Chiến Lược Huy Động Vốn Tiền Gửi Hiệu Quả Tại Ngân Hàng BIDV Chi Nhánh Quang Trung

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu huy động vốn tiền gửi tại ngân hàng đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh quang trung, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Cao Thị Phương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Huy Động Vốn Tiền Gửi Tại Ngân Hàng Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam - Chi Nhánh Quang Trung
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ NGUỒN VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2. HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4. KINH NGHIỆM HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI CỦA MỘT SỐ NHTM VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO BIDV- QUANG TRUNG
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH QUANG TRUNG
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH QUANG
• 2.2. THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH QUANG TRUNG
• 2.3. ĐÁNH GIÁ VỀ THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH QUANG TRUNG
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH QUANG TRUNG
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH QUANG TRUNG
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH QUANG TRUNG
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Việt Nam đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong đó vốn là yếu tố quyết định cho sự thành công. Đối với Ngân hàng, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động và phát triển. Hoạt động chính của ngân hàng là nhận tiền gửi và cho vay từ số tiền huy động được. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, việc huy động vốn tiền gửi trở thành vấn đề cốt lõi. Ngân hàng BIDV Chi nhánh Quang Trung đã đạt được nhiều thành công trong hoạt động huy động vốn, nhưng vẫn gặp phải những thách thức như huy động không đủ cho vay và tâm lý e ngại của người gửi tiền. Do đó, nghiên cứu về chiến lược huy động vốn tại chi nhánh này là cần thiết.

II. Tổng quan các công trình nghiên cứu

Nghiên cứu về huy động vốn tiền gửi đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học. Các công trình như luận văn của Dương Thị Ngọc Quỳnh và Nguyễn Thu Hiền đã phân tích thực trạng huy động vốn tại các ngân hàng khác nhau. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào tập trung vào Ngân hàng BIDV Chi nhánh Quang Trung. Điều này cho thấy sự cần thiết của nghiên cứu này nhằm đóng góp vào việc hoàn thiện công tác huy động vốn tại chi nhánh. Việc kế thừa và chọn lọc ý tưởng từ các nghiên cứu trước sẽ giúp đề xuất giải pháp phù hợp hơn với thực tiễn.

III. Mục đích nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu này là phân tích lý luận về huy động vốn tiền gửi, đánh giá thực trạng tại Ngân hàng BIDV Chi nhánh Quang Trung, và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả huy động vốn. Nghiên cứu sẽ tập trung vào các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả huy động vốn, từ đó đưa ra các giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng huy động vốn tại chi nhánh. Điều này không chỉ giúp chi nhánh phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển chung của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề cơ bản về huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng BIDV Chi nhánh Quang Trung. Phạm vi nghiên cứu sẽ tập trung vào các số liệu từ báo cáo tài chính của chi nhánh trong giai đoạn 2012 – 2015. Nghiên cứu sẽ sử dụng các phương pháp thống kê, tổng hợp và phân tích để đánh giá thực trạng huy động vốn, từ đó đưa ra các giải pháp khả thi. Việc xác định rõ đối tượng và phạm vi nghiên cứu sẽ giúp đảm bảo tính chính xác và khả thi của các giải pháp đề xuất.

V. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sẽ áp dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Các phương pháp thu thập dữ liệu sẽ bao gồm dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, tài liệu nội bộ của ngân hàng và các nguồn bên ngoài như sách chuyên ngành và bài viết liên quan. Phương pháp xử lý số liệu sẽ bao gồm lập bảng biểu và tính toán các chỉ số tài chính để tìm ra xu hướng biến động trong hoạt động huy động vốn. Việc sử dụng các phương pháp này sẽ giúp đảm bảo tính khách quan và chính xác trong nghiên cứu.

VI. Kết cấu luận văn

Luận văn được chia thành ba chương chính. Chương 1 sẽ trình bày lý luận chung về huy động vốn tiền gửi của ngân hàng thương mại. Chương 2 sẽ phân tích thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng BIDV Chi nhánh Quang Trung, bao gồm các sản phẩm, dịch vụ và kết quả huy động vốn. Chương 3 sẽ đề xuất định hướng và giải pháp nhằm tăng cường hoạt động huy động vốn tại chi nhánh. Kết cấu này sẽ giúp người đọc dễ dàng theo dõi và hiểu rõ nội dung nghiên cứu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động huy động vốn tiền gửi đóng vai trò then chốt trong sự phát triển và ổn định của các Ngân hàng Thương mại (NHTM) tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Theo số liệu từ Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh Quang Trung, tổng vốn huy động từ tiền gửi giai đoạn 2012-2015 đã tăng trưởng đáng kể, đạt 6.813 tỷ đồng vào năm 2015, tăng 2.719,75 tỷ đồng so với năm 2012. Tuy nhiên, hoạt động huy động vốn tại chi nhánh vẫn còn tồn tại những hạn chế như lãi suất chưa hợp lý, hình thức huy động chưa đa dạng và tâm lý e ngại của khách hàng khi gửi tiền vào ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng huy động vốn tiền gửi tại BIDV - Chi nhánh Quang Trung, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào số liệu tài chính của chi nhánh trong giai đoạn 2012-2015, đồng thời khảo sát các chính sách, chiến lược huy động vốn và các yếu tố khách quan, chủ quan tác động đến hoạt động này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp ngân hàng tối ưu hóa nguồn vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính liên quan đến huy động vốn tiền gửi của NHTM, bao gồm:

• Lý thuyết về Ngân hàng Thương mại: Định nghĩa và vai trò của NHTM trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt là hoạt động huy động vốn và cho vay. Theo Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, ngân hàng thương mại là tổ chức tín dụng thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng nhằm mục tiêu lợi nhuận.

• Mô hình quản trị nguồn vốn ngân hàng: Tập trung vào cơ cấu vốn, chi phí huy động vốn, và mối quan hệ giữa vốn huy động và sử dụng vốn cho vay. Các chỉ tiêu tài chính như quy mô vốn tiền gửi, tốc độ tăng trưởng vốn, chi phí huy động vốn và tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM) được sử dụng để đánh giá hiệu quả huy động vốn.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến huy động vốn tiền gửi: Phân loại thành nhóm yếu tố khách quan (môi trường kinh tế, văn hóa xã hội, pháp lý, cạnh tranh) và nhóm yếu tố chủ quan (chiến lược kinh doanh, uy tín ngân hàng, công nghệ, đội ngũ nhân sự).

Các khái niệm chính bao gồm: vốn tiền gửi, chi phí huy động vốn, lãi suất huy động, cơ cấu vốn tiền gửi, và các hình thức huy động vốn (tiền gửi không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiết kiệm, tiền gửi thanh toán).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp kết hợp với phương pháp thống kê mô tả và phân tích định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu tài chính của BIDV - Chi nhánh Quang Trung giai đoạn 2012-2015, bao gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, tài liệu nhân sự và các báo cáo nội bộ. Ngoài ra, dữ liệu từ các tạp chí chuyên ngành, website ngân hàng và các tài liệu pháp luật liên quan cũng được sử dụng.

• Phương pháp chọn mẫu: Dữ liệu được lấy toàn bộ từ các báo cáo tài chính và hoạt động của chi nhánh trong giai đoạn nghiên cứu nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng các chỉ số tài chính để đánh giá quy mô, cơ cấu và chi phí huy động vốn; phân tích xu hướng biến động qua các năm; so sánh tỷ lệ phần trăm để đánh giá hiệu quả và rủi ro. Các bảng biểu và biểu đồ được lập để minh họa kết quả phân tích.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2012-2015, với việc thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu được thực hiện trong suốt quá trình thực hiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng quy mô vốn huy động: Tổng vốn huy động từ tiền gửi tại BIDV - Chi nhánh Quang Trung tăng từ khoảng 4.093 tỷ đồng năm 2012 lên 6.813 tỷ đồng năm 2015, tương đương mức tăng khoảng 66,4%. Tốc độ tăng trưởng vốn tiền gửi năm 2015 đạt khoảng 2,6% so với năm 2014, cho thấy sự ổn định trong việc thu hút nguồn vốn.

2. Cơ cấu vốn tiền gửi: Tỷ trọng vốn huy động từ tiền gửi có kỳ hạn chiếm phần lớn, với tỷ lệ tăng dần từ 64% năm 2012 lên 77,4% năm 2015, phản ánh xu hướng tập trung vào nguồn vốn ổn định, dài hạn. Tiền gửi không kỳ hạn và tiết kiệm chiếm tỷ trọng thấp hơn, cho thấy ngân hàng ưu tiên huy động vốn có kỳ hạn để đảm bảo thanh khoản và hiệu quả sử dụng vốn.

3. Chi phí huy động vốn: Chi phí trả lãi chiếm trên 60% tổng chi phí của chi nhánh, với tổng chi phí huy động vốn biến động qua các năm, năm 2012 là 969,43 tỷ đồng, giảm xuống 684,12 tỷ đồng năm 2013, sau đó tăng lên 965,86 tỷ đồng năm 2014 và tiếp tục tăng năm 2015. Điều này cho thấy ngân hàng đang cân đối giữa chi phí huy động và lợi nhuận trong bối cảnh cạnh tranh lãi suất.

4. Mối quan hệ giữa vốn huy động và cho vay: Dư nợ tín dụng tăng theo quy mô vốn huy động, với tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn tăng từ 35,4% năm 2012 lên 77,4% năm 2015, cho thấy ngân hàng đang tập trung sử dụng vốn huy động cho các khoản vay dài hạn, ổn định. Tỷ lệ cho vay doanh nghiệp cũng tăng từ 79,84% lên 85,32%, phản ánh sự ưu tiên hỗ trợ sản xuất kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng ổn định về quy mô vốn huy động tại BIDV - Chi nhánh Quang Trung phản ánh hiệu quả trong công tác thu hút khách hàng và quản lý nguồn vốn. Việc tập trung vào huy động vốn có kỳ hạn giúp ngân hàng đảm bảo thanh khoản và giảm thiểu rủi ro rút vốn đột ngột. Tuy nhiên, chi phí huy động vốn vẫn chiếm tỷ trọng lớn, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của ngân hàng.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với xu hướng chung của các NHTM tại Việt Nam, nơi mà việc cân bằng giữa chi phí huy động và lợi nhuận là thách thức lớn trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và biến động lãi suất. Việc tăng tỷ trọng cho vay trung và dài hạn cũng phù hợp với chiến lược phát triển bền vững, giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng tăng trưởng vốn huy động, cơ cấu vốn theo kỳ hạn và chi phí huy động qua các năm, giúp minh họa rõ nét sự biến động và hiệu quả hoạt động của chi nhánh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa sản phẩm huy động vốn: Phát triển các sản phẩm tiền gửi linh hoạt như tiết kiệm rút gốc từng phần, tiết kiệm trực tuyến, tiết kiệm tích lũy nhằm thu hút đa dạng khách hàng cá nhân và tổ chức. Mục tiêu tăng tỷ trọng vốn trung và dài hạn lên 80% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý sản phẩm và marketing của BIDV Quang Trung.

2. Xây dựng chính sách lãi suất linh hoạt và cạnh tranh: Điều chỉnh lãi suất huy động phù hợp với biến động thị trường và nhu cầu khách hàng, đảm bảo cân bằng giữa chi phí huy động và lợi nhuận. Thực hiện đánh giá định kỳ 6 tháng/lần để điều chỉnh kịp thời. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính Kế toán phối hợp với Ban Giám đốc.

3. Nâng cao chất lượng dịch vụ và công nghệ ngân hàng: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giao dịch điện tử, phát triển dịch vụ ngân hàng số như Mobile Banking, Internet Banking để tăng tiện ích và thu hút khách hàng. Mục tiêu tăng 30% giao dịch điện tử trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Phòng Điện toán và Khối Quan hệ khách hàng.

4. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực nhân sự: Đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ huy động vốn, kỹ năng giao tiếp và chăm sóc khách hàng cho cán bộ nhân viên nhằm nâng cao hiệu quả thu hút vốn. Thực hiện chương trình đào tạo hàng năm với ít nhất 80% nhân viên tham gia. Chủ thể thực hiện: Phòng Tổ chức Hành chính và Ban Giám đốc.

5. Mở rộng mạng lưới và phát triển kênh huy động vốn: Tăng cường mở rộng các phòng giao dịch, điểm giao dịch tại các khu vực tiềm năng, đồng thời phát triển kênh huy động vốn qua các đối tác doanh nghiệp và tổ chức. Mục tiêu tăng 15% số lượng khách hàng mới mỗi năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và Khối Quan hệ khách hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến huy động vốn tiền gửi, từ đó xây dựng chiến lược phát triển nguồn vốn hiệu quả.

2. Nhân viên phòng kinh doanh và huy động vốn: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về các hình thức huy động vốn, chính sách lãi suất và kỹ năng chăm sóc khách hàng nhằm nâng cao hiệu quả công tác.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính - ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn huy động vốn tại ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường hiện nay.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tín dụng: Hỗ trợ đánh giá hiệu quả hoạt động huy động vốn của các ngân hàng, từ đó đề xuất chính sách phù hợp nhằm ổn định thị trường tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Huy động vốn tiền gửi là gì và tại sao quan trọng?
   Huy động vốn tiền gửi là hoạt động thu hút tiền gửi từ cá nhân, tổ chức vào ngân hàng dưới các hình thức như tiền gửi không kỳ hạn, có kỳ hạn và tiết kiệm. Đây là nguồn vốn chủ yếu để ngân hàng thực hiện cho vay và các hoạt động kinh doanh khác, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời và thanh khoản của ngân hàng.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả huy động vốn tiền gửi?
   Hiệu quả huy động vốn chịu tác động bởi yếu tố khách quan như môi trường kinh tế, chính sách pháp luật, cạnh tranh thị trường và yếu tố chủ quan như chiến lược kinh doanh, uy tín ngân hàng, công nghệ và đội ngũ nhân sự.

3. Làm thế nào để ngân hàng cân bằng giữa lãi suất huy động và chi phí?
   Ngân hàng cần xây dựng chính sách lãi suất linh hoạt, phù hợp với biến động thị trường và nhu cầu khách hàng, đồng thời tối ưu hóa cơ cấu vốn để giảm chi phí huy động, đảm bảo lợi nhuận và khả năng cạnh tranh.

4. Tại sao đa dạng hóa sản phẩm huy động vốn lại quan trọng?
   Đa dạng hóa sản phẩm giúp ngân hàng thu hút nhiều nhóm khách hàng khác nhau, đáp ứng nhu cầu đa dạng về kỳ hạn, lãi suất và hình thức gửi tiền, từ đó tăng quy mô và ổn định nguồn vốn huy động.

5. Công nghệ thông tin ảnh hưởng thế nào đến huy động vốn?
   Ứng dụng công nghệ hiện đại như ngân hàng điện tử, Mobile Banking giúp nâng cao tiện ích, giảm chi phí giao dịch và tăng sự hài lòng của khách hàng, từ đó thu hút và giữ chân khách hàng gửi tiền lâu dài.

Kết luận

• Huy động vốn tiền gửi tại BIDV - Chi nhánh Quang Trung giai đoạn 2012-2015 tăng trưởng ổn định với quy mô đạt 6.813 tỷ đồng năm 2015, phản ánh hiệu quả trong công tác thu hút vốn.
• Cơ cấu vốn tập trung vào tiền gửi có kỳ hạn, giúp đảm bảo thanh khoản và giảm thiểu rủi ro rút vốn đột ngột.
• Chi phí huy động vốn chiếm tỷ trọng lớn, đòi hỏi ngân hàng phải cân đối chính sách lãi suất để duy trì lợi nhuận và sức cạnh tranh.
• Mối quan hệ giữa vốn huy động và cho vay cho thấy ngân hàng ưu tiên sử dụng vốn cho các khoản vay trung và dài hạn, tập trung vào doanh nghiệp.
• Đề xuất các giải pháp đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao công nghệ, đào tạo nhân sự và mở rộng mạng lưới nhằm tăng cường hiệu quả huy động vốn đến năm 2020.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá định kỳ hiệu quả huy động vốn, đồng thời cập nhật chính sách phù hợp với biến động thị trường.

Call to action: Ban lãnh đạo và các phòng ban liên quan cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn, góp phần phát triển bền vững BIDV - Chi nhánh Quang Trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ NGUỒN VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Ngân hàng Thương mại và các hoạt động cơ bản của NHTM a. Khái niệm Ngân hàng Thương mại Ngân hàng Thương mại (NHTM) là doanh nghiệp đặc biệt, kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng - Một tổ chức cung ứng vốn chủ yếu và hữu hiệu của nền kinh tế.

Sự ra đời và phát triển của hệ thống NHTM là kết quả tất yếu của nền kinh tế thị trường, là yếu tố cấu thành thị trường tài chính và thị trường tiền tệ. Cho đến thời điểm hiện nay có rất nhiều định nghĩa về Ngân hàng Thương mại: Tại Mỹ: Ngân hàng Thương mại là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính. Như vậy, ở Mỹ bất kỳ một tổ chức nào cung cấp tài khoản tiền gửi cho phép khách hàng rút tiền theo yêu cầu và cho vay đối với các tổ chức kinh doanh hay cho vay thương mại sẽ được xem là một Ngân hàng. Đạo luật ngân hàng của Pháp (1941) đã định nghĩa: "Ngân hàng Thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính".

Ở Việt Nam, theo Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày16/06/2010 đã nêu: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã. Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”. 6 Như vậy, chúng ta có thể đưa ra khái niệm chung nhất về Ngân hàng Thương mại: “Ngân hàng là một doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh về tiền tệ với hoạt động thường xuyên là huy động vốn, cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, cung cấp các dịch vụ tài chính và các hoạt động khác có liên quan”.

Các hoạt động cơ bản của Ngân hàng thương mại Khi nền kinh tế phát triển hơn, các hoạt động kinh tế ngày càng đa dạng và phức tạp, nhu cầu giao dịch tài chính ngày càng phong phú. Để đáp ứng điều này, các dịch vụ ngân hàng xuất hiện ngày càng nhiều và ngày càng hoàn thiện hơn. Sau đây là các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại: - Hoạt động huy động vốn NHTM ‘được huy động vốn dưới các hình thức sau: + Nhận tiền gửi các tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác … + Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu, các giấy tờ có giá khác để huy động vốn của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. + Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và các tổ chức nước ngoài + Vay vốn ngắn hạn của NHNN + Các hình thức huy động vốn khác theo quy định của NHNN.

- Hoạt động tín dụng: NHTM được cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân dưới các hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức khác…. Và hoạt động cho vay là hoạt động quan trọng và chiếm tỷ trọng lớn nhất, gồm một số hình thức cho vay sau: + Cho vay ngắn hạn + Cho vay trung và dài hạn + Bảo lãnh: NHTM được bảo lãnh vay, bảo lãnh thanh toán, bao lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh dự thầu và các hình thức bảo lãnh khác bằng uy tín và bằng khả năng tài chính của mình đối với người nhận bảo lãnh + Chiết khấu thương phiếu 7 + Cho thuê tài chính: NHTM được hoạt động cho thuê tài chính nhưng phải thành lập công ty cho thuê tài chính riêng. Việc thành lập, tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính thực hiện theo quy định của pháp luật Việt Nam. - Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ + Mở tài khoản giao dịch cho các khách hàng là pháp nhân hay thể nhân trong ngoài nước + Cung cấp các phương tiện thanh toán cho khách hàng: ủy nhiệm chi, thẻ rút tiền ATM, thẻ tín dụng….

+ Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước và quốc tế: séc, ủy nhiệm chi, chuyển tiền + Thực hiện các nghiệp vụ thu, chi hộ + Thực hiện các nghiệp vụ thanh toán khác phục vụ cho các hoạt động phát hành kinh doanh chứng khoán trên thị trường tài chính như, lưu kí đấu thầu, thanh toán tiền mua chứng khoán, nhận kí quỹ và tổ chức thanh toán cho các hoạt động mua bán chứng khoán trên thị trường tài chính thứ cấp + Thực hiện các nghiệp vụ ngân quỹ: thu phát tiền mặt, kiểm đếm, phận loại bảo quản và vận chuyển tiền mặt + Tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng trong nước 1. Nguồn vốn của NHTM Vốn là khối lượng tiền mà các ngân hàng thương mại đã huy động được có thể sử dụng vào mục đích cho vay, đầu tư và hoạt động dịch vụ khác của NH. Thực chất, Vốn của ngân hàng là một bộ phận của thu nhập quốc dân tạm thời nhàn rỗi trong quá trình sản xuất, phân phối và tiêu dùng, người sở hữu chúng gửi vào Ngân hàng với mục đích thanh toán, tiết kiệm hay đầu tư. Nói cách khác, họ chuyển quyền sử dụng vốn cho Ngân hàng để nhận lại một khoản thu nhập.

Nguồn vốn của NHTM là toàn bộ các nguồn tiền tệ mà ngân hàng tạo lập, huy động được để cho vay, đầu tư và thực hiện các dịch vụ ngân hàng. 8 Nguồn vốn của ngân hàng cũng có thể thuộc quyền sở hữu của chủ ngân hàng hoặc có thể vay từ bên ngoài. Huy động vốn là một trong những hoạt động chính của NHTM. Đây là hoạt động tìm kiếm các nguồn tài trợ, là hoạt động tiền đề để tiến hành các hoạt động khác, đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng tới chất lượng toàn bộ hoạt động của ngân hàng.

Nguồn vốn này bao gồm: a. Nguồn vốn chủ sở hữu Vốn chủ sở hữu là số vốn thuộc quyền sở hữu của NHTM, đó là nguồn tiền được đóng góp chủ yếu bởi các chủ sở hữu và các quỹ trong quá trình kinh doanh thể hiện dưới dạng lợi nhuận để lại. Nguồn vốn này bao gồm: - Nguồn vốn hình thành ban đầu: Nếu ngân hàng thuộc sở hữu Nhà nước, ngân sách Nhà nước cấp. Nếu ngân hàng cổ phần, các cổ đông đóng góp thông qua mua cổ phần hoặc cổ phiếu.

Ngân hàng liên doanh do các bên đóng góp; ngân hàng tư nhân là vốn thuộc sở hữu tư nhân. - Nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động : Gồm nguồn từ lợi nhuận để lại và nguồn bổ sung từ phát hành thêm cổ phần, góp thêm, cấp thêm để mở rộng quy mô hoạt động, đổi mới trang thiết bị hoặc để đáp ứng nhu cầu gia tăng vốn. - Các quỹ: quỹ dự phòng tổn thất, quỹ bảo toàn vốn và nhiều quỹ khác tuỳ theo quy định của từng nước. Nguồn vốn huy động - Nguồn tiền gửi + Tiền gửi thanh toán : Đây là tiền của doanh nghiệp hoặc cá nhân gửi vào ngân hàng để nhờ ngân hàng giữ và thanh toán hộ.

+ Tiền gửi có kỳ hạn của doanh nghiệp, các tổ chức xã hội: Đây là loại tiền gửi có sự thỏa thuận về thời gian rút. + Tiền gửi tiết kiệm của dân cư: Các tầng lớp dân cư đều có các khoản thu nhập tạm thời chưa sử dụng (các khoản tiền tiết kiệm). Trong điều kiện có khả năng tiếp cận được với Ngân hàng, họ có thể gửi tiết kiệm nhằm thực hiện mục tiêu an toàn và sinh lời đối với các khoản tiền tiết kiệm, đặc biệt là nhu cầu an toàn. 9 +Tiền gửi của các ngân hàng khác: Nhằm mục đích nhờ thanh toán hộ và một số mục đích khác mà NHTM này có thể gửi tiền ở tại ngân hàng khác.

Tuy nhiên quy mô của nguồn tiền gửi này là thường không lớn. - Nguồn tiền vay + Vay Ngân hàng nhà nước (NHNN): Trong trường hợp thiếu hụt dự trữ, NHTM thường vay NHNN. Hình thức cho vay chủ yếu của NHNN là tái chiết khấu. Khi cần tiền, NHTM đem thương phiếu lên tái chiết khấu tại NHNN.

+ Vay các tổ chức tín dụng khác: Đây là nghiệp vụ các ngân hàng vay mượn lẫn nhau và vay các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng. + Vay trên thị trường vốn: Các NHTM cũng vay mượn bằng cách phát hành các giấy nợ trên thị trường vốn. Các nguồn vốn huy động khác - Nguồn uỷ thác: NHTM thực hiện các dịch vụ uỷ thác như uỷ thác cho vay, uỷ thác đầu tư, uỷ thác cấp phát… Các hoạt động này tạo nên nguồn uỷ thác trong các NHTM. - Nguồn trong thanh toán: Các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt có thể hình thành nguồn trong thanh toán (séc trong quá trình chi trả, tiền ký quỹ để mở L/C…) - Nguồn khác: Các khoản nợ khác như thuế chưa nộp, lương chưa trả … 1.

HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Vốn tiền gửi và các yêu cầu đặt ra trong huy động vốn tiền gửi của NHTM a. Khái niệm và đặc điểm vốn tiền gửi Theo khoản 9, Điều 20, Luật các tổ chức tín dụng 2010 định nghĩa về tiền gửi như sau: “Tiền gửi là số tiền của tổ chức, cá nhân gửi tại tổ chức tín dụng hoặc các tổ chức khác có hoạt động Ngân hàng dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các hình thức khác. Tiền gửi được hưởng lãi hoặc không hưởng lãi và phải được hoàn trả cho người gửi tiền”.

10 Như vậy, tiền gửi là số tiền mà khách hàng đang gửi tại các tổ chức tín dụng, có thể là tiền gửi không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm hoặc dưới hình thức khác. Các khoản tiền gửi này được hưởng lãi hoặc không được hưởng lãi, nhưng tổ chức tín dụng phải có nghĩa vụ hoàn trả cho người gửi tiền số tiền gửi. Đặc điểm vốn tiền gửi - Tiền gửi trong NHTM chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của NHTM.