Tài liệu Kinh tế: Luận văn kinh tế mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp

Nghiên cứu mối liên hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp tại các nước đang phát triển với bằng chứng thực nghiệm từ Việt Nam.

• Tác giả: Nguyen Van Tam
• Người hướng dẫn: Ts. Le Dat Chi
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng (Hướng ứng dụng)
• Đề tài: Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp ở các nước đang phát triển - bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Bí quyết tăng giá trị doanh nghiệp qua quản trị hiệu quả

Trong bối cảnh kinh tế hội nhập, mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp đã trở thành chủ đề trọng tâm, đặc biệt tại các thị trường mới nổi như Việt Nam. Một hệ thống quản trị công ty hiệu quả không chỉ là nền tảng cho sự phát triển bền vững mà còn là yếu tố then chốt giúp tối đa hóa giá trị cho cổ đông. Nghiên cứu thực nghiệm tại thị trường chứng khoán Việt Nam cung cấp những bằng chứng thực chứng quý giá, cho thấy các cơ chế quản trị cụ thể có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động tài chính và giá trị thị trường của doanh nghiệp. Luận văn này tập trung phân tích sâu sắc các yếu tố như đặc điểm của Hội đồng quản trị (HĐQT), cơ cấu sở hữu, và vai trò của các bên liên quan. Thông qua việc áp dụng các mô hình hồi quy dữ liệu bảng (panel data), nghiên cứu làm sáng tỏ chiều hướng và mức độ ảnh hưởng của các biến quản trị, từ đó đưa ra những hàm ý quan trọng cho cả nhà quản lý, nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam. Việc hiểu rõ mối liên kết này giúp doanh nghiệp xây dựng một cơ cấu quản trị tối ưu, giảm thiểu chi phí đại diện và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường kinh doanh đầy thách thức.

1.1. Tổng quan về quản trị và giá trị doanh nghiệp hiện nay

Vấn đề quản trị doanh nghiệp và tác động của nó đến giá trị doanh nghiệp là một lĩnh vực được quan tâm sâu rộng trong giới học thuật và thực tiễn. Về cơ bản, quản trị doanh nghiệp là hệ thống các quy tắc, thông lệ và quy trình mà qua đó một doanh nghiệp được điều hành và kiểm soát. Mục tiêu cuối cùng là cân bằng lợi ích của các bên liên quan như cổ đông, ban giám đốc, nhân viên, và xã hội. Giá trị doanh nghiệp có thể được đo lường qua hai lăng kính chính: giá trị sổ sách, phản ánh qua các chỉ số như tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE); và giá trị thị trường, thường được đại diện bởi chỉ số Tobin's Q. Các nghiên cứu quốc tế như của Gompers và cộng sự (2003) đã chỉ ra rằng các công ty có cơ chế quản trị tốt hơn thường có giá trị thị trường cao hơn và hiệu suất hoạt động vượt trội.

1.2. Bối cảnh nghiên cứu tại các thị trường đang phát triển

Tại các thị trường mới nổi, bao gồm Việt Nam, bối cảnh này có những đặc thù riêng. Hệ thống pháp lý và các quy định về quản trị công ty vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Mức độ tập trung sở hữu thường cao, và vai trò của các nhà đầu tư tổ chức chưa thực sự mạnh mẽ. Do đó, những thách thức liên quan đến lý thuyết đại diện (agency theory), chẳng hạn như xung đột lợi ích giữa người quản lý và cổ đông, trở nên rõ nét hơn. Các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam cung cấp một nguồn dữ liệu phong phú để thực hiện nghiên cứu định lượng, kiểm chứng các lý thuyết và mô hình đã được áp dụng ở các nước phát triển. Việc nghiên cứu tại Việt Nam không chỉ bổ sung bằng chứng thực chứng cho kho tàng tri thức chung mà còn cung cấp những bài học thực tiễn vô giá cho các doanh nghiệp trong nước.

II. Thách thức quản trị doanh nghiệp ảnh hưởng giá trị công ty

Các doanh nghiệp tại Việt Nam, dù đã có những bước tiến đáng kể, vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc xây dựng một hệ thống quản trị doanh nghiệp hiệu quả. Những thách thức này không chỉ cản trở hiệu quả hoạt động tài chính mà còn trực tiếp làm suy giảm giá trị doanh nghiệp trong mắt nhà đầu tư. Một trong những vấn đề nổi cộm là xung đột lợi ích phát sinh từ lý thuyết đại diện (agency theory). Khi mục tiêu của nhà quản lý không đồng nhất với mục tiêu của cổ đông, chi phí đại điện sẽ gia tăng, gây tổn hại đến giá trị công ty. Thêm vào đó, việc thiếu minh bạch thông tin và cơ chế bảo vệ cổ đông yếu kém làm giảm niềm tin của thị trường, khiến việc huy động vốn trở nên khó khăn hơn. Các vấn đề về cơ cấu quản trị, như quy mô HĐQT không tối ưu hay thiếu vắng các thành viên độc lập, cũng là những rào cản lớn. Việc phân tích và nhận diện rõ ràng những thách thức này là bước đầu tiên để tìm ra giải pháp phù hợp, giúp các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam cải thiện hệ thống quản trị, từ đó nâng cao giá trị một cách bền vững và thuyết phục.

2.1. Xung đột lợi ích và chi phí đại diện trong doanh nghiệp

Xung đột lợi ích là một trong những thách thức cốt lõi của quản trị công ty. Theo lý thuyết đại diện, nhà quản lý (người đại diện) có thể hành động vì lợi ích cá nhân thay vì tối đa hóa giá trị cho cổ đông (người chủ). Điều này dẫn đến chi phí đại diện, bao gồm chi phí giám sát ban điều hành, chi phí để nhà quản lý cam kết không làm tổn hại lợi ích cổ đông, và các tổn thất còn lại. Tại Việt Nam, tình trạng CEO đồng thời là chủ tịch HĐQT (CEO duality) còn khá phổ biến, làm gia tăng nguy cơ lạm dụng quyền lực và ra quyết định thiếu khách quan. Việc thiếu các cơ chế giám sát hiệu quả, như một ủy ban kiểm toán độc lập và mạnh mẽ, càng làm trầm trọng thêm vấn đề này, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động tài chính.

2.2. Vấn đề minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi cổ đông

Sự minh bạch thông tin là nền tảng của một thị trường vốn hiệu quả. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa đáp ứng tốt yêu cầu này. Thông tin công bố đôi khi không đầy đủ, không kịp thời hoặc thiếu rõ ràng, gây khó khăn cho nhà đầu tư trong việc đánh giá đúng giá trị doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cơ chế bảo vệ cổ đông, đặc biệt là các cổ đông thiểu số, vẫn còn hạn chế. Quyền lợi của họ có thể bị ảnh hưởng bởi các quyết định từ cổ đông lớn hoặc ban điều hành. Tình trạng này làm giảm sức hấp dẫn của thị trường và có thể dẫn đến việc định giá cổ phiếu thấp hơn giá trị thực, trực tiếp tác động đến giá trị thị trường của doanh nghiệp.

III. Phương pháp mô hình hồi quy dữ liệu bảng panel data

Để kiểm định mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp, nghiên cứu đã áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng một cách khoa học và chặt chẽ. Dữ liệu được thu thập từ 50 doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) trong giai đoạn 2015-2017, tạo thành một bộ dữ liệu bảng (panel data). Phương pháp này cho phép phân tích sự thay đổi của các biến số theo cả không gian (giữa các công ty) và thời gian, mang lại kết quả có độ tin cậy cao hơn so với phân tích dữ liệu chéo hoặc chuỗi thời gian đơn lẻ. Nghiên cứu sử dụng các mô hình hồi quy phổ biến như Mô hình hiệu ứng cố định (FEM) và Mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM). Đặc biệt, để khắc phục các khuyết tật của mô hình như phương sai thay đổi và tự tương quan, phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát (GLS) đã được áp dụng. Cách tiếp cận này đảm bảo rằng các ước lượng về các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp là chính xác và vững chắc, cung cấp một cơ sở khoa học đáng tin cậy cho các kết luận và khuyến nghị được đưa ra.

3.1. Thiết kế mô hình nghiên cứu và các biến số quan trọng

Mô hình nghiên cứu được xây dựng để kiểm tra tác động của các biến quản trị doanh nghiệp lên các biến giá trị doanh nghiệp. Biến phụ thuộc, đại diện cho giá trị doanh nghiệp, bao gồm ROA, ROE (đo lường giá trị sổ sách) và Tobin's Q (đo lường giá trị thị trường). Các biến độc lập, đại diện cho cơ chế quản trị, gồm: quy mô Hội đồng quản trị (HĐQT), tỷ lệ thành viên độc lập trong HĐQT, cường độ hoạt động của HĐQT (số cuộc họp), sự kiêm nhiệm của CEO (CEO duality), và tỷ lệ sở hữu của cổ đông tổ chức. Ngoài ra, mô hình còn bao gồm các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ đòn bẩy tài chính và tuổi đời của doanh nghiệp để loại bỏ các tác động nhiễu, đảm bảo kết quả phản ánh đúng mối quan hệ cần nghiên cứu.

3.2. Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu thực nghiệm

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như báo cáo tài chính, báo cáo thường niên đã được kiểm toán của 50 công ty niêm yết trên HOSE trong 3 năm (2015-2017). Tổng cộng, bộ dữ liệu bao gồm 150 quan sát. Sau khi thu thập, dữ liệu thô được làm sạch, xử lý và tính toán thành các biến số cụ thể theo định nghĩa trong mô hình. Toàn bộ quá trình phân tích, từ thống kê mô tả, phân tích tương quan đến chạy các mô hình hồi quy dữ liệu bảng, đều được thực hiện bằng phần mềm thống kê chuyên dụng Stata. Việc sử dụng các kiểm định như kiểm định Hausman (để lựa chọn giữa FEM và REM), kiểm định Wald (phương sai thay đổi) và kiểm định Wooldridge (tự tương quan) giúp đảm bảo tính phù hợp và vững chắc của mô hình.

IV. Vai trò HĐQT cơ cấu sở hữu đến giá trị doanh nghiệp

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm đã cung cấp những phát hiện quan trọng về vai trò của Hội đồng quản trị (HĐQT) và cơ cấu sở hữu đối với giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Đây là hai trụ cột chính trong cơ cấu quản trị của bất kỳ công ty nào. Nghiên cứu chỉ ra rằng các đặc điểm của HĐQT, như quy mô và tính độc lập, có những tác động đa chiều và có ý nghĩa thống kê. Tương tự, sự hiện diện và tỷ lệ sở hữu của các cổ đông tổ chức cũng được chứng minh là một yếu tố tích cực. Những bằng chứng thực chứng này nhấn mạnh rằng việc thiết kế một HĐQT hiệu quả và xây dựng một cơ cấu sở hữu hợp lý không phải là những quyết định mang tính hình thức. Thay vào đó, chúng là những đòn bẩy chiến lược giúp nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính và gia tăng giá trị thị trường của doanh nghiệp. Các nhà quản trị cần xem xét kỹ lưỡng các yếu tố này để đưa ra những điều chỉnh phù hợp, nhằm tối ưu hóa hệ thống quản trị doanh nghiệp và tạo ra giá trị bền vững cho công ty.

4.1. Tác động trái chiều của quy mô Hội đồng quản trị HĐQT

Một phát hiện đáng chú ý là quy mô HĐQT có tác động tiêu cực đến giá trị sổ sách (đo bằng ROA và ROE) nhưng lại có tác động tích cực đến giá trị thị trường (đo bằng Tobin's Q). Điều này có thể được lý giải rằng một HĐQT có quy mô lớn hơn có thể gặp khó khăn trong việc phối hợp và ra quyết định nhanh chóng, làm giảm hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, đối với thị trường, một HĐQT lớn với nhiều thành viên đa dạng có thể được xem là một tín hiệu tích cực về khả năng giám sát và tư vấn, từ đó nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và giá trị thị trường của doanh nghiệp.

4.2. Tầm quan trọng của thành viên HĐQT độc lập và minh bạch

Nghiên cứu khẳng định rằng tính độc lập của HĐQT có mối quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa thống kê với giá trị doanh nghiệp. Việc có nhiều thành viên HĐQT độc lập giúp tăng cường chức năng giám sát đối với ban điều hành, giảm thiểu các vấn đề từ lý thuyết đại diện và bảo vệ cổ đông thiểu số tốt hơn. Các thành viên độc lập mang đến góc nhìn khách quan, kinh nghiệm đa dạng, góp phần vào việc ra các quyết định chiến lược đúng đắn hơn. Kết quả này ủng hộ mạnh mẽ cho các quy định và thông lệ tốt về việc tăng cường vai trò của các giám đốc không điều hành trong cơ cấu quản trị.

4.3. Ảnh hưởng tích cực từ cơ cấu sở hữu của cổ đông tổ chức

Sự hiện diện của các cổ đông tổ chức trong cơ cấu sở hữu được chứng minh là có tác động tích cực đến cả giá trị sổ sách và giá trị thị trường của công ty. Các nhà đầu tư tổ chức (quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm, ngân hàng) thường có chuyên môn cao và nguồn lực để thực hiện giám sát chặt chẽ hoạt động của doanh nghiệp. Sự tham gia của họ không chỉ cải thiện chất lượng quản trị công ty mà còn là một tín hiệu uy tín đối với thị trường. Điều này giúp các doanh nghiệp niêm yết dễ dàng hơn trong việc thu hút vốn và nâng cao vị thế của mình.

V. Bằng chứng thực nghiệm tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Nghiên cứu này cung cấp những bằng chứng thực chứng rõ ràng từ thị trường chứng khoán Việt Nam, khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp. Không chỉ các yếu tố về HĐQT và sở hữu, các phát hiện khác cũng góp phần vẽ nên một bức tranh toàn cảnh. Đáng chú ý, nghiên cứu không tìm thấy tác động có ý nghĩa thống kê của việc CEO kiêm nhiệm chủ tịch HĐQT và số lượng cuộc họp HĐQT đến giá trị công ty trong mẫu quan sát. Điều này cho thấy trong bối cảnh Việt Nam, có thể có những yếu tố khác quan trọng hơn hoặc tác động của các biến này không đồng nhất. Các biến kiểm soát như quy mô công ty và tuổi đời doanh nghiệp cũng cho thấy ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động, hàm ý rằng các công ty lớn hơn và có lịch sử lâu đời hơn thường có nền tảng hoạt động ổn định. Những kết quả này là nguồn tham khảo giá trị cho các doanh nghiệp niêm yết khi rà soát và cải thiện hệ thống quản trị công ty của mình để thích ứng với môi trường kinh doanh và kỳ vọng của thị trường.

5.1. Vai trò của CEO kiêm nhiệm và cường độ họp HĐQT

Trái với nhiều nghiên cứu trên thế giới, luận văn không tìm thấy bằng chứng cho thấy việc CEO kiêm nhiệm chức danh chủ tịch HĐQT (CEO duality) có ảnh hưởng tiêu cực đáng kể đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Tương tự, cường độ hoạt động của HĐQT, đo bằng số cuộc họp hàng năm, cũng không cho thấy mối quan hệ rõ ràng. Điều này có thể do chất lượng của các cuộc họp và cơ chế ra quyết định thực tế quan trọng hơn số lượng. Hoặc, trong mẫu nghiên cứu này, các tác động tích cực và tiêu cực của sự kiêm nhiệm đã tự triệt tiêu lẫn nhau. Kết quả này mở ra một hướng nghiên cứu sâu hơn về vai trò của CEO trong bối cảnh đặc thù của Việt Nam.

5.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp khác

Ngoài các biến quản trị chính, các biến kiểm soát cũng mang lại những thông tin hữu ích. Quy mô doanh nghiệp (SIZE) có tương quan dương với ROA và ROE, cho thấy các công ty lớn hơn thường có hiệu quả hoạt động tốt hơn nhờ lợi thế kinh tế theo quy mô. Tỷ lệ đòn bẩy tài chính (LEV) có tương quan âm, hàm ý rằng việc sử dụng nợ quá mức có thể tạo ra gánh nặng chi phí tài chính và rủi ro, làm giảm hiệu quả. Tuổi đời doanh nghiệp (AGE) cũng cho thấy mối quan hệ tích cực, phản ánh sự ổn định và kinh nghiệm của các công ty đã hoạt động lâu năm. Những phát hiện này nhấn mạnh rằng giá trị doanh nghiệp là kết quả tổng hòa của nhiều yếu tố, cả về quản trị và đặc điểm tài chính, hoạt động.

VI. Tương lai quản trị doanh nghiệp Tối ưu để tăng giá trị

Kết thúc nghiên cứu, có thể khẳng định rằng việc áp dụng các thông lệ quản trị doanh nghiệp tốt là một chiến lược đầu tư hiệu quả để gia tăng giá trị doanh nghiệp tại các thị trường mới nổi như Việt Nam. Các kết quả phân tích cung cấp một cơ sở vững chắc để các nhà quản trị, HĐQT và cổ đông đưa ra các quyết định cải cách. Việc xây dựng một HĐQT có quy mô hợp lý, tăng cường tính độc lập, và thu hút các cổ đông tổ chức là những bước đi cụ thể và cần thiết. Trong tương lai, khi thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng, yêu cầu về minh bạch thông tin và bảo vệ cổ đông sẽ càng trở nên khắt khe. Các doanh nghiệp chủ động cải thiện cơ cấu quản trị ngay từ bây giờ sẽ có lợi thế cạnh tranh vượt trội. Mặc dù nghiên cứu có những hạn chế nhất định về quy mô mẫu và giai đoạn phân tích, nó đã mở ra nhiều hướng đi mới cho các công trình học thuật trong tương lai, chẳng hạn như xem xét tác động của các yếu tố phi tài chính hoặc đa dạng giới trong HĐQT đến hiệu quả hoạt động tài chính.

6.1. Khuyến nghị chính sách cho doanh nghiệp niêm yết Việt Nam

Dựa trên các bằng chứng thực chứng, một số khuyến nghị có thể được đưa ra. Thứ nhất, doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng về quy mô HĐQT, đảm bảo sự cân bằng giữa tính đa dạng và hiệu quả trong phối hợp. Thứ hai, cần tích cực tăng tỷ lệ thành viên độc lập trong HĐQT để củng cố chức năng giám sát và tư vấn chiến lược. Thứ ba, các công ty nên xây dựng chính sách thu hút nhà đầu tư tổ chức thông qua việc cải thiện minh bạch thông tin và quan hệ nhà đầu tư. Việc thực thi hiệu quả các biện pháp này sẽ giúp giảm chi phí đại diện, nâng cao hiệu quả hoạt động và cuối cùng là tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.

6.2. Hạn chế của nghiên cứu và các hướng phát triển tương lai

Nghiên cứu này, như mọi công trình khoa học, có những hạn chế nhất định. Mẫu dữ liệu gồm 50 công ty trong giai đoạn 3 năm có thể chưa đủ lớn để khái quát hóa cho toàn bộ thị trường chứng khoán Việt Nam. Thêm vào đó, nghiên cứu chưa xem xét hết các khía cạnh khác của quản trị doanh nghiệp như cấu trúc thù lao cho ban điều hành hay văn hóa doanh nghiệp. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng mẫu và giai đoạn phân tích, đồng thời tích hợp thêm các chỉ số quản trị mới, chẳng hạn như các yếu tố về Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG), để có một cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ------------------------------ NGUYỄN VĂN TÂM MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP Ở CÁC NƢỚC ĐANG PHÁT TRIỂN - BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp.Hồ Chí Minh - Năm 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ----------------------------- NGUYỄN VĂN TÂM MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP Ở CÁC NƢỚC ĐANG PHÁT TRIỂN - BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG (Hƣớng ứng dụng) Mã số: 80340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.LÊ ĐẠT CHÍ Tp.Hồ Chí Minh - Năm 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bài luận văn “Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp ở các nước đang phát triển - bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam” là bài nghiên cứu của cá nhân tôi. Nội dung bài luận văn không sao chép từ bất kỳ nghiên cứu nào trước đây. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập, phân tích, tính toán đều có nguồn gốc rõ ràng và có độ tin cậy cao. Bài nghiên cứu được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS.

Lê Đạt Chí.HCM, ngày 14 tháng 06 năm 2019 Tác giả Nguyễn Văn Tâm MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU TÓM TẮT ABSTRACT TÓM TẮT. TỔNG QUAN CÁC KÊT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu.

Các biến số và các giả thuyết. Quy mô Hội đồng quản trị (BS-Board size). Tính độc lập của Hội đồng quản trị (PO-Proportion of outside directors). Cường độ hoạt động của Hội đồng quản trị (BM-Board meetings).

Sự kiêm nhiệm vị trí chủ tịch HĐQT và giám đốc điều hành (CEOdual-Chief executive officer duality). Các cổ đông tổ chức (IO-Institutional ownership). Các biến kiểm soát (Control variables). Dữ liệu nghiên cứu.

Kết quả thống kê mô tả. Kết quả phân tích tƣơng quan giữa các biến. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM).

Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình hiệu ứng cố định (FEM). Kết quả kiểm định Hausman. Kết quả kiểm định phƣơng sai thay đổi và tự tƣơng quan. Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình FEM bằng phƣơng pháp GLS.

KẾT LUẬN VÀ KHUYỄN NGHỊ. Hạn chế của đề tài. 31 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 36 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT HĐQT - Hội đồng quản trị.

HOSE - Sở giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh. FEM (Fix effect model) - Mô hình hiệu ứng cố định. REM (Random effect model) - Mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên.

GLS (Generalized least square) - Phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát. DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tóm tắt kết quả các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa các chỉ số quản trị doanh nghiệp và giá trị công ty.1: Mô tả các biến được sử dụng trong bài nghiên cứu.2: Kết quả thống kê mô tả các biến.3: Kết quả phân tích tương quan giữa các biến.1: Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình REM.2: Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình FEM.3: Kết quả kiểm định phương sai thay đổi.4: Kết quả kiểm định tự tương quan.5: Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình FEM bằng phương pháp GLS.6: Tổng hợp kết quả nghiên cứu. TÓM TẮT Nghiên cứu này được thực hiện để kiểm tra tác động của quản trị doanh nghiệp đến giá trị của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Bài nghiên cứu thực hiện bằng phương pháp định lượng từ mẫu dữ liệu gồm 50 công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Tp.Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2015-2017.

Dữ liệu sau khi được thu thập và xử lý tính toán sẽ được hồi quy theo mô hình hiệu ứng cố định (FEM). Bên cạnh đó, bài nghiên cứu sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát (GLS) để khắc phục các vấn đề về phương sai thay đổi và tự tương quan thường có trong các dữ liệu bảng. Qua đó, làm cho các kết quả có được từ phương pháp này sẽ chính xác và tinh cậy hơn. Tất cả các mô hình hồi quy và kiểm định trong bài nghiên cứu đều được thực hiện bằng phần mềm Stata.

Những phát hiện trong bài nghiên cứu chỉ ra rằng quy mô HĐQT có tác động tiêu cực đến giá trị sổ sách của doanh nghiệp (ROA và ROE) nhưng lại tác động tích cực đến giá trị thị trường của các công ty ở Việt Nam. Bên cạnh đó, sự độc lập của HĐQT có tác động tích cực đến giá trị của các doanh nghiệp. Sự hiện diện của các cổ đông tổ chức sẽ góp phần làm gia tăng giá trị của doanh nghiệp là kết quả được tìm thấy trong bài nghiên cứu này. Ngoài ra, bài nghiên cứu không tìm thấy được bất kỳ tác động nào của việc CEO kiêm nhiệm vị trí chủ tịch HĐQT lên giá trị của các doanh nghiệp trong mẫu dữ liệu nghiên cứu.

Từ những phát hiện trong bài nghiên cứu có thể thấy khi các công ty thực hiện hiệu quả công tác quản trị tại doanh nghiệp thì có thể góp phần làm gia tăng giá trị của doanh nghiệp cả về giá trị sổ sách và giá trị thị trường. Bài nghiên cứu cũng hàm ý rằng việc thực hiện tốt công tác quản trị thì có thể làm giảm chi phí đại diện trong doanh nghiệp. Qua đó, các nhà quản trị, các nhà điều hành có thể gia tăng giá trị của doanh nghiệp bằng cách áp dụng các biện pháp quản trị phù hợp với doanh nghiệp của mình. Từ khóa: quản trị doanh nghiệp, giá trị doanh nghiệp, quy mô hội đồng quản trị.

ABSTRACT This study was conducted to examine the impact of corporate governance on firm value of listed companies in Vietnam. The research is done by quantitative method based on data samples including 50 companies listed on Ho Chi Minh City Stock Exchange in the period 2015-2017. The data after being collected and processed for calculation will be regressed according to the fixed effect model (FEM). In addition, the generalized least squares method (GLS) is used in the research model to overcome the variance change problems and autocorrelation that are often present in table data to secure the accuracy and reliability of the result.

All regression and control models in the study are done on Stata software. The findings in the study show that the Board size scale negatively affects the book value of enterprises (ROA and ROE) but positively affects the market value of enterprises in Vietnam. Besides, the independence of the Board has a positive impact on the value of businesses. The presence of institutional shareholders will contribute to increasing the value of the business as a result found in this research paper.

In addition, the paper did not find any impact of CEO's position as chairman of the Board on the value of enterprises in the research data model. The results of the study show that when companies effectively implement corporate governance, they can contribute to increasing the value of businesses both in book value and market value. The paper also implies that good governance practices can reduce agency costs in businesses. Thereby, administrators and executives can increase the value of the business by applying appropriate management measures to their businesses.

Keywords: Corporate governance, Firm performance, Board size. GIỚI THIỆU Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp với giá trị của doanh nghiệp đã và đang là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đặc biệt là ở các nước phát triển. Black và các cộng sự (2006); Gompers và các cộng sự (2003) khi nghiên cứu tác động của quản trị doanh nghiệp đến giá trị của các công ty nhận thấy rằng quản trị doanh nghiêp có tác động cùng chiều đáng kể đến giá trị của doanh nghiệp. Điều này cũng được tìm thấy trong nghiên cứu của Brown và các cộng sự (2004) khi phân tích 2.327 doanh nghiệp tại Mỹ dựa trên 51 yếu tố về quản trị doanh nghiệp được cung cấp bởi ISS (Institutional Shareholder Services).

Nghiên cứu của Lipton và Lorsch (1992); Mashayekhi và Bazaz (2008) chỉ ra rằng quy mô HĐQT, cũng như sự hiện diện của các cổ đông tổ chức tương quan nghịch với giá trị của công ty, nhưng khi các công ty thuê giám đốc bên ngoài để điều hành thì sẽ làm giá trị của công ty tăng lên. Mối quan hệ giữa cấu trúc ban quản trị và giá trị của công ty dường như không rõ ràng trong nghiên cứu này. Khi quyền sở hữu của một doanh nghiệp tập trung phần lớn vào một cá nhân hay tổ chức sẽ làm giảm chi phí đại diện của doanh nghiệp này và làm gia tăng giá trị của doanh nghiệp. Nhưng khi CEO đảm nhiệm đông thời vị trí chủ tịch HĐQT của doanh nghiệp lại tác động tiêu cực đến giá trị của công ty.

Kết luận này được tìm thấy trong các nghiên cứu của Bhagat và Bolton (2002); Ehikioya (2009). Ở các nước đang phát triển, vấn đề về mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp cũng đang được nghiên cứu và bàn luận ở khá nhiều nước như Ấn Độ, Nigeria, Thái Lan, Malaysia…Tại Việt Nam cũng có một vài nghiên cứu về vấn đề này như nghiên cứu của Đỗ Thị Bích (2013); Bùi Thị Kim Hiệp (2013)… Nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu kiểm tra mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp nhằm củng cố và bổ sung cho kết quả của các nghiên cứu trước đây ở Việt Nam. Dựa trên nghiên cứu của Arora và Sharma (2016), trong bài nghiên cứu này sẽ sử dụng các chỉ số quản trị doanh nghiệp gồm: quy mô HĐQT, tính độc lập của HĐQT, cường độ hoạt động của HĐQT, giám đốc 2 điều hành kiêm chủ tịch HĐQT, sự hiện diện của các cổ đông tổ chức và các biến kiểm soát khác. Dữ liệu được thu thập từ 50 công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Tp.

Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 2015-2017. Các biến đại diện cho giá trị của công ty được đo lường bằng tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA), tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần (ROE), và tobin’s Q (TQ). Mục tiêu nghiên cứu Bài nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu kiểm tra mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết ở Việt Nam.