Luận Văn Thạc Sĩ: Cấu Trúc Vốn Và Giá Trị Doanh Nghiệp - Nghiên Cứu Chi Tiết

Luận văn thạc sĩ phân tích cấu trúc vốn và tác động đến giá trị doanh nghiệp, cung cấp góc nhìn chuyên sâu về tài chính doanh nghiệp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lệ Chi
• Người hướng dẫn: GS.TS Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Cấu trúc vốn và giá trị doanh nghiệp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: CÁC LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ CẤU TRÚC VỐN VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP
• 1.1. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP
• 2.3. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 2.4. CÁC YẾU TỐ THỊ TRƯỜNG TÁC ĐỘNG ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ VIỆC LỰA CHỌN CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2008-2011
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG III: KẾT LUẬN VÀ CÁC PHƯƠNG HƯỚNG CHO TƯƠNG LAI
• 3.1. PHƯƠNG HƯỚNG CHO TƯƠNG LAI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận Văn Thạc Sĩ Cấu Trúc Vốn Và Giá Trị Doanh Nghiệp

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và giá trị doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh các công ty niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích chuyên sâu để kiểm tra tác động của cấu trúc vốn, quy mô công ty, và chỉ số tăng trưởng đến giá trị doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp và quản lý vốn là hai khía cạnh trọng tâm, với mục tiêu tối ưu hóa cấu trúc vốn để tối đa hóa giá trị công ty.

1.1. Cấu Trúc Vốn Và Tối Ưu Hóa

Cấu trúc vốn là sự kết hợp giữa nợ và vốn cổ phần trong tổng nguồn vốn của doanh nghiệp. Nghiên cứu này dựa trên các lý thuyết như thuyết đánh đổi tĩnh và thuyết trật tự phân hạng để phân tích cách các công ty lựa chọn cấu trúc vốn tối ưu. Tối ưu hóa vốn là quá trình cân đối giữa lợi ích từ lá chắn thuế và chi phí phá sản, nhằm đạt được giá trị doanh nghiệp cao nhất.

1.2. Giá Trị Doanh Nghiệp Và Phân Tích Tài Chính

Giá trị doanh nghiệp được đo lường thông qua tỷ suất sinh lời trên vốn cổ phần (ROE). Nghiên cứu sử dụng phân tích tài chính để đánh giá tác động của cấu trúc vốn đến ROE. Các yếu tố như quy mô công ty và chỉ số tăng trưởng cũng được xem xét để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này.

II. Phương Pháp Nghiên Cứu Và Phân Tích

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích định lượng để kiểm tra tác động của cấu trúc vốn đến giá trị doanh nghiệp. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 50 công ty niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2008-2011. Quản trị tài chính và chiến lược tài chính là hai khía cạnh được phân tích kỹ lưỡng.

2.1. Thiết Lập Mẫu Khảo Sát

Mẫu khảo sát bao gồm 50 công ty niêm yết, được phân loại theo lĩnh vực kinh doanh. Các công ty trong lĩnh vực tài chính, bảo hiểm và ngân hàng không được chọn do cấu trúc vốn khác biệt. Phân tích chuyên sâu được thực hiện trên các biến như tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (DA), quy mô công ty (SIZE), và chỉ số tăng trưởng doanh thu (SG).

2.2. Kết Quả Thống Kê Mô Tả

Kết quả thống kê mô tả cho thấy giá trị bình quân của ROE là 18.3%, với mức cao nhất là 95.8% và thấp nhất là -102.8%. Phân tích tài chính chỉ ra rằng tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (DA) có ảnh hưởng đáng kể đến giá trị doanh nghiệp, trong khi quy mô công ty và chỉ số tăng trưởng cũng có tác động nhất định.

III. Kết Luận Và Phương Hướng Tương Lai

Nghiên cứu kết luận rằng cấu trúc vốn có tác động đáng kể đến giá trị doanh nghiệp, đặc biệt là tỷ lệ nợ trên tổng tài sản. Quản lý vốn hiệu quả và chiến lược tài chính phù hợp là yếu tố then chốt để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp. Nghiên cứu cũng đề xuất các phương hướng tương lai để cải thiện hiệu quả tài chính và quản trị doanh nghiệp.

3.1. Ý Nghĩa Thực Tiễn

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách các công ty Việt Nam có thể tối ưu hóa cấu trúc vốn để tăng giá trị doanh nghiệp. Phân tích chuyên sâu và quản trị tài chính hiệu quả là chìa khóa để đạt được mục tiêu này.

3.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng phạm vi phân tích sang các thị trường khác hoặc sử dụng các phương pháp phân tích định lượng tiên tiến hơn để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và giá trị doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam giai đoạn 2008-2011 chịu ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng tài chính toàn cầu, việc tối ưu hóa cấu trúc vốn trở thành vấn đề cấp thiết đối với các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Theo số liệu khảo sát từ 50 công ty niêm yết, tỷ lệ nợ trên tổng tài sản bình quân đạt khoảng 45,6%, với xu hướng tăng dần qua các năm, đặc biệt năm 2011 đạt gần 48%, cho thấy các doanh nghiệp có xu hướng sử dụng nợ gần bằng vốn chủ sở hữu. Mục tiêu nghiên cứu nhằm kiểm tra tác động của cấu trúc vốn, quy mô công ty và chỉ số tăng trưởng doanh thu đến giá trị doanh nghiệp, được đo bằng tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2008-2011, nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn cho việc xây dựng cấu trúc vốn tối ưu. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc giúp doanh nghiệp cân đối giữa các nguồn vốn, giảm chi phí sử dụng vốn và nâng cao giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế biến động, đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách tài chính doanh nghiệp tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên bốn lý thuyết cấu trúc vốn chủ đạo:

• Lý thuyết cấu trúc vốn không liên quan của Modigliani và Miller (1958), cho rằng giá trị doanh nghiệp không phụ thuộc vào cấu trúc vốn trong thị trường hoàn hảo.
• Lý thuyết cấu trúc vốn có liên quan (Modigliani và Miller, 1963) mở rộng bằng cách đưa vào lợi ích thuế từ chi phí lãi vay, cho thấy việc sử dụng nợ có thể làm tăng giá trị doanh nghiệp nhờ "lá chắn thuế".
• Thuyết đánh đổi tĩnh (Myers, 1977) nhấn mạnh sự cân bằng giữa lợi ích thuế và chi phí phá sản để xác định cấu trúc vốn tối ưu.
• Thuyết trật tự phân hạng (Myers, 1984) đề cập đến sự ưu tiên sử dụng các nguồn vốn khác nhau do thông tin bất cân xứng và chi phí vốn khác nhau.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (DA), quy mô công ty (SIZE) và chỉ số tăng trưởng doanh thu (SG). ROE được chọn làm biến phụ thuộc đại diện cho giá trị doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là báo cáo tài chính của 50 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE giai đoạn 2008-2011, tổng cộng 200 quan sát. Các công ty thuộc lĩnh vực tài chính, bảo hiểm và ngân hàng được loại trừ do đặc thù cấu trúc vốn khác biệt. Mẫu khảo sát bao gồm các ngành như công nghiệp chế biến, bán buôn bán lẻ, bất động sản và xây dựng. Phương pháp phân tích sử dụng hồi quy tuyến tính đa biến để đánh giá tác động của DA, SIZE và SG đến ROE. Cỡ mẫu 200 quan sát đảm bảo độ tin cậy thống kê. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2008-2011 nhằm phản ánh tác động của các biến động kinh tế vĩ mô như lạm phát, lãi suất và thị trường chứng khoán. Phương pháp thống kê mô tả cũng được áp dụng để phân tích đặc điểm biến và xu hướng biến động của các chỉ số tài chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (DA) và ROE: Kết quả hồi quy cho thấy hệ số β của DA là -0,309 với ý nghĩa thống kê (Sig. = 0,000), chứng tỏ mối quan hệ ngược chiều rõ rệt. Khi tỷ lệ nợ tăng 1%, ROE giảm khoảng 0,309%. Điều này phản ánh chi phí nợ cao và rủi ro tài chính ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu.

2. Tác động của quy mô công ty (SIZE) đến ROE: Hệ số β của SIZE là 0,034 (Sig. = 0,003), cho thấy quy mô công ty có ảnh hưởng tích cực nhưng rất nhỏ đến giá trị doanh nghiệp. Các công ty lớn hơn có xu hướng có ROE cao hơn, tuy nhiên mức độ tác động không lớn.

3. Ảnh hưởng của chỉ số tăng trưởng doanh thu (SG) đến ROE: Hệ số β của SG là 0,039 (Sig. = 0,004), cho thấy tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp, nhưng cũng với mức độ nhỏ.

4. Xu hướng cấu trúc vốn và giá trị doanh nghiệp qua các năm: Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản bình quân tăng từ khoảng 43% năm 2009 lên gần 48% năm 2011, trong khi ROE bình quân giảm từ 21,9% năm 2009 xuống còn 14,6% năm 2011. Sự gia tăng nợ vay, chủ yếu là nợ ngắn hạn, không đi kèm với sự cải thiện lợi nhuận, phản ánh áp lực chi phí tài chính và rủi ro cao trong giai đoạn kinh tế khó khăn.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ ngược chiều giữa tỷ lệ nợ và ROE phù hợp với các nghiên cứu trước đây như Friend và Lang (1988) và Booth et al. (2001), cho thấy việc gia tăng đòn bẩy tài chính không phải lúc nào cũng nâng cao giá trị doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh lãi suất cao và rủi ro kinh tế tăng. Quy mô công ty và tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực nhưng hạn chế, điều này có thể do các công ty lớn hơn có khả năng huy động vốn và quản lý rủi ro tốt hơn, nhưng không đủ để bù đắp chi phí nợ cao. So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này phản ánh đặc thù thị trường Việt Nam với chi phí vốn cao và thị trường tài chính chưa hoàn thiện. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng tăng tỷ lệ nợ và biến động ROE qua các năm, cũng như bảng phân tích hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa tỷ lệ nợ trên tổng tài sản: Do mối quan hệ ngược chiều giữa tỷ lệ nợ và ROE, các doanh nghiệp nên duy trì tỷ lệ nợ dưới mức 48% để giảm chi phí tài chính và rủi ro phá sản. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp và bộ phận tài chính.

2. Đa dạng hóa nguồn vốn, ưu tiên vốn chủ sở hữu: Tăng cường huy động vốn cổ phần và lợi nhuận giữ lại để giảm phụ thuộc vào nợ vay ngắn hạn. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Hội đồng quản trị, cổ đông.

3. Cải thiện quản lý chi phí và hiệu quả sử dụng vốn: Tăng cường kiểm soát chi phí lãi vay, tối ưu hóa dòng tiền và nâng cao hiệu quả đầu tư để gia tăng ROE. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban điều hành, phòng kế toán.

4. Hỗ trợ chính sách từ Nhà nước: Đề xuất các chính sách giảm lãi suất vay, phát triển thị trường vốn và trái phiếu doanh nghiệp để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí thấp hơn. Thời gian: trung hạn (3-5 năm). Chủ thể: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của cấu trúc vốn đến giá trị công ty, từ đó đưa ra quyết định tài chính hợp lý nhằm tối đa hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin về hiệu quả sử dụng vốn và rủi ro tài chính của các công ty niêm yết, hỗ trợ đánh giá tiềm năng đầu tư.

3. Chuyên gia tài chính và tư vấn doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chiến lược tài chính, tư vấn cấu trúc vốn phù hợp với đặc thù ngành và điều kiện thị trường Việt Nam.

4. Nhà hoạch định chính sách: Giúp hiểu rõ tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô như lãi suất, lạm phát đến cấu trúc vốn và giá trị doanh nghiệp, từ đó thiết kế chính sách hỗ trợ phát triển thị trường vốn và doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ nợ cao lại làm giảm giá trị doanh nghiệp?
   Chi phí lãi vay cao và rủi ro tài chính tăng khi sử dụng nhiều nợ vay, làm giảm lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và giá trị doanh nghiệp. Ví dụ, trong giai đoạn 2008-2011, các công ty có tỷ lệ nợ trên tổng tài sản tăng thì ROE giảm.

2. Quy mô công ty ảnh hưởng thế nào đến giá trị doanh nghiệp?
   Quy mô công ty có tác động tích cực nhưng nhỏ đến giá trị doanh nghiệp, do các công ty lớn thường có khả năng huy động vốn và quản lý rủi ro tốt hơn, nhưng không đủ bù đắp chi phí nợ cao.

3. Chỉ số tăng trưởng doanh thu có phải là yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị doanh nghiệp?
   Chỉ số tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng không lớn, phản ánh rằng tăng trưởng doanh thu cần đi kèm với quản lý chi phí hiệu quả.

4. Tại sao các công ty nên hạn chế sử dụng nợ ngắn hạn?
   Nợ ngắn hạn thường có lãi suất cao và áp lực trả nợ lớn, làm tăng chi phí tài chính và rủi ro thanh khoản, ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp xác định cấu trúc vốn tối ưu?
   Doanh nghiệp có thể áp dụng mô hình phân tích hồi quy ngưỡng để xác định tỷ lệ nợ mục tiêu, từ đó điều chỉnh cấu trúc vốn nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp, như đề xuất nghiên cứu tiếp theo trong luận văn.

Kết luận

• Mối quan hệ giữa tỷ lệ nợ trên tổng tài sản và giá trị doanh nghiệp (ROE) là ngược chiều, tỷ lệ nợ tăng làm giảm ROE.
• Quy mô công ty và chỉ số tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực nhưng hạn chế đến giá trị doanh nghiệp.
• Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản bình quân của các công ty niêm yết trên HOSE giai đoạn 2008-2011 là khoảng 48%, với xu hướng tăng dần.
• Giai đoạn nghiên cứu chịu ảnh hưởng bởi lạm phát cao, lãi suất ngân hàng tăng và thị trường chứng khoán giảm, làm gia tăng chi phí vốn và rủi ro tài chính.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp tối ưu cấu trúc vốn và khuyến nghị áp dụng mô hình phân tích hồi quy ngưỡng trong nghiên cứu tiếp theo để xác định tỷ lệ nợ mục tiêu, giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị bền vững.

Để tiếp tục phát triển nghiên cứu, các nhà quản lý và chuyên gia tài chính nên áp dụng các mô hình phân tích nâng cao nhằm xác định cấu trúc vốn tối ưu phù hợp với điều kiện thực tế của từng doanh nghiệp. Hành động ngay hôm nay để tái cấu trúc vốn hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp vượt qua thách thức và phát triển bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I Có rất nhiều lý thuyết và kết quả nghiên cứu thực nghiệm về việc lựa chọn tỷ lệ nợ - vốn cổ phần. Tuy nhiên, các kết quả đưa ra rất khác nhau. Sở dĩ như vậy có thể là bởi vì mô hình phân tích, ước lượng khác nhau. Đề tài này dựa vào nghiên cứu của Yu-Shu Cheng, Yi-PeiLiu và Chu-Yang Chien (2010) để kiểm tra tác động của cấu trúc vốn đến giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết tại Sở giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh.

9 CHƯƠNG II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Thiết lập mẫu khảo sát Mẫu được chọn là các công ty niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2008 đến năm 2011. Các công ty kinh doanh bên lĩnh vực tài chính, bảo hiểm và ngân hàng không được chọn bởi vì các công ty này có cấu trúc vốn khác biệt so với những công ty phi tài chính được chọn.1 Phân loại công ty theo lĩnh vực kinh doanh Lĩnh vực kinh doanh Số công ty Tỷ lệ Bán buôn và bán lẻ, sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy và xe 8 16% có động cơ khác Công nghiệp chế biến, chế tạo 14 28% Cung cấp nước, hoạt động quản lý và xử lý rác thải, nước 2 4% thải Dịch vụ giải trí 2 4% Dịch vụ lưu trú và ăn uống 1 2% Hoạt động hành chính và dịch vụ hỗ trợ 1 2% Hoạt động kinh doanh bất động sản 5 10% Khai khoáng 3 6% Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản 2 4% 3 6% Sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước Thông tin và truyền thông 1 2% Vận tải kho bãi 3 6% Xây dựng 5 10% Tổng cộng 50 100% 10 Bảng 2.1 phân loại các công ty theo các ngành nghề kinh doanh khác nhau. Toàn bộ số liệu được thu thập từ Sở Giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Có tất cả 50 công ty được chọn.

Trong mẫu khảo sát, có 14 công ty thuộc lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo (chiếm tỷ lệ 28% - cao nhất); 8 công ty bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô…(chiếm tỷ lệ 16%)… Có một số lĩnh vực số lượng công ty để lấy mẫu rất ít, thậm chí là 1, trước hết bởi vì lĩnh vực đó ít phổ biến, hơn nữa thời gian khảo sát của luận văn là từ năm 2008 đến năm 2011 nên không có thông tin về báo cáo tài chính của một số công ty mới niêm yết trong thời gian gần đây.2 Các biến Trong nghiên cứu về cấu trúc vốn và giá trị doanh nghiệp các công ty Trung Quốc (2010), Yu-Shu Cheng, Yi-Pei Liu và Chu-Yang Chien đã sử dụng hai nhóm biến giải thích trong mô hình hồi qui ngưỡng và cơ sở dữ liệu mảng của Hansen (1999). Biến thứ nhất là biến ngưỡng (Tỷ số nợ trên tài sản), là biến chính được sử dụng để đánh giá cấu trúc vốn tối ưu của một công ty và để xác định ảnh hưởng ngưỡng của nợ đến giá trị công ty. Nhóm biến thứ hai là biến điều khiển, được sử dụng để phân lập các ảnh hưởng của những yếu tố khác có thể có ảnh hưởng đến giá trị công ty. Họ sử dụng 3 biến điều khiển trong nghiên cứu của mình.

Biến điều khiển thứ nhất được sử dụng để xác định quy mô công ty, được tính bằng Ln (Tổng tài sản). Biến điều khiển thứ hai và thứ ba liên quan đến sự tăng trưởng của công ty, được tính bằng phần trăm thay đổi của doanh thu và tổng tài sản hàng năm. Biến phụ thuộc các tác giả này sử dụng là tỷ suất sinh lời trên vốn cổ phần ROE. Trong phạm vi đề tài này, tác giả sử dụng các biến sau: 11 2.1 Giá trị doanh nghiệp Khi nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và giá trị doanh nghiệp, để xác định giá trị doanh nghiệp, Yu-Shu Cheng, Yi-Pei Liu và Chu-Yang Chien (2010) sử dụng tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần (ROE).

Khi nghiên cứu tác động của cấu trúc vốn đến lợi nhuận, Joshua Abor (2005) cũng sử dụng ROE để tính toán giá trị doanh nghiệp. Trong nghiên cứu này, tác giả cũng sử dụng ROE để tính toán giá trị công ty với ROE được xác định như sau: Lợi nhuận sau thuế ROE = x 100% Vốn chủ sở hữu Trong mô hình nghiên cứu này, ROE đóng vai trò là biến phụ thuộc.2 Các biến độc lập Để phân tích tác động của cấu trúc vốn đến giá trị doanh nghiệp, đề tài sử dụng 3 biến độc lập sau: Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản DA (Debt total Asset), Quy mô công ty SIZE (Enterprise size) và Chỉ số tăng trưởng doanh thu SG (Growth rate of Sales). Với: − DA Là biến chính được dùng để đại diện cho cấu trúc vốn của công ty và được dùng để kiểm tra tác động của cấu trúc vốn đến giá trị doanh nghiệp. Để tính tỷ số nợ trên tổng tài sản, tác giả sử dụng Tổng nợ, thay vì nợ ngắn hạn hay dài hạn.

Như vậy tỷ số nợ trên tổng tài sản được tính như sau: Tổng nợ DA = x 100% Tổng tài sản − SIZE Được xem là một yếu tố quyết định cấu trúc vốn. 12 Theo Joshua Abor (2005), các công ty có quy mô lớn hơn thông thường có lợi nhuận cao hơn, đồng nghĩa với việc biến SIZE và lợi nhuận có mối quan hệ cùng chiều. Ngược lại, Feng-Li Lin (2010), Yu-Shu Cheng, Yi-Pei Liu and Chu-Yang Chien (2010) lại nhận thấy những công ty có quy mô lớn hơn thì thông thường giá trị doanh nghiệp của nó thấp hơn, tức là giữa biến độc lập ROE và biến độc lập SIZE có mối quan hệ ngược chiều. Trong phạm vi bài nghiên cứu này, chúng ta sẽ khảo sát xem giữa SIZE và giá trị doanh nghiệp có mối quan hệ như thế nào, cùng chiều hay ngược chiều.

Với SIZE được tính theo công thức sau: SIZE = Ln (Tổng tài sản) − SG Được xem là một yếu tố có liên quan đến giá trị doanh nghiệp. Theo Joshua Abor (2005), các công ty có cơ hội tăng trưởng cao hơn thông thường có lợi nhuận cao hơn. Tương tự, trong các nghiên cứu của mình, Chien-Chung Nieh, Hwey-Yun Yau, and Wen-Chien Liu (2008), Yu-Shu Cheng, Yi-Pei Liu and Chu-Yang Chien (2010) kết luận rằng công ty nào có cơ hội tăng trưởng doanh thu cao hơn thông thường giá trị doanh nghiệp của nó cao hơn, nghĩa là giữa biến Growth và giá trị công ty có mối quan hệ cùng chiều. Ngược lại, nghiên cứu của Feng-Li Lin và Tsangyao Chang (2008), Feng-Li Lin (2010) cho chỉ số tăng trưởng của doanh thu không liên quan đến giá trị doanh nghiệp.

Chỉ số tăng trưởng được xác định theo công thức sau: Tổng doanh thu năm nay - Tổng doanh thu năm trước SG = x 100% Tổng doanh thu năm trước 13 2. THỐNG KÊ MÔ TẢ Bảng 2.2: Thống kê mô tả các biến của mẫu khảo sát Total Standard Mean Minimum Maximum Deviation Total N ROE ,183087 -1,028033 ,958314 ,205110 200 DA ,456373 ,039889 ,880083 ,224316 200 SIZE 27,437182 25,285706 31,200910 1,281213 200 SG ,355513 -,825926 10,245177 1,037751 200 Bảng 2.2 cho thấy kết quả thống kê mô tả các biến của các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh. Các thông tin tài chính được thu thập từ bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hàng năm giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2011. Tổng các quan sát trong mô hình là 200 mẫu, của 50 công ty được chọn.

Kết quả thống kê:  Giá trị bình quân của ROE của các công ty là 18,3%. Trong đó ROE cao nhất là 95,8% (Công ty CP Lương thực thực phẩm Vĩnh Long – năm 2008), ROE thấp nhất là -102,8% (Công ty CP Thực phẩm Quốc Tế - năm 2008).  DA của các công ty có giá trị bình quân là 45,6%. DA cao nhất là 88% (Công ty CP Thực phẩm Quốc tế - năm 2011), DA thấp nhất là 4% (Công ty CP Công viên nước Đầm Sen – năm 2009).

 SIZE bình quân của các công ty là 27,44 tương đương với tổng tài sản bình quân là 826,2 tỷ đồng. Trong đó công ty có SIZE lớn nhất là 31,2 tương đương với tổng tài sản là 25. 14  Chỉ số tăng trưởng bình quân của các công ty là 35,6%. Công ty có SG lớn nhất là CTCP Tư vấn – Thương mại – Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân (2009).

Sau đây là phần phân tích sâu hơn về biến DA và ROE 2.1 Cấu trúc vốn của các công ty niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2008-2011 Hình 2.1: Tổng nợ và Tổng tài sản bình quân giai đoạn 2008-2011 3500000.0 46% 46% Nợ phải trả 2000000.0 Tổng tài sản 44% bình quân 1000000.0 43% (Triệu đồng) 43% DA bình quân 500000.0 42% - 41% 2008 2009 2010 2011 Nguồn: Tác giả tổng hợp từ số liệu thu thập trên HOSE Qua hình 2.1 ta thấy rằng các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh có tỷ lệ nợ trên tổng tài sản bình quân dưới 50% nhưng có xu hướng tăng dần từ năm 2008 đến năm 2011, đặc biệt trong năm 2011 tỷ lệ này là 48%, tức là nợ được sử dụng gần như ngang bằng với 15 vốn chủ sở hữu. Công ty cổ phần Quốc tế là công ty có tỷ lệ nợ trên tổng tài sản cao nhất với DA năm 2011 là 88%. Chênh lệch về tỷ lệ nợ trên tổng tài sản giữa các công ty là rất lớn: trong khi tỷ lệ nợ bình quân của 4 năm ở công ty cổ phần Công viên nước Đầm Sen chỉ là 6,9%, công ty cổ phần Thủy sản Mê Kông là 11,3% thì công ty cổ phần Quốc tế là 84,6%, công ty cổ phần xây dựng và kinh doanh vật tư là 86%. Có thể nhận thấy tổng tài sản của các công ty tăng đều qua các năm nhưng nguồn gốc của tài sản tăng thêm lại có sự khác biệt.

Ví dụ như công ty cổ phần Sữa Việt Nam, tài sản tăng thêm được tài trợ chủ yếu từ vốn chủ sở hữu. So với đầu năm 2011, vốn chủ sở hữu của Công ty cuối năm 2011 tăng mạnh từ 7.477 tỷ đồng, tương ứng với mức tăng 56,7%. Trong khi đó nợ phải trả chỉ tăng 10,6%, từ 2.809 tỷ đồng lên 3.105 tỷ đồng và đến cuối năm 2011, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam hoàn toàn không vay ngân hàng. Vốn chủ sở hữu tiếp tục là nguồn tài trợ chính cho hoạt động của Công ty, khi chiếm đến gần 80% tổng nguồn vốn vào cuối năm 2011.