CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀDỊCH VỤ VÀ SỰ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1.1Tổng quan về dịch vụ ngân hàng 1.1Khái niệm Dịch vụ Khi kinh tế ngày càng phát triển thì vai trò của dịch vụ ngày càng quan trọng và dịch vụ đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khác nhau: từ kinh tế học đến văn hóa học, luật học, từ hành chính học đến khoa học. Tuy nhiên chúng ta có thể hiểu một cách đơn giản theo hai cách sau: Theo nghĩa rộng: dịch vụ được xem là một ngành kinh tế thứ ba.Với cách hiểu này, tất cả các hoạt động kinh tế nằm ngoài hai ngành nông nghiệp và công nghiệp đều được xem là thuộc ngành dịch vụ. Dịch vụ là khái niệm chỉ toàn bộ các hoạt động mà kết quả của chúng không tồn tại dưới hình dạng vật thể. Hoạt động dịch vụ bao trùm lên tất cả các lĩnh vực với trình độ cao, chi phối rất lớn đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội, môi trường của từng quốc gia, khu vực nói riêng và toàn thế giới nói chung.
Ở đây dịch vụ không chỉ bao gồm những ngành truyền thống như: giao thông vận tải, du lịch, ngân hàng, thương mại, bao hiểm, bưu chính viễn thông mà còn liên quan đến các lĩnh vực rất mới như: dịch vụ văn hoá, hành hính, bảo vệ môi trường, dịch vụ tư vấn. Theo nghĩa hẹp: dịch vụ được hiểu là phần mềm của sản phẩm, hỗ trợ cho khách hàng truớc, trong và sau khi bán. Dịch vụ là làm một công việc cho người khác hay cộng đồng, là một việc mà nó đáp ứng một nhu cầu nào đó của con người, như: vận chuyển, sửa chữa và bảo dưỡng các thiết bị máy móc hay công trình. Sv: Tô Lan Anh 3 Lớp:CQ50/15.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Như vậy có thể định nghĩa một cách chung nhất: dịch vụ là những hoạt động lao động mang tính xã hội, tạo ra các sản phẩm hàng hóa không tồn tại dưới hình thái vật thể, không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu nhằm thoả mãn kịp thời các nhu cầu sản xuất và đời sống sinh hoạt của con người.
Dịch vụ ngân hàng Cho đến hiện tại , trên thế giới vẫn chưa có được định nghĩa chuẩn hóa thế nào là dịch vụ ngân hàng. Tuy nhiên , có rất nhiều quan điểm cho tới hiện tại quan niệm rằng các hoạt động rằng tất cả các hoạt động tín dụng, nhận tiền gửi, chuyển tiền,.được cung ứng bởi ngân hàng đều được coi là dịch vụ ngân hàng, theo đó người ta định nghĩa như sau: Dịch vụ ngân hàng được hiểu theo thông lệ quốc tế đó là các công việc trung gian về tiền tệ của các tổ chức nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng về sinh lời, đầu tư, giữ hộ hay bảo đảm an toàn, đem lại nguồn thu phí cho các tổ chức cung ứng dịch vụ.2 Đặc trưng của dịch vụ ngân hàng Về cơ bản, dịch vụ ngân hàng có những đặc điểm giống với các loại hình dịch vụ thông thường, tuy nhiên vẫn có một số đặc trưng riếng : Dịch vụ ngân hàng luôn đề cao tính an toàn trong quá trình hoạt động: điều này được thể hiện rõ nét thông qua hoạt động tín dụng. Ngân hàng huy động vốn từ cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước kèm theo điều kiện hoàn trả cả gốc, lãi khi đáo hạn và đem cho vay đối với cá nhân, tổ chức thiếu vốn khác. Tuy nhiên, nếu việc thực hiện lựa chọn các khách hàng không hiệu quả, lựa chọn dịch vụ cung cấp không hợp lý, không dự trù các biện pháp chống rủi ro,.
có thể sẽ dẫn đến việc các ngân hàng mất khả năng thanh toán, dẫn đến phá sản và gây ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Sv: Tô Lan Anh 4 Lớp:CQ50/15.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Tính cạnh tranh giữa các dịch vụ ngân hàng rất cao: sản phẩm chính của các NHTM là “tiền” - loại sản phẩm có tính xã hội hoá và tính nhạy cảm cao , do vậy chỉ cần sự thay đổi nhỏ về lãi suất (đầu vào và đầu ra) cũng sẽ tác động đến việc dịch chuyển của khách hàng từ ngân hàng này sang ngân hàng khác. Điều này càng được thể hiện rõ nét hơn khi một trong số các NHTM phát triển được dịch vụ thu hút được sự ưa chuộng của xã hội thì ngay lập tức sau đó, các NHTM khác cũng sẽ tạo ra dịch vụ tương tự để cạnh tranh do sản phẩm không có tính độc quyền.Mặt khác, để tạo được một sản phẩm, các doanh nghiệp cần phải tốn rất nhiều thời gian dài nghiên cứu ứng dụng và triển khai đối với sản phẩm. Như vậy, tính cạnh tranh cao giữa các NHTM xuất phát từ sự dễ thay đổi của khách hàng trong quan hệ giao dịch với ngân hàng nhằm mục đích các dịch vụ ngân hàng với chi phí thấp nhất và bán sản phẩm “tiền” cao nhất.
Dịch vụ ngân hàng phụ thuộc vào khách hàng : Do sản phẩm của dịch vụ ngân hàng là phi vật chất, nên không thể dự trữ để cung cấp khi thị trường có nhu cầu.Thay vào đó, dịch vụ ngân hàng chỉ chính thức được cung cấp khi mà khách hàng chuyển đến ngân hàng các lệnh, uỷ nhiệm phát sinh từ các quan hệ giao dịch thương mại, tín dụng hoặc phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính nào đó. Chính vì vậy, muốn phát triển được dịch vụ ngân hàng cần thiết phải xác định được nhóm khách hàng mục tiêu Sự phụ thuộc lớn vào công nghệ: Do sự tương đồng về sản phẩm nên yếu tố thời gian cũng là một trong những yếu tố quyết định thu hút khách hàng.Do vậy , sản phẩm dịch vụ của các ngân hàng hiện nay đều hoạt động dựa trên hệ thống máy móc tiên tiến nhất nhằm tiết kiệm tối đa thời gian cho khách hàng.Mặt khác, ứng dụng công nghệ trong ngân hàng cũng giúp cho việc tăng tính bảo mật trong hoạt động ngân hàng. Sv: Tô Lan Anh 5 Lớp:CQ50/15.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Dịch vụ ngân hàng mang tính tương đồng, dễ sao chép: Đặc điểm cơ bản nhất của dịch vụ ngân hàng là dễ sao chép và sự bắt chước này hợp pháp, hơn nữa chưa có quy định nào về bản quyền dịch vụ ngân hàng. Do vậy hầu hết các dịch vụ NHTM hiện nay đều là dịch vụ truyền thống và có nhiều sự tương đồng với nhau.
Để có thể tạo được thương hiệu riêng, đòi hỏi mỗi ngân hàng có một chính sách marketing phù hợp, sáng tạo dựa trên những dịch vụ truyền thống của mình.3 Các loại hình dịch vụ ngân hàng a)Dịch vụ nhận tiền gửi:Nhận tiền gửi là một trong các hoạt động quan trọng và cơ bản nhất của ngân hàng, đây là nguồn vốn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn của ngân hàng. Có nghĩa là ngân hàng thương mại nhận tiền gửi của các cá nhân, các tổ chức kinh tế, có thể bao gồm cả tiền gửi của các ngân hàng khác. Những người có nguồn tiền nhàn rỗi chưa biết đầu tư vào đâu, họ chọn cách gửi tiền vào ngân hàng để lấy lãi, vì nó là cách đầu tư an toàn nhất mà vẫn đảm bảo sinh lời. Sau đó các NHTM được phép sử dụng nguồn vốn này để cho vay hoặc cung ứng các dịch vụ khác nhằm mục tiêu thu được lợi nhuận.
Một số dịch vụ nhận tiền gửi chủ yếu là: Tiền gửi thanh toán, tiền gửi ký quỹ, tiền gửi thấu chi, tiền gửi đầu tư đa năng. b) Dịch vụ tín dụng: Hoạt động tiếp theo của ngân hàng đóng vai trò quan trọng không kém là hoạt động tín dụng, nó bao gồm các khoản đầu tư sinh lời của ngân hàng thông qua việc cho vay ngắn hạn, trung và dài hạn đối với khách hàng cá nhân hoặc khách hàng doanh nghiệp. Lợi nhuận thu từ hoạt động của NHTM là cao nhất trong tổng lợi nhuận, tạo ra thu nhập chủ yếu của ngân hàng. Tín dụng giúp cho quá trình sản xuất kinh doanh được liên tục và ổn định.
Tuy nhiên đây cũng là hoạt động chứa đựng rủi ro cao nên các ngân hàng luôn quan tâm đến chất lượng của dịch vụ này. Một số các dịch vụ tín Sv: Tô Lan Anh 6 Lớp:CQ50/15.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp Học Viện Tài Chính dụng ngân hàng hiện nay như: Cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay theo dự án đầu tư…. c) Dịch vụ thanh toán : Dịch vụ thanh toán tạo điều kiện cho nhiều dịch vụ của ngân hàng khác phát triển, đồng thời nó là cơ sở để thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế. Nếu nhìn vào hệ thống thanh toán của một ngân hàng, chúng ta có thể đánh giá trình độ và quy mô hoạt động của ngân hàng đó.
Dịch vụ thanh toán cơ bản nhất là thanh toán chuyển tiền trong nước, trong đó ngân hàng thực hiện chuyển tiền từ ngân hàng này sang ngân hàng khác theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức hoặc ngân hàng thực hiện nghiệp vụ theo lệnh của chủ tài khoản. Sau khi hoàn thành dịch vụ thanh toán cho khách hàng thì ngân hàng sẽ thu được một khoản phí nhất định. Ngoài ra, dịch vụ thanh toán quốc tế là việc chi trả các yêu cầu phát sinh từ các quan hệ kinh tế phát sinh giữa các tổ chức kinh tế quốc tế, cá nhân của các nước khác nhau, nó được thực hiện thông qua hình thức chuyển tiền hay bù trừ trên tài khoản ngân hàng. Một số hình thức thanh toán hiện đại khác như thẻ séc, thẻ tín dụng… d) Dịch vụ kinh doanh ngoại hối: Kinh doanh ngoại hối là một trong những hoạt động ngân hàng xuất hiện sớm nhất để đáp ứng nhu cầu trao đổi giữa các quốc gia khác nhau.
Tức là các giao dịch liên quan đến việc chuyển nguồn vốn ở thị trường trong nước và quốc tế nhằm đảm bảo thanh toán hàng hóa và dịch vụ ngoại thương. Mục đích không những đảm bảo lợi nhuận cho NHTM mà còn góp phần phát triển kinh tế đất nước thông qua việc tăng dự trữ ngoại hối quốc gia. Ví dụ: nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối chính của NHTM là kinh doanh ngoại tệ trên thị trường tiền gửi (Ngân hàng dựa trên cơ sở huy động ngoại tệ để tiến hành cho vay với mục đích có lãi thông qua công cụ lãi suất). Ngoài ra còn có một số hoạt động khác như nghiệp vụ giao ngay, nghiệp vụ kỳ hạn, nghiệp vụ giao ngay… Sv: Tô Lan Anh 7 Lớp:CQ50/15.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.