Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Làng Nghề Truyền Thống Mây Tre Đan Phú Túc, Phú Xuyên, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá làng nghề truyền thống mây tre đan phú túc phú xuyên hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Phương
• Trường học: Học viện
• Đề tài: Bảo Tồn Và Phát Huy Giá Trị Văn Hoá Làng Nghề Truyền Thống Mây Tre Đan Phú Túc, Phú Xuyên - Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Làng Nghề Mây Tre Đan Phú Túc Giá Trị Văn Hóa

Làng nghề mây tre đan Phú Túc, Phú Xuyên, Hà Nội là một phần không thể thiếu trong bức tranh văn hóa làng xã Việt Nam. Với lịch sử lâu đời, nghề thủ công này không chỉ tạo ra các sản phẩm hữu ích mà còn lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc. Sự kết hợp giữa truyền thống văn hóa và truyền thống nghề nghiệp đã tạo nên một văn hóa làng nghề độc đáo, thể hiện qua các tập quán xã hội, nghi lễ, lễ hội, tri thức dân gian và kỹ năng thủ công truyền thống. Phú Xuyên nổi tiếng với nhiều nghề thủ công, trong đó mây tre đan Phú Túc là một điểm sáng, sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như mây, tre, cỏ tế, giang để tạo ra những sản phẩm sáng tạo, mang đậm dấu ấn văn hóa.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Làng Nghề Phú Túc

Nghề mây tre đan ở Phú Túc có lịch sử hàng trăm năm, trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Ban đầu, người dân tận dụng các nguyên liệu tự nhiên sẵn có để tạo ra các vật dụng phục vụ đời sống hàng ngày. Qua thời gian, kỹ thuật đan lát ngày càng được hoàn thiện, sản phẩm trở nên đa dạng và tinh xảo hơn. Sự phát triển của làng nghề không chỉ gắn liền với sự cần cù, sáng tạo của người dân mà còn chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố kinh tế, xã hội và văn hóa của địa phương. Các sản phẩm ngày càng nhiều về số lượng và loại hình.

1.2. Giá Trị Văn Hóa Phi Vật Thể Trong Nghề Mây Tre Đan

Nghề mây tre đan Phú Túc không chỉ là hoạt động kinh tế mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa phi vật thể quý báu. Đó là những bí quyết nghề nghiệp được truyền từ đời này sang đời khác, là những kỹ năng thủ công tinh xảo, là những câu chuyện, truyền thuyết gắn liền với lịch sử làng nghề. Các sản phẩm mây tre đan không chỉ mang tính thực dụng mà còn thể hiện những giá trị thẩm mỹ, văn hóa, tâm linh của người dân Phú Túc. Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn văn hóa làng nghề như là những di sản văn hóa phi vật thể của làng xã, địa phương và quốc gia.

II. Thách Thức Bảo Tồn Giá Trị Văn Hóa Làng Nghề Mây Tre Đan

Mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển, làng nghề mây tre đan Phú Túc đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Sự phát triển kinh tế thị trường, sự du nhập của các sản phẩm công nghiệp, sự thay đổi trong lối sống và nhận thức của người dân đang dần làm mai một những giá trị truyền thống của làng nghề. Nếu không có những giải pháp kịp thời và hiệu quả, nguy cơ mất đi bản sắc văn hóa của làng nghề là hoàn toàn có thể xảy ra. Tỷ lệ thuận với sự phát triển thì sự mai một của một số giá trị văn hóa cốt lõi tạo nên văn hóa làng nghề cũng ít đi và mai một.

2.1. Sự Mai Một Của Kỹ Năng Thủ Công Truyền Thống

Một trong những thách thức lớn nhất là sự mai một của kỹ năng thủ công truyền thống. Thế hệ trẻ ngày nay ít quan tâm đến việc học nghề, làm nghề, dẫn đến nguy cơ thất truyền những bí quyết, kỹ thuật đan lát tinh xảo. Việc thiếu hụt nguồn nhân lực có tay nghề cao sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và tính độc đáo của sản phẩm mây tre đan. Cần có những biện pháp khuyến khích, động viên thế hệ trẻ tham gia vào việc bảo tồn và phát huy nghề truyền thống.

2.2. Thay Đổi Trong Nhận Thức Về Giá Trị Văn Hóa

Sự thay đổi trong lối sống và nhận thức của người dân cũng là một thách thức không nhỏ. Nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, có xu hướng coi trọng các giá trị vật chất hơn là các giá trị văn hóa truyền thống. Điều này dẫn đến việc họ ít quan tâm đến việc bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa của làng nghề. Cần có những hoạt động tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc bảo tồn văn hóa làng nghề.

2.3. Khó Khăn Trong Cạnh Tranh Thị Trường

Các sản phẩm mây tre đan Phú Túc đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các sản phẩm công nghiệp, sản phẩm nhập khẩu. Các sản phẩm này thường có giá thành rẻ hơn, mẫu mã đa dạng hơn, đáp ứng được nhu cầu của thị trường. Để tồn tại và phát triển, làng nghề cần phải nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa mẫu mã, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Hoàn thiện thể chế chính sách, tạo lập môi trường cho nghề thủ công phát triển là vấn đề cấp bách cần thực hiện sớm.

III. Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Làng Nghề

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làng nghề mây tre đan Phú Túc một cách bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào việc nâng cao nhận thức, khôi phục kỹ năng, hỗ trợ sản xuất và quảng bá sản phẩm. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp và cộng đồng dân cư là yếu tố then chốt để đạt được thành công. Cần có những giải pháp đi đôi với bảo vệ môi trường như vấn đề xử lý rác thải…

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Về Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống

Tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về giá trị văn hóa của làng nghề cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Sử dụng các phương tiện truyền thông, các hình thức văn hóa nghệ thuật để giới thiệu về lịch sử, truyền thống, kỹ năng và sản phẩm của làng nghề. Xây dựng các chương trình giáo dục ngoại khóa, các câu lạc bộ, đội nhóm để thu hút học sinh, sinh viên tham gia vào các hoạt động bảo tồn văn hóa.

3.2. Khôi Phục và Phát Triển Kỹ Năng Thủ Công

Mở các lớp dạy nghề, truyền nghề miễn phí cho người dân, đặc biệt là thanh niên, phụ nữ. Mời các nghệ nhân, thợ giỏi tham gia giảng dạy, truyền đạt kinh nghiệm. Tổ chức các cuộc thi tay nghề, các buổi giao lưu, học hỏi kinh nghiệm giữa các nghệ nhân, thợ nghề. Hỗ trợ các cơ sở sản xuất đầu tư vào trang thiết bị, công nghệ để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đưa ra các giải pháp đi đôi với bảo vệ môi trường như vấn đề xử lý rác thải…

3.3. Hỗ Trợ Sản Xuất và Tiêu Thụ Sản Phẩm

Hỗ trợ các cơ sở sản xuất tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, các chương trình xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm. Xây dựng các kênh phân phối sản phẩm trực tiếp đến tay người tiêu dùng, thông qua các cửa hàng, siêu thị, hội chợ, triển lãm, các trang web bán hàng trực tuyến. Khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức tham gia vào việc thiết kế, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm mây tre đan. Thúc đẩy du lịch làng nghề, khôi phục phát triển các giá trị làng nghề trong đó có mây tre đan.

IV. Ứng Dụng Du Lịch Cộng Đồng Phát Huy Giá Trị Làng Nghề

Phát triển du lịch làng nghề là một hướng đi tiềm năng để phát huy giá trị văn hóa làng nghề mây tre đan Phú Túc. Du lịch không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho người dân mà còn giúp quảng bá hình ảnh, sản phẩm của làng nghề đến với du khách trong và ngoài nước. Để phát triển du lịch bền vững, cần có sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng, dịch vụ, sản phẩm du lịch và đặc biệt là sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Cần có những biện pháp khuyến khích, động viên thế hệ trẻ tham gia vào việc bảo tồn và phát huy nghề truyền thống.

4.1. Xây Dựng Sản Phẩm Du Lịch Đặc Trưng

Phát triển các sản phẩm du lịch gắn liền với nghề mây tre đan, như tham quan xưởng sản xuất, trải nghiệm làm nghề, mua sắm sản phẩm thủ công, thưởng thức ẩm thực địa phương. Tổ chức các tour du lịch khám phá làng nghề, tìm hiểu về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán của người dân Phú Túc. Xây dựng các homestay, nhà nghỉ cộng đồng để du khách có thể trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người dân làng nghề.

4.2. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Du Lịch

Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ du lịch cho người dân địa phương, nâng cao kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ, kiến thức về văn hóa, lịch sử. Xây dựng hệ thống thông tin du lịch đầy đủ, chính xác, dễ tiếp cận. Đảm bảo an ninh, an toàn cho du khách khi tham quan, trải nghiệm tại làng nghề. Thúc đẩy du lịch làng nghề, khôi phục phát triển các giá trị làng nghề trong đó có mây tre đan.

4.3. Bảo Vệ Môi Trường và Cảnh Quan Làng Nghề

Thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan làng nghề xanh, sạch, đẹp. Hạn chế các hoạt động sản xuất gây ô nhiễm môi trường. Khuyến khích sử dụng các nguyên liệu thân thiện với môi trường. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho người dân và du khách. Cần có những giải pháp đi đôi với bảo vệ môi trường như vấn đề xử lý rác thải…

V. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Bền Vững Làng Nghề Phú Túc

Để làng nghề mây tre đan Phú Túc phát triển bền vững, cần có sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền thông qua các chính sách cụ thể, thiết thực. Các chính sách này cần tập trung vào việc hỗ trợ vốn, kỹ thuật, xúc tiến thương mại, bảo vệ môi trường và phát triển nguồn nhân lực. Sự quan tâm, đầu tư của nhà nước sẽ tạo động lực cho làng nghề phát triển, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Hoàn thiện thể chế chính sách, tạo lập môi trường cho nghề thủ công phát triển là vấn đề cấp bách cần thực hiện sớm.

5.1. Chính Sách Về Vốn và Tín Dụng Ưu Đãi

Cung cấp các khoản vay ưu đãi cho các cơ sở sản xuất, các hộ gia đình làm nghề mây tre đan. Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, tổ chức đầu tư vào làng nghề. Xây dựng các quỹ hỗ trợ phát triển làng nghề. Hỗ trợ các cơ sở sản xuất tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, các chương trình xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm.

5.2. Chính Sách Về Đào Tạo và Phát Triển Nguồn Nhân Lực

Hỗ trợ các trường nghề, trung tâm dạy nghề mở các lớp đào tạo nghề mây tre đan. Cấp học bổng cho học sinh, sinh viên theo học các ngành nghề liên quan đến mây tre đan. Mời các nghệ nhân, thợ giỏi tham gia giảng dạy, truyền nghề. Mở các lớp dạy nghề, truyền nghề miễn phí cho người dân, đặc biệt là thanh niên, phụ nữ.

5.3. Chính Sách Về Xúc Tiến Thương Mại và Quảng Bá Sản Phẩm

Tổ chức các hội chợ, triển lãm giới thiệu sản phẩm mây tre đan. Hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia các chương trình xúc tiến thương mại ở trong và ngoài nước. Xây dựng các trang web, cổng thông tin điện tử quảng bá sản phẩm mây tre đan. Xây dựng các kênh phân phối sản phẩm trực tiếp đến tay người tiêu dùng, thông qua các cửa hàng, siêu thị, hội chợ, triển lãm, các trang web bán hàng trực tuyến.

VI. Kết Luận Tương Lai Bền Vững Cho Làng Nghề Mây Tre Đan

Làng nghề mây tre đan Phú Túc có một tương lai tươi sáng nếu có những giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa hiệu quả. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa văn hóa và kinh tế, giữa cộng đồng và nhà nước sẽ tạo nên một sức mạnh tổng hợp, giúp làng nghề phát triển bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước. Thông qua nghiên cứu chuyên sâu về đề tài tôi hy vọng góp một phần nào đó vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá cho sản phẩm thủ công truyền thống mang nhiều công sức và tâm huyết của người dân nơi đây trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

6.1. Gìn Giữ Bản Sắc Văn Hóa Trong Phát Triển Kinh Tế

Phát triển kinh tế làng nghề phải đi đôi với việc gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống. Không nên chạy theo lợi nhuận mà bỏ qua những giá trị văn hóa cốt lõi của làng nghề. Cần có sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa để đảm bảo sự phát triển bền vững của làng nghề.

6.2. Phát Huy Sức Mạnh Cộng Đồng Trong Bảo Tồn Văn Hóa

Cộng đồng dân cư là chủ thể chính trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làng nghề. Cần tạo điều kiện để người dân tham gia tích cực vào các hoạt động bảo tồn văn hóa, phát huy vai trò của các nghệ nhân, thợ giỏi trong việc truyền nghề, giữ nghề. Xung quanh vấn đề phát huy di sản văn hoá phi vật thể cũng đặt ra nhiều vấn đề. Song điều quan trọng hơn cả đối với việc phát huy những di sản văn hoá phi vật thể nói chung và giá trị văn hoá làng nghề nói riêng là làm sao khơi dậy được ý thức của cộng đồng, niềm tự hào của cộng đồng về di sản văn hoá phi vật thể, để di sản văn hoá ấy sống trong cộng đồng như đúng bản chất của nó.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HOÁ LÀNG NGHỀ VÀ TỔNG QUAN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG MÂY TRE ĐAN PHÚ TÚC 1. Một số khái niệm cơ bản và cách tiếp cận văn hóa làng nghề 1. Khái niệm bảo tồn Có nhiều khái niệm, định nghĩa về thuật ngữ “bảo tồn” và “phát huy” nhưng để làm rõ hơn khái niệm về bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá, ta có thể hiểu như sau: Bảo tồn giá trị văn hoá được hiểu như là các nỗ lực nhằm bảo vệ và gìn giữ sự tồn tại của giá trị văn hoá theo dạng thức vốn có của nó. Phát huy giá trị văn hoá có nghĩa là những hành động nhằm đưa giá trị văn hoá vào trong thực tiễn xã hội, coi đó như là nguồn nội lực, tiềm năng góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội, mang lại những lợi ích vật chất và tinh thần cho con người, thể hiện tính mục tiêu của văn hoá đối với sự phát triển của xã hội.

Đối với quan niệm bảo tồn nguyên vẹn, bảo tồn văn hóa được hiểu là các nỗ lực nhằm bảo vệ, gìn giữ sản phẩm văn hóa (vốn được chắt lọc, chưng cất, được thử thách qua nhiều bước thăng trầm của lịch sử) và không gian tồn tại của nó theo dạng thức vốn có. Nghĩa là, những sản phẩm của quá khứ nên được bảo vệ một cách nguyên vẹn như nó vốn có, cố gắng phục hồi nguyên gốc các di sản văn hóa vật chất và tinh thần cũng như cố gắng cách ly di sản khỏi môi trường xã hội đương đại. Song vấn đề đặt ra, văn hóa luôn gắn bó với đời sống con người, với môi trường xã hội trong sự vận động của nó. Bởi vậy, khuynh hướng bảo tồn nguyên vẹn cũng bộc lộ một số hạn chế là làm khô cứng các sản phẩm văn hóa.

Đối với quan niệm bảo tồn trên cơ sở kế thừa, bảo tồn văn hóa được các học giả nước ngoài hiện quan tâm nhiều nhất là khi bàn đến di sản. 12 Hoạt động bảo tồn giá trị văn hóa là gìn giữ, lưu lại những giá trị văn hóa trong mối quan hệ với phát huy, mà không trở thành lực cản đối với sự phát triển xã hội. Với ý nghĩa đó, khái niệm bảo tồn giá trị văn hóa cần được hiểu đó là những nỗ lực nhằm lưu giữ và kế thừa những gì được xem là giá trị văn hóa truyền thống đã, đang và còn tiếp tục tạo nên năng lực nội sinh, là động lực cho sự phát triển văn hóa – xã hội hiện tại và tương lai của mỗi tộc người, mỗi vùng miền, mỗi quốc gia dân tộc. Khái niệm phát huy Phát huy trên cơ sở sàng lọc, duy trì và làm phong phú thêm những nét đẹp văn hóa vốn có.

Phát huy giá trị văn hóa là những hành động hướng đích nhằm đưa sản phẩm văn hóa vào trong thực tiễn xã hội, trở thành tiềm năng và nội lực góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, mang lại những lợi ích vật chất và tinh thần cho con người. Phát huy giá trị văn hóa - đó là những hành động hướng đích nhằm đưa giá trị văn hóa vào trong thực tiễn xã hội với tư cách vừa là môi trường an toàn để bảo tồn và làm giàu các giá trị văn hóa, vừa là năng lực nội sinh và tiềm năng mang lại những lợi ích về vật chất và tinh thần cho con người, góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội. Khái niệm giá trị văn hóa Giá trị văn hóa là sự đánh giá mang tính cộng đồng đối với những hiện tượng, sản phẩm văn hóa do con người tạo ra trong bối cảnh xã hội nhất định. Những giá trị đó được coi là tốt đẹp, là có ích, đáp ứng nhu cầu của con người trong mọi thời đại.

Một khi những giá trị đó hình thành và được định hình thì nó có tác dụng chi phối những nhận thức, quan niệm, hành vi, tình cảm của con người trong mỗi cộng đồng ấy. Giá trị văn hóa về thực chất là sự khẳng định của con người đối với sự tồn tại vật chất và tinh thần trong đời sống xã hội, quan hệ, trật tự của mình, hành vi, thái độ của mình, khích lệ con người sống và phát triển theo thang giá trị mà cộng đồng xã hội tôn vinh. Bên cạnh những giá trị tổng quát (yêu nước, cộng đồng, cần cù, hiếu học, gắn bó huyết thống và làng bản) còn tồn tại giá trị bộ phận. Giá trị này 13 được thể hiện trong từng lĩnh vực hoạt động của con người như: trong khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên, trong ăn uống, đi lại, phong tục tập quán, lễ hội… Những giá trị bộ phận không phải là những thực thể riêng biệt mà chúng góp phần chung đúc nên các giá trị văn hóa tổng quát và ngược lại.

Quan điểm về bảo tồn 1. Bảo tồn nguyên vẹn Trước đây đã từng có quan niệm bảo tồn nguyên vẹn, bảo tồn văn hóa được hiểu là các nỗ lực nhằm bảo vệ, gìn giữ sản phẩm văn hóa (vốn được chắt lọc, chưng cất, được thử thách qua nhiều bước thăng trầm của lịch sử) và không gian tồn tại của nó theo dạng thức vốn có. Nghĩa là, những sản phẩm của quá khứ nên được bảo vệ một cách nguyên vẹn như nó vốn có, cố gắng phục hồi nguyên gốc các di sản văn hóa vật chất và tinh thần cũng như cố gắng cách ly di sản khỏi môi trường xã hội đương đại. Song vấn đề đặt ra, văn hóa luôn gắn bó với đời sống con người, với môi trường xã hội trong sự vận động của nó, nhất là di sản văn hóa phi vật thể.

Chính vì vậy mà quan điểm bảo tồn nguyên vẹn sẽ không phải là cách tiếp cận của trường hợp nghiên cứu này. Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Liêm có bài viết “Bảo tồn và phát huy” hay “kế thừa và phát triển” văn hoá dân tộc trong nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa” được in trong cuốn kỷ yếu hội thảo 60 năm đề cương văn hoá Việt Nam (1943-2013) có nêu ra quan điểm: “Bảo tồn” là giữ lại, không để bị mất đi, không thể bị thay đổi, biến hoá hay biến thái…Như vậy, trong nội hàm của thuật ngữ này, không có khái niệm “cải biến”, “nâng cao” hoặc “phát triển”. Hơn nữa, khi nói đối tượng bảo tồn “phải được nhìn là tinh hoa”, chúng ta đã khẳng định giá trị đích thực và khả năng 14 tồn tại theo thời gian, dưới nhiều thể trạng và hình thức khác nhau của đối tượng được bảo tồn”. Bảo tồn trên cơ sở kế thừa Bảo tồn trên cơ sở kế thừa những giá trị độc đáo của quá khứ dường như là một xu thế khá phổ biến trong giới học giả hiện nay khi bàn đến giá di sản văn hoá nói chung và quản lý di sản văn hoá nói riêng.

Quan điểm này dựa trên cơ sở mỗi di sản văn hoá cần phải thực hiện nhiệm vụ lịch sử của mình ở một thời gian và không gian cụ thể. Khi giá trị di sản văn hoá ấy tồn tại ở không gian và thời gian hiện tại, di sản văn hoá ấy cần phát huy giá trị văn hoá - xã hội phù hợp với xã hội hiện nay và phải loại bỏ đi những gì không phù hợp với xã hội ấy. Nếu như quan điểm bảo tồn nguyên vẹn gặp khó khăn trong việc xác định đâu là yếu tố nguyên gốc, đâu là yếu tố phát sinh, và giữ gìn nguyên gốc là giữ gìn những yếu tố nào, thì quan điểm bảo tồn trên cơ sở kế thừa gặp phải khó khăn trong khâu xác định yếu tố nào thực sự là giá trị cần phải kế thừa và phát huy, yếu tố nào không còn phù hợp, cần phải loại bỏ, cũng cần phải khuyến cáo rằng sự loại bỏ ấy có thể sẽ đánh mất những giá trị văn hoá mà chúng ta chưa hiểu biết một cách sâu sắc và thấu đáo. Quan điểm về phát huy Xung quanh vấn đề phát huy di sản văn hoá phi vật thể cũng đặt ra nhiều vấn đề.

Song điều quan trọng hơn cả đối với việc phát huy những di sản văn hoá phi vật thể nói chung và giá trị văn hoá làng nghề nói riêng là làm sao khơi dậy được ý thức của cộng đồng, niềm tự hào của cộng đồng về di sản văn hoá phi vật thể, để di sản văn hoá ấy sống trong cộng đồng như đúng bản chất của nó. Trong công tác phát huy, vấn đề luôn được đặt ra đó là truyền dạy, tuyên truyền, giáo dục trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ có những hiểu biết về làng nghề với những giá trị văn hoá truyền thống của nó. Chính đây là cây cầu để chúng ta đưa những giá trị văn hoá làng nghề với cộng đồng và 15 hơn thế cộng đồng chính là môi trường không chỉ sản sinh ra văn hoá làng nghề, mà còn là nơi tốt nhất bảo tồn, làm giàu thêm và phát huy nó trong đời sống xã hội. Làng nghề và văn hoá làng nghề 1.

Khái niệm làng nghề Làng nghề là một thiết chế kinh tế - xã hội ở nông thôn được cấu tạo bởi hai yếu tố làng và nghề. Làng là một đơn vị cư trú và một hình thức tổ chức xã hội quan trọng ở nông thôn nước ta, mà ở đó tồn tại những tập hợp dân cư cùng sinh sống, sản xuất và giữa họ có mối quan hệ khăng khít với nhau. Nghề ở đây là những nghề phi nông nghiệp được tiến hành trong phạm vị làng và gắn chặt với làng. Tuy nhiên không phải bất kỳ làng nào có nghề cũng được gọi là làng nghề.

Để được công nhận là làng nghề thì làng nghề đó phải thể hiện được cả mặt định tính và định lượng của nó. Định tính của làng nghề chính là thể hiện sự khác biệt của làng nghề so với làng thuần nông, làng nghề có ngành nghề phụ quy mô nhỏ hoặc với phố nghề ở thành thị. Còn về mặt định lượng là nói đến quy mô và tính ổn định của làng nghề đó như thế nào. Cụ thể hơn ta có thể hiểu mặt định lượng của làng nghề chính là việc xác định số hộ, số lao động và giá trị thu nhập từ ngành nghề đó chiếm bao nhiêu phần trăm số lao động và tổng giá trị thu nhập của địa phương.

Đây cũng là tiêu chí quan trọng để xác định làng nghề. Từ xa xưa do đặc thù nền sản xuất nông nghiệp đòi hỏi phải có nhiều lao động tham gia đã khiến dân cư Việt cổ sống quần tụ lại với nhau thành từng cụm dân cư đông đúc, dần hình thành nên làng xã.