Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Ngành xây dựng cơ bản giữ vai trò nòng cốt trong việc tạo dựng hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ công cuộc công nghiệp hóa và hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân. Trong bối cảnh kinh tế thị trường, các doanh nghiệp xây lắp hoạt động theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm tài chính và chịu sự điều tiết của phương thức đấu thầu công trình. Để tồn tại và tạo ra lợi nhuận, doanh nghiệp bắt buộc phải kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh, đảm bảo tính đúng, tính đủ vào giá thành công trình, tránh thất thoát vốn đầu tư.
Tại Công ty Cổ phần VIMECO, quá trình thi công xây lắp công trình thực tế cho thấy công tác kế toán chi phí sản xuất còn bộc lộ một số tồn tại: việc phản ánh chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và nhân công trực tiếp trong kỳ chưa thực sự chuẩn xác; tiến độ luân chuyển chứng từ từ công trường về phòng kế toán bị chậm trễ; quy mô nhân sự phòng kế toán còn mỏng dẫn đến tình trạng dồn ứ khối lượng công việc vào cuối kỳ và tiềm ẩn sai sót số liệu. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất xây lắp mang tính cấp thiết cả về mặt lý luận quản trị lẫn thực tiễn sản xuất kinh doanh.
Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định thành hai nhóm nhiệm vụ cụ thể:
- Về mặt lý luận: Hệ thống hóa và làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp theo các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành.
- Về mặt thực tế: Khảo sát, phân tích toàn diện thực trạng công tác hạch toán và quản lý chi phí xây lắp tại Công ty Cổ phần VIMECO, trọng tâm là công trình Trụ sở Bộ Công an; làm rõ các ưu điểm cần phát huy, nhận diện các điểm hạn chế và nguyên nhân; từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí tại đơn vị.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác lập như sau:
- Đối tượng nghiên cứu: Các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến chi phí xây lắp tại Công ty Cổ phần VIMECO.
- Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần VIMECO (địa chỉ tại Lô E9, đường Phạm Hùng, phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội) và trực tiếp tại công trình Trụ sở Bộ Công an.
- Phạm vi nội dung: Tập trung vào hạng mục Khối nhà 12 tầng thuộc công trình Trụ sở Bộ Công an.
- Phạm vi thời gian: Số liệu khảo sát và nghiên cứu thực tế trong giai đoạn năm 2014 – 2015.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên hệ thống văn bản pháp lý, chế độ kế toán và chuẩn mực kế toán do Bộ Tài chính ban hành, bao gồm:
- Luật Kế toán số 03/2003/QH11 ngày 17/06/2003.
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01 - Chuẩn mực chung): Quy định các nguyên tắc kế toán cơ bản chi phối việc ghi nhận chi phí như cơ sở dồn tích, hoạt động liên tục, giá gốc, phù hợp, nhất quán, thận trọng và trọng yếu.
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 15 (VAS 15 - Hợp đồng xây dựng): Hướng dẫn phương pháp kế toán doanh thu và chi phí hợp đồng xây dựng theo hai trường hợp: thanh toán theo tiến độ kế hoạch hoặc thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện được khách hàng nghiệm thu.
- Chuẩn mực kế toán số 04 (VAS 04 - Tài sản cố định hữu hình) và Chuẩn mực kế toán số 16 (VAS 16 - Chi phí đi vay vốn hóa vào giá trị tài sản xây dựng dở dang).
- Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC: Hướng dẫn hệ thống tài khoản chi phí (TK 621, TK 622, TK 623, TK 627, TK 154), phương pháp lập chứng từ và trình tự hạch toán.
Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm ba kỹ thuật thu thập và xử lý thông tin:
- Phương pháp điều tra, phỏng vấn: Thiết lập phiếu câu hỏi chuyên môn và làm việc trực tiếp với lãnh đạo phụ trách tại doanh nghiệp, bao gồm Ông Vương Xuân Bền (Phó Giám đốc công ty) và Ông Phạm Văn Vũ (Kế toán trưởng phụ trách thanh toán công trình), nhằm nắm bắt quy trình vận hành và kiểm soát chi phí thực tế.
- Phương pháp phân tích, so sánh: Đối chiếu số liệu chi phí thực tế phát sinh với định mức dự toán xây dựng, so sánh biến động chi phí giữa các kỳ thi công và đánh giá mối tương quan giữa quy trình kế toán tại doanh nghiệp với các quy định pháp lý hiện hành.
- Phương pháp quan sát trực tiếp và nghiên cứu tài liệu: Theo dõi các thao tác nghiệp vụ hằng ngày của nhân viên phòng kế toán (lập, luân chuyển chứng từ, định khoản, lên sổ kế toán); trực tiếp nghiên cứu sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, báo cáo thuế, hợp đồng kinh tế và hồ sơ nghiệm thu thanh toán của công trình Khối nhà 12 tầng.
Nguồn dữ liệu sử dụng là hệ thống chứng từ gốc, bảng thanh toán lương, phiếu xuất - nhập kho, biên bản nghiệm thu và dữ liệu kết xuất từ phần mềm kế toán CicAccountant của Công ty Cổ phần VIMECO trong niên độ 2014 - 2015.
Nội dung chính theo từng chương
Chương I: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí xây lắp trong các doanh nghiệp xây lắp
Chương mở đầu hệ thống hóa các khái niệm, phân loại và phương pháp hạch toán chi phí đặc thù của ngành xây lắp:
- Bản chất chi phí xây lắp: Là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác phục vụ thi công công trình trong một thời kỳ nhất định.
- Tiêu thức phân loại chi phí:
- Phân loại theo mục đích, công dụng kinh tế: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung và chi phí quản lý doanh nghiệp.
- Phân loại theo nội dung, tính chất kinh tế (yếu tố chi phí): Chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí khác bằng tiền.
- Phân loại theo quan hệ quy nạp chi phí: Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.
- Phân loại theo mối quan hệ với khối lượng hoàn thành: Chi phí cố định, chi phí biến đổi và chi phí hỗn hợp.
- Phân loại theo cấu thành: Chi phí đơn nhất và chi phí tổng hợp.
- Nhiệm vụ kế toán chi phí: Xác định đối tượng tập hợp chi phí phù hợp; lựa chọn phương pháp hạch toán hàng tồn kho; phân bổ chi phí theo đúng đối tượng; định kỳ cung cấp báo cáo phân tích phục vụ quản trị và tổ chức kiểm kê, đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ.
- Trình tự hạch toán chi tiết: Phân tích kết cấu các tài khoản hạch toán chi phí sản xuất theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, bao gồm TK 621, TK 622, TK 623 (chi tiết từ TK 6231 đến TK 6238), TK 627 (chi tiết từ TK 6271 đến TK 6278) và tài khoản tổng hợp TK 154 theo phương pháp kê khai thường xuyên.
- Hình thức sổ kế toán: Trình bày nguyên tắc, mẫu biểu và trình tự ghi sổ theo hình thức Nhật ký chung, hình thức Nhật ký - chứng từ và hình thức kế toán trên máy vi tính.
| Tài khoản |
Tên tài khoản |
Nội dung hạch toán bên Nợ |
Nội dung hạch toán bên Có |
Số dư cuối kỳ |
| TK 621 |
Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp |
Giá trị thực tế NVL xuất kho hoặc mua dùng trực tiếp cho thi công. |
Kết chuyển hoặc phân bổ vào TK 154 (hoặc TK 631); giá trị NVL dùng không hết nhập lại kho; kết chuyển chi phí vượt định mức vào TK 632. |
Không có số dư |
| TK 622 |
Chi phí nhân công trực tiếp |
Chi phí tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp của công nhân trực tiếp xây lắp. |
Kết chuyển chi phí vào TK 154 (hoặc TK 631); chi phí nhân công vượt mức bình thường kết chuyển vào TK 632. |
Không có số dư |
| TK 623 |
Chi phí sử dụng máy thi công |
Toàn bộ chi phí vận hành máy (lương lái máy, nhiên liệu, khấu hao, sửa chữa, thuê ngoài). |
Kết chuyển chi phí máy thi công vào TK 154; kết chuyển chi phí vượt định mức vào TK 632. |
Không có số dư |
| TK 627 |
Chi phí sản xuất chung |
Chi phí quản lý đội, vật liệu phụ, CCDC, khấu hao TSCĐ dùng chung, dịch vụ mua ngoài. |
Các khoản ghi giảm chi phí; chi phí cố định không phân bổ tính vào TK 632; kết chuyển vào TK 154. |
Không có số dư |
| TK 154 |
Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang |
Tập hợp toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ từ các tài khoản 621, 622, 623, 627. |
Giá thành công trình/hạng mục hoàn thành bàn giao; trị giá phế liệu thu hồi; sản phẩm hỏng. |
Dư Nợ: Chi phí SXKD còn dở dang cuối kỳ |
Chương II: Thực trạng kế toán chi phí xây lắp công trình Trụ sở Bộ công an tại công ty cổ phần VIMECO
Chương hai mô tả chi tiết hồ sơ doanh nghiệp và thực tế tổ chức hạch toán chi phí tại hạng mục Khối nhà 12 tầng thuộc dự án Trụ sở Bộ Công an:
- Tổng quan doanh nghiệp:
- Tên đầy đủ: Công ty Cổ phần VIMECO (Mã chứng khoán: VMC, niêm yết trên HNX ngày 11/12/2006; Giấy chứng nhận ĐKKD số 0103001651; Vốn điều lệ 65 tỷ đồng tính đến 31/12/2013).
- Tiền thân: Xí nghiệp thi công cơ giới và sản xuất vật liệu xây dựng (thành lập năm 1996 thuộc VINACONEX); chuyển đổi thành công ty cổ phần từ ngày 01/01/2003 theo Quyết định số 1485/QĐ-BXD.
- Tổ chức bộ máy quản lý: Gồm Đại hội đồng cổ đông, Ban Kiểm soát (3 người), Hội đồng quản trị (5 người), Ban Tổng Giám đốc (1 Tổng Giám đốc và 4 Phó Tổng Giám đốc), 6 phòng ban chức năng, các đơn vị trực thuộc (Trường Mầm non VIMECO, Xưởng Cơ khí sửa chữa Ngọc Hồi, Trạm trộn bê tông Tây Mỗ, Trạm VLXD Hà Nam, Mỏ đá Phú Mãn) và đơn vị thành viên (CTCP VIMECO Cơ khí và Thương mại, nắm giữ 76,85% vốn).
- Tổ chức bộ máy kế toán: Gồm 8 vị trí: Trưởng phòng Tài chính - Kế toán, Phó phòng, Kế toán tổng hợp, Kế toán ngân hàng và tiền mặt, Kế toán tiền lương và bảo hiểm, Kế toán thanh toán và công nợ, Kế toán công trường, Thủ quỹ.
- Chế độ kế toán áp dụng: Niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ VNĐ; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ (thuế suất hoạt động xây lắp là 10%); trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; sử dụng phần mềm CicAccountant kết hợp mô hình Chứng từ ghi sổ / Nhật ký chung.
- Thực trạng hạch toán 4 khoản mục chi phí tại Khối nhà 12 tầng - Trụ sở Bộ Công an:
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Chiếm 70% – 75% tổng giá trị dự toán công trình. Doanh nghiệp giao khoán nội bộ cho Chỉ huy trưởng công trình thực hiện thu mua theo định mức thông qua hình thức tạm ứng (TK 141). Vật liệu mua về chuyển thẳng ra công trường, kế toán đội lập đồng thời Phiếu nhập kho và Phiếu xuất kho (lập thành 3 liên: liên 1 lưu tại nơi lập, liên 2 thủ kho giữ, liên 3 chuyển phòng kế toán). Điển hình ngày 12/01/2015 phát sinh nghiệp vụ xuất kho 20 tấn xi măng Nghi Sơn (đơn giá 670.200 đ/tấn, thuế GTGT 10%), kế toán định khoản Nợ TK 621 (CT Khối nhà 12 tầng, Trụ sở BCA) đối ứng Có TK 1521 số tiền 13.404.000 đồng.
- Chi phí nhân công trực tiếp: Tách bạch giữa lao động biên chế và lao động thuê ngoài:
- Lao động biên chế: Hưởng lương thời gian kết hợp lương năng suất. Các khoản trích theo lương áp dụng tỷ lệ: BHXH 22% (DN chịu 17%, NLĐ chịu 5%), BHYT 4,5% (DN chịu 3%, NLĐ chịu 1,5%), KPCĐ 2% (DN chịu toàn bộ), BHTN 2% (DN chịu 1%, NLĐ chịu 1%).
- Lao động thuê ngoài: Ký hợp đồng ngắn hạn dưới 3 tháng hoặc khoán gọn khối lượng cho tổ trưởng tổ đội. Chi trả tiền công theo công nhật hoặc khối lượng nghiệm thu, không trích các khoản BHXH, BHYT, KPCĐ. Hạch toán qua TK 622 chi tiết cho công trình.
- Chi phí sử dụng máy thi công: Công ty không lập đội xe máy độc lập mà điều động máy móc thuộc sở hữu công ty (máy đầm dùi, máy trộn bê tông, máy vận thăng, máy cắt uốn sắt) giao cho đội thi công tự vận hành hoặc thuê ngoài máy lớn (máy xúc, máy cẩu). Chi phí máy tự có được tập hợp chi tiết gồm lương thợ lái, khấu hao, nhiên liệu xăng dầu mỡ, chi phí sửa chữa. Chi phí thuê máy ngoài hạch toán vào TK 6237 căn cứ vào biên bản thanh lý và hóa đơn GTGT.
- Chi phí sản xuất chung: Tập hợp toàn bộ chi phí phục vụ thi công tại công trường gồm lương cán bộ quản lý đội (chỉ huy trưởng, kế toán đội, thủ kho), khấu hao lán trại, thiết bị quản lý, tiền điện, nước, cước viễn thông và chi phí công cụ dụng cụ, vật liệu luân chuyển (cốp pha, đà giáo, xà gồ). Vật liệu luân chuyển dùng dưới 1 năm phân bổ qua TK 1421; dùng trên 1 năm phân bổ qua TK 242.
- Tổng hợp chi phí: Cuối tháng, toàn bộ số dư tập hợp trên các tài khoản TK 621, TK 622, TK 623, TK 627 của công trình Khối nhà 12 tầng được kết chuyển sang bên Nợ TK 154 để theo dõi chi phí sản xuất dở dang.
| Khoản mục chi phí |
Chứng từ hạch toán chủ yếu |
Tài khoản chi tiết |
Đặc điểm hạch toán tại Khối nhà 12 tầng |
| Chi phí NVLTT |
Phiếu xuất kho, Phiếu nhập kho, Hóa đơn GTGT, Giấy đề nghị tạm ứng, Hợp đồng kinh tế. |
TK 621 (CT Khối nhà 12 tầng - Trụ sở BCA) |
Chiếm 70 - 75% giá thành; xuất thẳng tới công trường; kế toán phòng chỉ theo dõi giá trị, kế toán đội theo dõi số lượng. |
| Chi phí NCTT |
Bảng chấm công, Bảng tính và thanh toán lương, Hợp đồng giao khoán, Biên bản nghiệm thu khối lượng. |
TK 622 (CT Khối nhà 12 tầng - Trụ sở BCA) |
Phân tách lao động biên chế (có trích bảo hiểm) và lao động thuê ngoài (trả theo nhật trình/khoán việc, không trích bảo hiểm). |
| Chi phí sử dụng MTC |
Bảng trích khấu hao máy thi công, Bảng lương lái máy, Hợp đồng thuê máy ngoài, Phiếu chi. |
TK 623 (chi tiết TK 6231 đến TK 6238) |
Kết hợp máy tự có và máy đi thuê; phân bổ theo số ca máy thực tế hoạt động tại công trình. |
| Chi phí SXC |
Bảng phân bổ CCDC, Bảng trích khấu hao TSCĐ, Hóa đơn tiền điện, nước, cước viễn thông. |
TK 627 (chi tiết TK 6271 đến TK 6278) |
Bao gồm chi phí quản lý đội, dịch vụ mua ngoài và toàn bộ vật liệu luân chuyển (cốp pha, xà gồ, đà giáo). |
| Tổng hợp CPSX |
Bảng tổng hợp chi phí, Phiếu kế toán tổng hợp kết chuyển. |
TK 154 (CT Khối nhà 12 tầng - Trụ sở BCA) |
Tập hợp toàn bộ chi phí dở dang cuối tháng; kết xuất sổ Cái và sổ chi tiết trên phần mềm CicAccountant. |
Chương III: Các kết luận và đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán chi phí xây lắp công trình xây dựng
Chương ba tổng kết các phát hiện thực tế và đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện:
- Kết luận về ưu điểm: Bộ máy kế toán tổ chức phù hợp; hệ thống chứng từ tuân thủ chế độ kế toán; áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên giúp cập nhật số liệu liên tục; phần mềm chuyên ngành CicAccountant vận hành ổn định; hạch toán chi phí chi tiết theo đúng đối tượng từng công trình, hạng mục công trình.
- Nhận diện tồn tại, hạn chế:
- Tổ chức nhân sự: Biên chế kế toán ít, một nhân sự kiêm nhiệm từ 3 đến 4 phần hành, gây áp lực dồn ứ công việc cuối tháng và dễ phát sinh nhầm lẫn số liệu.
- Tiến độ luân chuyển chứng từ: Mặc dù công trình nằm trong nội thành Hà Nội, nhân viên công trường vẫn chậm chuyển chứng từ về phòng kế toán (chứng từ phát sinh tháng trước thường bị dồn sang tháng sau), làm sai lệch tỷ trọng chi phí giữa các kỳ; việc bàn giao chứng từ không lập biên bản xác nhận, tiềm ẩn nguy cơ thất lạc.
- Quản lý chi phí NVLTT: Xuất hiện tình trạng hao hụt, thất thoát vật tư tại công trường; số vật liệu xuất dùng còn thừa cuối tháng không được kiểm kê mà đưa toàn bộ vào chi phí thi công trong kỳ.
- Trích trước chi phí NCTT: Chưa thực hiện trích trước tiền lương nghỉ phép của công nhân sản xuất trực tiếp trong biên chế.
- Hạch toán chi phí SXC: Đưa các loại vật liệu luân chuyển (cốp pha, xà gồ, đà giáo) vào TK 627 là chưa chuẩn xác theo bản chất chi phí xây dựng; mặt khác, xà gồ thường bị cắt gọt ngắn lại để vừa kết cấu công trình gây hao hụt vật liệu nhưng doanh nghiệp không hạch toán, theo dõi giá trị tổn thất này.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã làm rõ bức tranh toàn cảnh về công tác hạch toán chi phí xây lắp tại một doanh nghiệp xây dựng quy mô lớn, đưa ra 5 nhóm đề xuất cụ thể kèm căn cứ kỹ thuật:
| Vấn đề tồn tại |
Đề xuất hoàn thiện của tác giả |
Quy trình / Phương pháp xử lý cụ thể |
| Quá tải nhân sự kế toán |
Tuyển dụng bổ sung và chuyên môn hóa phần hành. |
Phân định rõ ràng trách nhiệm cho từng phần hành; tổ chức đào tạo, cập nhật chính sách thuế và chế độ kế toán mới của Bộ Tài chính. |
| Chậm trễ chứng từ |
Ban hành quy chế luân chuyển chứng từ định kỳ 10 ngày. |
Đối với công trình trong bán kính dưới 100 km quanh Hà Nội, kế toán đội phải tập hợp, phân loại và nộp chứng từ về công ty 10 ngày/lần; bắt buộc lập bảng giao nhận chứng từ có chữ ký hai bên. |
| Vật liệu thừa tính vào chi phí |
Kiểm kê vật liệu chưa dùng cuối kỳ. |
Kế toán công trường cuối tháng phải lập Bảng kê số nguyên vật liệu còn lại chưa sử dụng để loại trừ ra khỏi chi phí phát sinh trong tháng. |
| Gộp chung tài khoản nhân công |
Mở tiểu khoản chi tiết cho TK 334. |
Mở TK 3341 (tiền lương, phụ cấp công nhân biên chế) và TK 3348 (tiền công nhân công thuê ngoài) để phân tích cơ cấu chi phí lao động. |
| Hạch toán sai vật liệu luân chuyển |
Chuyển vật liệu luân chuyển về TK 621 và tính hao hụt xà gồ. |
Khi xuất dùng ghi Nợ TK 242 / Có TK 153; phân bổ vào chi phí ghi Nợ TK 621 / Có TK 242 (thay vì TK 627). Áp dụng công thức tính giá trị hao hụt xà gồ cắt gọt. |
Công thức tính phân bổ và hao hụt xà gồ do tác giả thiết lập:
$$\text{Giá trị phân bổ trong tháng} = \frac{\text{Tổng giá trị xuất dùng}}{\text{Tổng thời gian dự kiến xuất dùng}} \times \text{Thời gian sử dụng trong tháng}$$
$$\text{Giá trị hao hụt trong tháng} = \text{Giá trị phân bổ trong tháng} \times \text{% cắt bỏ không sử dụng so với tổng giá trị xuất dùng}$$
Bút toán điều chỉnh vật liệu luân chuyển theo đề xuất:
- Khi xuất kho vật liệu luân chuyển (cốp pha, xà gồ):
- Nợ TK 242 (Chi phí trả trước)
- Có TK 153 (Công cụ, dụng cụ)
- Hằng tháng phân bổ vào chi phí trực tiếp của công trình:
- Nợ TK 621 - Chi tiết Khối nhà 12 tầng, Trụ sở BCA
- Có TK 242 (Chi phí trả trước)
Về mặt đóng góp thực tiễn, nghiên cứu chỉ ra sự bất cập mang tính cố hữu trong công tác kế toán quản trị tại các công trường xây dựng phân tán: sự thiếu kết nối giữa số liệu hiện trường và ghi nhận tại văn phòng trung tâm, từ đó cung cấp bộ giải pháp kỹ thuật có khả năng áp dụng trực tiếp tại CTCP VIMECO.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận có một số giới hạn nghiên cứu được tác giả thừa nhận:
- Hạn chế về phạm vi khảo sát: Số liệu thực nghiệm chỉ giới hạn tại một hạng mục đơn lẻ (Khối nhà 12 tầng) thuộc dự án Trụ sở Bộ Công an trong niên độ 2014 - 2015, chưa bao quát toàn bộ các dự án giao thông, hạ tầng khu công nghiệp hoặc trạm thủy điện mà VIMECO đang thi công.
- Hạn chế về nội dung kế toán: Đề tài mới dừng lại ở công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất xây lắp, chưa đi sâu vào quy trình tính toán giá thành công trình hoàn thiện và phân tích chuyên sâu báo cáo kết quả kinh doanh hợp đồng xây dựng theo VAS 15.
- Hạn chế về phương pháp luận: Các nhận định về nguyên nhân sai sót chứng từ chủ yếu dựa trên quan sát trực tiếp và phỏng vấn chuyên gia, chưa có mô hình định lượng đánh giá mức độ rủi ro kiểm soát nội bộ.
Hướng phát triển của đề tài:
- Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại hình công trình hạ tầng ngầm, cầu cản hoặc sản xuất vật liệu xây dựng (bê tông, đá khai thác) của VIMECO.
- Hoàn thiện chu trình kế toán từ khâu tập hợp chi phí đến tính toán chi tiết giá thành sản phẩm xây lắp, kết hợp kiểm toán chi phí dở dang cuối kỳ.
- Nghiên cứu khả năng tích hợp hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) nhằm tự động hóa quy trình luân chuyển chứng từ số hóa giữa công trường và phòng kế toán.
Giá trị tham khảo
Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo thực tiễn hữu ích cho:
- Sinh viên chuyên ngành Kế toán doanh nghiệp, Kế toán kiểm toán và Kinh tế xây dựng: Cung cấp case study thực tế về phương pháp tổ chức chứng từ, mở tài khoản chi tiết và xử lý luân chuyển số liệu trên phần mềm kế toán chuyên ngành xây dựng (CicAccountant).
- Kế toán viên và cán bộ quản lý tài chính tại các doanh nghiệp xây lắp: Tham khảo kinh nghiệm bóc tách chi phí nhân công thuê ngoài ngắn hạn, cơ chế quản lý máy thi công kết hợp giữa xe máy tự có và thuê ngoài.
- Cán bộ quản lý thi công công trường: Cung cấp biểu mẫu và phương pháp kiểm soát định mức vật tư, quản lý vật liệu luân chuyển và quy trình lập biên bản giao nhận chứng từ nhằm tránh thất thoát tài liệu kế toán.
Câu hỏi thường gặp
1. Nhân sự nào của Công ty Cổ phần VIMECO đã trực tiếp tham gia phỏng vấn cung cấp dữ liệu cho khóa luận?
Tác giả đã phỏng vấn hai cán bộ quản lý chủ chốt của công ty theo lịch hẹn trước: Ông Vương Xuân Bền (Phó Giám đốc công ty) và Ông Phạm Văn Vũ (Kế toán trưởng công ty phụ trách thanh toán công trình).
2. Tỷ lệ trích các khoản theo lương đối với lao động trực tiếp trong biên chế tại VIMECO được hạch toán như thế nào?
Căn cứ vào bảng chấm công và thanh toán lương, các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp trong biên chế được tính theo tỷ lệ:
- Bảo hiểm xã hội (BHXH): 22% (Công ty chịu 17%, Người lao động chịu 5%).
- Bảo hiểm y tế (BHYT): 4,5% (Công ty chịu 3%, Người lao động chịu 1,5%).
- Kinh phí công đoàn (KPCĐ): 2% (Công ty chịu toàn bộ 2%).
- Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): 2% (Công ty chịu 1%, Người lao động chịu 1%).
Riêng đối với lao động thuê ngoài theo hợp đồng ngắn hạn dưới 3 tháng, công ty chi trả lương theo công nhật và không trích nộp các khoản bảo hiểm này.
3. Nghiệp vụ xuất kho vật liệu ngày 12/01/2015 tại công trình Khối nhà 12 tầng được ghi nhận chi tiết ra sao?
Vào ngày 12/01/2015, phát sinh nghiệp vụ xuất kho 20 tấn xi măng Nghi Sơn dùng trực tiếp thi công Khối nhà 12 tầng, đơn giá xuất kho 670.200 đ/tấn, thuế GTGT 10%. Kế toán công ty căn cứ Phiếu xuất kho do kế toán đội gửi lên để ghi sổ: Nợ TK 621 (CT Khối nhà 12 tầng, Trụ sở BCA) đối ứng Có TK 1521 số tiền 13.404.000 đồng.
4. Tác giả chỉ ra điểm bất hợp lý nào trong hạch toán chi phí vật liệu luân chuyển tại công trình Trụ sở Bộ Công an và đề xuất điều chỉnh ra sao?
Thực tế công ty đang hạch toán các vật liệu luân chuyển (cốp pha, xà gồ, đà giáo) vào Chi phí sản xuất chung (TK 627). Tác giả chỉ rõ theo quy định chuyên ngành xây dựng, khoản mục này thuộc nội dung Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621). Do đó, tác giả đề xuất khi phân bổ chi phí trả trước phải hạch toán Nợ TK 621 / Có TK 242. Đồng thời, đối với phần xà gồ bị cắt gọt ngắn gây hao hụt sau mỗi chu kỳ thi công, công ty cần định kỳ xác định tỷ lệ phần cắt bỏ không sử dụng để hạch toán riêng giá trị hao hụt vào chi phí sản xuất trong tháng.
5. Khóa luận kiến nghị quy định thời hạn luân chuyển chứng từ đối với công trình Khối nhà 12 tầng là bao nhiêu ngày?
Tác giả kiến nghị đối với công trình Khối nhà 12 tầng (Trụ sở BCA) nói riêng và các công trình trong bán kính dưới 100 km so với nội thành Hà Nội nói chung, công ty cần quy định thời hạn tối đa 10 ngày nhân viên kế toán đội phải tập hợp, phân loại và chuyển toàn bộ chứng từ phát sinh về phòng kế toán, kèm theo bảng giao nhận chứng từ có chữ ký xác nhận của hai bên.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đoàn Thị Hồng đã phản ánh chân thực và chi tiết thực trạng công tác kế toán chi phí xây lắp tại hạng mục Khối nhà 12 tầng thuộc dự án Trụ sở Bộ Công an do Công ty Cổ phần VIMECO thi công trong giai đoạn 2014 – 2015. Trên cơ sở kết hợp giữa chuẩn mực kế toán hiện hành và khảo sát thực tiễn, nghiên cứu đã nhận diện chính xác các hạn chế về cơ cấu nhân sự, tiến độ luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán vật liệu luân chuyển. Hệ thống giải pháp được đề xuất—từ việc quy định thời hạn nộp chứng từ 10 ngày, mở tiểu khoản TK 3341/3348 đến công thức định lượng hao hụt xà gồ—đều mang tính khả thi cao, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao độ chính xác của thông tin chi phí và hoàn thiện công tác quản trị giá thành xây lắp.
