Nghiên Cứu Hình Thức Tổ Chức Sản Xuất Chăn Nuôi Ngựa Bạch Tại Chi Nhánh Động Thực Vật Bản Địa

Nghiên cứu hình thức tổ chức sản xuất chăn nuôi ngựa bạch tại chi nhánh động thực vật bản địa, tập trung vào hiệu quả và phương pháp quản lý.

• Tác giả: Hoàng Thị Thuyên
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Thị Thu Hương
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Nghiên cứu hình thức tổ chức sản xuất chăn nuôi ngựa bạch tại chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa thuộc Công ty cổ phần Khai khoáng miền núi
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2.2.1. Về chuyên môn nghiệp vụ
• 1.2.2.2. Về thái độ và ý thức trách nhiệm
• 1.2.2.3. Về kỹ năng sống, kỹ năng làm việc
• 1.3. Nội dung và phương pháp thực hiện
• 1.3.1. Nội dung thực tập
• 1.3.2. Phương pháp thực hiện
• 1.3.2.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 1.3.2.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 1.3.2.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 1.4. Chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất
• 1.5. Thời gian và địa điểm thực tập
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Về cơ sở lí luận
• 2.1.1. Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập
• 2.1.1.1. Khái niệm tổ chức sản xuất
• 2.1.1.2. Khái niệm mô hình chăn nuôi
• 2.1.1.3. Khái niệm về hiệu quả kinh tế
• 2.2. Các văn bản pháp lý liên quan đến nội dung thực tập
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 2.3.1. Kinh nghiệm của các địa phương khác
• 2.3.2. Làm giàu từ mô hình nuôi ngựa bạch của gia đình chị Hoàng Thị Lá ở xã Tân Sơn, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang
• 3. PHẦN 3: KẾT QUẢ THỰC TẬP
• 3.1. Khái quát về cơ sở thực tập
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của cơ sở thực tập
• 3.1.1.1. Điều kiện tự nhiên của chi nhánh
• 3.1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.2. Những thành tựu đã đạt được của cơ sở thực tập
• 3.1.3. Những thuận lợi và khó khăn liên quan đến nội dung thực tập
• 3.2. Kết quả thực tập
• 3.2.1. Nội dung thực tập và những công việc cụ thể tại chi nhánh
• 3.2.1.1. Tìm hiểu thông tin sơ lược về tình hình sản xuất chung mô hình chăn nuôi ngựa bạch
• 3.2.1.2. Tìm hiểu các hoạt động sản xuất kinh doanh của chi nhánh trong thời gian thực tập
• 3.2.1.3. Phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh của mô hình chăn nuôi Ngựa Bạch
• 3.2.1.4. Hệ thống đầu vào, đầu ra của chi nhánh
• 3.2.1.5. Thảo luận, phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của mô hình chăn nuôi
• 3.2.2. Tóm tắt kết quả thực tập
• 3.2.3. Tìm hiểu các thức tổ chức sản xuất và kinh doanh ngựa bạch tại chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa
• 3.2.4. Tham gia vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh
• 3.2.5. Đánh giá hiệu quả về kinh tế của chăn nuôi ngựa bạch
• 3.2.6. Tìm hiểu hệ thống đầu vào, đầu ra của chi nhánh
• 3.2.7. Thảo luận, phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của mô hình chăn nuôi ngựa bạch
• 3.2.8. Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế
• 3.2.9. Đề xuất giải pháp
• 4. PHẦN 4: KẾT LUẬN
• 4.1. Về điều kiện tự nhiên tại địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Về quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh
• 4.3. Về hiệu quả kinh tế
• 4.4. Về thuận lợi, khó khăn và các giải pháp triển khai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chăn nuôi ngựa bạch

Chăn nuôi ngựa bạch là một hoạt động kinh tế quan trọng trong ngành nông nghiệp, đặc biệt tại các vùng miền núi. Ngựa bạch là giống ngựa quý hiếm, có giá trị kinh tế cao, được sử dụng để sản xuất cao ngựa và các sản phẩm y học. Nghiên cứu này tập trung vào hình thức tổ chức sản xuất chăn nuôi ngựa bạch tại chi nhánh động thực vật bản địa, nhằm tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả kinh tế.

1.1. Giới thiệu về ngựa bạch

Ngựa bạch là giống ngựa có nguồn gốc từ Cao Bằng, được biết đến với màu lông trắng và giá trị y học cao. Chúng được sử dụng để sản xuất cao ngựa, một sản phẩm quý trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, do nhu cầu cao, số lượng ngựa bạch đang giảm sút, đòi hỏi các biện pháp bảo tồn và phát triển bền vững.

1.2. Vai trò của chăn nuôi ngựa bạch

Chăn nuôi ngựa bạch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn giống vật nuôi quý hiếm. Hoạt động này cũng tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân địa phương, đặc biệt là ở các vùng miền núi.

II. Hình thức tổ chức sản xuất

Hình thức tổ chức sản xuất trong chăn nuôi ngựa bạch bao gồm các bước từ quản lý giống, chăm sóc, đến tiêu thụ sản phẩm. Nghiên cứu này phân tích các mô hình sản xuất hiện có tại chi nhánh động thực vật bản địa, đánh giá hiệu quả và đề xuất cải tiến.

2.1. Quản lý giống và chăm sóc

Quản lý giống ngựa bạch đòi hỏi sự chặt chẽ từ khâu chọn lọc đến nuôi dưỡng. Kỹ thuật chăn nuôi hiện đại được áp dụng để đảm bảo sức khỏe và chất lượng của ngựa. Các biện pháp phòng bệnh và chăm sóc đặc biệt cũng được thực hiện để giảm thiểu rủi ro.

2.2. Tiêu thụ sản phẩm

Sản phẩm từ ngựa bạch, đặc biệt là cao ngựa, được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường. Nghiên cứu này phân tích các kênh tiêu thụ và đề xuất chiến lược marketing để tăng giá trị sản phẩm.

III. Phân tích hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế của chăn nuôi ngựa bạch được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như giá trị sản xuất, chi phí trung gian và giá trị gia tăng. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp thống kê và hạch toán chi phí để phân tích hiệu quả của mô hình sản xuất tại chi nhánh động thực vật bản địa.

3.1. Giá trị sản xuất

Giá trị sản xuất (GO) được tính toán dựa trên sản lượng và giá bán của các sản phẩm từ ngựa bạch. Kết quả cho thấy mô hình chăn nuôi tại chi nhánh mang lại giá trị kinh tế cao, đặc biệt là từ sản phẩm cao ngựa.

3.2. Chi phí trung gian và giá trị gia tăng

Chi phí trung gian (IC) bao gồm các khoản chi phí vật chất và dịch vụ. Giá trị gia tăng (VA) phản ánh phần giá trị mới tạo ra từ hoạt động sản xuất. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cao, nhưng giá trị gia tăng từ chăn nuôi ngựa bạch là đáng kể.

IV. Đề xuất giải pháp phát triển

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các giải pháp được đề xuất nhằm phát triển bền vững chăn nuôi ngựa bạch. Các giải pháp tập trung vào cải thiện kỹ thuật chăn nuôi, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng cường quản lý giống.

4.1. Cải thiện kỹ thuật chăn nuôi

Áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi hiện đại để nâng cao chất lượng và sức khỏe của ngựa bạch. Đồng thời, tăng cường đào tạo cho người chăn nuôi về kỹ năng quản lý và chăm sóc.

4.2. Mở rộng thị trường tiêu thụ

Phát triển các chiến lược marketing để quảng bá sản phẩm từ ngựa bạch, đặc biệt là cao ngựa. Tìm kiếm và mở rộng thị trường tiêu thụ cả trong nước và quốc tế.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành chăn nuôi đại gia súc bản địa tại Việt Nam đóng vai trò then chốt trong tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp tại vùng Trung du và Miền núi phía Bắc. Trong đó, giống ngựa bạch Việt Nam (Equus caballus) có xuất xứ gốc từ vùng Cao Bằng là nguồn gen bản địa quý hiếm, sở hữu giá trị kinh tế và y dược học vượt trội (đặc biệt là sản phẩm cao xương ngựa bạch và thịt thương phẩm giàu acid amin). Tuy nhiên, thực trạng chăn nuôi phân tán, tự phát tại các nông hộ đối mặt với nhiều điểm nghẽn: nguy cơ thoái hóa giống do đồng huyết, dịch bệnh ký sinh trùng đường máu, thiếu hụt nguồn thức ăn thô xanh trong mùa khô và thiếu quy trình hạch toán kinh tế bài bản.

Đề tài "Nghiên cứu hình thức tổ chức sản xuất chăn nuôi Ngựa Bạch tại Chi nhánh Nghiên cứu và Phát triển Động thực vật Bản địa thuộc Công ty Cổ phần Khai khoáng Miền núi" (triển khai tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên) được thực hiện nhằm giải quyết bài toán chuẩn hóa chuỗi giá trị chăn nuôi tập trung theo hướng an toàn sinh học.

Mục tiêu dự án

1. Đánh giá thực trạng tổ chức sản xuất, cơ sở hạ tầng, quy trình kỹ thuật chăn nuôi và thú y trên đàn ngựa bạch quy mô 40 cá thể.
2. Thiết lập quy trình thâm canh nguồn thức ăn thô xanh (cỏ VA06, Mulato, Ghinê TD-58) kết hợp khẩu phần thức ăn tinh bổ sung.
3. Hạch toán chi tiết các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật: Giá trị sản xuất ($GO$), Chi phí trung gian ($IC$), Giá trị gia tăng ($VA$) và Lợi nhuận thuần.
4. Đề xuất mô hình liên kết chuỗi giá trị và chuyển giao kỹ thuật cho mạng lưới nông hộ miền núi.

Phạm vi và Giới hạn

• Địa bàn: Chi nhánh Nghiên cứu và Phát triển Động thực vật Bản địa (xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, Thái Nguyên) với tổng diện tích 5,8 ha.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu thực nghiệm thu thập liên tục từ 2014 đến 2017, trọng tâm hạch toán tài chính năm 2016.
• Giới hạn: Tập trung vào giống ngựa bạch thuần chủng nuôi bán chăn thả; chưa khảo sát sâu trên các dòng lai nhập ngoại.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi chuẩn hóa mô hình tại Chi nhánh, việc phát triển đàn ngựa bạch tại các tỉnh phía Bắc chủ yếu theo hai hình thức: chăn thả tự do vùng cao và nuôi nhốt hộ gia đình nhỏ lẻ.

Tiêu chí so sánh	Chăn thả tự do truyền thống	Hộ chăn nuôi bán thâm canh (Bắc Giang, Cao Bằng)	Mô hình trang trại tập trung (Chi nhánh Tức Tranh)
Quy mô đàn	2 - 5 con/hộ	6 - 16 con/hộ	40 con (giữ 22 con giống gốc quốc gia)
Kiểm soát dịch bệnh	Kém, tỷ lệ tử vong do ký sinh trùng > 15%	Khá, phụ thuộc cán bộ thú y xã	Triệt để: Khử trùng Crizin 2%, tiêm phòng định kỳ 2 đợt/năm
Chủ động thức ăn	Phụ thuộc 100% đồng cỏ tự nhiên	Trồng 1.000 - 3.000 $m^2$ cỏ voi, chuối	Thâm canh 2,5 ha cỏ VA06 (năng suất 4 $kg/m^2$/lứa)
Tỷ lệ sống sơ sinh	70 - 75%	85 - 90%	> 95% (khu đỡ đẻ riêng biệt 5 ô chuồng)
Hạch toán kinh tế	Không hạch toán	Ghi chép sổ tay cơ bản	Hệ thống hạch toán định lượng $GO$, $IC$, $VA$, Khấu hao TSCĐ

Phân loại yêu cầu hệ thống theo khung MoSCoW

• Must have (Bắt buộc): Hệ thống chuồng phân khu (đực giống, sinh sản, ngựa con), quy trình sát trùng Crizin 2%, vùng trồng cỏ thâm canh $\ge 2$ ha, bể xử lý Biogas.
• Should have (Nên có): Trạm bơm điện và hệ thống tưới ngầm tự động 500m dọc bãi cỏ, máy cắt cỏ cơ giới hóa công suất cao.
• Could have (Có thể có): Hệ thống camera giám sát thân nhiệt và hành vi chu kỳ động dục của ngựa cái.
• Won't have (Chưa áp dụng): Dây chuyền tự động hóa tinh chế gelatin cao ngựa đóng gói vô trùng tại chỗ (hiện dùng thương lái và cơ sở hợp tác).

---

Thiết kế hệ thống kỹ thuật và quy trình sản xuất

Mô hình vận hành theo chu trình khép kín Bio-Security Farm với các thành phần kỹ thuật:

Quy chuẩn kỹ thuật hạ tầng và phòng dịch

• Quy cách chuồng trại: Thiết kế 1 dãy gồm 50 ngăn độc lập. Có rèm che điều hòa tiểu khí hậu mùa đông, nền bê tông độ dốc 2% thoát nước, hố sát trùng vôi bột cố định trước cửa chuồng.
• Chỉ số dinh dưỡng khẩu phần: Ngựa trưởng thành được cung cấp 25 - 30 kg cỏ tươi VA06/ngày kết hợp 1,5 - 2,0 kg thức ăn tinh (ngô nghiền, cám gạo, bột mạch bổ sung muối khoáng Premix).
• Quy chuẩn thú y: Phun khử trùng toàn khu bằng Crizin 2% định kỳ 1 lần/tháng. Tiêm phòng vắc-xin 2 đợt/năm (tháng 3-4 và tháng 9-10). Tẩy ký sinh trùng đường máu (Trypanosoma evansi) 2 lần/năm.

---

Phương pháp nghiên cứu và Hạch toán kinh tế (Methodology)

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê kết hợp hạch toán kinh tế nông nghiệp theo chuẩn hệ thống chỉ tiêu $SNA$ (System of National Accounts):

$$\text{Giá trị sản xuất (GO)} = \sum_{i=1}^{n} P_i \times Q_i$$

$$\text{Chi phí trung gian (IC)} = \sum_{j=1}^{m} C_j$$

$$\text{Giá trị gia tăng (VA)} = GO - IC = V + C + M$$

Trong đó:

• $P_i, Q_i$: Đơn giá và sản lượng sản phẩm thứ $i$ (thịt hơi, cao ngựa, phụ phẩm).
• $C_j$: Chi phí nguyên vật liệu, vật tư thú y, thức ăn tinh, điện nước, phân bón.
• $V$: Chi phí lao động sống (tiền lương quản lý và công nhân).
• $C$: Khấu hao tài sản cố định (chuồng trại, máy móc, con giống phân bổ).
• $M$: Lợi nhuận thuần (thặng dư kinh tế).

Thuật toán mô phỏng và hạch toán kinh tế được lập trình hóa phục vụ phân tích dữ liệu:

class BioHorseFarmEconomics:
    """Hạch toán kinh tế trang trại chăn nuôi ngựa bạch quy chuẩn."""
    def __init__(self, herd_size: int, grass_area_ha: float):
        self.herd_size = herd_size
        self.grass_area_ha = grass_area_ha

    def calculate_annual_metrics(self, sales_data: dict, operational_costs: dict, 
                                 asset_depreciation: float, labor_cost: float) -> dict:
        # 1. Tính Gross Output (GO)
        gross_output = sum(item['qty'] * item['unit_price'] for item in sales_data.values())
        
        # 2. Tính Intermediate Cost (IC)
        intermediate_cost = sum(operational_costs.values())
        
        # 3. Tính Value Added (VA)
        value_added = gross_output - intermediate_cost
        
        # 4. Tính Net Profit (M)
        net_profit = value_added - labor_cost - asset_depreciation
        
        # 5. Tỷ suất lợi nhuận trên chi phí
        total_costs = intermediate_cost + labor_cost + asset_depreciation
        profit_cost_ratio = (net_profit / total_costs) * 100 if total_costs > 0 else 0.0

        return {
            "Gross_Output_VND": gross_output,
            "Intermediate_Cost_VND": intermediate_cost,
            "Value_Added_VND": value_added,
            "Net_Profit_VND": net_profit,
            "Cost_Ratio_Percent": round(profit_cost_ratio, 2)
        }

# Khởi tạo dữ liệu thực nghiệm năm 2016 của Chi nhánh
sales = {
    "meat": {"qty": 20 * 100, "unit_price": 500_000},       # 20 con x 100kg x 500.000đ
    "bone_glue": {"qty": 20 * 5, "unit_price": 10_000_000},  # 20 con x 5kg x 10.000.000đ (1tr/lạng)
    "by_products": {"qty": 20, "unit_price": 400_000}        # Bộ phận khác: 400.000đ/con
}

op_costs = {
    "electricity_water": 48_000_000,
    "feed_concentrates": 39_000_000,
    "fertilizer": 8_000_000,
    "misc_expenses": 100_000_000,
    "veterinary_supplies": 144_000_000  # Vật tư, chế phẩm, dịch vụ
}

depreciation = 324_562_000  # Khấu hao chuồng trại, thiết bị và con giống gốc
labor = 144_000_000         # Lương 1 quản lý (6tr/tháng) + 2 công nhân (3tr/tháng/người)

farm = BioHorseFarmEconomics(herd_size=40, grass_area_ha=2.5)
results = farm.calculate_annual_metrics(sales, op_costs, depreciation, labor)

---

Implementation và kết quả

Quy trình kỹ thuật triển khai

1. Chuẩn bị vùng thức ăn xanh: Đất được cày lật sâu, bừa kỹ nhặt sạch cỏ dại. Rạch hàng cách hàng $50 - 60\text{ cm}$, sâu $20 - 25\text{ cm}$. Bón lót phân chuồng hoai mục ($8.910\text{ kg}$) kết hợp supe lân ($1.040\text{ kg}$). Đặt hom cỏ voi giống to, khỏe, cắm chếch hom $10 - 15^\circ$ so với mặt đất, lấp đất sâu $5 - 6\text{ cm}$.
2. Quản lý chăm sóc đàn: Tắm chải định kỳ kích thích tuần hoàn máu và loại trừ ngoại ký sinh trùng (rận, ve). Cắt tỉa bờm trước trán và gáy (độ dài giữ lại $2 - 3\text{ cm}$) để tránh viêm loét kết mạc mắt.
3. Phòng trừ dịch bệnh: Vệ sinh chuồng trại khô ráo hằng ngày, thu gom phân về nhà ủ và hầm Biogas. Phun tiêu độc Crizin 2% mỗi tháng.

---

Kiểm định và Hiệu quả lâm sàng thú y

Quy trình theo dõi sức khỏe và điều trị bệnh trên đàn 40 cá thể đạt các chỉ số:

Nhóm bệnh lý	Tên bệnh cụ thể	Tỷ lệ mắc (%)	Phác đồ xử lý	Tỷ lệ khỏi (%)
Bệnh nội khoa	Chướng bụng đầy hơi, táo bón, tắc thực quản, cảm nắng	12,5%	Thông ruột, trợ sức, cân bằng điện giải, giảm áp dạ dày	94,0% - 97,0%
Bệnh sản khoa	Viêm tử cung, sát nhau, khó đẻ	7,5%	Thụt rửa kháng sinh chuyên dụng, Oxytocin trục thai sót	100,0%
Bệnh ký sinh trùng	Tiên mao trùng (T. evansi), ký sinh trùng đường máu	0,0% (nhờ phòng)	Naganol/Trypanosomiasis tiêm phòng 2 lần/năm	100,0% bảo vệ

---

Kết quả kinh tế đạt được

Dữ liệu hạch toán thực tế năm 2016 tại Chi nhánh Nghiên cứu và Phát triển Động thực vật Bản địa:

Bảng chỉ tiêu hạch toán tổng hợp

TT	Hạng mục chỉ tiêu	Giá trị thực hiện (VNĐ)	Tỷ trọng/Đặc tính
A	Tổng giá trị sản xuất ($GO$)	2.100.000.000	100,0%
1	Doanh thu xuất bán thịt ngựa thương phẩm	1.000.000.000	47,62%
2	Doanh thu nấu và bán cao ngựa bạch	1.000.000.000	47,62%
3	Doanh thu phụ phẩm da, nội tạng	100.000.000	4,76%
B	Chi phí trung gian ($IC$)	339.000.000	16,14% ($IC/GO$)
C	Giá trị gia tăng ($VA = GO - IC$)	1.761.000.000	83,86% ($VA/GO$)
D	Chi phí khấu hao tài sản cố định	324.562.000	Phân bổ 5 năm
1	Khấu hao thiết bị, máy móc, chuồng trại	98.980.000	Đầu tư 494.900.000 VNĐ
2	Khấu hao đàn giống ban đầu & vùng cỏ	225.582.000	Đầu tư 1.127.910.000 VNĐ
E	Chi phí lao động sống ($V$)	144.000.000	1 Quản lý + 2 Công nhân
F	Lợi nhuận kinh tế thuần ($M = VA - C - V$)	1.292.438.000	Tỷ suất LN/Chi phí: 160%

---

Đổi mới và đóng góp

Các cải tiến kỹ thuật cốt lõi

1. Lưu giữ và nhân thuần nguồn gen giống gốc quốc gia: Duy trì đàn hạt nhân 22 cá thể đạt chuẩn sinh học từ năm 2014, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ cận huyết thông qua sơ đồ phả hệ ghép đôi nghiêm ngặt giữa 2 đực giống quốc gia với 20 ngựa cái.
2. Quy trình thâm canh sinh khối cỏ cao sản VA06: Chuyển đổi từ cỏ tạp tự nhiên sang cỏ VA06 năng suất $4\text{ kg}/m^2$/lứa cắt, giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu hụt thức ăn thô xanh vào mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau).
3. Mô hình kinh tế tuần hoàn không chất thải (Zero-Waste Farming): Phân và nước thải chuồng trại được thu gom $100%$ qua hệ thống rãnh kín về bể Biogas, tạo khí sinh học phục vụ đun nấu nấu cao và nước thải sau ủ dùng tưới $2,5\text{ ha}$ đồng cỏ.

So sánh với các mô hình điển hình

  HIỆU QUẢ KINH TẾ LỢI NHUẬN THUẦN HÀNG NĂM (TRIỆU ĐỒNG)
  Chi nhánh Tức Tranh  ████████████████████████████████ 1.292,4 Tr VNĐ
  Mô hình Cao Bằng     █████ 200,0 Tr VNĐ
  Mô hình Bắc Giang    ████ 160,0 Tr VNĐ

• So với mô hình hộ chị Hoàng Thị Lá (Bắc Giang): Quy mô hộ gia đình duy trì 16 con sinh sản, chủ yếu bán con giống 5 tháng tuổi ($16\text{ triệu đồng/con}$), lợi nhuận bình quân $160\text{ triệu đồng/năm}$. Mô hình Chi nhánh gấp 8 lần về lợi nhuận nhờ khép kín chuỗi sản phẩm giá trị cao (cao xương và thịt thương phẩm).
• So với mô hình ông Nông Văn Hiếu (Cao Bằng): Quy mô 12 con, kết hợp $3.000\text{ m}^2$ cỏ voi, lợi nhuận đạt gần $200\text{ triệu đồng/năm}$. Mô hình Chi nhánh vượt trội về quy chuẩn thú y, khả năng lưu giữ giống gốc quốc gia và hạ tầng tưới ngầm cơ giới hóa.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản nhân rộng mô hình chăn nuôi liên kết

Phân tích tài chính và Hoàn vốn đầu tư

• Tổng mức đầu tư ban đầu: $1.622.810.000\text{ VNĐ}$ (Bao gồm trang thiết bị, máy móc $494.900.000\text{ VNĐ}$ và con giống, vật tư gieo trồng cỏ $1.127.910.000\text{ VNĐ}$).
• Thời gian hoàn vốn tĩnh (Payback Period): $1,25\text{ năm}$ nhờ biên lợi nhuận cao của sản phẩm cao xương ngựa bạch ($1,2\text{ triệu đồng/lạng}$) và giá trị giống ổn định ($20 - 35\text{ triệu đồng/con giống}$).

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện hữu

• Đặc tính sinh học của vật nuôi: Ngựa bạch có thời gian mang thai kéo dài ($11\text{ tháng}$), mỗi lứa đẻ 1 con, tỷ lệ sinh sản tự nhiên không cao, dẫn đến chu kỳ quay vòng vốn chậm hơn so với gia súc nhỏ và gia cầm.
• Thời tiết cực đoan: Hiện tượng ngập úng cục bộ ven sông Cầu vào mùa mưa lũ (tháng 6, 7, 8) và sương muối, rét đậm vào mùa khô (nhiệt độ hạ xuống $4 - 7^\circ\text{C}$) gây áp lực lên sinh trưởng của đồng cỏ và sức đề kháng của ngựa con.

Hướng phát triển tiếp theo

1. Ứng dụng công nghệ thụ tinh nhân tạo (AI): Nghiên cứu quy trình tinh đông lạnh nhằm nâng cao hiệu quả phối giống, hạn chế khai thác trực tiếp đực giống quốc gia.
2. Hiện đại hóa quy trình chế biến sâu: Đầu tư nồi nấu cao áp suất chân không và hệ thống sấy thăng hoa, chuẩn hóa sản phẩm cao ngựa bạch theo tiêu chuẩn OCOP 4-5 sao.
3. Thành lập Hiệp hội chăn nuôi ngựa bạch: Xây dựng chỉ dẫn địa lý và chuỗi liên kết bao tiêu sản phẩm cho các huyện miền núi tỉnh Thái Nguyên và vùng phụ cận.

---

Đối tượng hưởng lợi

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật tối thiểu để thiết lập trang trại nuôi ngựa bạch bán thâm canh?

Cần tối thiểu $1.000 - 1.500\text{ m}^2$ đất canh tác cỏ thâm canh (cỏ VA06 hoặc cỏ voi) cho mỗi cá thể ngựa trưởng thành. Chuồng nuôi phải đạt diện tích tối thiểu $6 - 8\text{ m}^2/\text{con}$, nền cao ráo, trang bị hố sát trùng vôi bột và hệ thống thoát nước thải dẫn về hầm Biogas.

2. Biện pháp kiểm soát rủi ro cận huyết trong quần thể đàn tập trung?

Bắt buộc lập sổ theo dõi phả hệ 3 đời. Tách riêng các cá thể đực giống quốc gia; định kỳ $2 - 3\text{ năm}$ thực hiện luân chuyển đực giống hoặc tiếp nhận nguồn gen mới từ các trung tâm bảo tồn giống vật nuôi quốc gia (như Trại ngựa Bá Vân).

3. Quy trình thú y kiểm soát bệnh Tiên mao trùng (Trypanosoma evansi)?

Tiến hành kiểm tra kính hiển vi tế bào máu định kỳ; tiêm phòng dự phòng bằng thuốc đặc trị Naganol hoặc Trypanosomiasis 2 lần/năm (vào thời điểm giao mùa tháng 3-4 và tháng 9-10). Kết hợp phun tiêu độc chuồng trại bằng Crizin 2% mỗi tháng 1 lần để triệt tiêu véc-tơ truyền bệnh (ruồi trâu, mòng).

4. Chi phí thức ăn chiếm bao nhiêu phần trăm trong cơ cấu giá thành?

Nhờ tự chủ $2,5\text{ ha}$ cỏ VA06 năng suất cao ($4\text{ kg}/m^2$/lứa), chi phí thức ăn thô xanh gần như được tối ưu. Chi phí thức ăn tinh bổ sung (ngô, cám, bột mạch) chỉ chiếm $39\text{ triệu đồng/năm}$, tương đương $11,5%$ tổng chi phí trung gian ($IC = 339\text{ triệu đồng}$).

5. Khả năng thu hồi vốn và rủi ro thị trường của mô hình?

Với tổng mức đầu tư ban đầu khoảng $1,62\text{ tỷ đồng}$, nhờ doanh thu đạt $2,1\text{ tỷ đồng/năm}$ và giá bán các sản phẩm từ ngựa bạch ổn định (cao ngựa bạch $1,2\text{ triệu đồng/lạng}$, thịt ngựa $500.000\text{ đồng/kg}$), mô hình đạt điểm hòa vốn sau khoảng 15 - 18 tháng vận hành.

---

Kết luận

Đề tài nghiên cứu hình thức tổ chức sản xuất chăn nuôi ngựa bạch tại Chi nhánh Nghiên cứu và Phát triển Động thực vật Bản địa (xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên) đã chứng minh tính khả thi kỹ thuật và hiệu quả kinh tế vượt trội của mô hình chăn nuôi bán thâm canh tuần hoàn. Với việc lưu giữ thành công 22 cá thể giống gốc quốc gia, cung cấp 100 tấn cỏ giống VA06/năm và đạt lợi nhuận kinh tế thuần $1.292.438.000\text{ VNĐ}$ trong năm 2016, mô hình khẳng định vị thế là trung tâm thực nghiệm, bảo tồn nguồn gen quý và cung ứng giống hạt nhân tiêu biểu cho khu vực miền núi phía Bắc.

Mô hình không chỉ đóng góp trực tiếp vào mục tiêu chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn, giải quyết việc làm cho lao động địa phương mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học vững chắc cho các đề tài nghiên cứu cấp Bộ và cấp Nhà nước. Việc tiếp tục chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, mở rộng chuỗi liên kết sản xuất và hiện đại hóa công nghệ chế biến sâu sẽ là đòn bẩy quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng của thương hiệu ngựa bạch Việt Nam trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập Trong điều kiện phát triển kinh tế theo định hướng thị trường có sự quản lý của nhà nước, ngành nông nghiệp Việt Nam có vị trí vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước. Nông nghiệp là một ngành sản xuất tạo ra hàng hóa nông sản cung cấp và phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của nhân dân trong nước và xuất khẩu. Từ lâu chăn nuôi đã được coi là ngành chính của nông nghiệp nông thôn và lâu dài không thể thiếu được.

Chăn nuôi cung cấp thực phẩm thiết yếu cho gia đình và toàn xã hội, hỗ trợ phát triển trồng trọt. Tận dụng lao động nông thôn giúp tích lũy tăng thu nhập cho nông dân, tạo ra sự cân bằng sinh thái nông nghiệp - nông thôn. Ngựa bạch Việt Nam hay còn gọi đơn giản là ngựa bạch là một giống ngựa sắc trắng có xuất xứ từ Cao Bằng và là dòng ngựa quý, hiếm, có số lượng rất ít ở Việt Nam hiện nay. Ngựa bạch là loài vật có tính độc đáo riêng biệt, khác thường so với các loài khác, là loài nhanh nhẹn đa năng nhất, nó đã trở thành vật nuôi phổ biến, gần gũi, có vai trò quan trọng, ảnh hưởng to lớn, tích cực và phong phú đến đời sống vật chất và tinh thần của con người.

Ngựa bạch được coi là ngựa thuốc quý hiếm để nấu cao ngựa bạch. Chúng thường được sử dụng để bán lấy thịt và nấu cao, có thể dùng thịt và xương để làm thuốc chữa bệnh, do nhiều người săn lùng ngựa bạch để nấu cao nên số lượng ngựa bạch đã giảm sút. Đây là giống vật nuôi quý hiếm được nhà nước Việt Nam công nhận là một giống vật nuôi được phép sản xuất kinh doanh tại Việt Nam, giá ngựa bạch giống bình thường từ 20 đến 35 triệu đồng/con. c 2 Việc tìm hiểm công tác tổ chức sản xuất chăn nuôi ngựa bạch tại chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa thuộc công ty cổ phần khai khoáng miền núi để đề ra hướng phát triển kinh tế chăn nuôi ngựa bạch trên địa bàn huyện Phú Lương không chỉ giải quyết vấn đề thực tiễn đóng góp kinh tế cho địa phương mà còn nhận thức rõ vai trò to lớn của chăn nuôi ngựa bạch trong tiến trình CNH - HĐH nông nghiệp nông thôn.

Để thấy những ưu việt của phát triển chăn nuôi ngựa bạch cũng như những mặt hạn chế cần khắc phục tôi tiến hành thực hiện đề tài "Nghiên cứu hình thức tổ chức sản xuất chăn nuôi Ngựa Bạch tại chi nhánh Nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa thuộc Công ty cổ phần Khai khoáng miền núi". Mục tiêu cụ thể 1. Mục tiêu chung Tìm hiểu công tác tổ chức sản xuất chăn nuôi ngựa bạch tại cơ sở nghiên cứu, phân tích cách thức sản xuất có hiệu quả kinh tế chăn nuôi ngựa bạch. Để từ đó định hướng đưa ra các giải pháp đẩy mạnh phát triển hiệu quả sản xuất, tăng giá trị kinh tế.

Mục tiêu cụ thể 1. Về chuyên môn nghiệp vụ + Tạo cơ hội cho sinh viên có cơ hội cọ sát với thực tế, gắn kết những lý thuyết đã học trong nhà trường với môi trường hoạt động sản xuất tại cơ sở, ứng dụng những kiến thức đã học vào thực tế. + Nâng cao kỹ năng làm việc và tác phong chuyên nghiệp qua quá trình học và làm việc độc lập, tinh thần làm việc nhóm, giải quyết các vấn đề có khoa học. + Tạo cơ hội cho sinh viên tham gia các hoạt động tổ chức sản xuất tại chi nhánh, đồng thời tăng khả năng giao tiếp, học hỏi và làm việc tại một môi trường mới.

c 3 + Thông qua đợt thực tập này giúp sinh viên nâng cao kỹ năng sử dụng máy tính, kỹ năng thu thập và xử lý thông tin, kỹ năng thuyết trình… là những kỹ năng rất quan trọng cho sinh viên, đặc biệt là đối với những sinh viên năm cuối. Về thái độ và ý thức trách nhiệm + Ham học hỏi, biết nắng nghe, ghi chép đầy đủ, hoàn thành tốt công việc được giao. + Có tinh thần trách nhiệm cao khi nhận công việc được giao, làm đến nơi đến chốn, chính xác kịp thời do đơn vị thực tập phân công. + Quan sát và tìm hiểu những hoạt động ảnh hưởng đến chi nhánh.

Về kỹ năng sống, kỹ năng làm việc + Tạo cho sinh viên tác phong nhanh nhẹn, chịu được áp lực cao trong mọi công việc, có thể tự lập sau khi ra trường. + Học được cách sắp xếp, bố trí công việc trong học tập, nghiên cứu, làm việc một cách khoa học. + Nâng cao kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giải quyết vấn đề kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử hiệu quả trong công việc và quản lý công việc. + Giúp sinh viên xác định và lựa chọn tốt công việc, lĩnh vực ngành nghề trong tương lai.

+ Nâng cao kỹ năng viết báo cáo, kỹ năng tư duy logic một cách có hiệu quả. Nội dung và phương pháp thực hiện 1. Nội dung thực tập - Tìm hiểu về cách thức tổ chức sản xuất và kinh doanh ngựa bạch. - Tham gia vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh tại cơ sở nghiên cứu.

- Đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh về chăn nuôi ngựa bạch. c 4 - Phân tích những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp phát triển chăn nuôi ngựa. Phương pháp thực hiện 1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp - Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp là phương pháp thu thập các thông tin, số liệu có sẵn thường có trong các báo cáo khuyến nông hoặc các tài liệu đã công bố.

Các thông tin này thường được thu thập từ các cơ quan, tổ chức, văn phòng. - Trong phạm vi đề tài em thu thập các số liệu đã được công bố liên quan đến vấn đề nghiên cứu tại chi nhánh Nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa, UBND xã Tức Tranh. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp + Phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp đối với người quản lý để tìm hiểu về quá trình triển khai, thực hiện mô hình chăn nuôi ngựa bạch. Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và kế hoạch thực hiện trong tương lai.

+ Quan sát trực tiếp: Trong quá trình nghiên cứu đề tài em sử dụng phương pháp quan sát trực tiếp thực trạng công tác tổ chức của người quản lý. Phương pháp phân tích số liệu - Phương pháp thống kê: Được coi là chủ đạo để nghiên cứu các mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào, đầu ra, qua đó đánh giá so sánh và rút ra những kết luận, nhằm đưa ra các giải pháp có tính khoa học cũng như thực tế trong việc phát triển các mô hình chăn nuôi. - Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh: Phương pháp này đòi hỏi người quản lý phải ghi chép tỷ mỷ, thường xuyên, liên tục suốt trong quá trình sản xuất kinh doanh, nhằm biết được các yếu tố đầu vào, đầu ra từ đó biết được thu nhập của chi nhánh trong một kỳ sản xuất kinh doanh, thông qua kết quả đó rút ra các kết luận nhằm định hướng cho kỳ tới. Chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất Hệ thống chỉ tiêu về kết quả sản xuất kinh doanh của chi nhánh như: Giá trị sản xuất, chi phí trung gian, giá trị gia tăng, cụ thể: + Giá trị sản xuất (Gross Output): Là giá trị bằng tiền của các sản phẩm sản xuất ra ở chi nhánh bao gồm phần giá trị để lại để tiêu dùng và giá trị bán ra thị trường sau một chu kỳ sản xuất thường là một năm.

Được tính bằng sản lượng của từng loại sản phẩm nhân với đơn giá sản phẩm được xác định chi tiết theo các chỉ tiêu giá trị sản xuất trên 1 ha canh tác; GTSX trên 1 ngày công lao động; GTSX trên 1 đồng chi phí. Cách tính: GO = ∑ Pi.Qi Trong đó: GO : Giá trị sản xuất Pi : Giá trị sản phẩm hàng hóa thứ i Qi : Lượng sản phẩm thứ i + Chi phí trung gian (Intermediate Cost) là toàn bộ các khoản chi phí vật chất bao gồm các khoản chi phí nguyên vật liệu, giống, phân bón chi phí dịch vụ thuê ngoài. Cách tính: IC = ∑ Cij Trong đó: IC : Là chi phí trung gian Cij : Là chi phí nguyên vật liệu thứ i cho sản phẩm thứ j + Giá trị gia tăng (Value Added): Là giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ cho các ngành sản xuất kinh doanh. Cách tính: VA = GO - IC Trong đó: VA : Giá trị gia tăng GO : Giá trị sản xuất IC : Chi phí trung gian IC = c 6 Trong đó: Ci khoản chi phí thứ i.

Vậy IC là toàn bộ chi phí vật chất thường xuyên và các dịch vụ được sử dụng trong tất cả quá trình sản xuất của chi nhánh như các chi phí: Giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, các loại chi phí khác… Hay VA = V + C + M Trong đó: V là chi phí lao động sống. C là giá trị hoàn vốn cố định (hay trong kinh tế thường gọi đó là khấu hao tài sản cố định) M là giá trị thặng dư. Vậy VA là chênh lệch giữa giá trị sản xuất với chi phí trung gian, nó phản ánh phần giá trị mới tăng thêm do kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của chi nhánh trong một thời gian, hay một chu kỳ sản xuất nhất định. Thời gian và địa điểm thực tập - Thời gian: Từ ngày 26/12/2016 - 30/04/2017.

- Địa điểm: Tại chi nhánh Nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa thuộc Công ty cổ phần Khai khoáng miền núi xóm Gốc Gạo, xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. c 7 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Về cơ sở lí luận 2. Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập 2.

Khái niệm tổ chức sản xuất Tổ chức sản xuất là sự bố trí các công đoạn các khâu trong cả dây chuyền nhằm thực hiện chu trình kinh doanh từ “đầu vào” đến “đầu ra”. Tổ chức sản xuất là sự bố trí các công đoạn, các khâu nhằm tạo ra năng suất, chất lượng cao hơn, nhịp độ sản xuất nhanh hơn, tận dụng và huy động tối đa các nguồn lực vật chất vào sản xuất, giảm chi phí sản xuất một đơn vị đầu ra tới mức thấp nhất, rút gọn thời gian sản xuất sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ.