Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG NGÂN HÀNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN. Một số thuật ngữ cơ bản liên quan đến đề tài xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan. Trần Bá Hoành: Kiểm tra là việc thu thập những dữ liệu, thông tin làm cơ sở cho việc đánh giá. Nguyễn Văn Tuấn: Kiểm tra là công cụ để đo lường trình độ kiến thức, kỹ năng, kĩ xảo của học sinh.[30 – Tr 9] Kiểm tra là bộ phận hợp thành của quá trình hoạt động dạy – học nhằm thu nhận thông tin về trạng thái và kết quả học tập của học sinh, về những nguyên nhân cơ bản của thực trạng, để tìm ra những thiếu sót, đồng thời củng cố và tiếp tục nâng cao hiệu quả của hoạt động dạy – học.
Kiểm tra phải luôn gắn liền với đánh giá vì kiểm tra mà không đánh giá sẽ không có tác dụng và hiệu quả không đáng kể, ngược lại đánh giá không dựa trên những số liệu của kiểm tra thì rất dễ mang tính chất ngẫu nhiên, chủ quan, do đó dễ dẫn tới hậu quả không tốt về tâm lý, giáo dục. Đánh giá Theo GS. Trần Bá Hoành: Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả của công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc. Nguyễn Văn Tuấn: Đánh giá là xác định mức độ của trình độ kiến thức kỹ năng, kỹ xảo của học sinh.[30 – Tr9] Trang 8 Theo GS.
Dương Thiệu Tống: Đánh giá là quá trình thu thập, phân tích và giải thích thông tin một cách có hệ thống nhằm xác định mức độ đạt đến các mục tiêu giảng huấn về phía học sinh. Trắc nghiệm Theo GS. Trần Bá Hoành: Trắc nghiệm trong giáo dục là một phương pháp đo để thăm dò một số đặc điểm năng lực trí tuệ của học sinh ( chú ý, tưởng tượng, ghi nhớ, thông minh, năng khiếu,…) hoặc để kiểm tra, đánh giá một số kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ của học sinh. [10 – Tr36] Như vậy, trắc nghiệm trong giáo dục là một công cụ, một phương pháp để đo lường mức độ mà cá nhân đạt được trong một đơn vị kiến thức cụ thể.
Trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo, trắc nghiệm được dùng để đánh giá kết quả học tập hay năng lực của học sinh sau một khoá học, môn học hay một thời gian học, 1. Trắc nghiệm khách quan. Trắc nghiệm khách quan là dạng trắc nghiệm trong đó mỗi câu hỏi có kèm theo những câu trả lời sẵn. Loại câu hỏi này cung cấp cho học sinh một phần hay tất cả thông tin cần thiết và đòi hỏi học sinh phải chọn một câu để trả lời hoặc chỉ cần điền thêm vài từ.
Ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm Theo(Millman, 1984)cho rằng ngân hàng câu hỏi thi là một tập hợp các câu hỏi thi nào đó dễ sử dụng để tổ hợp thành đề thi. Năm 1981, Choppin đưa ra định nghĩa chặt chẽ hơn: đó là tập hợp các câu hỏi được tổ chức và phân loại theo nội dung và được xác định các đặc tính độ khó, độ tin cậy, tính giá trị… Ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm là tập hợp một số lượng tương đối lớn các câu hỏi trắc nghiệm. Trong đó mỗi câu hỏi đã được định cỡ, tức là được gắn với các phần nội dung xác định và các tham số xác định (độ khó, độ phân biệt). Đại cương về kiểm tra đánh giá.
Mục đích của kiểm tra đánh giá. Trang 9 Mục đích cơ bản: Là xác định số lượng và chất lượng của quá trình giảng dạy và học tập. Nhằm kích thích giáo viên dạy tốt và học sinh tích cực tự lực để đạt kết quả tốt trong việc học. Mục đích cụ thể: - Đối với học sinh.
Giúp học sinh đào sâu kiến thức, hệ thống hóa khái quát hóa những kiến thức. Giúp học sinh phát hiện những lỗ hổng về tri thức và kịp thời bổ sung. Mức độ tri giác, tính tích cực và khả năng tự lực được nâng cao. Rèn được thói quen tìm hiểu sâu tài liệu, phân tích và giải quyết vấn đề.
- Đối với giáo viên. Nhận biết được tình hình học tập của từng học sinh và của toàn thể lớp học. Phát hiện được những bất cập trong nội dung giảng dạy cũng như các phương pháp giảng dạy chưa phù hợp để bổ sung và sửa đổi. - Đối với nhà trường, phụ huynh và các cơ quan giáo dục: Dựa trên cơ sở của kiểm tra - đánh giá có thể theo dõi đánh giá quá trình giảng dạy của giáo viên và tình hình học tập của học sinh.
Căn cứ vào đó mà bổ sung hoàn thiện và phát triển chương trình giảng dạy. Qua kiểm tra và đánh giá giúp cho phụ huynh biết rõ sự học tập của con em mình vì vậy mà có mối liên hệ giữa nhà trường và gia đình chặt chẽ hơn. Mối quan hệ giữa KT & ĐG với các thành tố trong QTDH Mối quan hệ giữa kiểm tra và đánh giá Kiểm tra và đánh giá là một khâu không thể thiếu trong quá trình dạy học. Kiểm tra và đánh giá có mối liên hệ khăng khít với nhau.
Đó là mối quan hệ giữa mục đích và phương tiện, trong đó kiểm tra là phương tiện, còn đánh giá là mục đích. Không thể đánh giá mà không dựa vào kiểm tra và ngược lại không thể kiểm tra mà không kèm theo đánh giá. Mối quan hệ giữa kiểm tra và đánh giá với các thành tố trong QTDH Kiểm tra và đánh giá là khâu cuối cùng của quá trình dạy học, nó mang tầm quan trọng rất lớn vì không có kiểm tra và đánh giá thì quá trình dạy học không hoàn tất. Đồng thời kiểm tra đánh giá còn là một biện pháp nâng cao việc dạy và học của giáo viên và học sinh.Theo lí luận dạy học, kiểm tra và đánh giá là khâu cuối cùng của quá trình dạy học.
Nhưng trong thực tiễn dạy học kiểm tra và đánh giá được sử dụng trong suốt quá trình dạy học, Trang 10 MỤC TIÊU NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY PHƯƠNG TIỆN HỌC SINH ĐÁNH GIÁ KIỂM TRA Hình 1.1: Mối quan hệ giữa KT&ĐG với các thành tố khác trong QTDH[10 – Tr5] Mối liên hệ giữa kiểm tra và đánh giá với các thành tố khác trong quá trình dạy học được thể hiện rõ thông qua 3 chức năng của kiểm tra đánh giá: Chức năng so sánh: Kiểm tra và đánh giá giúp so sánh giữa kết quả thực hiện được với mục đích yêu cầu đề ra .Nói cách khác, đánh giá giúp giáo viên xem xét những mục tiêu đề ra cho học sinh đã phù hợp chưa. Chức năng phản hồi: Kiểm tra đánh giá hình thành mối liên hệ nghịch trong quá trình dạy học tác động trực tiếp đến giáo viên và học sinh. Nhờ có chức năng này mà giáo viên dần điều chỉnh quả trình dạy học ngày một tối ưu. Chức năng dự đoán: Căn cứ vào kết quả kiểm tra và đánh giá có thể dự đoán sự phát triển của người học.
Đại cương về trắc nghiệm. Phân loại các phương pháp trắc nghiệm. Là bảng phân loại các phương pháp đánh giá thành quả học tập theo cách thực hiện việc đánh giá CÁC PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM QUAN SÁT VIẾT VẤN ĐÁP TRẮC NGHIỆM KHÁCH TRẮC NGHIỆM TỰ LUẬN QUAN 1. Nhiều lựa chọn 2.
Cung cấp thông 3. Ghép đôi tin 4. Trả lời ngắn Hình 1.2: Phân loại các phương pháp trắc nghiệm[23 – Tr23] 1. Mục đích sử dụng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm.
Sử dụng trong giảng dạy. Là phương tiện được giáo viên sử dụng để kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh. Là phương tiện dạy học có tác dụng định hướng và điều chỉnh quá trình dạy học của giáo viên Sử dụng trong học tập Định hướng quá trình học tập của học sinh đến những mục tiêu mong đợi. Khuyến khích học sinh trong quá trình tự học; học sinh có thể chủ động tìm kiếm các tài liệu hoặc tham khảo ý kiến với người khác để thu thập kiến thức, tự kiểm tra kiến thức của mình.
Sử dụng để kiểm tra, đánh giá Trang 12 Ra đề thi/ đề kiểm tra để đánh giá một cách khách quan, chính xác mức độ tiếp thu kiến thức của học sinh. Từ đó, đánh giá trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và chất lượng giảng dạy của giáo viên và cơ quan đào tạo Nâng cao chất lượng và hiệu quả cho hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh. Như vậy, việc sử dụng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong quá trình giáo dục – đào tạo đã mang lại những lợi ích to lớn.Trong đó và quan trọng nhất nâng cao chất lượng và hiệu quả cho hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh; định hướng quá trình giảng dạy của giáo viên và quá trình học tập của học sinh để từ đó nâng cao chất lượng đào tạo trong nhà trường. Các hình thức và nguyên tắc soạn thảo các dạng CHTNKQ.
Trắc nghiệm đúng – sai (Yes/no question) Hình thức: Hình thức trắc nghiệm Đúng - Sai là một câu khẳng định gồm một hoặc nhiều mệnh đề, học sinh đánh giá nội dung của câu ấy đúng hay sai. Học sinh trả lời bằng cách đánh dấu chéo “X” vào phiếu trả lời với chữ Đ (đúng) hoặc S (sai). Đối với câu đúng, mọi chi tiết của nội dung trong câu trắc nghiệm phải phù hợp với tri thức khoa học. Còn đối với câu sai chỉ cần một chi tiết không phù hợp với tri thức khoa học thì toàn bộ câu trắc nghiệm đó được đánh giá là sai.
Loại trắc nghiệm này có ưu điểm là dễ soạn, ít mắc sai lầm về kỹ thuật; hình thức trắc nghiệm gọn gàng, ít tốn giấy, ngoại trừ hình vẽ; thời gian trả lời của học sinh khá nhanh.Một phút có thể trả lời 3-4 câu trắc nghiệm. Tuy nhiên nó cũng có một số nhược điểm như xác suất may rủi cao 50%; dễ tiết lộ kết quả trong câu trắc nghiệm; dễ có các câu trắc nghiệm không có giá trị. Quy tắc biên soạn: Tránh trích nguyên văn câu hỏi từ sách giáo khoa hoặc giáo trình. Nội dung câu trắc nghiệm sai chỉ cần một yếu tố sai.
Không nên có nhiều yếu tố sai vì học sinh có cơ hội dễ dàng phát hiện ra câu sai. Tránh dùng các từ mơ hồ và các từ tiết lộ kết quả: các từ “thường thường”, “đôi khi”, “có thể”, “một vài” thường là câu đúng. Còn các từ : “tất cả”, “không bao giờ”, “luôn luôn” thường là câu sai.