Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác bồi thường hỗ trợ tái định cư dự án đường bắc sơn kéo dài địa phận phường quang trung thành phố thái nguyên tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích đánh giá công tác bồi thường hỗ trợ tái định cư dự án đường bắc sơn kéo dài địa phận phường quang, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Hữu Bắc
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Thái Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường, Hỗ Trợ Tái Định Cư Dự Án Đường Bắc Sơn Kéo Dài Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Mục tiêu của đề tài
• Ý nghĩa của đề tài
• Ý nghĩa khoa học
• Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 1.1.1. Các văn bản pháp lí hiện hành của Nhà nước trung ương có liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án
• 1.1.2. Các văn bản pháp lý hiện hành của tỉnh Thái Nguyên về chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
• 1.2. Khái quát về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.2.1. Khái niệm về công tác bồi thường GPMB
• 1.2.2. Bản chất của công tác bồi thường GPMB
• 1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường GPMB
• 1.2.4. Quy trình thực hiện công tác bồi thường GPMB
• 1.3. Thực trạng về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên Thế giới và Việt Nam
• 1.3.1. Công tác bồi thường GPMB một số nước trên Thế giới
• 1.3.2. Công tác bồi thường GPMB ở Việt Nam
• 1.4. Tác động của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến phát triển cơ sở hạ tầng và đời sống kinh tế - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng sử dụng đất thành phố Thái Nguyên
• 2.3.2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 2.3.3. Đánh giá kết quả của công tác tổ chức thu hồi đất bồi thường, GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân
• 2.3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án đường Bắc Sơn kéo dài, phường Quang Trung, thành phố Thái Nguyên
• 2.3.5. Thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 2.4.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp
• 2.4.3. Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu điều tra
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội và hiện trạng sử dụng đất thành phố Thái Nguyên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Hiện trạng sử dụng đất đai của thành phố Thái Nguyên
• 3.2. Đánh giá kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên
• 3.2.1. Giới thiệu khái quát dự án đầu tư xây dựng đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.2. Trình tự tổ chức thực hiện công tác bồi thường, GPMB và hỗ trợ tái định cư của dự án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên
• 3.2.3. Kết quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và Tái định cư dự án đường Bắc Sơn kéo dài thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. Đánh giá kết quả của công tác tổ chức thu hồi đất bồi thường, GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân
• 3.3.1. Đánh giá kết quả công tác tổ chức thu hồi đất bồi thường, GPMB thông qua ý kiến người dân và cán bộ Ban bồi thường
• 3.3.2. Ảnh hưởng của việc thực hiện chính sách thu hồi, bồi thường đất đến đời sống của người dân
• 3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án đường Bắc Sơn kéo dài, thành phố Thái Nguyên
• 3.4.1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng
• 3.4.2. Xác định mức độ ảnh hưởng của các nhóm yếu tố đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại thành phố Thái Nguyên
• 3.5. Thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 3.5.1. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB ở thành phố Thái Nguyên
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá công tác bồi thường

Đánh giá công tác bồi thường trong dự án Đường Bắc Sơn kéo dài tại Thái Nguyên tập trung vào việc xem xét quy trình và kết quả thực hiện. Công tác này bao gồm việc xác định giá trị đất, tài sản trên đất, và các khoản hỗ trợ khác. Kết quả cho thấy, mặc dù đã tuân thủ các quy định pháp lý, vẫn còn tồn tại một số vấn đề như chậm trễ trong thanh toán và thiếu minh bạch trong quy trình định giá. Điều này ảnh hưởng đến sự hài lòng của người dân và tiến độ dự án.

1.1. Quy trình bồi thường

Quy trình bồi thường được thực hiện theo các bước: khảo sát, định giá, và thanh toán. Tuy nhiên, việc định giá đất và tài sản gặp nhiều khó khăn do thiếu cơ sở dữ liệu chính xác. Điều này dẫn đến sự chênh lệch giữa giá trị bồi thường và giá trị thực tế, gây bất mãn trong cộng đồng.

1.2. Kết quả bồi thường

Kết quả bồi thường cho thấy, phần lớn người dân đã nhận được các khoản đền bù theo quy định. Tuy nhiên, một số hộ gia đình vẫn chưa hài lòng do giá trị bồi thường thấp hơn kỳ vọng. Điều này đòi hỏi sự điều chỉnh trong chính sách và quy trình để đảm bảo công bằng và minh bạch.

II. Hỗ trợ tái định cư

Hỗ trợ tái định cư là một phần quan trọng trong dự án Đường Bắc Sơn kéo dài tại Thái Nguyên. Công tác này bao gồm việc cung cấp nhà ở mới, hỗ trợ tài chính, và đào tạo nghề cho người dân bị ảnh hưởng. Kết quả cho thấy, mặc dù đã có nhiều nỗ lực, vẫn còn tồn tại một số vấn đề như thiếu hụt nhà ở và chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân.

2.1. Cung cấp nhà ở

Việc cung cấp nhà ở mới cho người dân bị ảnh hưởng đã được thực hiện, nhưng số lượng nhà ở vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều hộ gia đình phải sống tạm bợ trong thời gian chờ đợi.

2.2. Hỗ trợ tài chính và đào tạo nghề

Các khoản hỗ trợ tài chính và đào tạo nghề đã được triển khai, nhưng hiệu quả chưa cao. Nhiều người dân vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới, đòi hỏi sự hỗ trợ lâu dài và toàn diện hơn.

III. Dự án Đường Bắc Sơn kéo dài tại Thái Nguyên

Dự án Đường Bắc Sơn kéo dài tại Thái Nguyên là một dự án trọng điểm nhằm cải thiện hệ thống giao thông và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Dự án đã đạt được một số kết quả tích cực, nhưng cũng gặp phải nhiều thách thức trong quá trình thực hiện, đặc biệt là trong công tác bồi thường và tái định cư.

3.1. Tác động kinh tế xã hội

Dự án đã góp phần cải thiện hệ thống giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Tuy nhiên, việc thu hồi đất và tái định cư cũng gây ra một số tác động tiêu cực đến đời sống của người dân, đòi hỏi sự quan tâm và giải quyết kịp thời.

3.2. Thách thức và giải pháp

Các thách thức chính bao gồm chậm trễ trong công tác bồi thường, thiếu hụt nhà ở tái định cư, và khó khăn trong việc hỗ trợ tài chính. Để khắc phục, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2015-2020 và tầm nhìn đến năm 2030 theo Quyết định số 2153/QĐ-UBND, thành phố Thái Nguyên đóng vai trò là hạt nhân đô thị kinh tế - xã hội vùng trung du và miền núi phía Bắc với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 14,9%/năm. Sự phát triển nhanh chóng kéo theo nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các công trình giao thông trọng điểm, trong đó công tác giải phóng mặt bằng luôn là mắt xích then chốt nhưng cũng phức tạp nhất. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý đất đai của tác giả Nguyễn Hữu Bắc, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Khắc Thái Sơn tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên (2020), tập trung giải quyết bài toán hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, chủ đầu tư và người dân có đất bị thu hồi.

Mục tiêu cụ thể của công trình là đánh giá toàn diện kết quả thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; phân tích những biến động về thu nhập, việc làm và đời sống kinh tế - xã hội của các hộ dân chịu tác động; đồng thời chỉ rõ các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án. Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại đoạn tuyến từ km0+00 đến km3+500 thuộc dự án đường Bắc Sơn kéo dài (tổng chiều dài toàn tuyến 9,3 km nối từ đường Lương Ngọc Quyến đến xã Phúc Xuân), thuộc địa bàn phường Quang Trung, thành phố Thái Nguyên trong mốc thời gian từ tháng 5/2019 đến tháng 5/2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi đánh giá khách quan quá trình thu hồi 3,16 ha đất của 189 hộ gia đình và 1 tổ chức, cung cấp luận cứ khoa học giúp các cơ quan quản lý rút ngắn thời gian bàn giao mặt bằng từ 15% đến 20%, hạn chế tối đa nguy cơ khiếu kiện kéo dài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết kinh tế học thể chế về quyền tài sản và lý thuyết phát triển sinh kế bền vững trong quá trình đô thị hóa. Theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định số 47/2014/NĐ-CP, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu, người sử dụng đất được bồi thường thỏa đáng khi Nhà nước thu hồi vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng. Mô hình nghiên cứu vận dụng các tiếp cận định lượng và định tính để phân tích chuỗi tương tác giữa chính sách, tổ chức thực hiện và phản ứng xã hội của người dân.

Năm khái niệm cốt lõi tạo nên nền tảng học thuật cho đề tài gồm:

1. Thu hồi đất: Hành vi hành chính của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhằm chấm dứt quyền sử dụng đất hợp pháp của đối tượng đang sử dụng để phục vụ lợi ích quốc gia và công cộng.
2. Bồi thường quyền sử dụng đất và tài sản: Việc bù đắp tổn thất bằng tiền theo giá đất cụ thể hoặc bằng đất có cùng mục đích sử dụng, kết hợp bồi thường công trình kiến trúc gắn liền theo tỷ lệ thiệt hại từ 60% đến 100% giá trị xây mới tương đương.
3. Hỗ trợ ổn định đời sống và chuyển đổi nghề nghiệp: Các khoản trợ cấp bổ sung nhằm giúp người nông dân mất tư liệu sản xuất sớm tạo dựng sinh kế mới và ổn định thu nhập gia đình.
4. Tái định cư bắt buộc: Quá trình di dời, bố trí chỗ ở mới đồng bộ về cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, bảo đảm người dân có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
5. Giá đất thị trường trong giải phóng mặt bằng: Mức giá chuyển nhượng phổ biến thực tế tại thời điểm thẩm định, giữ vai trò công cụ kinh tế cốt lõi quyết định tính đồng thuận của người có đất thu hồi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp toàn diện từ các báo cáo kinh tế - xã hội năm 2019 của thành phố Thái Nguyên (với tổng diện tích tự nhiên 17.053,41 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 63,49% và đất phi nông nghiệp chiếm 35,62%), kết hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định số 43/2014/NĐ-CP, Nghị định số 44/2014/NĐ-CP, Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT và Quyết định số 2065/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên về phê duyệt giá đất cụ thể.

Đối với dữ liệu sơ cấp, quy mô mẫu điều tra xã hội học được tính toán khoa học dựa trên công thức xác định cỡ mẫu của Lê Huy Bá và cộng sự (2006). Từ tổng số 189 hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất tại dự án, với mức sai số cho phép 5% và độ tin cậy 95%, cỡ mẫu đại diện được xác lập chính xác gồm 128 hộ dân. Đồng thời, nghiên cứu thực hiện phỏng vấn sâu 15 cán bộ chuyên môn thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố và UBND phường Quang Trung. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng để bao quát đầy đủ các nhóm đối tượng bị thu hồi đất ở và đất nông nghiệp. Dữ liệu sau thu thập được mã hóa, xử lý định lượng bằng phần mềm Microsoft Excel với các thuật toán thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu đa chiều, giúp nhận diện chính xác các rào cản hành chính và chênh lệch kinh tế trong quá trình giải tỏa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thu hồi đất phục vụ thi công tuyến đường Bắc Sơn kéo dài đoạn qua phường Quang Trung đạt được những kết quả cụ thể về quy mô và cơ cấu:

Thứ nhất, tổng diện tích đất giải phóng mặt bằng là 3,16 ha liên quan đến 189 hộ gia đình, cá nhân và 1 tổ chức (UBND phường Quang Trung với 0,01 ha đất công ích quản lý theo Nghị định số 64/CP). Trong đó, diện tích đất phi nông nghiệp chiếm tỷ trọng chủ đạo với 2,66 ha (chiếm 84,18% tổng diện tích thu hồi, ảnh hưởng 148 hộ), còn lại đất nông nghiệp chỉ chiếm 0,50 ha (tương ứng 15,82%, ảnh hưởng 41 hộ).

Thứ hai, về tính pháp lý của đất thu hồi, có 168 hộ gia đình sở hữu Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp (chiếm 88,89% số hộ, diện tích 2,74 ha); 21 hộ có đầy đủ hồ sơ chuyển nhượng quyền sử dụng đất và giấy tờ hợp lệ chứng minh nguồn gốc không tranh chấp (chiếm 11,11%, diện tích 0,41 ha). Toàn bộ 100% đối tượng thu hồi đất đều đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn thụ hưởng chính sách bồi thường và hỗ trợ theo luật định.

Thứ ba, cơ cấu kinh tế của thành phố Thái Nguyên năm 2019 thể hiện xu thế chuyển dịch mạnh mẽ với khu vực dịch vụ chiếm 49,27%, công nghiệp - xây dựng chiếm 47,53% và nông nghiệp chỉ còn 3,20%. Mặc dù thu nhập bình quân đầu người toàn thành phố đạt trên 60 triệu đồng/người/năm, việc quản lý dòng tiền đền bù của các hộ dân sau khi nhận tiền hỗ trợ bộc lộ nhiều bất cập: phần lớn kinh phí được sử dụng vào việc xây dựng nhà cửa và mua sắm tiện nghi sinh hoạt, trong khi tỷ lệ tái đầu tư vào sản xuất kinh doanh hoặc chuyển đổi nghề nghiệp dài hạn chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng xuất phát từ khoảng cách giữa giá đất bồi thường do Nhà nước phê duyệt theo Quyết định số 2065/QĐ-UBND và giá giao dịch thực tế trên thị trường bất động sản. Sự bất cập này khiến người dân nảy sinh tâm lý trì hoãn bàn giao mặt bằng để chờ đợi điều chỉnh đơn giá. Bên cạnh đó, theo ý kiến đánh giá của 15 cán bộ chuyên môn, quy trình xác minh nguồn gốc đất và kiểm đếm tài sản trên đất, đặc biệt là việc phân loại cây trồng và tỷ lệ khấu hao công trình phụ, thường xuyên kéo dài do hồ sơ địa chính qua các thời kỳ thiếu đồng bộ.

Khi so sánh với kinh nghiệm quốc tế, các quốc gia như Australia hay Nhật Bản áp dụng cơ chế định giá độc lập và thương lượng công khai nhiều bước, giúp tỷ lệ tranh chấp đất đai giảm đáng kể. Trong khi đó, tại dự án nghiên cứu, việc áp giá bồi thường đất nông nghiệp liền kề đô thị vẫn còn thấp hơn nhiều so với giá trị thương mại sau khi chuyển đổi hạ tầng. Về mặt trình bày trực quan, các dữ liệu nghiên cứu được hệ thống hóa rõ ràng thông qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu diện tích đất thu hồi (84,18% đất phi nông nghiệp so với 15,82% đất nông nghiệp) và bảng tổng hợp so sánh mức độ hài lòng của 128 hộ dân về đơn giá bồi thường tài sản, chỉ ra rằng sự đồng thuận cao nhất nằm ở nhóm hộ được cấp đất tái định cư có hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả khảo sát thực tế, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

1. Hoàn thiện cơ chế định giá đất cụ thể tiệm cận thị trường: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên phối hợp cùng các đơn vị tư vấn độc lập tổ chức khảo sát giá thị trường định kỳ 6 tháng một lần. Mục tiêu cần đạt là giảm tỷ lệ khiếu nại về giá đất xuống dưới 5% trong giai đoạn 2021-2025, bảo đảm mức bồi thường phản ánh đúng giá trị sinh lợi thực tế của từng thửa đất.
2. Tối ưu hóa thủ tục hành chính và nâng cao năng lực cán bộ: UBND thành phố Thái Nguyên và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tổ chức ít nhất 4 đợt tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% cán bộ làm công tác bồi thường. Áp dụng chuyển đổi số trong trích lục bản đồ và kiểm đếm tài sản để rút ngắn thời gian lập, thẩm định phương án bồi thường từ 45 ngày xuống còn 30 ngày, hoàn thành quy chuẩn hóa trước quý 4 năm 2022.
3. Đa dạng hóa chính sách an sinh và tạo việc làm bền vững: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì liên kết với các doanh nghiệp, cơ sở đào tạo trên địa bàn, cam kết bảo đảm tỷ lệ 85% người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp được đào tạo nghề phù hợp và có việc làm ổn định trong vòng 12 tháng kể từ khi nhận tiền bồi thường.
4. Tăng cường công khai, minh bạch và giám sát cộng đồng: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và chính quyền phường Quang Trung duy trì tối thiểu 3 hội nghị đối thoại trực tiếp với người dân trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, đảm bảo 95% ý kiến thắc mắc được giải thích thỏa đáng ngay tại cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cán bộ quản lý Nhà nước và chuyên viên địa chính: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về quy trình tổ chức thu hồi 3,16 ha đất đô thị, giúp các cơ quan quản lý hoàn thiện phương pháp lập hồ sơ, thẩm định giá và xây dựng phương án bồi thường đúng quy định pháp luật.
2. Chủ đầu tư và các đơn vị phát triển hạ tầng: Giúp các doanh nghiệp xây dựng dự báo chính xác tiến độ giải phóng mặt bằng, nhận diện trước các yếu tố gây chậm trễ để chủ động bố trí nguồn vốn chi trả kịp thời, hạn chế đội vốn công trình.
3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu quản lý đất đai, đặc biệt là kỹ thuật xác định cỡ mẫu 128 phiếu điều tra khoa học và hệ thống hóa khung pháp lý bồi thường.
4. Người dân và các tổ chức trong diện quy hoạch: Giúp cộng đồng hiểu rõ quyền lợi hợp pháp, nghĩa vụ và các tiêu chuẩn hỗ trợ tái định cư theo Luật Đất đai năm 2013, từ đó chủ động phối hợp cùng chính quyền địa phương trong quá trình bàn giao mặt bằng.

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện pháp lý để hộ dân được bồi thường về đất tại dự án đường Bắc Sơn kéo dài là gì? Hộ gia đình, cá nhân cần có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc các giấy tờ chuyển nhượng hợp lệ chứng minh việc sử dụng đất ổn định, không tranh chấp trước ngày 15/10/1993 theo Điều 74 Luật Đất đai năm 2013. Tại dự án, 168 hộ có Giấy chứng nhận và 21 hộ có giấy tờ chuyển nhượng hợp pháp đều được bồi thường 100% diện tích thu hồi.

2. Tại sao diện tích đất phi nông nghiệp bị thu hồi lại chiếm tỷ lệ áp đảo so với đất nông nghiệp? Đoạn tuyến km0+00 đến km3+500 đi qua trung tâm phường Quang Trung, khu vực có mức độ đô thị hóa rất cao của thành phố Thái Nguyên. Do đó, diện tích đất phi nông nghiệp chiếm tới 2,66 ha (84,18%), trong khi đất nông nghiệp chỉ chiếm 0,50 ha (15,82%), phản ánh đúng cơ cấu kinh tế thành phố với tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ chiếm gần 97%.

3. Cỡ mẫu khảo sát 128 hộ dân được tính toán dựa trên cơ sở khoa học nào? Tác giả áp dụng công thức chọn mẫu của Lê Huy Bá và cộng sự (2006) trên tổng thể 189 hộ gia đình bị thu hồi đất. Với mức sai số cho phép 5% và độ tin cậy 95%, quy mô mẫu tính toán đạt chính xác 128 hộ, bảo đảm tính đại diện cao cho toàn bộ cộng đồng dân cư chịu ảnh hưởng bởi dự án.

4. Mức bồi thường đối với nhà ở và công trình xây dựng gắn liền với đất được xác định ra sao? Theo quy định tại Quyết định số 08/2018/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên, mức bồi thường bằng giá trị hiện có của công trình cộng tỷ lệ phần trăm hỗ trợ, tổng mức chi trả dao động từ 60% đến tối đa 100% giá trị xây mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.

5. Giải pháp then chốt nào giúp đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án tương tự? Nghiên cứu khẳng định việc nâng cao năng lực cho 15 cán bộ trực tiếp làm công tác bồi thường, kết hợp công khai minh bạch bảng giá đất cụ thể và tổ chức đối thoại cộng đồng ngay từ khâu kiểm đếm sẽ giúp rút ngắn ít nhất 20% thời gian thực hiện, ngăn ngừa hiệu quả các khiếu kiện phát sinh.

Kết luận

• Luận văn đánh giá toàn diện công tác thu hồi 3,16 ha đất của 189 hộ dân và 1 tổ chức tại dự án đường Bắc Sơn kéo dài, khẳng định tầm quan trọng của dự án trong việc kết nối hạ tầng thành phố Thái Nguyên với Khu du lịch quốc gia Hồ Núi Cốc.
• Kết quả nghiên cứu làm rõ 100% đối tượng bị thu hồi đất đều đủ điều kiện bồi thường, trong đó 88,89% số hộ đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chính quy.
• Nhận diện chính xác các nút thắt về giá đất bồi thường và sự thay đổi sinh kế của người dân thông qua khảo sát thực chứng 128 hộ dân và 15 cán bộ chuyên môn.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi về định giá đất, cải cách hành chính, đào tạo nghề và đối thoại cộng đồng với lộ trình thực hiện xuyên suốt đến năm 2025.
• Kế hoạch tiếp theo cần tập trung số hóa hồ sơ địa chính giai đoạn 2021-2023, đồng thời kêu gọi các nhà hoạch định chính sách ứng dụng ngay kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quản lý đất đai địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở pháp lý của đề tài 1. Các văn bản pháp lí hiện hành của Nhà nước trung ương có liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án - Luật Tổ chức chức chính quyền địa phương ngày 19/6/2015 - Luật Đất đai ngày 29/11/2013; - Nghị định số 43/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai năm 2013; - Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về giá đất; - Nghị định số 47/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; - Nghị định số 104/2014/NĐ-CP ngày 14/11/2014 của Chính phủ Quy định về khung giá đất; - Thông tư số 29/2014/TT/BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; - Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất; - Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất; - Thông tư 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; 4 - Thông tư số 02/2015/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP và Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 về đất đai của Chính phủ; - Thông tư 74/2015/TT-BTC ngày 15/5/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Thông tư 33/2017/TT-BTNMT ngày 29/09/2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư hướng dẫn thi hành Luật đất đai; - Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của chính phủ về sửa đổi.

Bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành luật đất đai; 1. Các văn bản pháp lý hiện hành của tỉnh Thái Nguyên về chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên - Quyết định số 12/2015/QĐ-UBND ngày 14 tháng 9 năm 2015 của UBND tỉnh Thái Nguyên Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định ban hành kèm theo Quyết định số 11/2014/QĐ-UBND ngày 10/9/2014 của UBND tỉnh ban hành Quy định cụ thể một số nội dung về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và Đơn giá bồi thường về vật kiến trúc, cây cối khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh. - Quyết định số: 24/2014/QĐ-UBND ngày 29 tháng 12 năm 2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về bảng giá đất 5 năm (2015-2019) trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. - Quyết định số: 12/2014/QĐ-UBND ngày 10 tháng 9 năm 2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên quy định cụ thể một số nội dung về quản lý, sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

- Quyết định số 2483/QĐ-UBND ngày 20/10/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc công bố giá bình quân các loại nông sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, Quý IV năm 2014. 5 - Thông báo số 01/TB-STC ngày 04/01/2017 của Sở Tài chính tỉnh Thái Nguyên về giá bình quân các loại nông sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. - Quyết định sô 20/2016/QĐ-UBND ngày 6/7/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc sửa đổi, bổ sung một số điều tại quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Ban hành kèm theo quyết định số 31/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 61/2016/QĐ-UBND ngày 25/12/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định về Đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 732/QĐ-UBND ngày 8/4/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về công bố bộ thủ tục hành chính mới ban hành về lĩnh vực đầu tư tại Việt Nam thuộc thẩm quyền giải quyết của sở Kế hoạch và Đầu tư; - Quyết định số 06/2016/QĐ-UBND ngày 21/1/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thuỷ sản khi Nhà nước thu đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 01/2016/QĐ-UBND ngày 21/1/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định về đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 01/2017/QĐ-UBND ngày 12/1/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thuỷ sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 39/2017/QĐ-UBND ngày 20/12/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc về việc ban hành Quy định đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi là thủy sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Quyết định số 3513/ QĐ-UBND ngày 10/11/2017 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt bổ xung kế hoạch sử dụng đất năm 2017 của huyện Đồng Hỷ, huyện Định Hóa, thị xã Phổ Yên và thành phố Thái Nguyên 6 - Quyết định số 32/2017/QĐ-UBND ngày 20/10/2017 của UBND tỉnh ban hành Quy định Trình tự, thủ tục xác định giá đất và thẩm định giá đất cụ thể trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; - Nghị quyết số 25/NQ-HĐND ngày 8/12/2018 của Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc thông qua kế hoạch thực hiện kế hoạch sử dụng đất năm 2018 và kế hoạch sử dụng đất năm 2019; - Quyết định số 08/2018/QĐ-UBND ngày 19/4/2018 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc về việc ban hành Quy định về Đơn giá bồi thường nhà ở, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; 1. Khái quát về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1.

Khái niệm về công tác bồi thường GPMB a. Thu hồi đất Mục đích của công tác thu hồi đất là nhằm đảm bảo đất đai được sử dụng hợp pháp, đúng mục đích, đạt hiệu quả cao, khắc phục tình trạng tùy tiện trong quản lý sử dụng đất, vi phạm luật đất đai. Ngoài ra còn để đáp ứng nhu cầu sử dụng đất phục vụ lợi ích quốc gia khi cần thiết. Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.

Mục đích của công tác thu hồi đất là nhằm đảm bảo đất đai được sử dụng hợp pháp, đúng mục đích, đạt hiệu quả cao, khắc phục tình trạng tùy tiện trong quản lý sử dụng đất, vi phạm luật đất đai. Ngoài ra còn để đáp ứng nhu cầu sử dụng đất phục vụ lợi ích quốc gia khi cần thiết. Bồi thường quyền sử dụng đất Bồi thường quyền sử dụng đất được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quy định tại thời điểm quyết định thu hồi đất. 7 Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải đảm bảo dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật (Điều 74 Luật đất đai 2013).

Công tác bồi thường và hỗ trợ người dân bị mất đất là công việc vô cùng quan trọng không chỉ đối với các nước trên thế giới mà còn là nhiệm vụ thiết yếu trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Đây không chỉ là khâu đầu tiên trong việc tạo mặt bằng để xây dựng cơ sở hạ tầng mà còn ảnh hưởng rất lớn tới mọi mặt KT-XH - môi trường…. Do đó cần có cơ chế chính sách hợp lý mà cần có những bước đi hợp lý đảm bảo sự công bằng cho người dân bị mất đất cũng như mạng lại lợi ích cho cả nhà nước, chủ đầu tư và người dân. Hỗ trợ Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển.

Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ. Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật. Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm: + Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; + Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; + Hỗ trợ TĐC đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở. Tái định cư Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và làm ăn.

TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng dụng đất đai để thực hiện các dự án phát triển. 8 Tái định cư được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó. Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về KT- XH đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung. Bản chất của công tác bồi thường GPMB Mục tiêu phát triển kinh tế và xây dựng đất nước của Đảng và Nhà nước ta là: “Dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh”.

Trong quá trình phát triển đất nước buộc phải sắp xếp, xây dựng mới các công trình để đáp ứng đời sống ngày càng hiện đại của nhân dân để bắt nhịp, hội nhập với các nước tiên tiến trên thế giới.