc sĩ phân tích đánh giá công tác dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện mỹ đức thành phố hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Đỗ Thị Kim Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Minh Hiền
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Dồn Điền Đổi Thửa Tại Huyện Mỹ Đức, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Mục tiêu chung
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.2.2.1. Phạm vi nội dung
• 1.2.2.2. Phạm vi thời gian
• 1.2.2.3. Phạm vi không gian
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Khái quát về tình hình sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Mỹ Đức
• 3.1.2. Quá trình và quy trình triển khai công tác dồn điền đổi thửa huyện Mỹ Đức
• 3.1.3. Thực trạng công tác quán triệt chủ trương, mục đích, yêu cầu của dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức
• 3.1.4. Thực trạng hoạt động của ban chỉ đạo các cấp
• 3.1.5. Xây dựng phương án dồn điền đổi thửa
• 3.1.6. Việc chỉ đạo, tổ chức hướng dẫn ngoài thực địa
• 3.1.7. Công tác hoàn chỉnh hồ sơ và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
• 3.1.8. Đánh giá chung về kết quả và các ảnh hưởng bước đầu của dồn điền đổi thửa
• 3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức
• 3.2.1. Chính sách và các quy định liên quan đến công tác dồn điền đổi thửa
• 3.2.2. Đặc điểm đất đai và phương thức canh tác
• 3.2.3. Trình độ năng lực và tinh thần trách nhiệm của cán bộ liên quan
• 3.2.4. Sự phối hợp giữa các bên có liên quan
• 3.2.5. Yếu tố tài chính
• 3.2.6. Nhận thức của người dân
• 3.3. Các giải pháp chính nhằm tăng cường công tác dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Mỹ Đức
• 3.3.1. Giải pháp về chính sách
• 3.3.2. Giải pháp tuyên truyền, vận động
• 3.3.3. Nâng cao nhận thức của người dân
• 3.3.4. Tăng cường dân chủ cơ sở và hiệu quả sự tham gia của người dân
• 3.3.5. Xây dựng quảng bá các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho từng vùng trong huyện
• 3.3.6. Giải pháp về tài chính
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Tác Dồn Điền Đổi Thửa Tại Huyện Mỹ Đức

Công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức, Hà Nội, là một trong những chính sách quan trọng nhằm cải thiện tình hình sử dụng đất nông nghiệp. Việc thực hiện dồn điền đổi thửa không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng đất đai manh mún mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp. Theo báo cáo của Ủy ban nhân dân huyện Mỹ Đức, công tác này đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

1.1. Định Nghĩa Và Ý Nghĩa Của Dồn Điền Đổi Thửa

Dồn điền đổi thửa là quá trình tổ chức lại đất đai nhằm tạo ra những thửa đất lớn hơn, thuận lợi hơn cho sản xuất nông nghiệp. Điều này giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và giảm chi phí sản xuất cho nông dân.

1.2. Lịch Sử Và Quá Trình Thực Hiện Tại Mỹ Đức

Công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức bắt đầu được triển khai từ năm 2012, theo kế hoạch của UBND Thành phố Hà Nội. Qua các giai đoạn, huyện đã thực hiện nhiều biện pháp để cải thiện tình hình sử dụng đất nông nghiệp.

II. Những Thách Thức Trong Công Tác Dồn Điền Đổi Thửa

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả, công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức vẫn gặp phải nhiều thách thức. Tình trạng đất đai manh mún vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Các yếu tố như chính sách, nhận thức của người dân và nguồn lực tài chính đều có tác động lớn đến quá trình này.

2.1. Tình Trạng Đất Đai Manh Mún

Nhiều hộ gia đình vẫn sở hữu nhiều thửa đất nhỏ lẻ, gây khó khăn trong việc áp dụng cơ giới hóa và công nghệ mới. Theo thống kê, trung bình mỗi hộ dân tại Mỹ Đức vẫn có từ 3 đến 5 thửa đất.

2.2. Chính Sách Và Quy Định Chưa Đầy Đủ

Chính sách dồn điền đổi thửa chưa được thực hiện đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến việc một số xã vẫn chưa hoàn thành công tác này. Cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện các quy định liên quan.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Dồn Điền Đổi Thửa

Để đánh giá hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc khảo sát ý kiến của người dân và cán bộ địa phương là rất quan trọng để có cái nhìn toàn diện về tình hình thực tế.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Ý Kiến

Khảo sát ý kiến của 150 hộ dân và 15 cán bộ địa phương đã được thực hiện để thu thập thông tin về thực trạng và hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Thống Kê

Sử dụng các phương pháp thống kê mô tả và so sánh để phân tích dữ liệu thu thập được, từ đó đưa ra những nhận định chính xác về hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Công Tác Dồn Điền Đổi Thửa

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác dồn điền đổi thửa đã giúp giảm số thửa đất trung bình mỗi hộ từ 8-9 thửa xuống còn 2-4 thửa. Diện tích mỗi thửa cũng đã tăng lên đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp.

4.1. Tác Động Đến Năng Suất Nông Nghiệp

Việc dồn điền đổi thửa đã góp phần nâng cao năng suất nông nghiệp, giúp nông dân giảm chi phí sản xuất và tăng thu nhập. Nhiều mô hình sản xuất mới đã được áp dụng thành công.

4.2. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng Nông Nghiệp

Công tác dồn điền đổi thửa cũng đã tạo điều kiện cho việc cải thiện hệ thống giao thông và thủy lợi, giúp nông dân dễ dàng hơn trong việc canh tác.

V. Giải Pháp Tăng Cường Công Tác Dồn Điền Đổi Thửa

Để nâng cao hiệu quả công tác dồn điền đổi thửa, cần có những giải pháp cụ thể nhằm khắc phục các tồn tại hiện tại. Các giải pháp này bao gồm cải thiện chính sách, tăng cường tuyên truyền và nâng cao nhận thức của người dân.

5.1. Cải Thiện Chính Sách Dồn Điền Đổi Thửa

Cần có những điều chỉnh trong chính sách để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia.

5.2. Tăng Cường Tuyên Truyền Và Vận Động

Tuyên truyền về lợi ích của dồn điền đổi thửa cần được thực hiện thường xuyên và mạnh mẽ hơn, nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của công tác này.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai

Công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức đã đạt được những kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện chính sách và nâng cao sự tham gia của người dân trong quá trình này.

6.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Cần xây dựng các mô hình phát triển bền vững trong nông nghiệp, kết hợp giữa dồn điền đổi thửa và ứng dụng công nghệ mới để nâng cao hiệu quả sản xuất.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Hợp tác giữa chính quyền, nông dân và các tổ chức xã hội là rất quan trọng để đảm bảo sự thành công của công tác dồn điền đổi thửa trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình chuyển đổi kinh tế nông nghiệp theo cơ chế thị trường tại Việt Nam ghi nhận dấu mốc quan trọng từ Nghị định số 64/CP năm 1993, đưa đất đai về tay hộ nông dân để sử dụng ổn định, lâu dài. Tuy nhiên, việc phân chia ruộng đất theo phương châm bình quân có tốt, có xấu, có gần, có xa đã để lại hệ lụy lớn là tình trạng manh mún đồng ruộng. Trước khi triển khai các đề án dồn đổi, toàn huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội có 26.622 hộ nông dân canh tác trên 181.536 thửa ruộng nhỏ lẻ, với diện tích đất nông nghiệp cần dồn đổi lên đến 7.513,84 ha. Bình quân mỗi hộ quản lý từ 7 đến 12 thửa ruộng, cá biệt nhiều nơi diện tích một thửa chỉ đạt khoảng 150 mét vuông. Thực trạng phân tán này làm tăng chi phí lao động, gây thất thoát từ 2,4% đến 4% quỹ đất do bờ ngăn và tạo rào cản nghiêm trọng cho việc đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Đánh giá thực trạng công tác dồn điền đổi thửa và phân tích các tác động nhiều chiều của chính sách này đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Mỹ Đức. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tích tụ và tập trung đất đai, phân tích các yếu tố thúc đẩy cũng như rào cản trong quá trình thực hiện, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp quản lý kinh tế nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp hàng hóa.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 22 xã, thị trấn của huyện Mỹ Đức, trong đó khảo sát chuyên sâu tại 3 xã đại diện gồm Hợp Thanh, Đồng Tâm và Xuy Xá. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2010 - 2018, số liệu sơ cấp thu thập năm 2018 và định hướng giải pháp phục vụ giai đoạn sau năm 2018. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện rõ qua việc cung cấp bức tranh thực tiễn về công tác quản lý tài nguyên đất đai ngoại thành Hà Nội, chứng minh giải pháp dồn đổi giúp cắt giảm 15% đến 20% công lao động đi lại và tăng hệ số sử dụng đất, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết kinh tế quy mô và lý thuyết chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp hiện đại. Khi quy mô ô thửa tăng lên, chi phí bình quân trên một đơn vị sản phẩm sẽ giảm rõ rệt nhờ việc tối ưu hóa cơ giới hóa, thủy lợi hóa và giảm thiểu chi phí quản lý vận hành.

Nội dung lý thuyết làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Manh mún đất đai: Tình trạng một đơn vị sản xuất quản lý nhiều thửa đất với quy mô quá nhỏ, phân tán tại nhiều xứ đồng khác nhau, gây cản trở năng suất lao động.
• Tích tụ ruộng đất: Quá trình tăng diện tích đất của chủ sử dụng thông qua các giao dịch thị trường như mua bán, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hoặc thuê đất dài hạn.
• Tập trung ruộng đất: Sự điều chỉnh, sắp xếp và gom các thửa ruộng nhỏ lẻ thành các cánh đồng lớn liền vùng, liền thửa thông qua hợp tác, góp vốn bằng quyền sử dụng đất mà không nhất thiết làm thay đổi quyền sở hữu ban đầu.
• Dồn điền đổi thửa: Biện pháp hành chính kết hợp sự tự nguyện của người dân nhằm dồn ghép các ô thửa nhỏ thành ô thửa lớn, gắn liền với việc chỉnh trang đồng ruộng, quy hoạch lại hệ thống tưới tiêu và đường giao thông nội đồng.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa 6 nhóm nhân tố ảnh hưởng: Khung khổ chính sách pháp lý; Đặc điểm đất đai và tập quán canh tác; Năng lực và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở; Cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan; Tiềm lực tài chính công; Nhận thức và sự đồng thuận của cộng đồng nông dân.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tổng kết của UBND huyện Mỹ Đức, Phòng Tài nguyên và Môi trường cùng số liệu thống kê giai đoạn 2010 - 2018. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa trong năm 2018 bằng phiếu điều tra chuẩn hóa đối với 150 hộ nông dân và phỏng vấn sâu 15 cán bộ quản lý cấp xã, thôn tại 3 xã điểm nghiên cứu.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên. Trong tổng số 22 xã, thị trấn của huyện, nghiên cứu chọn ra 3 xã đại diện cho các tiểu vùng địa hình: Xã Hợp Thanh đại diện cho vùng đồng bằng thuần nông, xã Xuy Xá đại diện cho vùng ven sông Đáy và xã Đồng Tâm đại diện cho vùng bán sơn địa có địa hình phức tạp. Việc phân tầng đảm bảo cỡ mẫu 150 hộ có tính đại diện cao cho các nhóm quy mô canh tác khác nhau.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh trước - sau là nhằm lượng hóa rõ nét sự thay đổi về số lượng ô thửa, diện tích bình quân một thửa, chi phí lao động và năng suất cây trồng. Toàn bộ chuỗi dữ liệu thực địa phản ánh bức tranh liên tục qua 2 giai đoạn dồn đổi: Giai đoạn một từ năm 2003 đến năm 2012 theo Nghị quyết số 10-NQ/HU và giai đoạn hai từ năm 2013 đến năm 2018 theo Kế hoạch số 1066/KH-UBND của UBND huyện Mỹ Đức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tiến độ dồn điền đổi thửa đạt tỷ lệ ấn tượng trên toàn địa bàn. Tính đến hết năm 2018, toàn huyện Mỹ Đức đã có 20/22 xã hoàn thành công tác dồn đổi với tổng diện tích gần 7.500 ha trên tổng số 7.513,84 ha cần thực hiện, đạt tỷ lệ 99% kế hoạch. Quá trình dồn ghép đã giải quyết căn bản tình trạng phân tán ruộng đất kéo dài nhiều thập kỷ.

Thứ hai, mức độ manh mún ruộng đất giảm sâu, diện tích bình quân mỗi thửa tăng vượt bậc. Số thửa bình quân của mỗi hộ nông dân từ mức 7 đến 9 thửa trong giai đoạn trước năm 2012 đã giảm xuống còn 1 đến 2 thửa/hộ tại các xã hoàn thành dồn đổi. Diện tích trung bình mỗi thửa sau chuyển đổi tăng từ 3 đến 4 lần, tạo điều kiện hình thành các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn.

Thứ ba, hệ thống hạ tầng giao thông và thủy lợi nội đồng được nâng cấp đồng bộ. Quá trình dồn điền đổi thửa kết hợp chỉnh trang đồng ruộng đã đảm bảo 100% các thửa đất sau dồn đổi đều tiếp giáp với đường giao thông nội đồng. Tỷ lệ cơ giới hóa trong khâu làm đất tại các xã đạt trên 85%, khâu thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp đạt trên 70%, giúp giảm chi phí sản xuất từ 200.000 đến 350.000 đồng trên mỗi sào canh tác.

Thứ tư, vẫn còn tồn tại điểm nghẽn cục bộ tại 2 xã chưa hoàn thành dồn đổi, chiếm tỷ lệ 9,09% tổng số xã toàn huyện, bao gồm xã Đồng Tâm và xã Xuy Xá. Tiến độ tại hai địa phương này bị chậm do khó khăn trong việc quy chủ, xử lý diện tích đất xen kẹt và sự bất đồng thuận của một bộ phận hộ dân về vị trí nhận ruộng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính giúp 20 xã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ là nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của hệ thống chính trị và việc thực hiện nghiêm túc quy trình 7 nguyên tắc dồn đổi, đặc biệt là nguyên tắc bốc thăm công khai, dân chủ. Ngược lại, sự chậm trễ tại 2 xã Đồng Tâm và Xuy Xá bắt nguồn từ sự thiếu đồng nhất về chất lượng đất giữa các xứ đồng, công tác tuyên truyền chưa đủ sâu rộng và nguồn ngân sách hỗ trợ đo đạc địa chính còn hạn chế.

Khi so sánh với các địa phương lân cận, kết quả của Mỹ Đức có nét tương đồng với huyện Gia Lâm khi vẫn còn khoảng 2% hộ gặp vướng mắc về thừa kế và thủ tục cấp đổi giấy chứng nhận. Tuy nhiên, so với các mô hình tiêu biểu tại tỉnh Nam Định hay Hà Nam, nơi giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác đạt trên 100 triệu đồng/năm sau dồn đổi, huyện Mỹ Đức cần đẩy mạnh hơn nữa việc liên kết doanh nghiệp để bao tiêu nông sản.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh hiệu quả kinh tế rõ nét có thể được biểu diễn qua biểu đồ so sánh chi phí và lợi nhuận trước - sau dồn đổi. Năng suất lúa bình quân tại 3 xã nghiên cứu tăng từ 55 tạ/ha năm 2012 lên 62 tạ/ha năm 2018. Bảng tổng hợp hiệu quả kinh tế cho thấy lợi nhuận thuần từ đất trồng lúa tăng khoảng 18% đến 22% nhờ giảm công lao động và tiết kiệm chi phí nhiên liệu máy móc.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ địa chính và cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. UBND huyện Mỹ Đức cùng Phòng Tài nguyên và Môi trường cần chỉ đạo các đơn vị tư vấn tập trung đo đạc, phấn đấu hoàn thành cấp đổi 100% giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp mới cho 26.622 hộ dân trước quý IV năm 2020, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho người dân yên tâm canh tác.

Thứ tư, giải quyết dứt điểm công tác dồn đổi tại 2 xã tồn đọng. UBND xã Đồng Tâm và xã Xuy Xá cần thành lập các tổ công tác chuyên trách xuống từng thôn, tổ chức đối thoại trực tiếp để tháo gỡ vướng mắc về hệ số quy đổi chất lượng đất, quyết tâm hoàn thành dồn đổi 100% diện tích đất nông nghiệp còn lại trong vòng 12 tháng.

Thứ ba, tăng cường đầu tư kiên cố hóa hạ tầng giao thông, thủy lợi nội đồng. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Mỹ Đức cần phối hợp với các Hợp tác xã nông nghiệp bố trí nguồn vốn tối thiểu 20 tỷ đồng trong giai đoạn 2019 - 2022 để bê tông hóa thêm 60 km đường trục chính nội đồng và kiên cố hóa hệ thống mương tưới tiêu, đáp ứng yêu cầu đưa các dòng máy nông nghiệp công suất lớn vào đồng ruộng.

Thứ tư, xây dựng và nhân rộng các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế cao. Hội Nông dân và Phòng Kinh tế huyện cần hỗ trợ nông dân quy hoạch tối thiểu 5 vùng sản xuất chuyên canh lúa chất lượng cao và các mô hình kinh tế trang trại kết hợp lúa - cá với quy mô từ 20 ha trở lên tại các xã Hợp Thanh, Xuy Xá đến năm 2023, hướng tới mục tiêu nâng giá trị sản xuất bình quân đạt từ 130 đến 160 triệu đồng trên mỗi hecta.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý nhà nước tại UBND cấp huyện, xã, Phòng Tài nguyên và Môi trường cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Luận văn cung cấp quy trình tổ chức thực hiện 5 bước bài bản, bài học kinh nghiệm xử lý tranh chấp thực địa và phương thức xây dựng hệ số quy đổi k cho 22 xã, thị trấn.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý đất đai. Tài liệu này đóng vai trò như một case study hoàn chỉnh với hệ thống dữ liệu điều tra thực tế từ 150 hộ nông dân và 15 cán bộ cơ sở, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu thực nghiệm.

Nhóm ban quản trị các Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp và các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao. Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu về hiện trạng 7.500 ha đất đã dồn đổi để xây dựng phương án liên kết chuỗi giá trị, tổ chức dịch vụ cơ giới hóa đồng bộ và quy hoạch cánh đồng mẫu lớn.

Nhóm cán bộ phụ trách Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới tại các địa phương trên cả nước. Việc phân tích nguyên nhân tồn đọng tại 9,09% số xã chậm tiến độ sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách chủ động xây dựng phương án dự phòng và phân bổ nguồn lực tài chính hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

Kết quả nổi bật nhất của công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức là gì? Thành tựu lớn nhất là toàn huyện đã hoàn thành 99% kế hoạch với gần 7.500 ha đất nông nghiệp tại 20/22 xã, thị trấn. Số thửa ruộng giảm mạnh từ 7 đến 9 thửa/hộ xuống chỉ còn 1 đến 2 thửa/hộ, tạo điều kiện thuận lợi để nâng tỷ lệ cơ giới hóa làm đất lên trên 85%.

Tại sao vẫn còn 2 xã tại huyện Mỹ Đức chưa hoàn thành dồn điền đổi thửa? Xã Đồng Tâm và xã Xuy Xá chiếm tỷ lệ 9,09% tổng số xã chưa hoàn thành do địa hình chia cắt phức tạp, sự chênh lệch chất lượng đất giữa các xứ đồng lớn, kinh phí đo đạc trích lục địa chính còn hạn hẹp và một bộ phận người dân chưa đồng thuận về phương án chia ruộng.

Dồn điền đổi thửa tác động cụ thể như thế nào đến chi phí và năng suất cây trồng? Chính sách dồn đổi giúp cắt giảm từ 15% đến 20% chi phí lao động và thời gian đi lại của nông dân. Đồng thời, hệ thống tưới tiêu hoàn chỉnh giúp năng suất lúa bình quân tăng từ 55 tạ/ha lên trên 62 tạ/ha, nâng lợi nhuận ròng của nông hộ tăng thêm khoảng 18% mỗi vụ.

Nguyên tắc phân chia đất có làm thay đổi tổng diện tích của từng hộ gia đình không? Quá trình dồn điền đổi thửa tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc sinh không tăng, tử không giảm theo Nghị định số 64/CP, đảm bảo giữ nguyên tổng diện tích canh tác của 26.622 hộ dân, chỉ điều chỉnh vị trí và áp dụng hệ số quy đổi k để cân bằng giữa các chân ruộng tốt - xấu.

Bài học kinh nghiệm cốt lõi nào cần lưu ý khi triển khai dồn điền đổi thửa? Bài học cốt lõi là phải bảo đảm quyền làm chủ của người dân thông qua việc công khai phương án, tổ chức bốc thăm dân chủ và gắn liền việc dồn đổi với quy hoạch hạ tầng giao thông thủy lợi, tránh tình trạng dồn đổi hình thức trên sổ sách nhưng không cải tạo thực địa.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện kết quả dồn điền đổi thửa trên quy mô 7.513,84 ha đất sản xuất nông nghiệp của 26.622 hộ dân tại huyện Mỹ Đức qua 2 giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2018.
• Khẳng định thành công nổi bật khi 20/22 xã hoàn thành dồn đổi đạt 99% diện tích, đưa quy mô số thửa giảm từ 7 - 9 thửa xuống còn 1 - 2 thửa trên mỗi hộ gia đình.
• Làm rõ các nguyên nhân chủ quan và khách quan khiến 2 xã còn lại, chiếm tỷ lệ 9,09% toàn huyện, chưa hoàn thành đúng tiến độ đề ra.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp quản lý kinh tế đồng bộ về chính sách, tài chính, hạ tầng và chuyển đổi cây trồng cho giai đoạn 2019 - 2022.
• Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc cho công tác quản lý đất đai và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn tại Thủ đô Hà Nội.

Các cấp chính quyền và cơ quan quản lý chuyên môn cần khẩn trương đưa các giải pháp này vào thực tiễn quản lý địa phương giai đoạn 2019 - 2025 nhằm khai thác tối đa tiềm năng đất đai, thúc đẩy nền nông nghiệp hàng hóa phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐỖ THỊ KIM ANH ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỸ ĐỨC, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học : PGS. Nguyễn Thị Minh Hiền NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Tôi cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Đỗ Thị Kim Anh i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn, tôi được sự giúp đỡ của nhiều tập thể, cá nhân. Qua đây tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới sự giúp đỡ, đóng góp của các cơ quan, thầy cô, bạn bè, gia đình, người thân. Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thị Minh Hiền, là người trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu đề tài và hoàn thiện luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn sự đóng góp ý kiến chân thành của các thầy giáo, cô giáo khoa Kinh tế & Phát triển Nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Mỹ Đức, tập thể Phòng Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất; Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trong huyện Mỹ Đức đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài trên địa bàn. Tôi trân trọng cảm ơn các ông bà cán bộ, nhân dân địa phương, nơi tôi tiến hành điều tra nghiên cứu đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra số liệu để tôi hoàn thành luận văn. Trân trọng cảm ơn đối tới tất cả tập thể, người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài.

Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Đỗ Thị Kim Anh ii MỤC LỤC Lời cam đoan.ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Đóng góp và ý nghĩa khoa học, lý luận. Đóng góp về thực tiễn. Cơ sở lý luận và thực tiễn.

Cơ sở lý luận về dồn điền đổi thửa. Các khái niệm có liên quan. Sự cần thiết phải thực hiện dồn điền đổi thửa. Nguyên tắc thực hiện việc dồn điền đổi thửa.

Nội dung công tác dồn điền đổi thửa. Ảnh hưởng của dồn điền đổi thửa. Yếu tố ảnh hưởng đến công tác dồn điền đổi thửa. Cơ sở thực tiễn về dồn điền đổi thửa.

Kinh nghiệm trong tích tụ và tập trung đất đai ở một số nước trên thế giới. Chính sách và chương trình dồn điền đổi thửa ở Việt Nam. Kinh nghiệm trong thực hiện dồn điền đổi thửa ở một số địa phương trong nước. Các bài học kinh nghiệm rút ra.

Các nghiên cứu có liên quan. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên.

Đặc điểm kinh tế - xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu và mẫu khảo sát. Phương pháp điều tra, thu thập thông tin.

Phương pháp tổng hợp, xử lý và phân tích thông tin. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả và thảo luận. Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa tại huyện mỹ đức, thành phố hà nội.

Khái quát về tình hình sử dụng đất nông nghiệp ở huyện mỹ đức. Quá trình và quy trình triển khai công tác dồn điền đổi thửa huyện mỹ đức. Thực trạng công tác quán triệt chủ trương, mục đích, yêu cầu của dồn điền đổi thửa tại huyện mỹ đức. Thực trạng hoạt động của ban chỉ đạo các cấp.

Xây dựng phương án dồn điền đổi thửa. Việc chỉ đạo, tổ chức hướng dẫn ngoài thực địa. Công tác hoàn chỉnh hồ sơ và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đánh giá chung về kết quả và các ảnh hưởng bước đầu của dồn điền đổi thửa67 4.

Các yếu tố ảnh hưởng đến dồn điền đổi thửa tại huyện mỹ đức. Chính sách và các quy định liên quan đến công tác dồn điền đổi thửa. Đặc điểm đất đai và phương thức canh tác. Trình độ năng lực và tinh thần trách nhiệm của cán bộ liên quan.

Sự phối hợp giữa các bên có liên quan. Yếu tố tài chính. Nhận thức của người dân. Các giải pháp chính nhằm tăng cường công tác dồn điền đổi thửa trên địa bàn iv huyện mỹ đức.

Giải pháp về chính sách. Giải pháp tuyên truyền, vận động. Nâng cao nhận thức của người dân. Tăng cường dân chủ cơ sở và hiệu quả sự tham gia của người dân.

Xây dựng quảng bá các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho từng vùng trong huyện. Giải pháp về tài chính. Kết luận và kiến nghị. 108 Tài liệu tham khảo.

112 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân CNH-HĐH Công nghiệp hóa- hiện đại hóa DĐĐT Dồn điền đổi thửa DV Dịch vụ GCN QSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã KSDĐ Kiểu sử dụng đất NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NTM Nông thôn mới SXNN Sản xuất nông nghiệp TP Thành phố TTCN Tiểu thủ công nghiệp TNHH Thu nhập hỗn hợp UBND Ủy ban nhân dân XDCB Xây dựng cơ bản XHCN Xã hội chủ nghĩa vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế huyện Mỹ Đức giai đoạn 2016-2018. Số hộ đã được lựa chọn điều tra ở các xã. Thu thập số liệu thứ cấp.

Đối tượng và số phiếu điều tra ở các nhóm đối tượng. Phương pháp và nội dung khảo sát. Hiện trạng sử dụng đất huyện Mỹ Đức năm 2018. Biến động sử dụng đất của huyện Mỹ Đức giai đoạn 2010-2018.

Tổng hợp diện tích đất cần dồn điền đổi thửa huyện Mỹ Đức. Kết quả thực hiện dồn điền đổi thửa huyện Mỹ Đức giai đoạn 2003-2012 69 Bảng 4. Kết quả thực hiện dồn điền đổi thửa huyện Mỹ Đức giai đoạn 2013-2018 73 Bảng 4. Kết quả thực hiện dồn điền đổi thửa theo nhóm hộ huyện Mỹ Đức.

Công thức luân canh sau khi dồn điền đổi thửa. Ý kiến của cán bộ về công tác dồn điền đổi thửa tác động đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp của các hộ tại địa phương 79 Bảng 4. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính trước và sau khi dồn điền đổi thửa huyện Mỹ Đức 80 Bảng 4. Diện tích đất giao thông, thủy lợi tại 03 xã nghiên cứu trước và sau dồn điền đổi thửa 82 Bảng 4.

Ý kiến của cán bộ về công tác dồn điền đổi thửa tác động đến hệ thống giao thông, thủy lợi nội đồng 83 Bảng 4. Ý kiến của nông hộ về công tác dồn điền đổi thửa tác động đến hệ thống giao thông, thủy lợi nội đồng 83 Bảng 4. So sánh một số chỉ tiêu về cơ giới hóa trước và sau dồn điền đổi thửa tại 3 xã nghiên cứu 85 Bảng 4. Ý kiến của cán bộ và hộ dân về công tác dồn điền đổi thửa tác động đến việc áp dụng cơ giới hóa tại địa phương 87 Bảng 4.

So sánh hiệu quả kinh tế của đất trồng lúa trước và sau khi thực hiện dồn điền đổi thửa tại 03 xã nghiên cứu (tính theo giá thời năm 2018) 87 Bảng 4. Ý kiến của cán bộ về công tác dồn điền đổi thửa tác động đến việc quản lý sản xuất nông nghiệp tại địa phương 89 vii Bảng 4. Ý kiến của nông hộ về tác động của chính sách dồn điền đổi thửa đến công lao động (đặc biệt là thời gian đi lại) 89 Bảng 4. Ý kiến của nông hộ về tác động của chính sách dồn điền đổi thửa đến thu nhập của các hộ 91 Bảng 4.

Ý kiến của nông hộ về việc tổ chức triển khai thực hiện và phương án dồn điền đổi thửa tại địa phương 94 Bảng 4. Ý kiến của cán bộ về việc thực hiện chính sách và phương án dồn điền đổi thửa tại địa phương 95 Bảng 4. Ý kiến của cán bộ về ý thức hưởng ứng của người dân đối với công tác dồn điền đổi thửa tại địa phương 101 viii DANH MỤC HÌNH Hình 3. Sơ đồ vị trí huyện Mỹ Đức trong Thành phố Hà Nội.

Cơ cấu sử dụng đất năm 2018 huyện Mỹ Đức. Sơ đồ tổ chức thực hiện công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Mỹ Đức. Mô hình sản xuất lúa chất lượng cao tại xã Xuy Xá. Mô hình sản xuất cá-lúa hiệu quả tại xã Hợp Thanh.

Đường giao thông nội đồng sau dồn điền đổi thửa xã Xuy Xá. Sau dồn điền đổi thửa nông dân huyện Mỹ Đức đưa cơ giới hóa vào sản xuất. Đưa máy móc vào sản xuất tại xã Hợp Thanh. Bà con nông dân xã Hợp Thanh xuống đồng làm đất, đổ ải gieo cấy lúa xuân.

90 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đỗ Thị Kim Anh Tên Luận văn: “Đánh giá công tác dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội” Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu nhắm đánh giá thực trạng công tác dồn điền đổi thửa và ảnh hưởng của việc dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. Xác định những thuận lợi, khó khăn và những phát sinh trong thực tiễn từ đó đề xuất những giải pháp tăng cường công tác dồn điền đổi thửa theo hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp nghiên cứu Ngoài các số liệu thứ cấp về tình hình triển khai công tác dồn điền đổi thửa trong thời gian vừa qua ở huyện Mỹ Đức, đề tài đã tiến hành khảo sát và phỏng vấn sâu 15 cán bộ và 150 hộ dân tại 03 địa điểm nghiên cứu (xã Hợp Thanh, xã Đồng Tâm, xã Xuy Xá). Phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh là các phương pháp chính để phân tích, đánh giá.