Luận văn: Nghiên cứu Khả năng Xử lý Nước Thải Chế biến Thủy Sản bằng Mô hình Stick Bed và Swim Bed

Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu xử lý nước thải thủy sản bằng mô hình stick bed và swim bed. Giải pháp công nghệ môi trường hiệu quả, bền vững.

• Tác giả: Mai Thành Luân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Tấn Phong
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa
• Chuyên ngành: Công nghệ môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng mô hình stick – bed và swim – bed
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Mục tiêu
• 1.3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu hồi cứu
• 1.5.2. Phương pháp phân tích
• 1.5.3. Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm trên mô hình
• 1.5.4. Phương pháp xử lý số liệu và nhận xét
• 1.6. Tính mới của đề tài
• 1.7. Tính khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.7.1. Tính khoa học
• 1.7.2. Tính thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ XỬ LÝ NƯỚC THẢI CHẾ BIẾN THUỶ SẢN VÀ QUÁ TRÌNH SWIM – BED, STICK – BED
• 2.1. Tổng quan về công nghệ xử lý nước thải chế biến thuỷ sản
• 2.1.1. Quy trình sản xuất
• 2.1.2. Thành phần của nước thải chế biến thủy sản
• 2.2. Các công nghệ ứng dụng xử lý nước thải thuỷ sản
• 2.2.1. Phương pháp cơ học
• 2.2.2. Phương pháp hoá lý
• 2.2.3. Các phương pháp sinh học
• 2.2.4. Các quá trình loại bỏ chất dinh dưỡng trong nước thải
• 2.2.5. Một số quá trình xử lý chất hữu cơ kết hợp loại bỏ chất dinh dưỡng
• 2.2.6. Một số nghiên cứu về công nghệ xử lý nước thải ngành chế biến thuỷ sản
• 2.3. Tổng quan về Swim – bed BioFringe và Stick – bed BioFix
• 2.3.1. Tổng quan về Swim – bed BioFringe
• 2.3.2. Tổng quan về Stick bed – BioFix
• 2.3.3. Các quá trình xử lý trong mô hình kết hợp Swim – bed và Stick – bed
• 2.4. Tình hình nghiên cứu ứng dụng mô hình Swim – bed và Stick – bed trong và ngoài nước
• 2.4.1. Nghiên cứu trong nước
• 2.4.2. Nghiên cứu ngoài nước
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Sơ đồ nguyên lý hoạt động của hệ thống
• 3.2.2. Thuyết minh hoạt động của mô hình
• 3.2.3. Cấu tạo mô hình chi tiết
• 3.2.4. Chi tiết các giá thể Biofix và BioFringe trong mô hình
• 3.3. Phương pháp lấy mẫu, phân tích và xử lý số liệu
• 3.3.1. Phương pháp lấy mẫu
• 3.3.2. Phương pháp phân tích
• 3.3.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.4. Nội dung thí nghiệm
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Giai đoạn thích nghi của mô hình
• 4.2. Giai đoạn khảo sát chính
• 4.2.1. Kết quả nghiên cứu khả năng xử lý COD
• 4.2.2. Khả năng xử lý Nitơ
• 4.2.3. Kết quả nghiên cứu khả năng xử lý TKN
• 4.2.4. Kết quả nghiên cứu khả năng xử lý phospho
• 4.2.5. Kết quả nghiên cứu khả năng xử lý SS
• 4.2.6. Hiệu quả duy trì MLSS trong quá trình nghiên cứu
• 4.2.7. So sánh hiệu suất qua các tải trọng khác nhau của mô hình
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Văn Thạc Sĩ Xử Lý Nước Thải Thủy Sản

Ngành công nghiệp chế biến thủy sản đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, mang lại nguồn thu xuất khẩu lớn. Tuy nhiên, quá trình này cũng tạo ra lượng lớn nước thải chế biến thủy sản, gây ô nhiễm môi trường nếu không được xử lý đúng cách. Luận văn thạc sĩ công nghệ môi trường nghiên cứu khả năng xử lý nước thải bằng mô hình stick bed và swim bed là một hướng đi tiềm năng để giải quyết vấn đề này. Các công nghệ xử lý truyền thống như bùn hoạt tính thường đòi hỏi chi phí vận hành và kỹ thuật cao, trong khi các phương pháp xử lý sinh học nước thải như bể kỵ khí lại tiết kiệm năng lượng và chi phí hơn. Nghiên cứu này hướng đến việc tìm ra một giải pháp hiệu quả, tiết kiệm và thân thiện với môi trường, phù hợp với điều kiện thực tế của ngành chế biến thủy sản Việt Nam.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu xử lý nước thải thủy sản Stick bed

Mục tiêu chính của luận văn là nghiên cứu khả năng xử lý COD, TKN, Nitơ, Phospho và SS trong nước thải chế biến thủy sản bằng mô hình kết hợp swim bed và stick bed. Đồng thời so sánh khả năng loại bỏ các chất ô nhiễm này ở các tải trọng COD khác nhau (3.5, 4.5, 5.5, 6.5 kgCOD/m3) để tìm ra điều kiện vận hành tối ưu. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của mô hình stick bed và mô hình swim bed trong việc loại bỏ các chất ô nhiễm đặc trưng của nước thải ngành thủy sản.

1.2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu luận văn

Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở nước thải chế biến thủy sản có thành phần chất hữu cơ cao và giàu chất dinh dưỡng. Đối tượng nghiên cứu cụ thể là nước thải được thu thập từ chợ Tân Chánh Hiệp, Quận 12, TP.HCM. Các thông số quan trọng được theo dõi và phân tích bao gồm COD, TKN, Nitơ, Phospho và SS, nhằm đánh giá toàn diện hiệu quả xử lý của mô hình stick bed và swim bed.

II. Thách Thức Nước Thải Thủy Sản và Giải Pháp Xử Lý

Nước thải chế biến thủy sản chứa nhiều chất ô nhiễm như dầu mỡ, cặn lơ lửng, chất dinh dưỡng và nồng độ chất hữu cơ cao. Thành phần và tính chất của nước thải phụ thuộc vào quy trình chế biến và loại thủy sản. Việc xả thải trực tiếp nước thải này ra môi trường gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng, chất lượng môi trường và sự cân bằng sinh thái. Do đó, việc áp dụng các công nghệ xử lý nước thải hiệu quả là vô cùng cần thiết. Các phương pháp xử lý thường bao gồm kết hợp cơ học, hóa lý và sinh học để đạt được tiêu chuẩn xả thải.

2.1. Thành phần và tính chất đặc trưng của nước thải thủy sản

Thành phần và tính chất của nước thải chế biến thủy sản phụ thuộc nhiều vào quy trình và công nghệ chế biến. Vấn đề môi trường chính liên quan đến ngành này là sử dụng nhiều nước, tiêu thụ năng lượng và tạo ra nước thải có nồng độ hữu cơ cao, chứa dầu, protein và SS. Nước thải cũng có thể chứa phospho, nitrate và clo cao. Các chất thải rắn tiếp xúc với nước, máu và chất béo làm tăng mức độ ô nhiễm của nước thải.

2.2. Các phương pháp xử lý nước thải thủy sản hiện nay

Các công nghệ xử lý nước thải trong ngành thủy sản thường kết hợp nhiều quá trình: cơ học (lọc, tách rác, dầu mỡ), hóa lý (keo tụ, tạo bông, lắng) và sinh học (bể bùn hoạt tính, stick bed, swim bed). Phương pháp cơ học loại bỏ cặn rác thô để bảo vệ các thiết bị khác. Các công nghệ tiên tiến đang được nghiên cứu để nâng cao hiệu quả xử lý nước thải và giảm thiểu tác động đến môi trường.

2.3. Tiêu chuẩn nước thải sau xử lý ngành chế biến thủy sản

Nước thải sau xử lý phải đáp ứng các tiêu chuẩn quy định của Việt Nam (QCVN) trước khi xả thải ra môi trường. Các chỉ tiêu quan trọng bao gồm BOD5, COD, TSS, N, P và dầu mỡ. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này đảm bảo bảo vệ nguồn nước và môi trường nuôi trồng thủy sản.

III. Mô Hình Stick Bed và Swim Bed Giải Pháp Tiềm Năng Nào

Mô hình stick bed và swim bed là những công nghệ xử lý sinh học nước thải đầy hứa hẹn. Stick bed sử dụng vật liệu giá thể cố định cho vi sinh vật bám dính, trong khi swim bed sử dụng vật liệu giá thể lơ lửng. Việc kết hợp hai mô hình này có thể tận dụng ưu điểm của cả hai, nâng cao hiệu quả xử lý nước thải chế biến thủy sản. Các quá trình xử lý diễn ra trong mô hình bao gồm phân hủy chất hữu cơ, khử nitrat và loại bỏ phospho nhờ hoạt động của vi sinh vật xử lý nước thải.

3.1. Tổng quan về mô hình Stick Bed BioFix

Stick bed sử dụng vật liệu mang BioFix để vi sinh vật bám dính. Quá trình xử lý diễn ra khi nước thải tiếp xúc với lớp màng sinh học trên bề mặt vật liệu mang. Bể stick bed thường được sử dụng để xử lý chất hữu cơ và khử nitrat trong nước thải ngành thủy sản.

3.2. Tổng quan về mô hình Swim Bed BioFringe

Swim bed sử dụng vật liệu mang BioFringe lơ lửng trong nước thải. Các vi sinh vật bám dính trên vật liệu mang và thực hiện quá trình xử lý. Bể swim bed thích hợp cho việc loại bỏ chất dinh dưỡng như nitơ và phospho.

3.3. Quá trình xử lý trong mô hình kết hợp Stick bed và Swim bed

Mô hình kết hợp tận dụng ưu điểm của cả hai công nghệ. Bể stick bed thường được đặt trước để xử lý chất hữu cơ, sau đó nước thải chảy sang bể swim bed để loại bỏ chất dinh dưỡng. Sự kết hợp này tạo ra một hệ thống xử lý toàn diện và hiệu quả cho nước thải chế biến thủy sản.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Hiệu Quả Xử Lý Stick Swim Bed Ra Sao

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả xử lý của mô hình kết hợp stick bed và swim bed đối với nước thải chế biến thủy sản với các tải trọng COD khác nhau. Kết quả cho thấy mô hình có khả năng loại bỏ COD và SS hiệu quả, tuy nhiên hiệu quả loại bỏ phospho và ammonia còn hạn chế. Cần có các biện pháp tối ưu hóa để nâng cao hiệu quả xử lý đối với các chất ô nhiễm này. Việc so sánh hiệu suất giữa các tải trọng khác nhau giúp xác định điều kiện vận hành tối ưu cho mô hình.

4.1. Khả năng xử lý COD của mô hình Stick Swim Bed

Mô hình cho thấy khả năng xử lý COD cao, đạt trên 95% trong các thí nghiệm. Hiệu quả này chứng tỏ khả năng phân hủy chất hữu cơ hiệu quả của vi sinh vật xử lý nước thải trong cả hai bể stick bed và swim bed.

4.2. Khả năng xử lý Nitơ và Phospho trong nước thải

Khả năng xử lý TKN đạt trên 79% và ammonia đạt trên 65%. Tuy nhiên, nồng độ ammonia đầu ra vẫn còn khá cao, chưa đạt tiêu chuẩn xả thải. Hiệu suất xử lý phospho đạt khoảng 43%, cũng cần được cải thiện để đáp ứng tiêu chuẩn. Cần nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nitrat hóa, khử nitrat và loại bỏ phospho để tối ưu hóa hiệu quả xử lý.

4.3. Ảnh hưởng của tải trọng COD đến hiệu quả xử lý

Việc so sánh hiệu suất xử lý ở các tải trọng COD khác nhau giúp xác định ngưỡng chịu tải của mô hình và điều kiện vận hành tối ưu. Cần cân nhắc giữa hiệu quả xử lý và chi phí vận hành để đưa ra quyết định phù hợp.

V. Ứng Dụng Mô Hình Stick Swim Bed Cho Ngành Thủy Sản VN

Việc ứng dụng mô hình kết hợp stick bed và swim bed có tiềm năng lớn trong việc xử lý nước thải cho ngành chế biến thủy sản tại Việt Nam. Công nghệ này có thể giúp các doanh nghiệp giảm thiểu chi phí vận hành, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Cần có các nghiên cứu tiếp theo để tối ưu hóa quy trình xử lý, lựa chọn vật liệu mang phù hợp và đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình.

5.1. Ưu điểm và nhược điểm của mô hình Stick Swim Bed

Mô hình có ưu điểm là chi phí vận hành thấp, hiệu quả xử lý chất hữu cơ cao và dễ vận hành. Tuy nhiên, cần cải thiện khả năng loại bỏ chất dinh dưỡng và tối ưu hóa quy trình để đạt hiệu quả cao nhất. Cần xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý như pH, nhiệt độ, DO và tải lượng ô nhiễm.

5.2. Đề xuất cải tiến và nghiên cứu tiếp theo

Cần nghiên cứu lựa chọn vật liệu mang có diện tích bề mặt lớn và khả năng bám dính tốt hơn. Ngoài ra, cần nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình loại bỏ phospho và ammonia để tối ưu hóa quy trình xử lý. Đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình so với các công nghệ khác cũng là một hướng nghiên cứu quan trọng.

5.3. Tiềm năng ứng dụng thực tế tại các nhà máy thủy sản

Mô hình kết hợp stick bed và swim bed có tiềm năng lớn để ứng dụng tại các nhà máy chế biến thủy sản ở Việt Nam. Công nghệ này có thể giúp các doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn về xử lý nước thải và bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Xử Lý Nước Thải Thủy Sản Tương Lai

Luận văn đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về khả năng xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng mô hình kết hợp stick bed và swim bed. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để tiếp tục phát triển và ứng dụng công nghệ này trong thực tế. Việc tập trung vào tối ưu hóa quy trình xử lý và lựa chọn vật liệu mang phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm chi phí xử lý nước thải cho ngành chế biến thủy sản.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính

Luận văn đã nghiên cứu hiệu quả xử lý COD, TKN, Nitơ, Phospho và SS của mô hình kết hợp Swim – bed và Stick – bed, so sánh khả năng loại bỏ các chất ô nhiễm của mô hình ứng với các tải trọng COD tăng dần 3,5; 4,5; 5,5; 6,5 kgCOD/m3. Nhấn mạnh tiềm năng của công nghệ trong xử lý nước thải ngành thủy sản.

6.2. Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo

Nghiên cứu sâu hơn về vi sinh vật tham gia vào quá trình xử lý, tối ưu hóa điều kiện vận hành, lựa chọn vật liệu mang phù hợp, kết hợp với các công nghệ khác, và đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của mô hình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp chế biến thủy sản giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu kinh tế xuất khẩu của Việt Nam, từng ghi nhận kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 5 tỷ USD vào năm 2010. Tuy nhiên, đặc thù sử dụng khối lượng nước rất lớn trong các công đoạn rửa, rã đông, sơ chế và fillet đã thải ra môi trường nguồn nước thải chứa hàm lượng ô nhiễm cực kỳ đậm đặc. Nước thải chế biến thủy sản có nồng độ COD dao động từ 300 đến 3.000 mg/L (điển hình ở mức 1.500 mg/L), nhu cầu oxy sinh học BOD5 từ 300 đến 2.000 mg/L (vượt quy chuẩn từ 10 đến 20 lần), tổng chất rắn lơ lửng SS đạt 200 đến 1.000 mg/L và hàm lượng Nitơ tổng số lên tới 50 đến 200 mg/L. Bên cạnh đó, dầu mỡ động vật và mật độ Coliform vượt tiêu chuẩn cho phép từ 100 đến 200 lần, gây ra áp lực suy thoái nghiêm trọng cho các thủy vực tiếp nhận.

Trước thách thức đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Công nghệ Môi trường của tác giả Mai Thành Luân, thực hiện tại Trường Đại học Bách Khoa – Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Tấn Phong và TS. Đặng Vũ Bích Hạnh, đã tập trung nghiên cứu đề tài ứng dụng mô hình kết hợp Stick – bed và Swim – bed. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá hiệu quả loại bỏ các thông số ô nhiễm chính gồm COD, TKN, Ammonia, Nitrate, Phospho và SS theo từng mức tải trọng hữu cơ tăng dần từ 3,5 đến 6,5 kgCOD/m3.

Phạm vi thực nghiệm được triển khai từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2012 tại Phòng thí nghiệm Công nghệ Môi trường, sử dụng nguồn nước thải thực tế thu thập từ chợ cá Tân Chánh Hiệp, Quận 12, TP. Hồ Chí Minh. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc thiết lập thành công quy trình xử lý sinh học bám dính tiết kiệm năng lượng, đạt hiệu suất xử lý COD trên 95% và SS trên 93%, cung cấp cơ sở dữ liệu kỹ thuật tin cậy cho công tác thiết kế và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải thủy sản tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết phân hủy sinh học chất hữu cơ và chuyển hóa dưỡng chất qua các chu trình kỵ khí, thiếu khí và hiếu khí:

Thứ nhất, lý thuyết phân hủy kỵ khí bốn giai đoạn gồm Thủy phân, Acid hóa, Acetic hóa và Methane hóa. Các phức chất hữu cơ cao phân tử như protein từ thịt cá, lipid và polysaccharide được enzyme vi sinh vật phân cắt thành acid béo dễ bay hơi (VFAs), sau đó chuyển hóa thành khí sinh học CH4 và CO2.

Thứ hai, lý thuyết động học chuyển hóa Nitơ sinh học gồm hai bước nối tiếp: quá trình Nitrat hóa hiếu khí nhờ vi khuẩn tự dưỡng Nitrosomonas (oxy hóa NH4+ thành NO2-) và Nitrobacter (oxy hóa NO2- thành NO3-) với nhu cầu lý thuyết 4,57 gO2 cho mỗi gam Nitơ chuyển hóa; tiếp theo là quá trình khử Nitrat thiếu khí chuyển hóa NO3- thành khí N2 giải phóng vào khí quyển nhờ các vi sinh vật dị dưỡng.

Thứ ba, cơ chế loại bỏ Phospho sinh học nâng cao (EBPR) nhờ nhóm vi sinh vật tích lũy phosphate (PAOs), thực hiện giải phóng phosphate trong môi trường kỵ khí và hấp thụ vượt mức phosphate trong môi trường hiếu khí.

Mô hình nghiên cứu tích hợp hai công nghệ màng sinh học giá thể cố định và chuyển động:

• Công nghệ Stick – bed sử dụng giá thể BioFix: Cấu tạo từ khung polyester tổng hợp kết hợp các sợi acrylic thấm nước tạo cấu trúc 3 chiều, có diện tích bề mặt tiếp xúc gấp 6 lần và khả năng lưu giữ bùn gấp 10 lần so với vật liệu thông thường, thích hợp tối ưu cho vùng kỵ khí và thiếu khí.
• Công nghệ Swim – bed sử dụng giá thể BioFringe: Cấu tạo từ sợi dệt acryl đặc biệt có khả năng chuyển động theo dòng nước, duy trì nồng độ vi sinh vật MLSS vượt trên 20.000 mg/L trong bể hiếu khí mà không cần bổ sung diện tích công trình.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập thông qua hệ thống pilot thực nghiệm liên tục gồm 4 đơn vị phản ứng chế tạo bằng nhựa trong suốt: bể kỵ khí Stick – bed (thể tích 10 lít), bể thiếu khí Stick – bed (thể tích 10 lít), bể hiếu khí Swim – bed (thể tích 10 lít) và bể lắng cuối (thể tích 2,5 lít).

Nghiên cứu lựa chọn phương pháp lấy mẫu nước thải thực tế định kỳ tại chợ cá Tân Chánh Hiệp nhằm phản ánh chính xác sự dao động nồng độ ô nhiễm hữu cơ và protein trong điều kiện xả thải thực tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hàng chục đợt quan trắc liên tục, được phân tích lặp lại từ 3 đến 5 lần cho mỗi thông số nhằm đảm bảo độ tin cậy thống kê với mức sai số dưới 5%.

Các chỉ tiêu lý hóa gồm pH, COD, SS, TKN, NH4+, NO2-, NO3-, TP, MLSS và chỉ số thể tích bùn lắng SVI được phân tích theo các phương pháp tiêu chuẩn Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater (APHA). Lý do lựa chọn phương pháp trắc quang UV-Vis và chuẩn độ trọng lượng là nhằm đảm bảo độ nhạy, tính lặp lại cao và tính pháp lý khoa học theo quy chuẩn môi trường hiện hành. Tiến trình thực nghiệm chia làm hai giai đoạn: giai đoạn nuôi cấy thích nghi sinh khối kéo dài 30 ngày ở tải trọng 1,5 đến 2,0 kgCOD/m3, tiếp theo là giai đoạn khảo sát chính kéo dài 5 tháng vận hành liên tục qua 4 mức tải trọng tăng dần gồm 3,5; 4,5; 5,5 và 6,5 kgCOD/m3.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình vận hành thực nghiệm mô hình kết hợp Stick – bed và Swim – bed mang lại các kết quả định lượng cụ thể:

Thứ nhất, khả năng loại bỏ chất hữu cơ (COD) đạt hiệu suất vượt trội, duy trì ở mức trên 95% xuyên suốt mọi dải tải trọng khảo sát từ 3,5 đến 6,5 kgCOD/m3. Ngay cả khi tải trọng thể tích tăng lên mức cao nhất 6,5 kgCOD/m3, nồng độ COD dòng ra vẫn đạt mức xử lý triệt để, chứng minh màng sinh học BioFix và BioFringe có khả năng chịu tải cực tốt.

Thứ hai, hiệu suất xử lý chất rắn lơ lửng (SS) đạt trên 93% qua các chu kỳ vận hành. Sự kết hợp giữa các sợi bám dính dày đặc và bể lắng dung tích 2,5 lít đã giữ lại hầu hết các bông bùn và mảnh vụn hữu cơ, giúp nước sau xử lý đạt độ trong cao.

Thứ ba, hiệu quả chuyển hóa Nitơ ghi nhận mức xử lý tổng Nitơ Kjendahl (TKN) đạt trên 79% và xử lý Ammonia (NH4+) đạt trên 65%. Tuy nhiên, nồng độ Ammonia trung bình ở đầu ra vẫn còn ở mức khoảng 37,3 mg/L, cho thấy phản ứng Nitrat hóa chưa đạt trạng thái hoàn toàn ở tải trọng cao.

Thứ tư, hiệu suất loại bỏ Phospho tổng số (TP) của toàn hệ thống đạt mức trung bình trên 43%, với nồng độ Phospho đầu ra thấp nhất ghi nhận là 7,5 mg/L. Chỉ số lắng bùn SVI duy trì ở ngưỡng rất thuận lợi, không xảy ra hiện tượng bùn khó lắng hay trào bọt sinh học.

Thảo luận kết quả

Cơ chế phân hủy hữu cơ đạt hiệu suất trên 95% xuất phát từ sự tương hỗ giữa hai loại giá thể. Trong hai ngăn đầu (kỵ khí và thiếu khí), giá thể BioFix với diện tích bề mặt lớn đã cố định mật độ vi sinh vật kỵ khí khổng lồ, thúc đẩy nhanh quá trình thủy phân lipid và protein phức tạp thành các acid béo chuỗi ngắn. Khi dòng nước chuyển sang bể hiếu khí Swim – bed, giá thể BioFringe chuyển động nhịp nhàng theo dòng khí nén giúp tăng tối đa diện tích tiếp xúc giữa cơ chất, oxy hòa tan và màng vi sinh, oxy hóa triệt để lượng COD còn lại.

Khi so sánh với các công bố khoa học khác, hiệu suất xử lý COD trên 95% của mô hình tương đồng với nghiên cứu của Ye Shengquan (2008) kết hợp thủy phân acid và SBR đạt 95%, đồng thời vượt trội hơn mô hình bùn hoạt tính thông thường. Kết quả này cũng tương đương công nghệ MBBR của Nguyễn Đan Bảo Linh (2011) đạt 99% ở tải trọng 4 kgCOD/m3.ngày.

Tuy nhiên, đối với chỉ tiêu Nitơ và Phospho, nồng độ Ammonia đầu ra 37,3 mg/L và Phospho 7,5 mg/L chưa đạt tiêu chuẩn xả thải theo QCVN 11:2008/BTNMT. Nguyên nhân là do tại tải trọng hữu cơ cao (5,5 - 6,5 kgCOD/m3), các vi khuẩn dị dưỡng phát triển lấn át vi khuẩn tự dưỡng Nitrosomonas trên giá thể BioFringe, đồng thời thời gian lưu nước HRT chưa đủ dài để quá trình Nitrat hóa diễn ra hoàn toàn. Đối với Phospho, việc chưa có chu trình tách bùn dư định kỳ chứa vi sinh vật PAOs giàu phospho đã hạn chế hiệu suất loại bỏ của hệ thống. Dữ liệu thực nghiệm khi biểu diễn qua biểu đồ phân bố tải trọng và bảng theo dõi nồng độ chỉ ra rằng hệ thống hoạt động ổn định nhất ở dải tải trọng 3,5 đến 4,5 kgCOD/m3.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể nhằm hoàn thiện công nghệ:

Thứ nhất, tăng cường hiệu quả quá trình Nitrat hóa trong bể hiếu khí Swim – bed. Kỹ sư vận hành cần nâng cao cường độ cấp khí để duy trì nồng độ oxy hòa tan (DO) ở mức 3,5 đến 4,0 mg/L, đồng thời kéo dài thời gian lưu nước thêm khoảng 1,5 đến 2,0 giờ. Mục tiêu đặt ra là hạ nồng độ Ammonia đầu ra từ 37,3 mg/L xuống dưới 10 mg/L nhằm đáp ứng quy chuẩn xả thải, thực hiện trong khung thời gian 3 tháng bởi đội ngũ kỹ thuật trạm xử lý.

Thứ hai, tích hợp công đoạn keo tụ hóa lý bổ trợ sau bể lắng. Đơn vị thiết kế công nghệ cần bổ sung cụm châm hóa chất keo tụ PAC hoặc phèn nhôm với liều lượng tối ưu 15 đến 25 mg/L kết hợp polymer trợ lắng. Giải pháp này hướng tới mục tiêu nâng hiệu suất khử Phospho từ 43% lên trên 85%, đưa nồng độ TP đầu ra về dưới 2,0 mg/L trong lộ trình 6 tháng triển khai.

Thứ ba, tối ưu hóa hệ thống điều khiển tỷ lệ tuần hoàn dòng thiếu khí. Đơn vị vận hành cần lắp đặt hệ thống bơm tuần hoàn biến tần có thể điều chỉnh linh hoạt tỷ lệ hoàn lưu nước thải từ bể hiếu khí về bể thiếu khí ở mức 100% đến 200% lưu lượng, giúp quá trình khử Nitrat diễn ra triệt để, hoàn thành lắp đặt và cân chỉnh trong vòng 4 tháng.

Thứ tư, triển khai chế tạo mô-đun công nghiệp quy mô pilot hiện trường. Các doanh nghiệp chế biến thủy sản phối hợp cùng viện nghiên cứu xây dựng trạm thử nghiệm công suất 50 đến 100 m3/ngày áp dụng tổ hợp module Stick – bed (BioFix) và Swim – bed (BioFringe), tiến hành quan trắc và hoàn thiện quy trình chuyển giao công nghệ trong thời gian 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị khoa học và ứng dụng cao, là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kỹ thuật Môi trường và Công nghệ Sinh học. Luận văn cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm chuẩn mực về động học phân hủy màng sinh học, cơ chế chuyển hóa cơ chất trên vật liệu dệt BioFix và BioFringe, phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về xử lý nước thải công nghiệp.

Thứ hai, kỹ sư thiết kế và tư vấn công nghệ xử lý nước thải. Nhóm chuyên môn này có thể khai thác trực tiếp các thông số tải trọng tính toán từ 3,5 đến 6,5 kgCOD/m3, kích thước module giá thể và các chỉ tiêu lắng bùn SVI để thiết kế các trạm xử lý nước thải thủy sản có diện tích mặt bằng thi công hạn chế.

Thứ ba, ban quản lý kỹ thuật và môi trường tại các nhà máy, xí nghiệp chế biến thủy sản đông lạnh và cơ sở giết mổ. Tài liệu hỗ trợ các doanh nghiệp đánh giá tính khả thi khi nâng cấp hệ thống xử lý nước thải hiện hữu, giúp giảm từ 30% đến 50% chi phí xử lý bùn thải phát sinh và tiết kiệm năng lượng vận hành.

Thứ tư, chuyên gia thẩm định dự án và cán bộ quản lý môi trường tại các cơ quan quản lý nhà nước. Luận văn đóng vai trò nguồn tư liệu tin cậy để tham khảo trong quá trình thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp phép xả thải và kiểm tra việc tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với ngành thủy sản.

Câu hỏi thường gặp

Giá thể BioFix và BioFringe khác nhau như thế nào về cấu tạo và chức năng? BioFix có cấu trúc khung sợi dệt 3 chiều cố định với diện tích bề mặt lớn gấp 6 lần và khả năng giữ bùn gấp 10 lần BioFringe, tối ưu cho phân hủy kỵ khí và khử Nitrat. Ngược lại, BioFringe gồm các sợi acrylic treo chuyển động tự do theo dòng nước trong bể hiếu khí, giúp duy trì nồng độ MLSS trên 20.000 mg/L và tăng cường phân giải hữu cơ hiếu khí.

Tại sao mô hình xử lý COD đạt trên 95% ngay cả ở tải trọng cao 6,5 kgCOD/m3? Nhờ cơ chế kết hợp kỵ khí và hiếu khí trên màng sinh học bám dính dày đặc. Bể kỵ khí Stick – bed với giá thể BioFix phân cắt hiệu quả các chất hữu cơ mạch dài, tạo điều kiện cho vi sinh vật hiếu khí trên giá thể Swim – bed BioFringe oxy hóa triệt để phần tải lượng còn lại mà không xảy ra sốc tải.

Nguyên nhân chính khiến nồng độ Ammonia đầu ra còn ở mức 37,3 mg/L là gì? Ở dải tải trọng cao từ 5,5 đến 6,5 kgCOD/m3, tốc độ tiêu thụ oxy của vi sinh vật dị dưỡng phân hủy COD rất nhanh, làm giảm nồng độ oxy hòa tan cục bộ cho vi khuẩn Nitrosomonas và Nitrobacter. Thời gian lưu nước 10 lít trong bể hiếu khí chưa đủ để quá trình Nitrat hóa diễn ra trọn vẹn.

Công nghệ Stick – bed và Swim – bed có ưu điểm gì trong việc giảm thiểu bùn thải? Chuỗi thức ăn sinh thái của quần thể vi sinh vật trên giá thể BioFix và BioFringe rất dài với sự phát triển phong phú của động vật nguyên sinh protozoa. Quá trình hô hấp nội bào diễn ra mạnh giúp kéo dài thời gian lưu bùn SRT, giảm sản lượng bùn sinh ra từ 5 đến 10 lần so với công nghệ bùn hoạt tính truyền thống.

Nước thải thực tế thu thập từ chợ Tân Chánh Hiệp có đặc tính gì đáng lưu ý? Nước thải này chứa nồng độ ô nhiễm hữu cơ và cặn rất cao với COD dao động 300 đến 3.000 mg/L, BOD5 từ 300 đến 2.000 mg/L, SS từ 200 đến 1.000 mg/L và TKN đạt 50 đến 200 mg/L. Nước thải có mùi tanh nồng đặc trưng do quá trình phân hủy acid béo chưa bão hòa từ cá và mỡ động vật.

Kết luận

• Công trình đã khẳng định tính khả thi và hiệu quả vượt trội của mô hình kết hợp Stick – bed (giá thể BioFix) và Swim – bed (giá thể BioFringe) trong việc làm sạch nước thải chế biến thủy sản.
• Toàn bộ hệ thống duy trì hiệu suất loại bỏ COD đạt trên 95% và chất rắn lơ lửng SS đạt trên 93% qua các mức tải trọng biến thiên từ 3,5 đến 6,5 kgCOD/m3.
• Khả năng xử lý tổng Nitơ TKN đạt trên 79% và Ammonia đạt trên 65%, cung cấp nền tảng thông số vững chắc để tiếp tục cải tiến chu trình sục khí và hoàn lưu.
• Cấu trúc giá thể màng vi sinh giúp duy trì mật độ sinh khối cao, bùn lắng ổn định với chỉ số SVI thuận lợi và hạn chế tối đa khối lượng bùn thải cần xử lý.
• Luận văn đóng góp bộ thông số thiết kế thực nghiệm chính xác, đóng vai trò giải pháp công nghệ bền vững, tiết kiệm năng lượng cho ngành chế biến thủy sản Việt Nam.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là tiên phong thử nghiệm thành công sự kết hợp giữa hai vật liệu bám dính BioFix và BioFringe trong quy trình xử lý nước thải thủy sản tải lượng cao. Trong lộ trình 6 đến 12 tháng tiếp theo, công nghệ cần được hoàn thiện qua việc tối ưu nồng độ DO và tích hợp keo tụ hóa lý để xử lý triệt để Ammonia và Phospho. Các tổ chức khoa học, kỹ sư môi trường và doanh nghiệp sản xuất được khuyến khích tiếp cận và ứng dụng rộng rãi mô hình tiên tiến này để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 Giới thiệu Công nghiệp chế biến thủy sản là một trong những ngành công nghiệp phát triển khá mạnh ở khu vực phía Nam. Nó mang lại những lợi ích to lớn về kinh tế, xã hội. Đây là ngành quan trọng trong xuất khẩu của Việt Nam, ước tính năm 2010 kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản lên tới 5 tỷ USD. Do đặc trưng của ngành phải sử dụng lượng nước lớn trong quá trình chế biến nên nước thải với lưu lượng lớn, nồng độ chất ô nhiễm cao.

Nếu nước thải này không được xử lý và thải trực tiếp ra môi trường sẽ tác động xấu đến sức khoẻ cộng đồng, chất lượng môi trường và có thể gây mất cân bằng sinh thái. Thông thường để kiểm soát tải trọng hữu cơ thường sử dụng công nghệ xử lý truyền thống như các quá trình bùn hoạt tính hoặc những cải tiến đòi hỏi nhu cầu về năng lượng, chi phí và kỹ thuật vận hành cao. Trong khi đó đa số các nước đang phát triển lại thiếu thốn về nguồn năng lượng và kỹ thuật. Bể phản ứng kỵ khí luôn được ưu tiên chọn lựa vì nó là một công nghệ sinh học tiết kiệm năng lượng, chi phí vận hành thấp và không cần kỹ thuật vận hành cao và có khả năng xử lý được những nguồn nước có tải trọng hữu cơ cao.

Từ những tình hình thiết thực đã trình bày ở trên, việc nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng và chi phí thấp dành cho xử lý nước thải chế biến thủy sản nhằm giải quyết cả hai vấn đề là bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững là rất cần thiết. Đề tài “nghiên cứu khả năng xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng mô hình Stick – bed và Swim – bed” được thực hiện nhằm tìm ra một phương 5 pháp có tính ứng dụng thực tiễn được áp dụng cho ngành chế biến thủy sản tại Việt Nam .2 Mục tiêu - Nghiên cứu khả năng xử lý COD, TKN, Nitơ, phospho và SS của nước thải chế biến thuỷ sản bằng mô hình kết hợp Swim – bed và Stick – bed. - So sánh khả năng loại bỏ các chất ô nhiễm của mô hình ứng với các tải trọng COD tăng dần 3,5; 4,5; 5,5; 6,5 kgCOD/m3.3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu - Phạm vi nghiên cứu: Nước thải có thành phần chất hữu cơ cao và giàu chất dinh dưỡng. - Đối tượng nghiên cứu cụ thể: nước thải thuỷ sản được thu thập từ chợ Tân Chánh Hiệp, quận 12, TP.4 Nội dung nghiên cứu - Xác định khả năng xử lý COD, TKN, Nitơ, Phospho và SS trên mô hình.

- Chọn thông số tối ưu cho việc vận hành mô hình.5 Phương pháp nghiên cứu 1.1 Phương pháp nghiên cứu hồi cứu Tham khảo, tổng hợp số liệu về thành phần tính chất nước thải công nghiệp theo các tài liệu trong và ngoài nước. Tìm hiểu nghiên cứu các công nghệ xử lý nước thải, những nghiên cứu đã được thực hiện trong và ngoài nước. Thu nhập, tìm hiểu các nghiên cứu đã được thực hiện về xử lý loại bỏ nitơ, phospho trong nước thải cũng như các công trình đã áp dụng trên toàn thế giới để có cơ sở và phương hướng nghiên cứu ứng dụng ở Việt Nam.2 Phương pháp phân tích 6 Các chỉ tiêu lý hoá được phân tích trong suốt quá trình nghiên cứu. Các chỉ tiêu nghiên cứu cụ thể như: pH, COD, NO2-, NO3-, TKN, TP, MLSS, NH4+ được xác định trong nghiên cứu.3 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm trên mô hình Mô hình nghiên cứu được xây dựng bằng nhựa trong suốt, đảm bảo các điều kiện sinh trưởng cũng như hoạt động của vi sinh trong nghiên cứu.

Nước thải thực cung cấp chạy cho mô hình nghiên cứu. Các mẫu phân tích được lấy từ mô hình, phân tích các chỉ tiêu nghiên cứu.4 Phương pháp xử lý số liệu và nhận xét Từ số liệu thô tính toán hiệu suất xử lý, hiệu suất chuyển hoá của các quá trình, vẽ đồ thị, đưa ra những phân tích, nhận xét đánh giá và kết luận.6 Tính mới của đề tài Xử lý nước thải bằng phương pháp kỵ khí kết hợp hiếu khí đã được ứng dụng nhiều trong các hệ thống xử lý nước thải công nghiệp trong đó có ngành chế biến thuỷ sản. Tuy nhiên, đề tài nghiên cứu công nghệ xử lý bằng mô hình kết hợp Swim – bed và Stick – bed với 2 loại vật liệu mang là BioFringe (mô hình Swim – bed) và BioFix (mô hình Stick – bed) là hoàn toàn mới.7 Tính khoa học và thực tiễn của đề tài 1.1 Tính khoa học Toàn bộ kết quả của đề tài được rút ra từ những thí nghiệm có căn cứ khoa học rõ ràng, xứ lý số liệu thông qua quy hoạch thực nghiệm và các phương pháp thống kê toán học nên đảm bảo tính khoa học của đề tài.2 Tính thực tiễn 7 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài là cơ sở lựa chọn công nghệ cho xử lý nước thải chế biến thuỷ sản. 8 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ XỬ LÝ NƯỚC THẢI CHẾ BIẾN THUỶ SẢN VÀ QUÁ TRÌNH SWIM – BED, STICK – BED 2.1 Tổng quan về công nghệ xử lý nước thải chế biến thuỷ sản 2.1 Quy trình sản xuất Nguyên liệu thô Rã đông Nước thải Rửa Nước Nước thải, máu, mỡ Sơ chế Xương, vây, vỏ, dầu, mỡ, máu, nguyên liệu không đủ chất lượng, Phân cỡ, loại tạp… Làm sạch và kiểm tra Thành phẩm Nước thải Sản phẩm tươi Đóng gói, hộp Bảo quản Hình 2.1 Sơ đồ công nghệ chế biến thuỷ sản 9 2.2 Thành phần của nước thải chế biến thủy sản Thành phần, tính chất của nước thải thủy sản phụ thuộc vào quy trình, công nghệ chế biến thủy sản và loại động vật thủy sản.

Những vấn đề môi trường chính có liên kết với quá trình chế biến thủy sản là việc sử dụng nhiều nước, tiêu thụ năng lượng, và việc sinh ra nước thải có nồng độ hữu cơ cao do sự tồn tại của dầu, protein và SS. Nước thải cũng có thể chứa phospho, nitrate và clo cao. Nước thải có mức độ ô nhiễm cao do trong thời gian chất thải ở dạng rắn tiếp xúc với nước chứa máu và chất béo, nước được sử dụng để rửa và bôi trơn máy. Việc lọc bỏ da những loại cá nhiều mỡ thải ra khối lượng dầu lớn vào trong nước thải.

Quy trình lọc bỏ da đóng góp khoảng 1/3 tổng số lượng chất ô nhiễm hữu cơ trong nước thải của quá trình róc xương cá. Tỷ lệ và đặc điểm của quy trình gây ra nước thải phụ thuộc nhiều vào quá trình sản xuất. Dựa vào quy trình sản xuất, nước thải thủy sản có thể chia thành ba nguồn khác nhau: nước thải sản xuất, nước thải vệ sinh công nghiệp và nước thải sinh hoạt. Cả ba loại nước thải trên đều có tính chất gần tương tự nhau.

Trong đó nước thải sản xuất có mức độ ô nhiễm cao hơn cả. Nước thải của phân xưởng chế biến thuỷ sản có hàm lượng COD dao động trong khoảng từ 300- 3000 (mg/L), giá trị điển hình là 1500 (mg/L), hàm lượng BOD5 dao động từ 300-2000 (mg/L), giá trị điển hình là 1000 (mg/L). Trong nước thường có các vụn thuỷ sản và các vụn này dễ lắng, hàm lượng chất rắn lơ lửng dao động từ 200-1000 (mg/L), giá trị thường gặp là 500 (mg/L). Nước thải thuỷ sản cũng bị ô nhiễm chất dinh dưỡng với hàm lượng Nitơ khá cao từ 50-200 (mg/L), giá trị điển hình là 30 (mg/L).

Ngoài ra, trong nước thải của ngành chế biến thuỷ hải sản có chứa các thành phần hữu cơ mà khi bị phân huỷ sẽ tạo ra các sản phẩm trung gian của sự phân huỷ các acid béo không bảo hoà, tạo mùi rất khó chịu và đặc trưng, gây ô nhiễm về mặt cảm quan và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ công nhân làm việc. Đối với các công ty 10 thủy sản có sản xuất thêm các sản phẩm khô, sản phẩm đóng hộp thì trong dây chuyền sản xuất sẽ có thêm các công đoạn nướng, luộc, chiên thì trong thành phần nước thải sẽ có chất béo, dầu. Nước thải từ những nhà máy chế biến thủy sản có mức độ ô nhiễm cao hơn nhiều so với những tiêu chuẩn của nước thải công nghiệp B đối với ngành nuôi trồng thủy sản (QCVN 11 : 2008/BTNMT), ví dụ BOD5 cao hơn từ 10 – 20 lần so với tỉ lệ cho phép, và COD cao hơn từ 9 – 15 lần. Tổng lượng Ni-tơ gần như ngang bằng với tỷ lệ tiêu chuẩn hoặc hơn khoảng 7 lần, chỉ số P cao hơn khoảng 5 – 7 lần, dầu: cao hơn 10 – 150 lần so với tỉ lệ cho phép.

Tuy nhiên, đáng chú ý là mức độ cao nhất trong các công đoạn chế biến thủy sản bằng với tỷ lệ ô nhiễm trung bình của nước thải trong những ngành công nghiệp khác, ví dụ như ngành dệt và may mặc, ngành thuộc da, và giày dép, v. Dựa trên nghiên cứu và những số liệu về tỷ lệ ô nhiễm của nước thải của ngành chế biến thủy sản, phân lượng vi sinh vật như Coliform cao hơn 100 – 200 lần so với tỷ lệ cho phép, vì nước thải từ việc chế biến thủy sản có phân lượng protein, lipid cao, và là môi trường ưa thích cho vi sinh vật phát triển, đặc biệt trong khí hậu nóng ẩm của Việt Nam. Trong những công ty chế biến thủy sản đông lạnh, có 1 lượng nhỏ Clo được sử dụng để rửa nhà xưởng. Tuy nhiên, thành phần nước thải chế biến thủy sản chênh lệch lớn giữa các quy trình chế biến và nguồn nguyên liệu chế biến.2 Các công nghệ ứng dụng xử lý nước thải thuỷ sản Nước thải chế biến thuỷ sản nhìn chung có nhiều dầu mỡ, cặn lơ lửng, chất dinh dưỡng và nồng độ chất hữu cơ cao.

Công nghệ xử lý nước thải chế biến thuỷ sản thường phải kết hợp nhiều quá trình để xử lý đạt yêu cầu tiêu chuẩn đầu ra: phương pháp cơ học, hoá lý và sinh học.1 Phương pháp cơ học 11 Phương pháp cơ học sử dụng trong xử lý nước thải chế biến thuỷ sản chủ yếu là các hệ thống lọc, tách rác thô, dầu mỡ. Cặn rác có trong nước thải giết mổ phần lớn là do vẩy cá, vây cá, thịt vụn, phân cá… Nếu không loại bỏ các thành phần này sẽ gây ảnh hưởng lớn đến hệ thống xử lý như bơm, đường ống. Thiết bị tách cặn, rác thường dùng là các song chắn rác thủ công hay máy tách rác.